C-74/22
PostanowienieTSUE2022-08-01CELEX: 62022CO0074ECLI:EU:C:2022:632
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy interwenient w postępowaniu odwoławczym przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej automatycznie zachowuje status interwenienta przed Sądem Unii Europejskiej, gdy sprawa zostaje przekazana Sądowi do ponownego rozpoznania po uchyleniu jego orzeczenia, oraz czy błąd w terminie wniesienia odwołania w takich okolicznościach może być usprawiedliwiony?Ratio decidendi
Trybunał orzekł, że interwenient w postępowaniu odwoławczym przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej korzysta z mocy prawa ze statusu interwenienta przed Sądem Unii Europejskiej, gdy sprawa zostaje przekazana temu sądowi do ponownego rozpoznania w następstwie uchylenia przez Trybunał orzeczenia Sądu. Wynika to z zasady ciągłości debaty procesowej, konieczności poszanowania uprawnień procesowych interwenientów wynikających z art. 40 Statutu TSUE oraz zapewnienia należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości, w tym możliwości rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego. Odmowa takiego statusu pozbawiłaby interwenienta możliwości przedstawienia uwag dotyczących jego interesów. Ponadto, błąd w terminie wniesienia odwołania został uznany za usprawiedliwiony ze względu na skrótowy charakter decyzji Sądu, zmianę utrwalonej praktyki Sądu oraz niejasność przepisów dotyczących podstawy prawnej i terminów odwołania w tego typu sytuacjach.Stan faktyczny
Komisja Europejska wydała decyzję (UE) 2016/1699 uznającą system pomocy państwa wdrożony przez Królestwo Belgii za niezgodny z rynkiem wewnętrznym. Królestwo Belgii i Magnetrol International NV wniosły skargi o stwierdzenie nieważności tej decyzji do Sądu Unii Europejskiej. Sąd stwierdził nieważność decyzji, a Komisja wniosła odwołanie do Trybunału Sprawiedliwości. Soudal NV i Esko-Graphics BVBA zostały dopuszczone do udziału w postępowaniu odwoławczym przed Trybunałem jako interwenienci. Trybunał uchylił wyrok Sądu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po przekazaniu sprawy, Soudal i Esko-Graphics złożyły uwagi na piśmie do Sądu, ale Sąd odmówił ich włączenia do akt sprawy, co Trybunał zinterpretował jako dorozumianą odmowę przyznania im statusu interwenienta.Rozstrzygnięcie
1) Uchyla się decyzję Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 grudnia 2021 r., w której Sąd odmówił spółkom Soudal NV i Esko-Graphics BVBA przyznania statusu interwenienta w sprawie T‑263/16 RENV i włączenia do akt tej sprawy przedstawionych przez te spółki uwag na piśmie w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z wyroku Trybunału z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), dla rozstrzygnięcia sporu w rzeczonej sprawie.
2) Spółki Soudal NV i Esko-Graphics BVBA oraz Komisja Europejska pokrywają własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (wielka izba)
z dnia 1 sierpnia 2022 r. (
*1
)
[Tekst sprostowany postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r.]
Odwołanie – Interwencja – Pomoc państwa – System pomocy wprowadzony w życie przez Królestwo Belgii – Dopuszczenie interwencji w ramach postępowania odwoławczego od wyroku Sądu – Uchylenie orzeczenia Sądu – Przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania – Decyzja Sądu odmawiająca włączenia do akt sprawy uwag na piśmie przedstawionych przez interwenienta w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie wyroku, w którym przekazano sprawę do ponownego rozpoznania – Dorozumiana decyzja Sądu odmawiająca przyznania interwenientowi w postępowaniu odwoławczym statusu interwenienta przed Sądem – Dopuszczalność odwołania – Status interwenienta przed Sądem przysługujący interwenientowi w postępowaniu odwoławczym – Odwołanie wniesione po terminie – Usprawiedliwiony błąd
W sprawie C‑74/22 P(I),
mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 28 stycznia 2022 r.,
Soudal NV, z siedzibą w Turnhout (Belgia),
Esko-Graphics BVBA, z siedzibą w Gandawie (Belgia),
które reprezentował H. Viaene, advocaat,
wnoszące odwołanie,
w której pozostałymi uczestnikami postępowania były:
Magnetrol International NV, z siedzibą w Zele (Belgia),
strona skarżąca w pierwszej instancji,
Komisja Europejska, którą reprezentowali P.-J. Loewenthal oraz F. Tomat, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w pierwszej instancji,
TRYBUNAŁ (wielka izba),
w składzie: K. Lenaerts, prezes, L. Bay Larsen (sprawozdawca), wiceprezes, A. Arabadjiev, C. Lycourgos, E. Regan, I. Jarukaitis, N. Jääskinen oraz I. Ziemele, prezesi izb, M. Ilešič, P.G. Xuereb, N. Piçarra, L.S. Rossi, A. Kumin, N. Wahl i O. Spineanu-Matei, sędziowie,
rzecznik generalny: M. Szpunar,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 14 lipca 2022 r.,
wydaje następujące
Postanowienie
W odwołaniu spółki Soudal NV i Esko-Graphics BVBA wnoszą o uchylenie decyzji Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 grudnia 2021 r., w której Sąd odmówił przyznania im statusu interwenienta w sprawie T‑263/16 RENV i włączenia do akt tej sprawy przedstawionych przez te spółki uwag na piśmie w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z wyroku Trybunału z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), dla rozstrzygnięcia sporu w rzeczonej sprawie (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).
Ramy prawne
Artykuł 1 § 2 lit. c) regulaminu postępowania przed Sądem stanowi, że do celów tego regulaminu przez „stronę” i „strony”, używane bez innego oznaczenia, rozumie się każdą stronę postępowania, w tym interwenientów.
Artykuł 60 tego regulaminu przewiduje, że terminy procesowe przedłuża się o dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość.
Artykuł 79 rzeczonego regulaminu postępowania stanowi:
„W Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej publikuje się informację zawierającą datę złożenia skargi wszczynającej postępowanie, nazwiska lub nazwy stron głównych, żądania skargi oraz zwięzłe omówienie zarzutów i głównych argumentów na poparcie skargi”.
Artykuły 142–145 tego regulaminu określają zasady regulujące interwencję przed Sądem.
Artykuł 143 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem stanowi, że „[w]niosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta składa się w terminie sześciu tygodni od publikacji, o której mowa w art. 79”.
Zgodnie z art. 215 tego regulaminu postępowania:
„W przypadku uchylenia przez Trybunał Sprawiedliwości wyroku lub postanowienia Sądu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd – Sąd jest związany orzeczeniem przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania”.
Artykuł 217 wspomnianego regulaminu ma następujące brzmienie:
„§ 1. Jeżeli orzeczenie, które zostało następnie uchylone przez Trybunał Sprawiedliwości, zostało wydane po zamknięciu przed Sądem pisemnego etapu postępowania obejmującego istotę sprawy, strony postępowania przed Sądem mogą w terminie dwóch miesięcy od doręczenia orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości przedstawić na piśmie uwagi w przedmiocie wniosków, jakie z tego wyroku wynikają dla rozstrzygnięcia sporu. Termin ten nie może zostać przedłużony.
[…]
§ 3. Jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami, prezes może zezwolić na przedstawienie uzupełniających uwag na piśmie”.
Artykuł 219 tego regulaminu postępowania stanowi:
„Sąd orzeka o kosztach postępowania przed Sądem oraz postępowania odwoławczego przed Trybunałem Sprawiedliwości”.
Okoliczności powstania sporu
Decyzją (UE) 2016/1699 z dnia 11 stycznia 2016 r. w sprawie programu pomocy państwa dotyczącego zwolnienia z opodatkowania nadmiernych zysków SA.37667 (2015/C) (ex 2015/NN) wdrożonego przez Belgię (Dz.U. 2016, L 260, s. 61, zwaną dalej „sporną decyzją”) Komisja Europejska uznała, że niektóre zwolnienia przyznane przez Królestwo Belgii stanowią system pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, który jest niezgodny z rynkiem wewnętrznym i został wprowadzony w życie z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE. Komisja nakazała odzyskanie przyznanej w ten sposób pomocy od beneficjentów, których ostateczny wykaz miał zostać sporządzony w późniejszym terminie przez Królestwo Belgii.
Postępowanie przed Sądem i przed Trybunałem oraz zaskarżona decyzja
Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniach 22 marca i 25 maja 2016 r. Królestwo Belgii i spółka Magnetrol International NV wniosły skargi o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, które zarejestrowano pod sygnaturami odpowiednio T‑131/16 i T‑263/16.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 2 maja 2016 r. spółka Soudal wniosła skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji, którą zarejestrowano pod sygnaturą T‑201/16. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 28 czerwca 2016 r. spółka Esko-Graphics wniosła skargę o stwierdzenie nieważności rzeczonej decyzji, którą zarejestrowano pod sygnaturą T‑335/16.
Następnie sekretarz Sądu poinformował strony w sprawach T‑201/16 i T‑335/16, że prezes izby Sądu, przed którą toczy się postępowanie, postanowił zawiesić postępowanie w tych sprawach do czasu rozstrzygnięcia sporu w sprawach T‑131/16 i T‑263/16.
Postanowieniem z dnia 17 maja 2018 r. prezes siódmej izby Sądu w składzie powiększonym postanowił połączyć sprawy T‑131/16 i T‑263/16 do celów ustnego etapu postępowania i wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
Wyrokiem z dnia 14 lutego 2019 r., Belgia i Magnetrol International/Komisja (T‑131/16 i T‑263/16, EU:T:2019:91), Sąd stwierdził nieważność spornej decyzji.
W dniu 24 kwietnia 2019 r. Komisja wniosła odwołanie od tego wyroku. Odwołanie to zostało zarejestrowane pod sygnaturą C‑337/19 P.
Postanowieniami z dnia 15 października 2019 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International, prezes Trybunału dopuścił spółki Anheuser-Busch InBev SA/NV, Ampar BVBA, Atlas Copco Airpower NV i Atlas Copco AB (C‑337/19 P, niepublikowanym, EU:C:2019:909), a także spółki Soudal NV i Esko-Graphics (C‑337/19 P, niepublikowanym, EU:C:2019:915) do udziału w sprawie w charakterze interwenientów popierających żądania spółki Magnetrol International.
Wyrokiem z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), Trybunał:
–
uchylił wyrok Sądu z dnia 14 lutego 2019 r., Belgia i Magnetrol International/Komisja (T‑131/16 i T‑263/16, EU:T:2019:91);
–
oddalił zarzuty pierwszy i drugi skargi w sprawie T‑131/16 oraz zarzut pierwszy i część pierwszą zarzutu trzeciego skargi w sprawie T‑263/16;
–
przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi, aby ten wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów od trzeciego do piątego skargi w sprawie T‑131/16 oraz zarzutu drugiego, części drugiej i trzeciej zarzutu trzeciego oraz zarzutu czwartego skargi w sprawie T‑263/16, i
–
orzekł, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
W dniu 16 listopada 2021 r., na podstawie art. 217 regulaminu postępowania przed Sądem, spółki Soudal i Esko-Graphics skierowały do Sądu uwagi w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z wyroku z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), dla rozstrzygnięcia sporu w sprawie T‑263/16 RENV (zwane dalej „przedmiotowymi uwagami”).
Pismem z dnia 6 grudnia 2021 r., doręczonym spółkom Soudal i Esko-Graphics w dniu 17 grudnia 2021 r., sekretarz Sądu poinformował je, że ponieważ uwagi te nie stanowią dokumentu przewidzianego w regulaminie postępowania przed Sądem, prezes izby Sądu rozpoznającej sprawę postanowił nie włączać tych uwag do akt sprawy.
Pismem z dnia 29 grudnia 2021 r., skierowanym do prezesa Sądu i jego członków, spółki Soudal i Esko-Graphics zwróciły się, powołując się między innymi na postanowienie prezesa Trybunału z dnia 15 października 2019 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, niepublikowane, EU:C:2019:915), oraz na orzecznictwo Sądu, po pierwsze, o sprostowanie „błędu”, którego dopuścił się Sąd, a po drugie, o potwierdzenie ich statusu interwenientów w postępowaniu przed Sądem, przy czym wniosły o udzielenie odpowiedzi w terminie pięciu dni.
Pismem z dnia 11 stycznia 2022 r. sekretarz Sądu potwierdził odbiór pisma wnoszących odwołanie z dnia 29 grudnia 2021 r. Zwrócił również ich uwagę, po pierwsze, na „fakt”, że przedstawienie uwag w sprawie T‑263/16 RENV przez interwenientów dopuszczonych do udziału w postępowaniu przed Trybunałem w sprawie C‑337/19 P nie jest przewidziane w regulaminie postępowania przed Sądem, oraz, po drugie, na art. 70 § 2 tego regulaminu, zgodnie z którym prezes Sądu może zdecydować o podjęciu zawieszonego postępowania przed upływem okresu zawieszenia.
Żądania stron
Spółki Soudal i Esko-Graphics wnoszą do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonej decyzji;
–
nakazanie włączenia ich uwag na piśmie do akt sprawy T‑263/16 RENV, oraz
–
stwierdzenie, że wnoszące odwołanie zachowały status interwenienta w sprawie T‑263/16 RENV po przekazaniu tej sprawy Sądowi przez Trybunał do ponownego rozpoznania.
Komisja wnosi do Trybunału o:
–
stwierdzenie niedopuszczalności odwołania;
–
tytułem żądania ewentualnego – oddalenie odwołania jako bezzasadnego, oraz
–
obciążenie spółek Soudal i Esko-Graphics kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
W przedmiocie dopuszczalności odwołania
Komisja podnosi, że odwołanie jest niedopuszczalne zarówno ze względu na charakter zaskarżonej decyzji, jak i na przekroczenie terminu do jego wniesienia.
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności opartego na charakterze zaskarżonej decyzji
– Argumentacja
Komisja podnosi, że w zaskarżonej decyzji Sąd ograniczył się do odmowy włączenia przedmiotowych uwag do akt sprawy T‑263/16 RENV. Owa decyzja odmowna nie należy zaś do jednej z kategorii orzeczeń, od których przysługuje odwołanie na podstawie art. 56 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Ponadto, o ile art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dopuszcza wniesienie odwołania od orzeczenia Sądu oddalającego wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta, o tyle w niniejszym przypadku wnoszące odwołanie nie złożyły do Sądu wniosku interwencyjnego. W związku z tym Sąd nie oddalił takiego wniosku, wobec czego ów przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Zdaniem spółek Soudal i Esko-Graphics decyzja Sądu o niewłączeniu przedmiotowych uwag do akt sprawy T‑263/16 RENV stanowi dorozumianą odmowę dopuszczenia tych spółek do tej sprawy w charakterze interwenientów.
Uzasadnienie przyjęte przez prezesa Trybunału w postanowieniu z dnia 15 października 2019 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, niepublikowanym, EU:C:2019:915), celem dopuszczenia spółek Soudal i Esko-Graphics do udziału w postępowaniu odwoławczym w charakterze interwenientów ma znaczenie również w sprawie T‑263/16 RENV.
– Ocena
Na wstępie w celu zbadania dopuszczalności odwołania należy określić zakres decyzji zawartej w piśmie sekretarza Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r.
W tym względzie należy zauważyć, że art. 217 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem stanowi, że jeżeli po zamknięciu przed Sądem pisemnego etapu postępowania obejmującego istotę sprawy Trybunał uchyla orzeczenie Sądu i postanawia przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania, strony postępowania przed Sądem mogą w terminie dwóch miesięcy od doręczenia orzeczenia Trybunału przedstawić na piśmie uwagi w przedmiocie wniosków, jakie z tego wyroku wynikają dla rozstrzygnięcia sporu.
Tymczasem bezsporne jest, po pierwsze, że niniejszy przypadek odpowiada przypadkowi, o którym mowa w tym przepisie, a po drugie, że przedmiotowe uwagi zostały złożone w terminie przewidzianym w tym przepisie, przedłużonym o określony w art. 60 tego regulaminu postępowania termin uwzględniający odległość, wobec czego podstawą nieuwzględnienia tych uwag nie jest ich spóźnione złożenie.
Z powyższego wynika, że ponieważ pismo sekretarza Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r. dotyczy odmowy włączenia przez Sąd przedmiotowych uwag do akt sprawy T‑263/16 RENV ze względu na to, iż stanowią one dokument nieprzewidziany w regulaminie postępowania przed Sądem, owo pismo, pomimo jego skrótowego charakteru, należy traktować jako zawierające decyzję Sądu odmawiającą przyznania wnoszącym odwołanie statusu interwenientów w tej sprawie, który to status – jak twierdzą wnoszące odwołanie – nabyły z mocy prawa wskutek dopuszczenia ich do udziału w charakterze interwenientów w postępowaniu odwoławczym w sprawie C‑337/19 P.
Ocena ta znajduje potwierdzenie w piśmie sekretarza Sądu z dnia 11 stycznia 2022 r., w którym zwrócono uwagę wnoszących odwołanie na „fakt”, że przedstawienie uwag w sprawie T‑263/16 RENV przez interwenientów dopuszczonych do udziału w postępowaniu przed Trybunałem w sprawie C‑337/19 P nie jest przewidziane w regulaminie postępowania przed Sądem.
W związku z tym należy oddalić argument Komisji, że w zaskarżonej decyzji Sąd ogranicza się do odmowy włączenia przedmiotowych uwag do akt sprawy T‑263/16 RENV.
Co się tyczy prawa do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji, należy podkreślić, że w dniu 8 marca 2022 r. Trybunał postanowił, iż rozpatrywane odwołanie, które zostało wniesione na podstawie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, należy uznać za odwołanie wniesione na podstawie art. 57 akapit pierwszy tego statutu, a strony zostały następnie poinformowane o tej kwalifikacji w chwili zawiadomienia ich o tym odwołaniu pismem z sekretariatu Trybunału z dnia 14 marca 2022 r.
Artykuł 57 akapit pierwszy tego statutu stanowi, że każda osoba, której wniosek interwencyjny został oddalony przez Sąd, może wnieść do Trybunału odwołanie od orzeczenia oddalającego wniosek.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w zaskarżonej decyzji Sąd nie oddalił wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta, ponieważ wnoszące odwołanie nie złożyły takiego wniosku do Sądu.
Niemniej jednak należy również wskazać, że zakres zawartej w piśmie sekretarza Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r. decyzji odmawiającej przyznania wnoszącym odwołanie statusu interwenienta w sprawie T‑263/16 RENV jest podobny do zakresu, jaki miałaby decyzja Sądu oddalająca wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta złożony przez wnoszące odwołanie, a mianowicie obie te decyzje pozbawiają stronę, która twierdzi, że powinna korzystać na podstawie art. 40 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ze szczególnej pozycji procesowej ze względu na swój interes w rozstrzygnięciu sprawy, wszystkich związanych z tą pozycją praw.
Ponadto, gdy Trybunał uznał odwołanie za zasadne, uchylił orzeczenie Sądu i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, nie można racjonalnie oczekiwać od interwenienta w postępowaniu odwoławczym, który uważa, że z mocy prawa przysługuje mu status interwenienta przed Sądem, iż złoży on formalnie do Sądu wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta wyłącznie po to, by móc wnieść, na podstawie art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, odwołanie od orzeczenia oddalającego ten wniosek.
W każdym razie Sąd mógłby bowiem jedynie oddalić taki wniosek jako spóźniony, ponieważ art. 143 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem w związku z art. 79 tego regulaminu przewiduje, że wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta należy złożyć w terminie sześciu tygodni od publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej komunikatu zawierającego informację o dacie złożenia skargi wszczynającej postępowanie w danej sprawie.
W tym kontekście uznanie, że interwenient w postępowaniu odwoławczym w danej sprawie, który twierdzi, iż przysługuje mu z mocy prawa status interwenienta przed Sądem w następstwie przekazania tej sprawy owemu sądowi do ponownego rozpoznania, nie może wnieść odwołania na podstawie art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej od decyzji Sądu odmawiającej mu tego statusu z tego tylko powodu, że Sąd formalnie nie oddalił wniosku o dopuszczenie go do sprawy w charakterze interwenienta, pozbawiłoby zainteresowaną stronę wszelkiej ochrony sądowej, która pozwala jej bronić przed Sądem uprawnień procesowych, przysługujących jej – jak twierdzi – na mocy art. 40 tego statutu, tym bardziej że celem art. 57 akapit pierwszy wspomnianego statutu jest właśnie zapewnienie tej ochrony.
W przypadku bowiem, gdyby wspomniany interwenient w postępowaniu odwoławczym słusznie powołał się na swój status interwenienta przed Sądem w sprawie, która została przekazana Sądowi przez Trybunał do ponownego rozpoznania, którą to kwestię należy rozstrzygnąć na etapie merytorycznego rozpoznawania analizowanego tu odwołania, wobec czego nie można jej rozstrzygnąć na etapie oceny jego dopuszczalności, nie pozostałby mu żaden inny środek zaskarżenia w celu dochodzenia swoich uprawnień procesowych wynikających z art. 40 tego statutu.
Otóż w pierwszej kolejności interwenient w postępowaniu odwoławczym nie może wnieść, na podstawie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, odwołania od decyzji Sądu odmawiającej mu statusu interwenienta w sprawie, która została przekazana Sądowi przez Trybunał do ponownego rozpoznania.
Przepis ten przewiduje, że odwołanie może zostać wniesione od orzeczeń Sądu kończących postępowanie w sprawie oraz od orzeczeń Sądu rozstrzygających kwestie merytoryczne jedynie w części lub rozstrzygających kwestię proceduralną dotyczącą zarzutu braku kompetencji lub niedopuszczalności.
W niniejszym przypadku należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie kończy postępowania przed Sądem w sprawie T‑263/16 RENV i że nie rozstrzyga ona, nawet w części, kwestii merytorycznych w tej sprawie.
Ponadto, o ile decyzja ta rzeczywiście rozstrzyga kwestię proceduralną związaną z tym, czy wnoszącym odwołanie przysługuje status interwenientów przed Sądem, o tyle kwestia ta nie odnosi się do zarzutu braku właściwości lub do zarzutu niedopuszczalności.
Trybunał orzekł zaś, że wniesione na podstawie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołania od orzeczeń Sądu rozstrzygających kwestię proceduralną o charakterze odmiennym od charakteru kwestii proceduralnych, do których odsyła ten przepis, należy odrzucić jako niedopuszczalne (zob. podobnie postanowienie z dnia 4 października 1999 r., Komisja/ADT Projekt, C‑349/99 P, EU:C:1999:475, pkt 10, 11; a także wyrok z dnia 8 stycznia 2002 r., Francja/Monsanto i Komisja, C‑248/99 P, EU:C:2002:1, pkt 46).
Ponadto należy zauważyć, że rozstrzygając kwestię proceduralną dotyczącą zarzutu braku właściwości lub zarzutu niedopuszczalności, Sąd orzeka w przedmiocie wniosku jednej ze stron, którego celem jest zakończenie postępowania bez merytorycznego rozpoznania sprawy, w związku z czym musi być możliwe przekazanie takiego orzeczenia Trybunałowi bez oczekiwania na ewentualne orzeczenie co do istoty sprawy. Nie ma to natomiast miejsca w przypadku decyzji rozstrzygającej kwestię proceduralną dotyczącą interwencji.
Trybunał uznał zatem, że orzeczenie, w którym Sąd uwzględnia wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta, nie może być przedmiotem odwołania wniesionego na podstawie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2019 r., Bayerische Motoren Werke i Freistaat Sachsen/Komisja, C‑654/17 P, EU:C:2019:634, pkt 29, 30).
W świetle powyższych rozważań takie rozwiązanie należy zastosować również do odwołania wniesionego od decyzji Sądu odmawiającej przyznania interwenientowi w postępowaniu odwoławczym statusu interwenienta w sprawie przekazanej Sądowi przez Trybunał do ponownego rozpoznania.
W drugiej kolejności wniesienie na podstawie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołania od orzeczenia kończącego postępowanie, w ramach którego zainteresowana osoba twierdzi, że posiada status interwenienta, nie może zapewnić tej osobie wystarczającej ochrony sądowej, ponieważ ów środek zaskarżenia przysługuje wyłącznie stronom postępowania przed Sądem, a skorzystanie z niego nie pozwoliłoby w żadnym razie na zachowanie racji bytu ewentualnej interwencji w postępowaniu przed Sądem, zapewniając jej dopuszczenie na etapie postępowania, na którym owa interwencja może skutecznie przyczynić się do prowadzenia postępowania przed Sądem.
W świetle powyższego może być przedmiotem odwołania na podstawie art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej decyzja, w której Sąd, odmawiając włączenia do akt sprawy – która została mu przekazana do ponownego rozpoznania przez Trybunał po uchyleniu jego orzeczenia – uwag interwenienta w postępowaniu odwoławczym na tej podstawie, że owe uwagi stanowią dokument nieprzewidziany w regulaminie postępowania przed Sądem, odmawia tym samym w sposób dorozumiany owemu interwenientowi statusu interwenienta w tej sprawie.
Wynika stąd, że należy oddalić podniesiony przez Komisję zarzut niedopuszczalności oparty na charakterze zaskarżonej decyzji.
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności opartego na przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania
– Argumentacja
[Sprostowany postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2023 r.] Komisja przypomina, że art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przewiduje, iż odwołanie od orzeczenia Sądu oddalającego wniosek interwencyjny wnosi się w terminie dwóch tygodni od zawiadomienia o orzeczeniu oddalającym wniosek. Gdyby uznać, że rozpatrywane odwołanie podlega temu przepisowi, to skoro wnoszące odwołanie zostały powiadomione o zaskarżonej decyzji w dniu 17 grudnia 2021 r., termin, w którym należało wnieść odwołanie, upłynął w dniu 10 stycznia 2022 r. Ponieważ odwołanie to zostało wniesione w dniu 28 stycznia 2022 r., powinno ono zostać odrzucone jako niedopuszczalne.
Ścisłe stosowanie przepisów dotyczących terminów procesowych ma zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania pewności prawa oraz zapobieżenia jakiejkolwiek dyskryminacji lub arbitralnemu traktowaniu.
W niniejszej sprawie Komisja uważa, że wnoszące odwołanie nie mogą powoływać się na istnienie wyjątkowych okoliczności celem usprawiedliwienia niedochowania terminu do wniesienia odwołania. Podnosi ona w szczególności, że pojęcie „usprawiedliwionego błędu” należy interpretować w sposób ścisły. Wnoszące odwołanie nie mogą zaś twierdzić, że przed otrzymaniem pisma sekretarza Sądu z dnia 11 stycznia 2022 r. nie wiedziały, iż Sąd wydał ostateczną decyzję. Przeciwnie, przyznają one w swoich pismach, że pismo to ogranicza się do potwierdzenia wcześniejszego stanowiska Sądu. Nie można zatem uznać, że zachowanie Sądu mogło doprowadzić do powstania zrozumiałych wątpliwości w świadomości osoby działającej w dobrej wierze, zachowującej wszelką staranność wymaganą od przeciętnie zorientowanego podmiotu.
Spółki Soudal i Esko-Graphics twierdzą, że błąd popełniony przy wyborze podstawy prawnej ich odwołania jest usprawiedliwiony.
Wnoszące odwołanie wyjaśniają w tym względzie, że nie złożyły formalnie wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta. Ponadto decyzja Sądu nie została im doręczona postanowieniem. Z pism sekretarza Sądu nie wynika też, by zamierzał on oddalić wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta. Zachowanie Sądu mogło zatem doprowadzić do powstania w świadomości wnoszących odwołanie zrozumiałej wątpliwości co do rodzaju odwołania, jakie należało wnieść od zaskarżonej decyzji. Poza tym wnoszące odwołanie działały w dobrej wierze i z wszelką starannością wymaganą od przeciętnie zorientowanego podmiotu, o czym świadczy ich pismo z dnia 29 grudnia 2021 r.
Ponadto spółki Soudal i Esko-Graphics uważają, że termin na wniesienie odwołania zaczął biec w niniejszej sprawie od momentu otrzymania pisma sekretarza Sądu z dnia 11 stycznia 2022 r. Dopiero po otrzymaniu wspomnianego pisma wnoszące odwołanie mogły bowiem uzyskać pewność co do tego, że odmowa włączenia przedmiotowych uwag do akt sprawy T‑263/16 RENV nie była konsekwencją zwykłego błędu w ocenie Sądu, lecz wynikiem stanowiska zajętego przez Sąd świadomie. Tytułem ewentualnym wnoszące odwołanie podnoszą, że stwierdzone opóźnienie we wniesieniu przez nie odwołania należy uznać za usprawiedliwione w świetle niejednoznacznego zachowania Sądu.
– Ocena
Artykuł 57 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przewiduje, że każda osoba, której wniosek interwencyjny został oddalony przez Sąd, może wnieść odwołanie do Trybunału w ciągu dwóch tygodni od zawiadomienia o orzeczeniu oddalającym wniosek.
Ten dwutygodniowy termin należy przedłużyć, zgodnie z art. 51 regulaminu postępowania przed Trybunałem, o dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość.
W niniejszej sprawie w następstwie złożenia przez wnoszące odwołanie w sekretariacie Sądu przedmiotowych uwag sekretarz Sądu skierował do nich dwa pisma z dni odpowiednio 6 grudnia 2021 r. i 11 stycznia 2022 r.
Z pkt 31–34 i 53 niniejszego postanowienia wynika, że pismo sekretarza Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r. należy rozumieć jako zawierające decyzję Sądu odmawiającą przyznania wnoszącym odwołanie statusu interwenientów w sprawie T‑263/16 RENV, która to decyzja może być przedmiotem odwołania na podstawie art. 57 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Wynika z tego, że termin do wniesienia takiego odwołania zaczął biec w dniu 18 grudnia 2021 r., czyli nazajutrz po doręczeniu tego pisma.
Okoliczność, że w odpowiedzi na pismo wnoszących odwołanie z dnia 29 grudnia 2021 r. sekretarz Sądu skierował do nich nowe pismo z dnia 11 stycznia 2022 r., nie może skutkować wyznaczeniem nowego terminu na wniesienie odwołania.
Z jednej strony bowiem to drugie pismo ogranicza się do „potwierdzenia otrzymania” pisma wnoszących odwołanie z dnia 29 grudnia 2021 r. Z drugiej strony nawet przy założeniu, że pismo sekretarza Sądu z dnia 11 stycznia 2022 r. należy rozumieć jako oddalające żądania zaprezentowane przez wnoszące odwołanie w piśmie z dnia 29 grudnia 2021 r., owo pismo sekretarza Sądu, zważywszy na charakter tych żądań, potwierdza jedynie decyzję wyrażoną już w piśmie sekretarza Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r.
W konsekwencji oznacza to, że rozpatrywane tu odwołanie zostało wniesione po terminie.
W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że od stosowania uregulowań Unii dotyczących terminów procesowych można odstąpić jedynie w zupełnie wyjątkowych okolicznościach, mianowicie w razie wystąpienia nieprzewidywalnych okoliczności lub przypadku siły wyższej, zgodnie z art. 45 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jako że ścisłe stosowanie tych przepisów odpowiada wymogom pewności prawa oraz konieczności zapobieżenia jakiejkolwiek dyskryminacji lub arbitralnemu traktowaniu w ramach wymiaru sprawiedliwości [zob. podobnie wyrok z dnia 14 grudnia 2016 r., SV Capital/EUNB, C‑577/15 P, EU:C:2016:947, pkt 56; a także postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 5 lipca 2018 r., Müller i in./QH, C‑187/18 P(I), niepublikowane, EU:C:2018:543, pkt 20, 21].
Ponadto, o ile można również odstąpić od tych uregulowań Unii w przypadku usprawiedliwionego błędu popełnionego przez stronę, o tyle pojęcie to, które należy interpretować ściśle, dotyczy jedynie wyjątkowych okoliczności, w szczególności kiedy zachowanie danej instytucji samo doprowadziło albo w decydującym zakresie przyczyniło się do powstania zrozumiałych wątpliwości w świadomości osoby działającej w dobrej wierze, zachowującej wszelką staranność wymaganą od osoby przeciętnie zorientowanej [zob. podobnie wyrok z dnia 14 grudnia 2016 r., SV Capital/EUNB, C‑577/15 P, EU:C:2016:947, pkt 59; a także postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 5 lipca 2018 r., Müller i in./QH, C‑187/18 P(I), niepublikowane, EU:C:2018:543, pkt 42].
Nie można zatem uznać za usprawiedliwiony błędu popełnionego przez stronę w sytuacji, gdy przekroczenie terminu procesowego wynika z nieprawidłowego funkcjonowania służb zainteresowanej strony lub z naruszenia jej wytycznych wewnętrznych, ani w sytuacji, gdy chodzi o zastosowanie przepisu niestwarzającego szczególnych trudności interpretacyjnych [zob. podobnie wyrok z dnia 15 grudnia 1994 r., Bayer/Komisja, C‑195/91 P, EU:C:1994:412, pkt 28; postanowienie z dnia 14 stycznia 2010 r., SGAE/Komisja, C‑112/09 P, EU:C:2010:16, pkt 24; a także postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 5 lipca 2018 r., Müller i in./QH, C‑187/18 P(I), niepublikowane, EU:C:2018:543, pkt 43].
Natomiast ten usprawiedliwiony charakter można uznać w wyjątkowej sytuacji, w której zainteresowana strona stanęła w obliczu – z uwagi na zachowanie instytucji i w świetle treści znajdujących zastosowanie przepisów – rzeczywistej niepewności co do między innymi tożsamości aktu podlegającego zaskarżeniu lub terminów, w jakich powinno się wnieść środek zaskarżenia na ten akt (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 października 1977 r., Schertzer/Parlament, 25/68, EU:C:1977:158, pkt 19; z dnia 5 kwietnia 1979 r., Orlandi/Komisja, 117/78, EU:C:1979:109, pkt 11).
Z orzecznictwa Trybunału wynika też, że można uznać, iż błąd ma charakter usprawiedliwiony, gdy taka wyjątkowa sytuacja wynika z zachowania sądu Unii [zob. podobnie postanowienie z dnia 14 stycznia 2010 r., SGAE/Komisja, C‑112/09 P, EU:C:2010:16, pkt 29; a także postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 5 lipca 2018 r.Müller i in./QH, C‑187/18 P(I), niepublikowane, EU:C:2018:543, pkt 43].
W niniejszej sprawie należy przede wszystkim zauważyć, że odmowa przyznania przez Sąd spółkom Soudal i Esko-Graphics statusu interwenienta w sprawie T‑263/16 RENV, mimo że miały one status interwenienta w postępowaniu odwoławczym w sprawie C‑337/19 P, stanowi – jak wskazał w istocie rzecznik generalny w pkt 79 opinii – zerwanie z długoletnią praktyką stosowaną przez Sąd i formalnie potwierdzoną w jego orzecznictwie.
W szczególności w pkt 24 wyroku Sądu z dnia 23 marca 1993 r., Gill/Komisja (T‑43/89, EU:T:1993:24), Sąd orzekł, że skoro Trybunał nie orzekł w przedmiocie kosztów interwenienta, lecz przekazał sprawę w całości Sądowi do ponownego rozpoznania, ten interwenient w postępowaniu odwoławczym zachowuje status interwenienta w postępowaniu przed Sądem po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Prawdą jest, że Sąd odszedł od tego rozwiązania w pkt 23–26 swojego postanowienia z dnia 16 czerwca 2020 r., Uniwersytet Wrocławski/REA (T‑137/16 RENV, niepublikowanego, EU:T:2020:275).
Jednakże potwierdził on później zasadność wspomnianego rozwiązania w pkt 65 swojego wyroku z dnia 23 września 2020 r., Hiszpania i in./Komisja (T‑515/13 RENV i T‑719/13 RENV, EU:T:2020:434), wskazując, że leży ono w interesie należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości i jest zgodne z regulaminem postępowania przed Sądem.
Okoliczność, że Komisja wniosła odwołanie od tego ostatniego wyroku, jest tutaj pozbawiona znaczenia, ponieważ przyjęta przez Sąd w tym wyroku wykładnia własnych przepisów proceduralnych mogła w każdym razie zostać słusznie uznana – w dniu otrzymania przez wnoszące odwołanie pisma sekretarza Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r. – za odzwierciedlającą praktykę stosowaną w Sądzie.
Następnie należy podkreślić, że pismo to ma charakter skrótowy, ponieważ nie wskazuje ono wyraźnie, że Sąd odmawia wnoszącym odwołanie statusu interwenienta, i nie zawiera, poza ogólnym odesłaniem do regulaminu postępowania, żadnego odniesienia do podstawy podjętej decyzji ani, a fortiori, przedstawienia sposobu, w jaki Sąd zamierza odtąd interpretować własne przepisy proceduralne.
Należy uznać, że skrótowy charakter wspomnianego pisma, w świetle kontekstu opisanego w pkt 74–78 niniejszego postanowienia, może prowadzić do powstania w świadomości osoby działającej w dobrej wierze zrozumiałej wątpliwości co do zakresu tego pisma i możliwości niezwłocznego wniesienia odwołania od decyzji, którą pismo to zawiera.
W tym kontekście decyzja wnoszących odwołanie o tym, by spróbować rozwiać ową wątpliwość poprzez zwrócenie się bezzwłocznie do Sądu pismem z dnia 29 grudnia 2021 r. w celu przedstawienia mu argumentów dotyczących ich szczególnej sytuacji proceduralnej i by wnieść o wyjaśnienie stanowiska, jakie Sąd zamierzał zająć w odniesieniu do tej sytuacji, nie może być postrzegana jako wybór, którego nie dokonałaby przeciętnie zorientowana osoba zachowująca staranność.
Wreszcie, z pkt 36–53 niniejszego postanowienia wynika, że podstawa prawna, na której opiera się odwołanie, jakie wnosi się od decyzji Sądu o odmowie przyznania interwenientowi w postępowaniu odwoławczym statusu interwenienta w sprawie, która została przekazana Sądowi przez Trybunał do ponownego rozpoznania, nie wynikała jasno, w dniu wniesienia rozpatrywanego tu odwołania, z brzmienia art. 56 i 57 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub z orzecznictwa Trybunału.
Istniejąca wówczas trudność w określeniu przepisów mających zastosowanie do odwołania od zaskarżonej decyzji ma tu decydujące znaczenie, ponieważ odwołanie na podstawie art. 56 tego statutu należy wnieść w terminie dwóch miesięcy od wydania orzeczenia przez Sąd, zaś odwołanie na podstawie art. 57 rzeczonego statutu należy wnieść w terminie dwóch tygodni.
Z kombinacji wszystkich czynników wymienionych w pkt 74–83 niniejszego postanowienia wynika, że popełniony przez wnoszące odwołanie błąd co do terminu, w jakim należało wnieść rozpatrywane tu odwołanie, należy uznać za usprawiedliwiony.
W konsekwencji należy oddalić podniesiony przez Komisję zarzut niedopuszczalności oparty na przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania.
Odwołanie należy zatem uznać za dopuszczalne.
Co do istoty
Argumentacja
Spółki Soudal i Esko-Graphics podnoszą w ramach jedynego zarzutu, że Sąd dopuścił się dwóch naruszeń prawa dotyczących, po pierwsze, odmowy włączenia do akt sprawy T‑263/16 RENV uwag, które zamierzały one przedstawić w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z wyroku z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), a po drugie, odmowy przyznania im statusu interwenienta w tej sprawie.
W pierwszej kolejności z orzecznictwa Sądu wynika, że art. 217 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem nie definiuje pojęcia „stron postępowania przed Sądem”, wobec czego przepis ten nie stoi na przeszkodzie temu, aby interwenienci w postępowaniu przed Trybunałem mogli uzyskać taki status w przypadku przekazania sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania. Zgodnie z tym orzecznictwem spółki Soudal i Esko-Graphics powinny były mieć możliwość przedstawienia uwag na piśmie w rozumieniu tego art. 217 § 1, co uczyniły w terminie określonym w tym artykule.
W drugiej kolejności, jak konsekwentnie orzekał Sąd, w interesie należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości i ciągłości debaty procesowej leży to, by strona – jeżeli została ona dopuszczona do udziału w postępowaniu odwoławczym w charakterze interwenienta – zachowała status interwenienta w przypadku przekazania sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania po uchyleniu orzeczenia Sądu. Wobec tego wnoszące odwołanie powinny były zostać uznane za interwenientów w sprawie T‑263/16 RENV bez konieczności wystąpienia do Sądu z wnioskiem o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Jak wynika z orzecznictwa Sądu, rozwiązanie to jest również uzasadnione celem umożliwienia mu rozstrzygnięcia o kosztach, w sytuacji gdy Trybunał przed przekazaniem danej sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd orzekł, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Otóż to właśnie miało miejsce w niniejszym przypadku.
Komisja uważa, że Sąd zasadnie odmówił wnoszącym odwołanie statusu interwenienta w sprawie T‑263/16 RENV.
Artykuł 217 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem zezwala bowiem, po przekazaniu Sądowi przez Trybunał sprawy do ponownego rozpoznania, na przedstawienie uwag na piśmie jedynie przez „strony postępowania przed Sądem”, a nie przez „strony postępowania przed Trybunałem” lub „strony w postępowaniu odwoławczym”. Artykuł 1 § 2 lit. c) tego regulaminu postępowania określa zakres wspomnianego art. 217 § 1, definiując pojęcia „stron” i „strony” jako oznaczające „każdą stronę postępowania, w tym interwenientów”.
Ponieważ wnoszące odwołanie nie mogą powoływać się na status „stron postępowania przed Sądem”, uwzględnienie analizowanego tu odwołania sprowadzałoby się do utworzenia kategorii interwenientów sui generis, która nie podlega wymogowi przestrzegania terminu przewidzianego w art. 143 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem ani wymogowi spełnienia przesłanek określonych w art. 143 § 2 tego regulaminu postępowania. Gdyby interwencja takich stron została dopuszczona, Komisja nie miałaby wówczas możliwości ustosunkowania się do przedstawionych przez nie uwag. Co więcej, takie rozwiązanie prowadziłoby w praktyce do obejścia środków zawieszających niektóre postępowania przyjętych w celu umożliwienia określenia niektórych spraw jako „pilotażowych” i priorytetowego ich rozpatrzenia.
Ponadto orzecznictwo Sądu, na które powołują się wnoszące odwołanie, ogranicza się do dwóch orzeczeń, przy czym najnowsze z nich jest przedmiotem odwołania, w ramach którego Komisja kwestionuje status interwenienta przed Sądem interwenienta w postępowaniu odwoławczym. Sytuacja wnoszących odwołanie różni się zresztą od sytuacji stron w sprawach, w których Sąd wydał te dwa orzeczenia.
Ocena
Artykuł 1 § 2 lit. c) regulaminu postępowania przed Sądem stanowi, że do celów tego regulaminu przez „stronę” i „strony”, używane bez innego oznaczenia, rozumie się każdą stronę postępowania, w tym interwenientów.
Jednakże ten przepis o charakterze generalnym nie precyzuje przypadków, w których Sąd powinien przyznać danej osobie status interwenienta w postępowaniu przed nim.
W tym względzie, o ile art. 142–145 tego regulaminu postępowania regulują system interwencji w postępowaniu przed Sądem, określając zasady dotyczące składania wniosków o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta i ich badania, o tyle nie dotyczą one statusu, jaki należy przyznać osobom, które Trybunał dopuścił do udziału w sprawie w charakterze interwenientów na etapie postępowania odwoławczego, w sytuacji gdy Trybunał uznał odwołanie za zasadne, uchylił orzeczenie Sądu i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Podobnie art. 217 i 218 tego regulaminu postępowania, których celem jest określenie przebiegu postępowania i zasad mających do niego zastosowanie w ramach postępowań prowadzonych po uchyleniu orzeczenia Sądu i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania, również nie zawierają normy określającej status przysługujący w takich postępowaniach interwenientom w postępowaniu odwoławczym.
W tym kontekście należy zauważyć, że – jak podkreślają wnoszące odwołanie – badanie przez Sąd sprawy w następstwie orzeczenia Trybunału uchylającego orzeczenie Sądu i przekazującego mu tę sprawę do ponownego rozpoznania stanowi kontynuację postępowania odwoławczego prowadzonego przed Trybunałem.
Ciągłość ta została wyraźnie odzwierciedlona w regulaminie postępowania przed Sądem. Przede wszystkim z art. 215 tego regulaminu postępowania wynika, że Sąd jest bezpośrednio związany orzeczeniem Trybunału uchylającym orzeczenie Sądu i przekazującym mu sprawę do ponownego rozpoznania. Następnie, zgodnie z art. 217 owego regulaminu postępowania, termin na przedstawienie uwag w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z tego orzeczenia Trybunału dla rozstrzygnięcia sporu, biegnie od dnia doręczenia wspomnianego orzeczenia. Wreszcie, art. 219 tego regulaminu postępowania przewiduje, że Sąd orzeka o kosztach nie tylko postępowania przed Sądem, ale również postępowania odwoławczego przed Trybunałem.
Ponadto zgodnie z art. 61 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przypadku uchylenia przez Trybunał orzeczenia Sądu i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd jest związany orzeczeniem Trybunału co do kwestii prawnych.
W związku z tym do Sądu należy, przy ponownym rozpatrzeniu skargi w pierwszej instancji w następstwie przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania, określenie konsekwencji, jakie wyrok Trybunału orzekającego w przedmiocie odwołania będzie miał dla wyniku sporu między stronami.
Przedstawienie w tych ramach uwag przez strony, możliwe na podstawie art. 217 regulaminu postępowania przed Sądem, ma właśnie na celu umożliwienie stronom przedstawienia stanowiska w przedmiocie tych konsekwencji dla wyniku owego sporu oraz uzupełnienie informacji posiadanych w tym względzie przez Sąd.
Przepis ten ma zatem na celu zapewnienie – na wzór art. 172 regulaminu postępowania przed Trybunałem, który upoważnia każdą ze stron w danej sprawie przed Sądem, mającą interes prawny w uwzględnieniu lub oddaleniu odwołania, do przedstawienia odpowiedzi na odwołanie przed Trybunałem – ciągłości debaty procesowej przy rozpatrywaniu tej samej sprawy przed sądami Unii.
Otóż w pierwszej kolejności przyznanie przez Trybunał statusu interwenienta danej osobie zakłada, na podstawie art. 40 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, że osoba ta może uzasadnić interes w rozstrzygnięciu sprawy przedłożonej Trybunałowi.
W związku z tym odmówienie interwenientowi w postępowaniu odwoławczym statusu interwenienta przed Sądem, w sytuacji gdy Trybunał przekazał Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania, skutkuje pozbawieniem tej osoby – zważywszy, że owa osoba nie jest już w stanie złożyć wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta w postępowaniu przed Sądem z powodu wskazanego w pkt 41 niniejszego postanowienia – wszelkiej możliwości przedstawienia Sądowi uwag w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z orzeczenia Trybunału, które przecież dotyczy jej interesów.
Artykuł 40 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przewiduje ponadto, że osoby, które uzasadnią interes, mogą interweniować w „sprawach”. Tymczasem, jak wynika z art. 55 i 56 tego statutu, a przynajmniej z ich wersji w języku francuskim, pojęcie „sprawy” – w zakresie, w jakim dotyczy ono sporu między stronami – różni się od pojęcia „postępowania”, które dotyczy postępowania zawisłego przed sądem rozpoznającym sprawę.
Prawdą jest, że nie można całkowicie wykluczyć, iż w niektórych przypadkach, w szczególności gdy Trybunał wydał ostateczne orzeczenie w przedmiocie niektórych aspektów sprawy przed przekazaniem jej Sądowi do ponownego rozpoznania, interwenient w postępowaniu odwoławczym nie ma już interesu w rozstrzygnięciu sprawy przed Sądem. Okoliczność ta nie może jednak sama w sobie uzasadniać tego, że interwenient w postępowaniu odwoławczym nie może zostać uznany za interwenienta w sprawie, którą Trybunał przekazał Sądowi do ponownego rozpoznania, ponieważ to do sądów Unii należy zbadanie w toku postępowania, czy interes uzasadniający interwencję nadal istnieje (zob. podobnie wyrok z dnia 8 lipca 1999 r., Hüls/Komisja, C‑199/92 P, EU:C:1999:358, pkt 52–55).
W niniejszym przypadku, jak podkreślają wnoszące odwołanie, ich wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta przed Trybunałem został uwzględniony ze względu na to, że miały one interes w tym, by orzeczone przez Sąd stwierdzenie nieważności spornej decyzji ze skutkiem ex tunc i erga omnes stało się ostateczne (zob. podobnie postanowienie prezesa Trybunału z dnia 15 października 2019 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International, C‑337/19 P, niepublikowane, EU:C:2019:915, pkt 17), które to stwierdzenie nieważności stanowi właśnie przedmiot postępowania w sprawie T‑263/16 RENV, w ramach którego wnoszące odwołanie twierdzą, że mogą interweniować.
W drugiej kolejności należy zauważyć, że przyjęte przez Sąd w zaskarżonej decyzji rozwiązanie prowadzi do uzależnienia ciągłości debaty procesowej w danej sprawie oraz zakresu skutków dopuszczenia strony w charakterze interwenienta do postępowania przed Trybunałem od podjęcia przez Trybunał, na podstawie art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, decyzji o wydaniu ostatecznego orzeczenia w sprawie lub, przeciwnie, o przekazaniu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania.
Jak bowiem zauważył rzecznik generalny w pkt 87 opinii, gdy Trybunał wydaje ostateczne orzeczenie w sprawie, zamiast przekazać sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania, interwenient w postępowaniu odwoławczym może podnieść argumenty przed sądem Unii, który ma orzec w przedmiocie skargi w pierwszej instancji, podczas gdy jest on pozbawiony takiej możliwości w przypadku skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd.
W trzeciej kolejności przyjęte przez Sąd rozwiązanie może tym bardziej naruszać ciągłość debaty procesowej przed sądami Unii, gdyż interwenient w postępowaniu odwoławczym powinien móc ponownie uczestniczyć – z poszanowaniem przesłanek określonych w art. 40 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i w odpowiednich przepisach regulaminu postępowania przed Trybunałem – w postępowaniu przed Trybunałem w przypadku odwołania wniesionego od nowego orzeczenia Sądu wydanego w następstwie przekazania mu przez Trybunał sprawy do ponownego rozpoznania, wobec czego byłby on zmuszony do uczestniczenia w postępowaniu przed sądami Unii w sposób pozbawiony ciągłości w ramach jednego i tego samego sporu.
W czwartej kolejności należy zaznaczyć, że art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem stanowi, iż jeżeli odwołanie jest bezzasadne lub jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.
Z przepisu tego wynika a contrario, że jeżeli odwołanie jest zasadne, ale Trybunał przekazuje sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania, Trybunał nie rozstrzyga o kosztach.
W takim przypadku do Sądu należy rozstrzygnięcie o kosztach związanych z postępowaniem odwoławczym, jak zresztą wyraźnie stanowi art. 219 regulaminu postępowania przed Sądem.
W związku z tym odmówienie interwenientowi w postępowaniu odwoławczym statusu interwenienta w sprawie, którą Trybunał przekazał Sądowi do ponownego rozpoznania, oznaczałoby – w sytuacji, gdy Trybunałowi przedstawiono żądania obciążenia innej strony kosztami tego interwenienta lub obciążenia tego ostatniego kosztami innej strony – albo że żądania te nie zostaną rozpatrzone przez sąd Unii, albo że Sąd powinien orzec w przedmiocie żądań odnoszących się do osoby, która nie jest stroną w toczącym się przed nim postępowaniu, wobec czego nie może bronić swoich żądań w toku tego postępowania.
Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Otóż w niniejszym przypadku Komisja wniosła o obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania odwoławczego w sprawie C‑337/19 P.
Ponieważ w wyroku z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), Trybunał orzekł, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, Sąd – jak podnoszą wnoszące odwołanie – ma orzec w ramach rozpoznawania sprawy T‑263/16 RENV w przedmiocie ewentualnego obciążenia ich kosztami związanymi z postępowaniem odwoławczym w sprawie C‑337/19 P.
W piątej kolejności argumenty podniesione przez Komisję przeciwko uznaniu, że interwenient w postępowaniu odwoławczym ma status interwenienta w sprawie, która została przekazana Sądowi przez Trybunał do ponownego rozpoznania, nie zasługują na uwzględnienie.
Otóż przede wszystkim wprawdzie przyznanie statusu interwenienta przed Sądem stronie występującej w charakterze interwenienta w postępowaniu odwoławczym przed Trybunałem nie jest uregulowane przepisami przewidzianymi w art. 143 regulaminu postępowania przed Sądem, nie można jednak uznać, że taka interwencja przed Sądem jest dopuszczalna bez względu na jakiekolwiek wymogi materialne lub formalne. Zainteresowana osoba powinna bowiem zostać uprzednio dopuszczona przez Trybunał do udziału w charakterze interwenienta w prowadzonym przez niego postępowaniu na warunkach określonych w art. 40 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i w odpowiednich przepisach regulaminu postępowania przed Trybunałem.
Następnie fakt, że rozwiązanie to pozwala stronie na przedstawienie uwag, w przedmiocie których inne strony postępowania przed Sądem nie mogłyby się wypowiedzieć, jest bez znaczenia, ponieważ, po pierwsze, regulamin postępowania przed Sądem nie przyznaje w sposób ogólny prawa do udzielenia odpowiedzi na uwagi przedstawione na podstawie art. 217 tego regulaminu postępowania, a po drugie, art. 217 § 3 wspomnianego regulaminu postępowania stanowi jednak, że jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami, można zezwolić na przedstawienie uzupełniających uwag na piśmie.
Wreszcie, w odniesieniu do argumentu Komisji, że przyznanie statusu interwenienta przed Sądem interwenientowi w postępowaniu odwoławczym, który jest również skarżącym w sprawie zawieszonej przez ten sąd w ramach określenia sprawy jako „pilotażowej”, prowadziłoby do obejścia tego orzeczenia o zawieszeniu, należy zaznaczyć, że takie orzeczenie o zawieszeniu nie może skutkować uniemożliwieniem dopuszczenia tego skarżącego do udziału w postępowaniu przed sądem Unii w charakterze interwenienta, jeżeli interwencja ta powinna zostać dopuszczona na podstawie art. 40 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. podobnie postanowienie prezesa Trybunału z dnia 15 października 2019 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International, C‑337/19 P, niepublikowane, EU:C:2019:915, pkt 14, 18 i przytoczone tam orzecznictwo).
W świetle powyższych elementów należy stwierdzić, że ów art. 40, poszanowanie uprawnień procesowych zagwarantowanych interwenientom przez regulamin postępowania przed Sądem oraz zasada należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości wymagają, w ramach spójnego związku postępowań przed Trybunałem i Sądem, aby interwenient w postępowaniu odwoławczym korzystał z mocy prawa ze statusu interwenienta przed Sądem, gdy sprawa zostaje przekazana temu sądowi do ponownego rozpoznania w następstwie uchylenia przez Trybunał orzeczenia Sądu.
Tymczasem w niniejszym przypadku bezsporne jest, po pierwsze, że postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 15 października 2019 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, niepublikowanym, EU:C:2019:915), spółki Soudal i Esko-Graphics zostały dopuszczone w charakterze interwenientów przed Trybunałem do udziału w sprawie C‑337/19 P, a po drugie, że wyrokiem z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), Trybunał uchylił wyrok Sądu z dnia 14 lutego 2019 r., Belgia i Magnetrol International/Komisja (T‑131/16 i T‑263/16, EU:T:2019:91), oraz przekazał Sądowi sprawy T‑131/16 i T‑263/16 do ponownego rozpoznania celem wydania przez niego rozstrzygnięcia w przedmiocie niektórych z zarzutów podniesionych w tych sprawach.
Wynika stąd, że Sąd naruszył prawo, odmawiając wnoszącym odwołanie statusu interwenienta przed Sądem w sprawie T‑263/16 RENV.
W związku z tym należy uwzględnić jedyny zarzut podniesiony przez wnoszące odwołanie i uchylić zaskarżoną decyzję.
W przedmiocie sporu rozpoznawanego przez Sąd
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeżeli Trybunał uchyla orzeczenie Sądu, może on wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd.
W niniejszym przypadku z pkt 124–126 tego postanowienia wynika, że spółki Soudal i Esko-Graphics mają we wspomnianej sprawie z mocy prawa status interwenienta przed Sądem i w konsekwencji dysponują wszystkimi prawami związanymi z tym statusem, w szczególności prawem do przedstawienia uwag na podstawie art. 217 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem.
W związku z tym do Sądu należy przyjęcie środków proceduralnych wynikających z posiadania przez owe spółki tego statusu.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.
Zgodnie z art. 138 § 1 wspomnianego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Tymczasem chociaż Komisja przegrała sprawę, spółki Soudal i Esko-Graphics nie wniosły o obciążenie jej kosztami postępowania. W konsekwencji każda ze stron pokrywa własne koszty związane z niniejszym postępowaniem odwoławczym.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) postanawia, co następuje:
1)
Uchyla się decyzję Sądu Unii Europejskiej z dnia 6 grudnia 2021 r., w której Sąd odmówił spółkom Soudal NV i Esko-Graphics BVBA przyznania statusu interwenienta w sprawie T‑263/16 RENV i włączenia do akt tej sprawy przedstawionych przez te spółki uwag na piśmie w przedmiocie wniosków, jakie wynikają z wyroku Trybunału z dnia 16 września 2021 r., Komisja/Belgia i Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), dla rozstrzygnięcia sporu w rzeczonej sprawie.
2)
Spółki Soudal NV i Esko-Graphics BVBA oraz Komisja Europejska pokrywają własne koszty.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło