C-743/24

WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba) z dnia 3 kwietnia 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Umowa o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony – Przekazanie osoby do Zjednoczonego Królestwa w celu przeprowadzenia postępowania karnego – Ryzyko naruszenia prawa podstawowego – Artykuł 49 ust. 1 zdanie drugie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Zasada ustawowej określoności czynów zabronionych i kar – Niekorzystna dla skazanego zmiana systemu warunkowego zwolnienia W sprawie C‑743/24 [Alchaster II] ( i ) mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Supreme Court (sąd najwyższy, Irlandia) postanowieniem z dnia 22 października 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 24 października 2024 r., w postępowaniu dotyczącym wykonania nakazu aresztowania wydanego przeciwko: MA, przy udziale: Minister for Justice and Equality, TRYBUNAŁ (wielka izba), w składzie: K. Lenaerts, prezes, T. von Danwitz, wiceprezes, F. Biltgen, C. Lycourgos (sprawozdawca), M.L. Arastey Sahún, D. Gratsias i M. Gavalec, prezesi izb, A. Arabadjiev, I. Ziemele, J. Passer, Z. Csehi, O. Spineanu-Matei, B. Smulders, M. Condinanzi i R. Frendo, sędziowie, rzecznik generalny: D. Spielmann, sekretarz: M. Krausenböck, administratorka, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 stycznia 2025 r., rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu MA – M. Lynam, SC, S. Brittain, BL, i C. Mulholland, solicitor, – w imieniu Minister for Justice and Equality i Irlandii – M. Browne, Chief State Solicitor, D. Curley, S. Finnegan i A. Joyce, w charakterze pełnomocników, których wspierali J. Fitzgerald, SC, i A. Hanrahan, SC, – w imieniu rządu Zjednoczonego Królestwa – S. Fuller, w charakterze pełnomocnika, którego wspierali V. Ailes, J. Pobjoy, barristers, i J. Eadie, KC, – w imieniu Komisji Europejskiej – H. Leupold, F. Ronkes Agerbeek i J. Vondung, w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 13 lutego 2025 r., wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 49 ust. 1 zdanie drugie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”). Wniosek ten został przedłożony w ramach wykonania w Irlandii czterech nakazów aresztowania wydanych wobec MA przez organy sądowe Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w celu przeprowadzenia postępowania karnego. Ramy prawne EKPC Artykuł 7 ust. 1 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”), stanowi: „Nikt nie może zostać skazany za popełnienie czynu polegającego na działaniu lub zaniechaniu, który według prawa krajowego lub prawa międzynarodowego nie stanowił czynu zabronionego pod groźbą kary w czasie jego popełnienia. Nie wymierza się również kary surowszej od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony pod groźbą kary został popełniony”. Prawo Unii Umowa o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony (Dz.U. 2021, L 149, s. 10, zwana dalej „umową o handlu i współpracy”) zawiera między innymi część trzecią, zatytułowaną „Współpraca organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych”, która obejmuje art. 522–702 umowy o handlu i współpracy. Artykuł 524 umowy o handlu i współpracy przewiduje: „1.   Współpraca przewidziana w niniejszej części opiera się na długotrwałym poszanowaniu przez strony i państwa członkowskie demokracji i praworządności, ochronie praw podstawowych i wolności osób fizycznych, w tym na zasadach określonych w Powszechnej deklaracji praw człowieka [przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 10 grudnia 1948 r.] i w [EKPC], oraz skutecznego włączenia do prawa krajowego praw i wolności określonych w tej konwencji. 2.   Żadne z postanowień niniejszej części nie zmienia obowiązku poszanowania praw podstawowych i zasad prawnych odzwierciedlonych w szczególności w [EKPC] oraz, w przypadku Unii [Europejskiej] i jej państw członkowskich, w [Karcie]”. Artykuł 604 tej umowy stanowi: „Wykonanie nakazu aresztowania przez organ sądowy wykonujący nakaz może podlegać następującym gwarancjom: […] c) jeżeli istnieją istotne podstawy, by sądzić, że występuje rzeczywiste ryzyko dla ochrony praw podstawowych osoby, której dotyczy nakaz, organ sądowy wykonujący nakaz, zanim podejmie decyzję o wykonaniu nakazu aresztowania, może w stosownych przypadkach wymagać dodatkowych gwarancji dotyczących traktowania osoby, której dotyczy nakaz, po jej przekazaniu”. Zgodnie z art. 613 ust. 2 owej umowy uściślono: „Jeśli organ sądowy wykonujący nakaz uzna informacje przekazane przez państwo wydające nakaz za niewystarczające do podjęcia decyzji o przekazaniu, występuje o pilne przekazanie niezbędnych informacji uzupełniających, w szczególności w odniesieniu do […] art. 604 […], a także może ustalić termin ich otrzymania […]”. Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne W dniu 26 listopada 2021 r. District Judge (sędzia okręgowy) w Magistrates’ Courts of Northern Ireland (sądzie pierwszej instancji w Irlandii Północnej, Zjednoczone Królestwo) wydał przeciwko MA cztery nakazy aresztowania w związku z przestępstwami związanymi z terroryzmem, popełnionymi w okresie 18–20 lipca 2020 r. w Irlandii Północnej (Zjednoczone Królestwo). Pierwsze z tych przestępstw jest zagrożone karą pozbawienia wolności do lat dziesięciu, podczas gdy trzy pozostałe mogą uzasadnić orzeczenie kary terminowego pozbawienia wolności, kary pozbawienia wolności połączonej z dalszym okresem ograniczenia wolności, kary pozbawienia wolności na czas nieokreślony lub kary dożywotniego pozbawienia wolności. Wyrokiem z dnia 24 października 2022 r. oraz postanowieniami z tego samego dnia i z dnia 7 listopada 2022 r. High Court (wysoki trybunał, Irlandia) zarządził przekazanie MA do Zjednoczonego Królestwa i nie udzielił mu zgody na wniesienie środka odwoławczego do Court of Appeal (sądu apelacyjnego, Irlandia). Orzeczeniem z dnia 17 stycznia 2023 r. Supreme Court (sąd najwyższy, Irlandia), który jest sądem odsyłającym w niniejszej sprawie, zezwolił MA na zaskarżenie tego wyroku i tych postanowień High Court (wysokiego trybunału). MA podnosi przed sądem odsyłającym, że przekazanie go do Zjednoczonego Królestwa byłoby niezgodne z zasadą ustawowej określoności czynów zabronionych i kar, ponieważ w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności jego ewentualne warunkowe zwolnienie podlegałoby przepisom Zjednoczonego Królestwa przyjętym po popełnieniu przestępstw, za które jest ścigany, i surowszym niż przepisy obowiązujące w chwili popełnienia tych przestępstw. Po oddaleniu argumentacji MA dotyczącej ryzyka naruszenia art. 7 EKPC sąd odsyłający uznał, że istnieją wątpliwości co do konieczności zbadania ponadto istnienia ryzyka naruszenia art. 49 ust. 1 Karty oraz, w stosownym wypadku, co do zasad tego badania. W konsekwencji w dniu 7 marca 2024 r. sąd ten postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni umowy o handlu i współpracy. W wyroku z dnia 29 lipca 2024 r., Alchaster (C‑202/24, EU:C:2024:649), Trybunał w odpowiedzi na to pytanie orzekł, że art. 524 ust. 2 i art. 604 lit. c) umowy o handlu i współpracy w związku z art. 49 ust. 1 Karty należy interpretować w ten sposób, że wykonujący nakaz organ sądowy powinien – w przypadku gdy osoba, której dotyczy nakaz aresztowania wydany na podstawie tej umowy, powołuje się w razie przekazania jej do Zjednoczonego Królestwa na ryzyko naruszenia tego art. 49 ust. 1 z powodu niekorzystnej dla tej osoby zmiany warunków skorzystania z warunkowego zwolnienia, która to zmiana nastąpiła po domniemanym popełnieniu przestępstwa, za które osoba ta jest ścigana – przeprowadzić niezależne badanie istnienia tego ryzyka przed wydaniem orzeczenia w sprawie wykonania tego nakazu aresztowania, także w sytuacji gdy ów organ sądowy wykluczył już ryzyko naruszenia art. 7 EKPC, opierając się na gwarancjach oferowanych generalnie przez Zjednoczone Królestwo w zakresie poszanowania EKPC oraz na możliwości wniesienia przez tę osobę skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W wyniku tego badania ów wykonujący nakaz organ sądowy będzie mógł odmówić wykonania wspomnianego nakazu aresztowania wyłącznie wtedy, gdy po zwróceniu się do wydającego nakaz organu sądowego o dodatkowe informacje i gwarancje będzie posiadał obiektywne, wiarygodne, dokładne i należycie zaktualizowane dane wykazujące, że istnieje rzeczywiste ryzyko zmiany samego zakresu kary grożącej w dniu popełnienia danego przestępstwa, skutkującej wymierzeniem kary surowszej niż kara, którą pierwotnie dany czyn zabroniony był zagrożony. W świetle tej odpowiedzi sąd odsyłający zwrócił się, na podstawie art. 613 ust. 2 umowy o handlu i współpracy, do organów Zjednoczonego Królestwa o przekazanie dodatkowych informacji na temat przepisów Zjednoczonego Królestwa, które miałyby zastosowanie do MA w przypadku skazania go za jedno lub więcej z przestępstw, za które jest ścigany. District Judge (sędzia okręgowy) w Magistrates’ Courts of Northern Ireland (sądzie pierwszej instancji w Irlandii Północnej, Zjednoczone Królestwo) odpowiedział na ten wniosek w dniu 17 września 2024 r. Na podstawie między innymi tej odpowiedzi sąd odsyłający wskazuje, że zgodnie z przepisami, które miały zastosowanie w Irlandii Północnej w dniu domniemanego popełnienia przestępstw rozpatrywanych w postępowaniu głównym, sąd orzekający karę terminowego pozbawienia wolności powinien ustalić „okres zasadniczego pozbawienia wolności” nieprzekraczający połowy orzeczonej kary, po upływie którego skazany powinien obowiązkowo skorzystać z warunkowego zwolnienia. Zgodnie z nowymi przepisami mającymi zastosowanie w Irlandii Północnej od dnia 30 kwietnia 2021 r., także w stosunku do przestępstw popełnionych przed tą datą, na karę terminowego pozbawienia wolności za „szczególne przestępstwo terrorystyczne” (specified terrorism offence) składa się „odpowiedni okres zasadniczego pozbawienia wolności” określony przez sąd oraz dodatkowy okres jednego roku, podczas którego skazany korzysta z warunkowego zwolnienia, przy czym łączny wymiar tych okresów nie może przekroczyć maksymalnego wymiaru kary pozbawienia wolności. Skazany może ponadto skorzystać z warunkowego zwolnienia po odbyciu dwóch trzecich „odpowiedniego okresu zasadniczego pozbawienia wolności” i pod warunkiem, że Parole Commissioners (komisja ds. zwolnień warunkowych, Zjednoczone Królestwo) uzna, że dalsze osadzenie w zakładzie karnym nie jest konieczne z punktu widzenia ochrony społeczeństwa. Sąd odsyłający wyjaśnia, że zarzuty MA odnoszą się wyłącznie do zmian przepisów dotyczących kary terminowego pozbawienia wolności, w związku z czym przepisy dotyczące warunkowego zwolnienia osoby skazanej na karę pozbawienia wolności połączoną z dalszym okresem ograniczenia wolności, karę pozbawienia wolności na czas nieokreślony lub karę dożywotniego pozbawienia wolności nie są istotne w sprawie w postępowaniu głównym. Sąd ten uważa, że w przypadku przekazania MA do Zjednoczonego Królestwa istnieje realna możliwość skazania go na karę terminowego pozbawienia wolności. Wskazując, że maksymalny wymiar kary grożącej za pierwsze z przestępstw rozpatrywanych w postępowaniu głównym został utrzymany i wynosi dziesięć lat, sąd ten zauważa, że zmiany systemu warunkowego zwolnienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym oznaczają w szczególności, że osoby skazane na taką karę za „szczególne przestępstwo terrorystyczne” będą dłużej osadzone w zakładzie karnym. W tym względzie MA i Minister for Justice and Equality (minister sprawiedliwości i równości, Irlandia) uważają, że zmiany te nie są zgodne z zasadą legalności kar, ponieważ doprowadziły one do zakwestionowania systemu, w którym zwolnienie warunkowe następowało automatycznie. W tym kontekście sąd odsyłający zastanawia się, czy można jednak uznać, że wspomniane zmiany odnoszą się wyłącznie do wykonania kar, czy też przeciwnie, należy uznać, że zmieniają one z mocą wsteczną sam zakres kary, która może grozić MA w przypadku przekazania go do Zjednoczonego Królestwa. W tych okolicznościach Supreme Court (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy zastosowanie do skazanego za przestępstwo lub przestępstwa, któremu wymierzono karę (kary) terminowego pozbawienia wolności, zmienionych przepisów skutkujących koniecznością odbycia przez niego co najmniej dwóch trzecich takiej kary, po upływie którego to okresu przysługiwałoby mu jedynie warunkowe prawo do warunkowego zwolnienia w zależności od wyniku oceny stopnia zagrożenia, podczas gdy na gruncie przepisów obowiązujących w czasie, w którym miało dojść do popełnienia zarzucanych czynów zabronionych, osoba ta byłaby automatycznie i z mocy prawa uprawniona do warunkowego zwolnienia po odbyciu połowy owej kary, pociąga za sobą wymierzenie skazanemu »kary surowszej« od tej, którą można było wymierzyć w czasie, w którym miało dojść do popełnienia zarzucanych czynów zabronionych, co stanowiłoby naruszenie art. 49 ust. 1 Karty?”. Postępowanie przed Trybunałem Postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r., MA (C‑743/24, EU:C:2024:983), prezes Trybunału postanowił o zastosowaniu przyspieszonego trybu prejudycjalnego przewidzianego w art. 105 regulaminu postępowania przed Trybunałem. W przedmiocie pytania prejudycjalnego Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 49 ust. 1 zdanie drugie Karty należy interpretować w ten sposób, że zastosowanie wobec skazanego na karę terminowego pozbawienia wolności przepisów przewidujących, że musi on odbyć co najmniej dwie trzecie orzeczonego okresu kary pozbawienia wolności, zanim będzie mógł skorzystać z warunkowego zwolnienia, które to zwolnienie jest uzależnione od tego, czy wyspecjalizowany organ uzna, że dalsze osadzenie w zakładzie karnym nie jest już konieczne z punktu widzenia ochrony społeczeństwa, oraz że ten skazany musi skorzystać z warunkowego zwolnienia na rok przed zakończeniem odbywania orzeczonej kary, chociaż zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie w dniu domniemanego popełnienia rozpatrywanych przestępstw powinien był on automatycznie skorzystać z warunkowego zwolnienia po odbyciu połowy tej kary, stanowi wymierzenie kary surowszej. Artykuł 49 ust. 1 zdanie drugie Karty przewiduje, że nie wymierza się kary surowszej od tej, którą można było wymierzyć w czasie, gdy czyn zabroniony pod groźbą kary został popełniony. Z orzecznictwa Trybunału wynika, że art. 49 Karty ustanawia co najmniej te same gwarancje co gwarancje przewidziane w art. 7 EKPC, które na podstawie art. 52 ust. 3 Karty należy przyjąć jako minimalny próg ochrony (wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Alchaster,C‑202/24, EU:C:2024:649, pkt 92 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponieważ przedstawione pytanie dotyczy stosowania zmian systemu warunkowego zwolnienia wobec osoby skazanej na karę terminowego pozbawienia wolności za przestępstwo popełnione przed wejściem w życie tych zmian, należy przypomnieć, że z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, iż do celów stosowania art. 7 EKPC należy dokonać rozróżnienia między środkiem stanowiącym w istocie „karę” a środkiem dotyczącym „wykonania” lub „stosowania” kary. I tak, jeżeli charakter i cel środka dotyczą darowania kary lub zmiany w systemie warunkowego zwolnienia, środek ten nie stanowi integralnej części „kary” w rozumieniu tego art. 7 (wyrok ETPC z dnia 21 października 2013 r. w sprawie Del Río Prada przeciwko Hiszpanii, CE:ECHR:2013:1021JUD004275009, § 83; wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Alchaster,C‑202/24, EU:C:2024:649, pkt 94). Ponieważ rozróżnienie między środkiem stanowiącym „karę” a środkiem dotyczącym „wykonania” kary nie zawsze jest wyraźne w praktyce, w celu rozstrzygnięcia kwestii, czy środek dotyczy wyłącznie zasad wykonania kary, czy też przeciwnie, ma on wpływ na jej zakres, w każdym konkretnym przypadku należy zbadać, z czym orzeczona lub grożąca „kara” rzeczywiście wiązała się w prawie wewnętrznym w rozpatrywanym okresie lub, innymi słowy, jaki był jej swoisty charakter (wyrok ETPC z dnia 21 października 2013 r. w sprawie Del Río Prada przeciwko Hiszpanii, CE:ECHR:2013:1021JUD004275009, §§ 85, 90; a także wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Alchaster,C‑202/24, EU:C:2024:649, pkt 95). W tym względzie Europejski Trybunał Praw Człowieka potwierdził, że okoliczność, iż podwyższenie progu dopuszczalności ubiegania się o warunkowe zwolnienie, które nastąpiło po skazaniu, mogło doprowadzić do zaostrzenia sytuacji pozbawienia wolności, dotyczyła wykonania kary, a nie samej kary, i że w związku z tym z takiej okoliczności nie można wywieść, iż wykonana kara byłaby surowsza od kary wymierzonej przez sąd orzekający co do istoty (wyrok ETPC z dnia 31 sierpnia 2021 r. w sprawie Devriendt przeciwko Belgii, CE:ECHR:2021:0831DEC003556719, § 29; wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Alchaster,C‑202/24, EU:C:2024:649, pkt 96). Natomiast za sprzeczne z art. 7 EKPC Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał stosowanie z mocą wsteczną środka polegającego na przekształceniu kary dożywotniego pozbawienia wolności z możliwością ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie w karę dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie (wyrok ETPC z dnia 10 listopada 2022 r. w sprawie Kupinskyy przeciwko Ukrainie, CE:ECHR:2022:1110JUD000508418, §§ 56, 64). W konsekwencji środek dotyczący wykonania kary będzie niezgodny z art. 49 ust. 1 zdanie drugie Karty tylko wtedy, gdy prowadzi on do zmiany z mocą wsteczną samego zakresu kary grożącej w dniu, w którym miało zostać popełnione dane przestępstwo, skutkując w ten sposób wymierzeniem kary surowszej niż kara, którą pierwotnie dany czyn zabroniony był zagrożony. Chociaż w żadnym wypadku nie ma to miejsca, gdy środek ten ogranicza się do podwyższenia progu dopuszczalności ubiegania się o warunkowe zwolnienie, inaczej może być w szczególności wówczas, gdy wspomniany środek w swej istocie znosi możliwość warunkowego zwolnienia lub gdy stanowi część szeregu środków prowadzących do zaostrzenia swoistego charakteru pierwotnie grożącej kary (wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Alchaster,C‑202/24, EU:C:2024:649, pkt 97). Z powyższego wynika, że okoliczność, iż przepisy krajowe przewidują w odniesieniu do przestępstw popełnionych przed ich wejściem w życie rozszerzenie części kary pozbawienia wolności, którą należy koniecznie odbyć w zakładzie karnym, zanim będzie można zarządzić warunkowe zwolnienie, nie może, rozpatrywana odrębnie, pociągać za sobą naruszenia art. 49 ust. 1 zdanie drugie Karty. Niemniej przedstawione pytanie dotyczy zmian systemu zwolnień warunkowych, które wykraczają poza samo podwyższenie progu dopuszczalności ubiegania się o takie zwolnienie. Zmiany te mają bowiem szczególny charakter w postaci podważenia zasady, zgodnie z którą warunkowe zwolnienie powinno nastąpić w sposób automatyczny po odbyciu połowy kary. Zastępują one zatem tę zasadę systemem, w którym warunkowe zwolnienie jest, po pierwsze, uzależnione od dokonywanej przez wyspecjalizowany organ oceny stopnia zagrożenia stwarzanego przez skazanego, która ma miejsce po odbyciu z góry określonej części orzeczonej kary, a po drugie, musi nastąpić z mocy prawa na rok przed zakończeniem odbywania tej kary. Taka zmiana z pewnością prowadzi sama w sobie do zaostrzenia sytuacji pozbawienia wolności. Zmiana ta stwarza zatem niepewność co do momentu, w którym nastąpi warunkowe zwolnienie skazanego, i może w niektórych przypadkach oznaczać, że takie zwolnienie nastąpi dopiero w ostatnim roku wykonania orzeczonej kary, podczas gdy w ramach systemu obowiązującego w dniu domniemanego popełnienia rozpatrywanych przestępstw skazany miał pewność, że z mocy prawa skorzysta z tego systemu wcześniej niż w tym ostatnim roku. Z orzecznictwa przywołanego w pkt 27 i 29 niniejszego wyroku wynika jednak, że okoliczność, iż zmiany systemu warunkowego zwolnienia pociągają za sobą zaostrzenie sytuacji pozbawienia wolności, niekoniecznie należy postrzegać jako pociągającą za sobą wymierzenie kary surowszej w rozumieniu art. 49 ust. 1 zdanie drugie Karty. Takie stwierdzenie wynika z rozdzielenia pojęcia „kary” rozumianego jako kara orzeczona lub taka, która może zostać orzeczona w wyroku skazującym, z jednej strony oraz pojęcia środków dotyczących „wykonania” lub „stosowania” kary z drugiej strony. Jest ono właściwe nie tylko w odniesieniu do podwyższenia progu dopuszczalności ubiegania się o warunkowe zwolnienie, ale obejmuje również zmiany innych warunków, którym podporządkowane jest orzeczenie warunkowego zwolnienia, lub zmiany przepisów proceduralnych regulujących to orzeczenie. Tak więc w zakresie, w jakim zmiany te nie znoszą w istocie możliwości ubiegania się o takie zwolnienie i nie prowadzą do zaostrzenia charakteru kary grożącej w dniu domniemanego popełnienia rozpatrywanych przestępstw, ich zastosowanie do przestępstw popełnionych przed wejściem w życie tych zmian nie narusza art. 49 ust. 1 zdanie drugie Karty. W odniesieniu do pierwszego z tych dwóch warunków należy podkreślić, że zmiana taka jak ta, o której mowa w pkt 31 niniejszego wyroku, nie prowadzi – ani w świetle brzmienia przepisów, ani w praktyce – do zniesienia w istocie możliwości ubiegania się o warunkowe zwolnienie. Po pierwsze bowiem, taka zmiana utrzymuje możliwość zarządzenia warunkowego zwolnienia skazanego, zależnie od oceny stwarzanego przez niego stopnia zagrożenia, gdy osiągnie on próg dopuszczalności ubiegania się o warunkowe zwolnienie określony we właściwych uregulowaniach krajowych. W tym względzie z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie wynika, by wykonywanie uprawnień przez komisję ds. zwolnień warunkowych mogło w praktyce prowadzić do zniesienia możliwości ubiegania się o takie zwolnienie w takim znaczeniu, że nie jest ono obwarowane odpowiednimi gwarancjami proceduralnymi, w tym w odniesieniu do terminu rozpatrywania wniosków o warunkowe zwolnienie. Po drugie, w następstwie zmiany takiej jak ta, o której mowa w pkt 31 niniejszego wyroku, warunkowe zwolnienie powinno w każdym wypadku nastąpić z mocy prawa na rok przed zakończeniem wykonywania orzeczonej kary, w związku z czym nie można uznać, że taka kara powinna być odtąd systematycznie odbywana w całości w warunkach pozbawienia wolności. Co się tyczy drugiego z warunków wskazanych w pkt 35 niniejszego wyroku, nie wygląda na to, aby zmiana taka jak ta, o której mowa w pkt 31 tego wyroku, stanowiła część większego pakietu środków prowadzących do zaostrzenia samoistnego charakteru pierwotnie grożącej kary. W tym względzie należy zauważyć, że taka zmiana nie przedłuża maksymalnego wymiaru grożącej za dany czyn zabroniony kary terminowego pozbawienia wolności, której wykonanie będzie podlegało wynikającemu z tej zmiany systemowi warunkowego zwolnienia. Z postanowienia odsyłającego wynika zresztą, że maksymalny wymiar kary grożącej za pierwsze z przestępstw rozpatrywanych w postępowaniu głównym został utrzymany i wynosi dziesięć lat. Tymczasem wymiar kary pozbawienia wolności orzeczony przez sąd karny stanowi, zarówno pod rządami tego ostatniego systemu, jak i na podstawie przepisów regulujących warunkowe zwolnienie, które obowiązywały w dniu domniemanego popełnienia rozpatrywanych przestępstw, maksymalny okres, na jaki osoba skazana mogłaby ostatecznie zostać osadzona w zakładzie karnym. Oba systemy warunkowego zwolnienia, o których mowa w przedstawionym pytaniu, przewidują bowiem możliwość, że osoba, która skorzystała z takiego zwolnienia, zostanie ponownie osadzona w zakładzie karnym w granicach okresu pozbawienia wolności ustalonego w chwili skazania, jeżeli jej zachowanie uzasadnia odwołanie tego zwolnienia. Żaden z tych systemów nie gwarantuje zatem takiej osobie pozostawania na wolności przez z góry określoną część kary pozbawienia wolności orzeczonej przez sąd karny. Ponadto, co się tyczy warunków warunkowego zwolnienia wynikających ze zmiany takiej jak ta, o której mowa w pkt 31 niniejszego wyroku, kryterium oparte na stopniu zagrożenia stwarzanym przez skazanego, który jest oceniany w chwili ewentualnego zarządzenia warunkowego zwolnienia, stanowi, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 96 opinii, kryterium zwyczajowo stosowane w polityce penitencjarnej. Takie kryterium, w zakresie, w jakim zakłada przeprowadzenie prospektywnej oceny przewidywalnego zachowania skazanego w świetle jego sytuacji po odbyciu przez niego istotnej części kary pozbawienia wolności, wymaga oceny innego rodzaju niż ta, której dokonano pierwotnie w chwili wydania wyroku skazującego, a tym samym wiąże się z wykonaniem kary. W tym względzie z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, nie wynika, by komisja ds. zwolnień warunkowych dysponowała uprawnieniami czysto dyskrecjonalnymi, które wykraczałyby poza zakres uznania przysługujący przy dokonywaniu oceny w szczególności stopnia zagrożenia stwarzanego przez skazanego po odbyciu przez niego istotnej części kary pozbawienia wolności. W szczególności z akt tych nie wynika, by komisja ta mogła oprzeć się na względach polityki karnej niezależnych od tej oceny. W tej sytuacji ani okoliczność, że zmiany systemu warunkowego zwolnienia, takie jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym, dotyczą tylko niektórych kategorii osób skazanych, ani powody leżące u podstaw tych zmian nie mogą oznaczać, że zmiany te są niezgodne z art. 49 ust. 1 zdanie drugie Karty. Okoliczność ta i wspomniane powody nie mają bowiem wpływu na skutki tych zmian w obrębie obiektywnej sytuacji owych osób, w związku z czym nie mogą prowadzić jako takie do stwierdzenia, że same te zmiany pociągają za sobą zastosowanie wobec rzeczonych osób kary surowszej. W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na przedstawione pytanie winna brzmieć: art. 49 ust. 1 zdanie drugie Karty należy interpretować w ten sposób, że zastosowanie wobec skazanego na karę terminowego pozbawienia wolności przepisów przewidujących, że musi on odbyć co najmniej dwie trzecie orzeczonego okresu kary pozbawienia wolności, zanim będzie mógł skorzystać z warunkowego zwolnienia, które to zwolnienie jest uzależnione od tego, czy wyspecjalizowany organ uzna, że dalsze osadzenie w zakładzie karnym nie jest już konieczne z punktu widzenia ochrony społeczeństwa, oraz że ten skazany koniecznie podlega warunkowemu zwolnieniu na rok przed zakończeniem odbywania orzeczonej kary, chociaż zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie w dniu domniemanego popełnienia rozpatrywanych przestępstw powinien był on automatycznie skorzystać z warunkowego zwolnienia po odbyciu połowy tej kary, nie stanowi wymierzenia kary surowszej. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 49 ust. 1 zdanie drugie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że zastosowanie wobec skazanego na karę terminowego pozbawienia wolności przepisów przewidujących, że musi on odbyć co najmniej dwie trzecie orzeczonego okresu kary pozbawienia wolności, zanim będzie mógł skorzystać z warunkowego zwolnienia, które to zwolnienie jest uzależnione od tego, czy wyspecjalizowany organ uzna, że dalsze osadzenie w zakładzie karnym nie jest już konieczne z punktu widzenia ochrony społeczeństwa, oraz że ten skazany koniecznie podlega warunkowemu zwolnieniu na rok przed zakończeniem odbywania orzeczonej kary, chociaż zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie w dniu domniemanego popełnienia rozpatrywanych przestępstw powinien był on automatycznie skorzystać z warunkowego zwolnienia po odbyciu połowy tej kary, nie stanowi wymierzenia kary surowszej.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: angielski. ( i ) Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.