C-75/24

62024CC0075 WYDANIE TYMCZASOWE Z DNIA 3/04/2025 OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO DEANA SPIELMANNA przedstawiona w dniu 22 maja 2025 r. (1) Sprawa C‑75/24 P XH przeciwko Komisji Europejskiej Odwołanie – Służba publiczna – Urzędnik – Zarzucane nękanie psychiczne w trakcie zwolnienia chorobowego – Wniosek o udzielenie wsparcia i wniosek o odszkodowanie – Oddalenie wniosków Wprowadzenie 1. W swoim odwołaniu XH domaga się uchylenia wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 22 listopada 2023 r., XH/Komisja (T‑613/21, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2023:739), w którym Sąd oddalił jej skargę mającą na celu, z jednej strony, stwierdzenie nieważności, po pierwsze, decyzji D/374/20 Komisji Europejskiej z dnia 4 grudnia 2020 r. oddalającej jej wniosek o udzielenie wsparcia (zwanej dalej „decyzją o oddaleniu wniosku o udzielenie wsparcia”), a po drugie, decyzji Ares(2021) 3466486 Komisji z dnia 21 maja 2021 r. dotyczącej skierowania sprawy do komitetu ds. inwalidztwa (zwanej dalej „decyzją o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności”), a z drugiej strony, zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej miała doznać oraz obciążenie Komisji kosztami postępowania. 2. Zgodnie z wnioskiem Trybunału niniejsza opinia jest zawężona do kwestii uwzględniania elementów kontekstu w ramach wniosku o udzielenie wsparcia przewidzianego w art. 24 regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej, opartego na zarzutach dotyczących nękania psychicznego. Ramy prawne 3. Artykuł 12 regulaminu pracowniczego, w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), przewiduje, że urzędnik „powstrzymuje się od jakichkolwiek działań lub zachowań, które mogłyby szkodzić powadze jego stanowiska”. 4. Artykuł 12a regulaminu pracowniczego ma następujące brzmienie: „1.   Urzędnicy powstrzymują się od jakichkolwiek form nękania psychicznego oraz molestowania seksualnego. […] 3.   »Nękanie psychiczne«; oznacza niewłaściwe zachowanie, które ma miejsce na przestrzeni pewnego okresu, powtarza się lub ma charakter ciągły i obejmuje sposób zachowania, wypowiedzi ustne i pisemne, gesty lub inne działania podejmowane umyślnie, które mogą godzić w osobowość, godność lub integralność fizyczną lub psychiczną danej osoby. […]”. 5. Artykuł 24 regulaminu pracowniczego przewiduje: „Unia wspomaga każdego urzędnika, w szczególności w postępowaniach przeciwko osobom dopuszczającym się gróźb, zniewag, zniesławień lub ataków na osobę lub mienie, na jakie on lub członkowie jego rodziny są narażeni ze względu na zajmowane przez niego stanowisko lub pełnione obowiązki. Unia solidarnie rekompensuje urzędnikowi szkody poniesione przez niego w takich przypadkach, o ile urzędnik nie spowodował szkody umyślnie lub przez rażące niedbalstwo i nie był w stanie uzyskać odszkodowania od osoby, która szkodę wyrządziła”. Okoliczności powstania sporu 6. Wnosząca odwołanie jest urzędnikiem Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF‑u). 7. Do dnia 16 czerwca 2020 r. wnosząca odwołanie zajmowała stanowisko inspektora w wydziale noszącym wcześniej nazwę: Wydział A OLAF‑u. W ramach tego wydziału, jako główny inspektor, zajmowała się w szczególności trzema sprawami będącymi w toku, a mianowicie sprawami E, F i G. 8. W dniu 16 czerwca 2020 r. weszła w życie wewnętrzna reorganizacja OLAF‑u. W następstwie owej reorganizacji oraz z uwzględnieniem wskazanych przez wnoszącą odwołanie preferencji, od tego dnia została ona przydzielona do nowego wydziału w ramach OLAF‑u, a mianowicie do wydziału B. 9. Od dnia 2 do dnia 22 czerwca 2020 r. – w następstwie operacji medycznej – wnosząca odwołanie przebywała na zwolnieniu chorobowym. Zwolnienie to zostało przedłużone na nieprzerwany okres od dnia 23 czerwca do dnia 31 października 2020 r., w drodze zatwierdzenia w informatycznym systemie zarządzania personelem Komisji o nazwie „Sysper 2” (zwanym dalej „Sysper 2”), po raz pierwszy w dniu 23 czerwca 2020 r. na okres od tej daty do dnia 10 lipca 2020 r., po raz drugi w dniu 14 lipca na okres od dnia 11 do dnia 31 lipca 2020 r., po raz trzeci w dniu 4 sierpnia 2020 r. na okres od dnia 1 do dnia 31 sierpnia 2020 r., po raz czwarty w dniu 1 września 2020 r. na okres od tej daty do dnia 30 września 2020 r. i po raz piąty w dniu 1 października 2020 r. na okres od tej daty do dnia 31 października 2020 r. 10. W dniu 2 czerwca 2020 r. wnosząca odwołanie wysłała do członków wydziału A wiadomość poczty elektronicznej zawierającą podsumowanie dotyczące sprawy E. W wiadomości tej wskazała, że przebywa na zwolnieniu chorobowym, ale że – ze względów ostrożności i w celu uniknięcia opóźnień – pozostanie w łączności i będzie otwarta na wszelkie kontakty dotyczące tych trzech spraw. 11. W dniu 8 czerwca 2020 r. pracownik wydziału A wysłał wiadomość poczty elektronicznej do wnoszącej odwołanie i do kierowniczki wydziału A. Owa wiadomość dotyczyła spraw E, F i G oraz zawierała uwagi i propozycje w zakresie kolejnych etapów. Kierowniczka wydziału A odpowiedziała, że biorąc pod uwagę zwolnienie chorobowe wnoszącej odwołanie, pracownik ten powinien skonsultować się z przyszłą kierowniczką wydziału C (zwaną dalej „kierowniczką wydziału C”) w celu uzyskania informacji, czy ta ostatnia chce zakończyć przedmiotowe sprawy przed reorganizacją przewidzianą od dnia 16 czerwca 2020 r., czy też chce poczekać na przewidziany po tej dacie powrót wnoszącej odwołanie ze zwolnienia chorobowego. Wspomniany pracownik wydziału A wysłał wiadomość poczty elektronicznej do kierowniczki wydziału C, wraz z kopią do wnoszącej odwołanie i do kierowniczki wydziału A. Wnosząca odwołanie odpowiedziała na tę ostatnią wiadomość wyjaśniając, że ma nadzieję, że wszystkie sprawy mogą zostać zakończone w najwcześniejszym możliwym terminie, biorąc pod uwagę reorganizację OLAF‑u oraz jej zwolnienie chorobowe. Ponadto wskazała ona, że chociaż przebywa na zwolnieniu, jest otwarta na otrzymanie ostatecznych propozycji dotyczących odnośnych spraw, tak aby mogły one zostać zakończone. 12. Również w dniu 8 czerwca 2020 r. wnosząca odwołanie wysłała wiadomość poczty elektronicznej do współpracownika będącego „osobą zaufaną”. W wiadomości tej wnosząca odwołanie poinformowała go o wymianie korespondencji, o której mowa w pkt 11 niniejszej opinii, i zwróciła się z prośbą o poradę w przedmiocie swojej sytuacji. 13. W tym samym dniu sekretarka wydziału A (zwana dalej „sekretarką wydziału A”) wysłała do wnoszącej odwołanie wiadomość poczty elektronicznej w przedmiocie zmiany jej biura związanej z wewnętrzną reorganizacją OLAF‑u, o której mowa w pkt 8 niniejszej opinii. W wiadomości tej zapytała wnoszącą odwołanie, czy biorąc pod uwagę jej zwolnienie chorobowe do dnia 22 czerwca 2020 r. zezwoliłaby osobie trzeciej na zajęcie się przygotowaniem przeniesienia jej rzeczy przed tą datą. W tym samym dniu wnosząca odwołanie odpowiedziała, że woli zająć się tym sama. 14. W dniu 9 czerwca 2020 r. kierowniczka wydziału C odpowiedziała na wiadomości poczty elektronicznej, o których mowa w pkt 11 niniejszej opinii. W swojej odpowiedzi wskazała, że biorąc pod uwagę okoliczności, bardzo trudne wydaje jej się zakończenie odnośnych spraw przed dniem 16 czerwca 2020 r. Uściśliła, że zakończenie sprawy E wydaje jej się możliwe w połowie lipca. 15. W dniu 23 czerwca 2020 r. kierowniczka wydziału C wysłała do wnoszącej odwołanie wiadomość poczty elektronicznej w celu omówienia projektu sprawozdania końcowego w sprawie E. W wiadomości tej poprosiła wnoszącą odwołanie, aby zadzwoniła do niej, jeżeli jest dostępna. W tym samym dniu skierowała do wnoszącej odwołanie zaproszenie do udziału, w następnym dniu, a mianowicie w dniu 24 czerwca 2020 r., w spotkaniu za pośrednictwem wideokonferencji. Wnosząca odwołanie odpowiedziała na tę wiadomość poczty elektronicznej w następnym dniu, tj. w dniu 24 czerwca, wskazując, że nadal przebywa na zwolnieniu chorobowym, a owo zaproszenie zbiegło się z wizytą lekarską. Dodała, że będzie jednak dostępna przez cały następny dzień, aby omówić przez telefon odnośną sprawę. 16. Również w dniu 23 czerwca 2020 r. wnosząca odwołanie wysłała do osoby zaufanej, o której mowa w pkt 12 niniejszej opinii, wiadomość poczty elektronicznej zawierającą wystosowane przez kierowniczkę wydziału C zaproszenie na spotkanie za pośrednictwem wideokonferencji, o którym mowa w pkt 15 powyżej. W tejże wiadomości poczty elektronicznej wnosząca odwołanie wyjaśniła osobie zaufanej, że miała wizytę w szpitalu w trakcie swojego zwolnienia chorobowego i że zaproszenie to wykraczało poza jej możliwości i było sprzeczne z przepisami. Zwróciła się do osoby zaufanej z prośbą o „zgłoszenie tego zachowania jako nękania psychicznego”. 17. W dniu 30 czerwca 2020 r. sekretarka wydziału A wnoszącej odwołanie wysłała jej drugą wiadomość elektroniczną z pytaniem, czy podjęła decyzję dotyczącą przeniesienia swojego biura. 18. W dniu 1 lipca 2020 r. kierowniczka wydziału C wysłała wnoszącej odwołanie dwie wiadomości elektroniczne, w których zadała jej pytania dotyczące sprawy E. Wnosząca odwołanie odpowiedziała na nie w dniu 6 lipca 2020 r. 19. W dniu 1 sierpnia 2020 r. wnosząca odwołanie złożyła do właściwego organu powołującego (zwanego dalej „AIPN”) – na podstawie art. 24, 59 i 60 regulaminu pracowniczego – wniosek o udzielenie wsparcia. W swoim wniosku wnosząca odwołanie stwierdziła zasadniczo, że wiadomości elektroniczne, które otrzymała w trakcie zwolnienia chorobowego, stanowiły – ze strony przełożonych lub pracowników OLAF‑u – żądania świadczenia pracy lub natychmiastowego udania się do jej biura w celu przygotowania przeniesienia jej rzeczy, co uznała za próby przerwania lub zakończenia jej zwolnienia chorobowego. 20. W dniu 26 sierpnia 2020 r. kierowniczka wydziału C wysłała do wnoszącej odwołanie wiadomość elektroniczną zawierającą nowy projekt sprawozdania końcowego w sprawie E. W owej wiadomości kierowniczka wydziału C zapytała wnoszącą odwołanie, po pierwsze, czy zatwierdza treść tego sprawozdania, a po drugie, czy może dokonać weryfikacji w Europejskim Urzędzie Patentowym (EPO). Wnosząca odwołanie odpowiedziała jej, że nadal przebywa na zwolnieniu chorobowym. W drugiej wiadomości elektronicznej kierowniczka wydziału C wyjaśniła, że wysłała pierwszą wiadomość elektroniczną, aby wnosząca odwołanie zajęła się nią po powrocie. W dniu 28 sierpnia 2020 r. wnosząca odwołanie odpowiedziała jej, wyjaśniając, iż uważa, że nie jest konieczne czekanie na jej powrót z dokończeniem odnośnych sprawozdań. 21. W dniu 31 sierpnia 2020 r. kierowniczka wydziału C wysłała do wnoszącej odwołanie wiadomość elektroniczną, w której wyjaśniła, że ze względu na znaczne obciążenie pracą ekipy dochodzeniowej, której sprawa dotyczy, nie może przydzielić trzech odnośnych spraw innemu głównemu inspektorowi i że w konsekwencji liczy na wnoszącą odwołanie, że zakończy ona owe sprawy po powrocie ze zwolnienia, zgodnie z tym co zostało uzgodnione. W tym samym dniu wysłała do wnoszącej odwołanie dwie kolejne wiadomości elektroniczne zawierające, odpowiednio, zmieniony projekt sprawozdania końcowego w sprawie F i nowy projekt sprawozdania końcowego w sprawie G. W obu tych wiadomościach elektronicznych uściśliła, że wnosząca odwołanie powinna się nimi zająć dopiero po powrocie ze zwolnienia chorobowego. 22. W dniu 6 września 2020 r. wnosząca odwołanie odpowiedziała, że jej zwolnienie chorobowe zostało przedłużone i że odnośne sprawy mogą zostać zakończone bez jej udziału. 23. W dniu 7 września 2020 r. wnosząca odwołanie podpisała elektronicznie w oprogramowaniu OLAF‑u do zarządzania treścią (OCM) oświadczenie o wystąpieniu konfliktu interesów, który dotyczy sprawy G. 24. W dniu 8 września 2020 r. kierowniczka wydziału C poinformowała wnoszącą odwołanie, że wyznaczyła nowego inspektora w dwóch z trzech odnośnych spraw. Ponadto powołała się na konsultację w sprawie zakończenia, bez udziału wnoszącej odwołanie, trzeciej sprawy, a mianowicie sprawy G, o której mowa w pkt 23 niniejszej opinii. Kierowniczka wydziału C zwróciła się do wnoszącej odwołanie z prośbą o przesłanie jej – w przypadku gdyby w międzyczasie wnosząca odwołanie wróciła ze zwolnienia chorobowego – brakujących informacji w przedmiocie tej trzeciej sprawy. 25. W dniu 11 września 2020 r. wnosząca odwołanie otrzymała wiadomość elektroniczną od współpracownika z wydziału C, w której ten ostatni pogratulował jej wygranej w sprawie, która była rozpoznawana przez Sąd. W dniu 17 września 2020 r. wnosząca odwołanie otrzymała od tego samego współpracownika kolejną wiadomość elektroniczną zawierającą hiperlink umożliwiający dostęp do wydanego przez Sąd wyroku. 26. W dniu 18 września 2020 r. kierowniczka wydziału C wysłała do wnoszącej odwołanie wiadomość elektroniczną, w której wskazała, że zapoznała się z oświadczeniem o wystąpieniu konfliktu interesów, o którym mowa w pkt 23 niniejszej opinii. Ponadto, w celu podjęcia decyzji w sprawie tego oświadczenia zwróciła się do wnoszącej odwołanie z prośbą o udzielenie dodatkowych informacji w przedmiocie odnośnego konfliktu interesów. Wnosząca odwołanie odpowiedziała na tę prośbę w dniu 20 września 2020 r. 27. W dniu 25 września 2020 r. kierowniczka wydziału C wysłała do wnoszącej odwołanie wiadomość elektroniczną w celu zawiadomienia jej, że uznano wystąpienie konfliktu interesów i że została ona zwolniona z obowiązku rozstrzygnięcia swojej ostatniej sprawy w toku. Stwierdziła tym samym, że wnosząca odwołanie nie prowadziła już żadnych spraw w swoim wydziale. 28. W dniu 28 października 2020 r. kierownik wydziału HR.AMC.5 Komisji wysłał notatkę do służby medycznej tej instytucji z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności w stosunku do wnoszącej odwołanie. Wniosek ten oparto na okoliczności, że w okresie od listopada 2017 r. do października 2020 r., a mianowicie w okresie trzyletnim, wnosząca odwołanie przebywała na zwolnieniu chorobowym dłużej niż 12 miesięcy. 29. W dniu 4 grudnia 2020 r. właściwy AIPN wydał decyzję o oddaleniu wniosku o udzielenie wsparcia, o którym mowa w pkt 19 niniejszej opinii. 30. W dniu 28 lutego 2021 r. wnosząca odwołanie złożyła – na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego – zażalenie na decyzję o oddaleniu wniosku o udzielenie wsparcia. 31. W dniu 6 maja 2021 r. zorganizowano wideokonferencję między, z jednej strony, wnoszącą odwołanie a, z drugiej strony, Biurem Dochodzeń i Postępowań Dyscyplinarnych Komisji (IDOC) i wydziałem HR.E.2 (skargi i monitorowanie akt sprawy) Komisji. W dniu 10 maja 2021 r. przesłano wnoszącej odwołanie streszczenie argumentów przedstawionych przez nią podczas owej wideokonferencji. W dniu 11 maja 2021 r. wnosząca odwołanie przedstawiła swoje uwagi w przedmiocie tegoż streszczenia i przekazała dokumenty. 32. W dniu 21 maja 2021 r. dyrektor generalna Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Zasobów Ludzkich i Bezpieczeństwa wydała decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności, na mocy której skierowała sprawę wnoszącej odwołanie do komitetu ds. inwalidztwa i – zgodnie z przepisami art. 7 załącznika II do regulaminu pracowniczego – wyznaczyła lekarza do reprezentowania Komisji. 33. W dniu 31 maja 2021 r. wnosząca odwołanie złożyła – na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego – zażalenie na decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności. 34. W dniu 2 lipca 2021 r. właściwy AIPN wydał decyzję R/138/21 oddalającą zażalenie wnoszącej odwołanie na decyzję o oddaleniu wniosku o udzielenie wsparcia (zwaną dalej „decyzją R/138/21 o oddaleniu zażalenia”) ze względu na brak uprawdopodobnienia zarzutów wnoszącej odwołanie. Ponadto właściwy AIPN oddalił żądanie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. 35. W dniu 30 września 2021 r. właściwy AIPN wydał decyzję R/301/21 odrzucającą zażalenie wnoszącej odwołanie na decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności (zwaną dalej „decyzją R/301/21 o odrzuceniu zażalenia”), w której stwierdził, że złożone przez wnoszącą odwołanie zażalenie na decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności było niedopuszczalne. Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok 36. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 października 2021 r. XH wniosła do Sądu skargę na podstawie art. 270 TFUE, mającą na celu, po pierwsze, stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia 4 grudnia 2020 r. oddalającej wniosek wnoszącej odwołanie o udzielenie wsparcia oraz decyzji R/138/21 o oddaleniu zażalenia w tym zakresie. Po drugie, skarga wnoszącej odwołanie zmierzała do stwierdzenia nieważności decyzji Komisji z dnia 21 maja 2021 r. o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności oraz decyzji R/301/21 o odrzuceniu zażalenia w tym zakresie. Skarga wnoszącej odwołanie miała również na celu zasądzenie od Komisji zapłaty na rzecz wnoszącej odwołanie kwoty 20000 EUR tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, jakiej miała doznać oraz obciążenie Komisji kosztami postępowania. 37. Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił w całości skargę wniesioną przez XH. 38. W pierwszej kolejności, Sąd uznał, że decyzja o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności nie była aktem ustalającym w sposób ostateczny stanowisko Komisji, lecz aktem przygotowawczym do decyzji końcowej, która miała zostać wydana po przeprowadzeniu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności. W konsekwencji, ponieważ decyzja ta nie stanowiła aktu, z którym wiążą się niekorzystne dla wnoszącej odwołanie skutki w rozumieniu art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, przedstawione przez nią żądanie stwierdzenia nieważności należało w przekonaniu Sądu odrzucić jako niedopuszczalne. 39. W drugiej kolejności, Sąd oddalił jako bezzasadne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji o oddaleniu wniosku o udzielenie wsparcia. 40. Sąd rozpatrywał cztery zarzuty. 41. Zarzut pierwszy dotyczył naruszenia art. 12a i 24 regulaminu pracowniczego, obowiązku dbałości, art. 7 i 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) oraz zasady dobrej administracji. Część pierwsza tego zarzutu opierała się na nieprzestrzeganiu zasady, zgodnie z którą domniemana ofiara nie jest zobowiązana do przedstawienia dowodów nękania psychicznego. Część druga zarzutu opierała się na braku uwzględnienia przez właściwy AIPN przedstawionych przez wnoszącą odwołanie dowodów, a w szczególności jej dokumentacji medycznej. Część trzecia zarzutu opierała się na okoliczności, że właściwy AIPN oparł swoją ocenę wyłącznie na wnioskach domniemanego sprawcy nękania psychicznego i odmówił wykonania swoich uprawnień w zakresie kontroli i udzielenia wsparcia. Część czwarta zarzutu dotyczyła naruszenia art. 41 Karty i zasady dobrej administracji pod kątem naruszenia prawa do bycia wysłuchanym. 42. Zarzut drugi dotyczył naruszenia art. 12a, 24, 59 i 60 regulaminu pracowniczego, a wnosząca odwołanie podkreśliła w tym względzie, że wymagano od niej świadczenia pracy w trakcie zwolnienia chorobowego i wyznaczono jej nieosiągalne cele. 43. Zarzut trzeci miał na celu zakwestionowanie wszczęcia postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności w dacie, w której wnosząca odwołanie nie osiągnęła, jak twierdziła, wymaganego okresu zwolnienia chorobowego. 44. Zarzut czwarty opierał się na braku poszanowania jej życia prywatnego i zdrowia. 45. Po pierwsze, Sąd odrzucił część czwartą zarzutu pierwszego jako niedopuszczalną, ponieważ na prawo do bycia wysłuchanym nie powołano się przed organem administracji, a w każdym razie oddalił ją jako bezzasadną (2). 46. Po drugie, Sąd zbadał część pierwszą zarzutu pierwszego, dotyczącą dowodu w ramach wniosku o udzielenie wsparcia opartego na zarzucanym nękania psychicznego, przewidzianego w art. 24 regulaminu pracowniczego. W pkt 78 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał, że w przypadku gdy organ administracji rozpatruje na podstawie art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego wniosek o udzielenie wsparcia w rozumieniu art. 24 wspomnianego regulaminu pracowniczego, musi on, na podstawie spoczywającego na nim obowiązku wspomagania i gdy organ ten ma do czynienia z wydarzeniem niezgodnym z porządkiem i spokojem służby, interweniować z całą konieczną stanowczością. Ponadto musi on reagować z szybkością i starannością, jakiej wymagają okoliczności danego przypadku, w celu ustalenia faktów i wyciągnięcia z nich odpowiednich konsekwencji przy pełnej znajomości stanu rzeczy. W tym celu wystarczy, aby urzędnik lub pracownik, który domaga się ochrony ze strony swojej instytucji, uprawdopodobnił rzeczywiste zaistnienie ataków, których – jak twierdzi – stał się adresatem. W obliczu takich informacji do danej instytucji należy podjęcie właściwych środków, w szczególności poprzez przeprowadzenie dochodzenia administracyjnego w celu ustalenia okoliczności faktycznych leżących u podstaw skargi, we współpracy z wnioskodawcą. 47. W pkt 80 i 94 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że jeżeli, jak w rozpoznawanej sprawie, zarzuty zawarte we wniosku o udzielenie wsparcia dotyczą nękania psychicznego, do osoby wnioskującej o udzielenie wsparcia należy uprawdopodobnienie tego nękania psychicznego w świetle definicji zawartej w art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego. W pkt 82–85 zaskarżonego wyroku Sąd wyraźnie oddalił argument wnoszącej odwołanie oparty na wyroku CN/Parlament (3), podkreślając szczególne okoliczności tego wyroku, z których wynikało, że Parlament dysponował wieloma dowodami innymi niż te przedstawione przez CN, które należało uwzględnić na podstawie obowiązku dbałości. Sąd orzekł, że w tejże sprawie AIPN nie dopuścił się naruszenia prawa uznając, że skarżąca musi „przedstawić okoliczności wykazujące istnienie uprawdopodobnienia nękania psychicznego” (4). 48. Po trzecie, Sąd oddalił części drugą i trzecią zarzutu pierwszego oraz zarzuty drugi i trzeci dotyczące wystarczającego charakteru dowodów przedstawionych na poparcie wykazania zarzucanego nękania psychicznego. W pkt 94–129 zaskarżonego wyroku, po dokonaniu oceny każdego z dowodów rozpatrywanych indywidualnie, a następnie całościowej oceny tych dowodów, Sąd orzekł, że „dowody przedstawione właściwemu AIPN nie mogły wzbudzić poważnych wątpliwości co do spełnienia przesłanek określonych w art. 12a regulaminu pracowniczego, wobec czego AIPN słusznie [uznał], że wnosząca odwołanie nie uprawdopodobniła rzeczywistego zaistnienia nękania psychicznego, którego, jak twierdziła, była ofiarą” (5). 49. W ramach przyjętego toku rozumowania Sąd – przed dokonaniem całościowej oceny przedstawionych przez wnoszącą odwołanie okoliczności faktycznych – zbadał argumenty dotyczące, po pierwsze, decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności, po drugie, podnoszonego obowiązku nałożonego na wnoszącą odwołanie polegającego na świadczeniu przez nią pracy w trakcie jej zwolnienia chorobowego, po trzecie, podnoszonego obowiązku nałożonego na wnoszącą odwołanie polegającego na udaniu się przez nią do miejsca pracy w celu przeniesienia jej biura, po czwarte, zarzucanego braku uwzględnienia przez właściwy AIPN przedstawionych przez wnoszącą odwołanie dowodów medycznych i, po piąte, podnoszonego niewłaściwego zachowania współpracownika wnoszącej odwołanie w odniesieniu do sprawy rozpoznawanej przez Sąd. 50. Po odrzuceniu jako nowego, a zatem niedopuszczalnego, argumentu pierwszego dotyczącego decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności (6), Sąd zbadał argument drugi dotyczący nałożonego na wnoszącą odwołanie podnoszonego obowiązku świadczenia pracy w trakcie jej zwolnienia chorobowego. W pkt 99–106 zaskarżonego wyroku Sąd wymienił i przeanalizował treść poszczególnych wiadomości, których wymiana miała miejsce podczas zwolnienia chorobowego wnoszącej odwołanie. 51. W tym względzie podkreślił on, że wymiana korespondencji w dniach 8 i 9 czerwca 2020 r. nie zawierała jakiejkolwiek prośby o wykonanie konkretnej pracy, że wiadomości elektroniczne z dnia 1 lipca 2020 r. sprowadzały się do prośby o udzielenie informacji, w której uściślono, że odpowiedzi oczekuje się dopiero po powrocie wnoszącej odwołanie ze zwolnienia chorobowego oraz że korespondencja była sformułowana w uprzejmym i pełnym szacunku tonie. W odniesieniu do prośby z dnia 23 czerwca 2020 r. Sąd zauważył, że owa prośba o udział w wideokonferencji pochodzi z dnia następującego po pierwotnie przewidzianej dacie powrotu wnoszącej odwołanie ze zwolnienia chorobowego oraz że kierowniczka wydziału C nie wiedziała jeszcze o przedłużeniu tego zwolnienia. Jeżeli chodzi o prośby z dni 26 i 31 sierpnia 2020 r. Sąd podkreślił, że kierowniczka wydziału C uściśliła, że wykonanie pracy było wymagane dopiero po zakończeniu zwolnienia chorobowego wnoszącej odwołanie. 52. W świetle wszystkich tych okoliczności Sąd stwierdził, że chociaż co do zasady niewłaściwe jest zwracanie się do urzędnika lub innego pracownika przebywającego na zwolnieniu chorobowym o wykonanie pewnych konkretnych zadań, w rozpoznawanej sprawie „takiego zachowania kierowniczki wydziału C nie można uznać za nękanie psychiczne” (7). 53. Ponadto w pkt 107 i 108 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że w odniesieniu do podnoszonego obowiązku świadczenia przez wnoszącą odwołanie pracy i posiadania dostępu do akt spraw nawet po złożeniu przez nią oświadczenia o wystąpieniu konfliktu interesów w odniesieniu do sprawy G, związana z tą sprawą prośba kierowniczki wydziału C była niewłaściwa, ale że taka postawa jako taka nie mogła stanowić nękania psychicznego. Po pierwsze, wnoszącej odwołanie pozostawiono bowiem możliwość nieuwzględnienia prośby kierowniczki wydziału C, a po drugie, z akt sprawy nie wynikało, że ta ostatnia nalegała na uzyskanie żądanych informacji. 54. Wreszcie, w odniesieniu do argumentu wnoszącej odwołanie dotyczącego okoliczności, że właściwy AIPN powinien był zapewnić jej zastępstwo w trakcie jej zwolnienia chorobowego, Sąd podkreślił, że ostatecznie wszystkie sprawy zostały zakończone bez jej interwencji i że skoro jej zwolnienie chorobowe pierwotnie miało zakończyć się w dniu 22 czerwca 2020 r., organ administracji nie był w stanie przewidzieć, że będzie ono sukcesywnie przedłużane do końca października 2020 r. (8). 55. Sąd stwierdził, że właściwy AIPN nie popełnił błędu w ocenie uznając, że zbadane okoliczności faktyczne nie stanowią uprawdopodobnienia nękania psychicznego (9). 56. Znaczenie dowodowe pozostałych indywidualnych zachowań, na które powołuje się wnosząca odwołanie, zostało kolejno oddalone przez Sąd, który uznał, że nie stanowiły one uprawdopodobnienia nękania psychicznego. W pkt 126 zaskarżonego wyroku Sąd oddalił również argument wnoszącej odwołanie dotyczący okoliczności, że podnoszone zachowania stanowiły jednolitą całość stanowiącą nękanie psychiczne. I tak, w pkt 127 zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że „w szczególnym kontekście charakteryzującym się w szczególności reorganizacją OLAF‑u i kolejnymi przedłużeniami zwolnienia chorobowego wnoszącej odwołanie, o czym osoby, których sprawa dotyczy, nie zostały uprzednio poinformowane”, wobec braku uprawdopodobnienia, „zarzut wnoszącej odwołanie nie może być wystarczający, aby wzbudzić poważne wątpliwości co do tego, czy domniemani sprawcy nękania psychicznego działali w ramach jednego i tego samego zachowania stanowiącego zbiorowy nękanie psychiczne”. 57. Po czwarte, Sąd oddalił zarzut czwarty dotyczący naruszenia prawa do poszanowania życia prywatnego i prawa do zdrowia (10). 58. W trzeciej i ostatniej kolejności, Sąd oddalił żądanie odszkodowawcze i wniosek o zastosowanie środków dowodowych, a w konsekwencji oddalił skargę w całości (11). Żądania stron 59. Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 29 stycznia 2024 r. wnosząca odwołanie złożyła odwołanie od zaskarżonego wyroku, w którym wnosi ona do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku; – stwierdzenie nieważności decyzji o oddaleniu wniosku o udzielenie wsparcia oraz decyzji R/138/21 o oddaleniu zażalenia; – stwierdzenie nieważności decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności oraz decyzji R/301/21 o odrzuceniu zażalenia; – zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną przez wnoszącą odwołanie krzywdę; – zasądzenie od Komisji zwrotu kosztów związanych z rozpoznawanym odwołaniem i postępowaniem przed Sądem, oraz – w przypadku gdyby uchylenie zaskarżonego wyroku okazało się niemożliwe, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd. 60. Komisja wnosi do Trybunału o: – oddalenie odwołania; oraz – obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania. Analiza 61. Na poparcie odwołania wnosząca odwołanie podnosi w szczególności, że w zaskarżonym wyroku Sąd zaleca „wysoki standard ciężaru dowodu spoczywający wyłącznie na ofierze”, podczas gdy nękanie psychiczne może być „subtelny i systemowy”. Powołuje się ona na „skumulowany wpływ” i „kontekst”, oraz na „szerszy obowiązek instytucji [Unii] badania wszystkich dostępnych informacji i ochrony dobrostanu urzędników”. 62. Komisja utrzymuje, że formułując nieprecyzyjne twierdzenia na temat standardu dowodowego wnosząca odwołanie w rzeczywistości dąży do tego, aby Trybunał dokonał ponownej oceny okoliczności faktycznych i dowodów, dokonanej przez Sąd, co nie wchodzi w zakres właściwości Trybunału w ramach odwołania. 63. Jak wskazałem we wprowadzeniu, w niniejszej opinii – po przypomnieniu zasad mających zastosowanie w dziedzinie ciężaru dowodu – skupię się na znaczeniu elementów kontekstu w ramach opartego na art. 24 regulaminu pracowniczego wniosku o udzielenie wsparcia, a następnie na ich uwzględnieniu w rozpoznawanej sprawie. W przedmiocie dowodu w zakresie wniosku o udzielenie wsparcia w przypadku zarzutów dotyczących nękania psychicznego 64. Należy przypomnieć, że w przypadku gdy urzędnik lub inny pracownik uważa, że jest adresatem – ze strony jednego ze swoich przełożonych, współpracowników lub nawet podwładnych – zachowania, które narusza ustanowiony w art. 12a ust. 1 regulaminu pracowniczego obowiązek powstrzymania się od jakichkolwiek form nękania psychicznego oraz molestowania seksualnego, ten urzędnik lub ten pracownik może zwrócić się o wsparcie instytucji w rozumieniu art. 24 regulaminu pracowniczego, mającego na celu ochronę urzędników Unii w tym zakresie. 65. W obliczu zarzutów dotyczących nękania psychicznego obowiązek wspomagania obejmuje w szczególności obowiązek poważnego i niezwłocznego zbadania przez administrację w sposób całkowicie poufny wniosku o udzielenie wsparcia, w którym podnoszony jest nękanie psychiczne, i poinformowania wnioskodawcy o dalszych działaniach, jakie zostaną podjęte w przedmiocie tego wniosku (12). 66. Wystarczy, aby w tym celu urzędnik lub pracownik, który domaga się ochrony ze strony AIPN, uprawdopodobnił rzeczywiste zaistnienie działań, których – jak twierdzi – stał się adresatem. 67. W związku z tym dana instytucja nie może być zobowiązana do przeprowadzenia dochodzenia administracyjnego na podstawie zwykłych twierdzeń pozbawionych dowodów. Przy ocenie, czy zarzucane okoliczności rzeczywiście miały miejsce oraz jaki był ich zakres, instytucja powinna również czuwać nad ochroną praw osób, których dotyczy wniosek o udzielenie wsparcia i które mogą zostać objęte dochodzeniem (13). 68. Jeżeli zatem, tak jak w rozpoznawanej sprawie, zarzuty zawarte we wniosku o udzielenie wsparcia dotyczą nękania psychicznego, do wnioskującego o udzielenie wsparcia należy uprawdopodobnienie wspomnianego nękania psychicznego w świetle definicji zawartej w art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego, a mianowicie „niewłaściwe[go] zachowani[a], które ma miejsce na przestrzeni pewnego okresu, powtarza się lub ma charakter ciągły i obejmuje sposób zachowania, wypowiedzi ustne i pisemne, gesty lub inne działania podejmowane umyślnie, które mogą godzić w osobowość, godność lub integralność fizyczną lub psychiczną” wnioskującego (14). 69. Sąd Unii musi zbadać zgodność z prawem decyzji oddalającej wniosek o udzielenie wsparcia, takiej jak ta w rozpoznawanej sprawie, w świetle okoliczności, o których dana instytucja była poinformowana, w szczególności przez wnioskującego o udzielenie wsparcia, na etapie wydawania przez nią decyzji (15). 70. Może to oznaczać uwzględnienie innych informacji dostępnych organowi administracji, nawet jeśli nie zostały one dostarczone przez wnioskującego o udzielenie wsparcia. Tak więc w wyroku CN/Parlament, na który powołuje się wnosząca odwołanie, Sąd do spraw Służby Publicznej orzekł, że w przypadku gdy organ administracji dysponuje informacjami innymi niż dostarczone przez stronę skarżącą, musi wziąć pod uwagę wszystkie informacje mogące wpłynąć na jego decyzję w sprawie wniosku o udzielenie wsparcia (16). 71. Tak więc w ramach środka zaskarżenia na oddalenie wniosku o udzielenie wsparcia sąd Unii musi ustalić, czy w świetle wszystkich informacji mogących wpłynąć na jego decyzję w sprawie wniosku o udzielenie wsparcia, niezależnie od tego, czy pochodzą one od wnioskującego, dana instytucja popełniła błąd w ocenie, odrzucając lub oddalając ten wniosek bez wszczęcia dochodzenia administracyjnego. 72. Ponadto nękanie psychiczne może z definicji być wynikiem całego zespołu różnych zachowań, które to zachowania odrębnie niekoniecznie muszą same w sobie nosić znamiona nękania psychicznego, lecz oceniane całościowo i z uwzględnieniem kontekstu, także z racji ich skumulowania w czasie, mogą być uważane za nękanie psychiczne. Dlatego też w sytuacji, kiedy ocenia się, czy zachowania powołane przez stronę skarżącą mają znamiona nękania psychicznego, należy zbadać te okoliczności zarówno odrębnie, jak i łącznie, jako elementy ogólnego środowiska pracy wytworzonego przez zachowania jednego członka personelu wobec drugiego (17). Należy również uwzględnić całość istotnego kontekstu faktycznego, który może obejmować decyzje (jak na przykład sprawozdania z oceny lub decyzje o nieawansowaniu danej osoby lub o przeniesieniu jej), nawet jeśli nie zakwestionowano ich w terminie (18). Ta sama logika uwzględniania wszystkich okoliczności, zarówno odrębnie, jak i całościowo, ma zresztą zastosowanie również w przypadku, gdy instytucja podejmuje decyzję w sprawie istnienia nękania psychicznego po wszczęciu dochodzenia (19) lub w ramach skargi w przedmiocie stwierdzenia odpowiedzialności (20). 73. W rozpoznawanej sprawie z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd przeprowadził starannie taka ocenę zgodnie z zasadami przypomnianymi powyżej. 74. W ramach przyjętego toku rozumowania Sąd uwzględnił bowiem, po pierwsze, poszczególne okoliczności, na które powoływała się wnosząca odwołanie, związane, po pierwsze, z decyzją o wszczęciu postępowania w sprawie orzeczenia niepełnosprawności, po drugie, z nałożonym na nią obowiązkiem świadczenia pracy w trakcie zwolnienia chorobowego, po trzecie, z obowiązkiem udania się do miejsca pracy w celu przeniesienia swojego biura, po czwarte, z nieuwzględnieniem przez właściwy AIPN dowodów medycznych przedstawionych przez wnoszącą odwołanie i, po piąte, z podnoszonym niewłaściwym zachowaniem współpracownika wnoszącej odwołanie (21). Po drugie, w pkt 126–129 zaskarżonego wyroku dokonał on ogólnej oceny faktów przedstawionych przez wnoszącą odwołanie. 75. W związku z tym w żaden sposób nie przekonuje mnie argumentacja wnoszącej odwołanie, zgodnie z którą Sąd naruszył – z uwagi na nieuwzględnienie wszystkich dostępnych dowodów – zasady dowodowe mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W przedmiocie znaczenia elementów kontekstu 76. Jeżeli chodzi w szczególności o elementy kontekstu uwzględnione w zaskarżonym wyroku, Sąd wskazał zasadniczo brak przekazywania informacji w ramach wydziału. W pkt 105 i 114 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał bowiem, że kierowniczka wydziału C, która wysłała do wnoszącej odwołanie niektóre sporne wiadomości elektroniczne, nie była poinformowana o przedłużeniu jej zwolnienia chorobowego. 77. Może zatem zrodzić się pytanie jakie znaczenie należy nadać, w ramach rozpatrywania wniosku o udzielenie wsparcia w związku z nękaniem psychicznym, elementowi kontekstu takiemu jak nieprawidłowości w funkcjonowaniu administracji lub jej niewydolność – jeżeli za takie można uznać brak informacji wskazany przez Sąd w rozpoznawanej sprawie. 78. Przede wszystkim przypominam, że ocena okoliczności faktycznych, która – za wyjątkiem przeinaczenia lub oczywistego błędu w ocenie – należy do wyłącznej kompetencji Sądu, obejmuje ocenę elementów kontekstu. Kwestia, czy pewne rodzaje okoliczności faktycznych mogą, nie mogą lub mogą tylko w pewnym zakresie zostać uwzględnione przy ocenie nękania psychicznego, stanowi bowiem kwestię prawną, która może podlegać kontroli Trybunału w postępowaniu odwoławczym (22). 79. Następnie należy przypomnieć, że definicja nękania psychicznego w rozumieniu art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego odnosi się do procesu, który musi rozciągać się w czasie oraz zakłada istnienie działań powtarzających się lub ciągłych, które są „podejmowane umyślnie”, w przeciwieństwie do zdarzeń „przypadkowych”. Ponadto, aby owe zachowania, wypowiedzi ustne i pisemne, gesty lub inne działania wchodziły w zakres pojęcia „nękania psychicznego”, muszą godzić w osobowość, godność lub integralność fizyczną lub psychiczną danej osoby (23). Nie jest natomiast wymagane, aby owe zachowania, wypowiedzi ustne i pisemne, gesty lub inne działania były podejmowane z zamiarem godzenia w osobowość, godność lub integralność fizyczną lub psychiczną danej osoby. Innymi słowy, nękanie psychiczne w rozumieniu art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego może mieć miejsce nawet wtedy, gdy sprawca nękania psychicznego nie zamierzał poprzez swoje działania dyskredytować ofiary lub rozmyślnie pogarszać jej warunków pracy. Wystarczy tylko, by te działania, o ile zostały podjęte umyślnie, obiektywnie pociągały za sobą takie konsekwencje. Termin „umyślnie” użyty w art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego nie może być zatem interpretowany jako wymagający – w celu uznania danego zachowania za spełniające przesłanki nękania psychicznego – dowodu na zamiar zaszkodzenia (24). 80. Z brzmienia tej definicji wynika zatem, że nękanie psychiczne obejmuje niewłaściwe zachowania, a zatem zachowania indywidualne, a nie niewydolność instytucji lub ewentualne nieprawidłowości w jej funkcjonowaniu. 81. Niemniej jednak, takie indywidualne postępowania i zachowania wpisują się w kontekst, którego nie można pominąć i który – w celu stwierdzenia zaistnienia sytuacji nękania psychicznego – może mieć różny zakres w zależności od przypadku. Nękanie psychiczne jest bowiem złożonym zagadnieniem (25), które może być wynikiem kilku czynników, zarówno endogennych (związanych z danymi osobami), jak i egzogennych (związanych ze środowiskiem pracy). 82. W tym względzie wydaje mi się – i nie twierdzę przy tym, że możliwe jest objęcie w sposób wyczerpujący wszystkich możliwych przypadków – że można dokonać rozróżnienia między, z jednej strony, elementami kontekstu, które są powodowane przez postawę domniemanego sprawcy nękania psychicznego i za które ponosi on odpowiedzialność, a z drugiej strony – tymi, które są wobec niego zewnętrzne i za które nie ponosi on odpowiedzialności (26). 83. Na przykład kierownik wydziału może, poprzez swoją osobowość, brutalny styl zarządzania lub stanowiące nadużycie decyzje w zakresie organizacji, stworzyć „mobbingowy”, patogenny kontekst w ramach swojej służby (27), a w takim przypadku stworzony w ten sposób kontekst nie może być wykorzystywany do uzasadniania jego indywidualnych zachowań. W konsekwencji nie można co do zasady wykluczyć, że w niektórych okolicznościach taki element kontekstu przyczynia się do uznania zaistnienia nękania psychicznego w kontekście wniosku o udzielenie wsparcia na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego. 84. Natomiast faktyczne egzogenne elementy kontekstu, za które kierownik wydziału nie ponosi odpowiedzialności, takie jak trudności organizacyjne wynikające ze zwolnień chorobowych w ramach danej służby lub z restrukturyzacji, czy nieprawidłowości w funkcjonowaniu administracji, chociaż mogą stanowić istotne elementy w ramach oceny indywidualnego zachowania, rzucając na nie światło, nie stanowią jednak a priori elementów związanych z indywidualnym postępowaniem i wchodzących jako takie w zakres przesłanek nękania psychicznego. A zatem restrukturyzacja służby (element egzogenny, który wchodzi w zakres uprawnień dyskrecjonalnych (28) danej instytucji) może rzucić światło na „mobbingowe” indywidualne postępowanie kierownika służby wobec członka jego jednostki organizacyjnej (polegające na przykład na postawach lub działaniach, które jako całość stanowią nękanie psychiczne), nawet jeżeli wspomniana restrukturyzacja sama w sobie nie jest przesłanką zachowania o charakterze nękania psychicznego. 85. Ponadto celem ustanowionego w art. 24 regulaminu pracowniczego obowiązku wspomagania jest ochrona urzędników Unii i odnosi się on do ochrony urzędników i innych pracowników, zapewnianej przez ich instytucję, przed działaniami osób trzecich, a nie przed działaniami samej instytucji, której kontrola wchodzi w zakres innych przepisów regulaminu pracowniczego (29). W tym względzie należy unikać sytuacji, w której pod pozorem nękania psychicznego faktycznie kwestionuje się na przykład złe warunki pracy (30). Taki obowiązek wspomagania nie wydaje się zatem sam w sobie w żaden sposób skuteczny w zaradzeniu niewydolności lub nieprawidłowościom w funkcjonowaniu instytucji, zewnętrznych w stosunku do danego indywidualnego zachowania. Dodam, że te egzogenne nieprawidłowości w funkcjonowaniu nie są poza zasięgiem wszelkich środków prawnych, ponieważ w przypadku, gdy są one przyczyną szkody, właściwym środkiem prawnym może być skarga o stwierdzenie odpowiedzialności odszkodowawczej, o ile spełnione są przesłanki jej wniesienia (31). 86. Wynika z tego, moim zdaniem, że w ramach wniosku o udzielenie wsparcia na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego nieprawidłowe funkcjonowanie instytucji lub administracji, za które odpowiedzialności nie ponosi domniemany sprawca nękania psychicznego, stanowi element kontekstu, którego znaczenie należy oceniać indywidualnie w każdym przypadku i który może odgrywać mniej lub bardziej istotną rolę w ramach dokonywanej przez Sąd oceny, czy rozpatrywane indywidualne działania mają cechy nadużycia. Zastosowanie w rozpoznawanej sprawie 87. W zaskarżonym wyroku Sąd, opierając się na różnych elementach, orzekł, że rozpatrywane zachowania indywidualne nie stanowiły wystarczającego uprawdopodobnienia nękania psychicznego. Jeżeli chodzi w szczególności o prośby kierowane do wnoszącej odwołanie za pośrednictwem wiadomości elektronicznych w trakcie jej zwolnienia chorobowego, Sąd wziął pod uwagę treść korespondencji między różnymi osobami, których sprawa dotyczy (w szczególności kierowniczką wydziału C) a wnoszącą odwołanie. Zauważył on, że wynikało z nich w szczególności, iż odpowiedzi oczekiwano dopiero po powrocie wnoszącej odwołanie ze zwolnienia chorobowego. Sąd wziął również pod uwagę ton tej wymiany korespondencji, który był zarazem „uprzejmy i pełen szacunku”. Ponadto Sąd wskazał, że kierowniczka wydziału C nie została poinformowana o przedłużeniu zwolnienia chorobowego wnoszącej odwołanie. 88. W odniesieniu w szczególności do tego ostatniego stwierdzenia Sądu dotyczącego braku posiadania przez kierowniczkę wydziału C informacji, zauważam, że brak ten jest kwestionowany przez wnoszącą odwołanie. Utrzymuje ona bowiem, że przekazała tę informację kierowniczce wydziału C. 89. W tym względzie należy przede wszystkim przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału z art. 256 ust. 1 akapit drugi TFUE oraz z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, iż jedynie Sąd jest właściwy do dokonywania, po pierwsze, ustaleń faktycznych, z wyjątkiem sytuacji, gdy nieprawidłowość jego ustaleń wynika z przedłożonych mu dokumentów zawartych w aktach sprawy, a po drugie, oceny tych okoliczności faktycznych. Ocena stanu faktycznego nie stanowi zatem, z zastrzeżeniem przeinaczenia dowodów przedstawionych przed Sądem, kwestii prawnej podlegającej jako taka kontroli Trybunału w ramach odwołania (32). 90. Następnie, w zakresie, w jakim wnosząca odwołanie zarzuca przeinaczenie okoliczności faktycznych w tym względzie, uważam, że argument ten należy oddalić w świetle wiadomości elektronicznych, na które się ona powołuje, utrzymując, że poinformowała kierowniczkę wydziału C o przedłużeniach swojego zwolnienia chorobowego. Wiadomości elektroniczne z dni 2 i 30 czerwca 2020 r. były bowiem skierowane do pracowników wydziału A, a inne wiadomości elektroniczne wysłane przez wnoszącą odwołanie do kierowniczki wydziału C, w których wskazała, że nadal przebywa na zwolnieniu chorobowym (z których jedna była datowana na dzień po pierwszym przedłużeniu), w żaden sposób nie wykazują, że ich adresatka w tym dniu wiedziała już o tej okoliczności. Nie wynika z tego również, aby wiadomość elektroniczna z dnia 31 sierpnia 2020 r. od kierowniczki wydziału C, w której wskazała ona, że nie wiedziała do kiedy wnosząca odwołanie przebywała na zwolnieniu chorobowym, została przeinaczona przez Sąd. 91. A zatem to bez przeinaczenia okoliczności faktycznych Sąd w pkt 105 zaskarżonego wyroku zauważył, że „wiadomość elektroniczna z dnia 23 czerwca 2020 r. została wysłana w dacie, która odpowiadała dniu następującemu po dacie pierwotnie przewidzianej jako zakończenie zwolnienia chorobowego wnoszącej odwołanie, a mianowicie w przewidywanej dacie jej powrotu do biura. Co więcej, z kilku wiadomości elektronicznych, a w szczególności z wiadomości elektronicznej z dnia 31 sierpnia 2020 r., wynikało, że kierowniczka wydziału C nie wiedziała o przedłużeniach tegoż zwolnienia chorobowego, ponieważ nie była jej przełożoną. Wyjaśnia w nich bowiem, że mogła dowiedzieć się o czasie trwania zwolnienia chorobowego wnoszącej odwołanie dopiero po każdym kolejnym jego przedłużeniu, ponieważ nie pracowała w wydziale, do którego wnosząca odwołanie była przydzielona i nie miała dostępu do jej akt w systemie Sysper 2. Ponadto, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wnosząca odwołanie faktycznie informowała swojego kierownika wydziału o tych kolejnych przedłużeniach. Natomiast kierowniczka wydziału C nie była jednym z adresatów tych wiadomości elektronicznych”. 92. Na tym etapie toku rozumowania muszę podzielić się moimi wątpliwościami co do istoty argumentacji wnoszącej odwołanie. Przypominam, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem z art. 256 TFUE i art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz z art. 168 § 1 lit. d) oraz art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości wynika, że odwołanie musi dokładnie wskazywać zakwestionowane części wyroku, do którego uchylenia zmierza, oraz zawierać argumenty prawne uzasadniające to żądanie, pod rygorem niedopuszczalności odwołania lub danego zarzutu (33). 93. W rozpoznawanej sprawie zastanawiam się, w szczególności w świetle zasady kontradyktoryjności, czy wnosząca odwołanie uzasadnia w sposób wystarczająco jasny, że brak poinformowania kierowniczki wydziału C, stwierdzony przez Sąd w pkt 105 zaskarżonego wyroku, stanowił nieprawidłowe funkcjonowanie lub przynajmniej element kontekstu, którego „skumulowany wpływ” nie został wzięty pod uwagę w wystarczającym stopniu, i jakie skutki wywodzi ona z takiego argumentu. 94. Niezależnie od tego jestem zdania, że uwzględniając okoliczność, iż kierowniczka wydziału C nie wiedziała o przedłużeniu tego zwolnienia chorobowego, Sąd dokonał oceny wszystkich zarzucanych zachowań w świetle wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Uważam, że czyniąc to, Sąd przypisał poszczególnym elementom, którymi dysponował, oddzielnie i całościowo, wartość dowodową im należną zgodnie z orzecznictwem mającym zastosowanie w przedmiotowej dziedzinie, przypomnianym powyżej w pkt 76-86 niniejszej opinii. 95. Argumentacja przedstawiona w tym względzie przez wnoszącą odwołanie, o ile jest dopuszczalna, musi zatem, moim zdaniem, zostać oddalona. W odniesieniu do kwestii, czy brak informacji dotyczących przedłużenia zwolnienia chorobowego może stanowić nieprawidłowość w funkcjonowaniu administracji, która pociągnęła za sobą niewłaściwe zachowania indywidualne, podważa ona odpowiedzialność odnośnej instytucji i w związku z tym wydaje mi się wykraczać poza ramy rozpoznawanego sporu, który dotyczy skargi o stwierdzenie nieważności oddalenia wniosku o udzielenie wsparcia. Wnioski 96. W wyroku, który ma wydać Trybunał, będzie on musiał dokonać oceny poszczególnych podniesionych zarzutów. Jeżeli chodzi o kwestię, na której skupiam się w niniejszej opinii, w świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał uznał, że w ramach wniosku o udzielenie wsparcia na podstawie art. 24 regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej nieprawidłowość w funkcjonowaniu instytucji lub administracji, za którą domniemany sprawca nękania psychicznego nie ponosi odpowiedzialności, stanowi element kontekstu, którego znaczenie musi być ocenione przez Sąd indywidualnie w każdym przypadku, tak jak to uczynił w rozpoznanej sprawie. Kwestia, czy brak poinformowania kierowniczki wydziału C mógł być spowodowany nieprawidłowością w funkcjonowaniu administracji, wchodzącą w zakres odpowiedzialności odnośnej instytucji, wykracza moim zdaniem poza ramy rozpoznawanego odwołania. (1) Język oryginału: francuski. (2) Zobacz pkt 56–75 zaskarżonego wyroku. (3) Wyrok z dnia 26 marca 2015 r. (F‑26/14, zwany dalej „wyrokiem CN/Parlament”, EU:F:2015:22). (4) Zobacz pkt 85 zaskarżonego wyroku. (5) Zobacz pkt 128 zaskarżonego wyroku. (6) Zobacz pkt 97 i 98 zaskarżonego wyroku. (7) Zobacz pkt 106 zaskarżonego wyroku. (8) Zobacz pkt 109 zaskarżonego wyroku. (9) Zobacz pkt 111 zaskarżonego wyroku. (10) Zobacz pkt 132–150 zaskarżonego wyroku. (11) Zobacz pkt 152–158 zaskarżonego wyroku. (12) Zobacz wyrok z dnia 19 grudnia 2019 r., ZQ/Komisja (T‑647/18, zwany dalej wyrokiem ZQ/Komisja, EU:T:2019:884, pkt 56). (13) Wyroki: z dnia 26 stycznia 1989 r., Koutchoumoff/Komisja (224/87, EU:C:1989:38, pkt 15); ZQ/Komisja (pkt 58); z dnia 19 października 2022 r., JS/CRU (T‑271/20, EU:T:2022:652, pkt 144); z dnia 7 grudnia 2023 r., HV i HW/ECDC (C‑615/22 P, EU:C:2023:961, pkt 45). (14) Zobacz wyroki: ZQ/Komisja (pkt 59); z dnia 7 grudnia 2023 r., HV i HW/ECDC (C‑615/22 P, EU:C:2023:961, pkt 46). (15) Wyrok ZQ/Komisja (pkt 60). (16) Wyrok CN/Parlament (pkt 52–57). W tejże sprawie, pomimo informacji, którymi dysponował organ administracji, a mianowicie skargi złożonej przez stronę skarżącą do komitetu doradczego ds. mobbingu, zawierającej szczegółowy opis zachowania odnośnego posła do Parlamentu, wyjaśnień udzielonych przez lekarza i psychologa Parlamentu, przerwy w pracy strony skarżącej i związanego z tym wyjaśnienia, rezygnacji strony skarżącej wraz z uzasadnieniem tej rezygnacji, czy też okoliczności, że inna osoba złożyła wniosek o udzielenie wsparcia w związku z nękaniem psychicznym przeciwko temu samemu posłowi, wniosek o udzielenie wsparcia został oddalony, co Sąd do spraw Służby Publicznej potępił w szczególności na podstawie obowiązku dbałości. (17) Zobacz wyrok z dnia 6 kwietnia 2022 r., KU/ESDZ (T‑425/20, EU:T:2022:224, pkt 63, 64). (18) Zobacz wyroki: z dnia 16 września 2013 r., Faita/EKES (F‑92/11, EU:F:2013:130, pkt 57); z dnia 9 grudnia 2020 r., GV/Komisja (T‑705/19, EU:T:2020:590, pkt 44, 46). (19) Zobacz analogicznie wyroki: z dnia 13 lipca 2018 r., SQ/EBI (T‑377/17, EU:T:2018:478, pkt 94); z dnia 28 maja 2020 r., Cerafogli/BCE (T‑483/16 RENV, EU:T:2020:225, pkt 396–399). (20) Zobacz wyrok z dnia 17 lipca 2024 r., Montanari/EUCAP Sahel Niger (T‑371/22, EU:T:2024:494, pkt 135). (21) Zobacz pkt 97–125 zaskarżonego wyroku. (22) Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego H. Saugmandsgaarda Øe w sprawie HF/Parlament (C‑570/18 P, EU:C:2020:44, pkt 105). Trybunał uchylił zaskarżony w tej sprawie wyrok ze względu na naruszenie prawa na innej podstawie (naruszenie prawa do bycia wysłuchanym) i w związku z tym nie wypowiedział się w sprawie uwzględnienia elementów kontekstu [wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., HF/Parlament (C‑570/18 P, EU:C:2020:490)]. (23) Zobacz wyrok z dnia 2 czerwca 2022 r., EM/Parlament (C‑299/21 P, EU:C:2022:429, pkt 102 i przytoczone tam orzecznictwo). (24) Zobacz wyrok z dnia 30 stycznia 2020 r., PV/Komisja (T‑786/16 et T‑224/18, EU:T:2020:17, pkt 145, 146). (25) Złożoność ta znajduje również odzwierciedlenie w stosowanym słownictwie, które różni się w zależności od sprawy i państwa. Aby zapoznać się z porównawczym podejściem do nękania psychicznego w miejscu pracy, zob. Comparative Labor Law & Policy Journal, vol. 32, nr 1, 2010. (26) Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego H. Saugmandsgaarda Øe w sprawie HF/Parlament (C‑570/18 P, EU:C:2020:44, pkt 109). (27) W przedmiocie pojęć „nękanie psychiczne ze strony kierownictwa” oraz „nękanie psychiczne ze strony instytucji”, zob. A. Carillon „Le harcèlement moral managérial et le harcèlement moral institutionnel”, La Semaine juridique – Social (JCP S), LexisNexis, Paris, nr 30–34, 2 sierpnia 2022 r., 1208. Zobacz również wyrok z dnia 21 stycznia 2025 r., Cour de cassation, chambre criminelle, Pourvoi nr 22‑87.145 (FR:CCASS:2025:CR00003), wydany po przedstawieniu opinii przez rzecznika generalnego M. Tarabeux i ostatecznie skazujący dyrektorów France Telecom za nękanie psychiczne ze strony instytucji. Sprawa ta, która znacznie różni się od rozpoznawanej sprawy, dotyczyła wprowadzenia nowej polityki zarządzania zasobami ludzkimi, która miała doprowadzić do odejścia w ciągu trzech lat 22000 ze 110000 urzędników publicznych i innych pracowników przedsiębiorstwa i zdestabilizowała cały personel, stworzyła atmosferę niepokoju i spowodowała liczne przerwy w pracy, próby samobójcze oraz samobójstwa. (28) Zobacz wyrok z dnia 13 lipca 2018 r., SQ/EBI (T‑377/17, EU:T:2018:478, pkt 105). (29) Zobacz wyroki: z dnia 29 stycznia 1997 r., Adriaenssens i in./Komisja (T‑7/94, EU:T:1997:7, pkt 24); z dnia 13 lipca 2018 r., Curto/Parlament (T‑275/17, EU:T:2018:479, pkt 111). Zobacz również L. Lévi, S. Rodrigues i in. „Fonction publique de l’Union européenne”, Répertoire de droit européen, Dalloz, Paris, październik 2019 r., pkt 87. (30) Zobacz podobnie S. Van Raepenbusch „Le juge face au harcèlement moral dans le cadre du contentieux de la fonction publique européenne”, Cahier de droit européen, vol. 46, nr 1–2, 2010, s. 121, spéc. pkt 3. (31) Zobacz opinia rzecznika generalnego R. Norkusa w sprawie Colombani/ESDZ (Nękanie pasywne lub zbiorowe) (C-343/23 P, EU:C:2025:268, pkt 43). (32) Zobacz na przykład wyrok z dnia 25 kwietnia 2024 r., NS/Parlament (C‑218/23 P, EU:C:2024:358, pkt 58). (33) Zobacz wyroki: z dnia 4 kwietnia 2019 r., OZ/EBI (C‑558/17 P, EU:C:2019:289, pkt 33); z dnia 11 stycznia 2024 r., Planistat Europe i Charlot/Komisja (C‑363/22 P, EU:C:2024:20, pkt 40).