C-762/19

WYROK TRYBUNAŁU (piąta izba) z dnia 3 czerwca 2021 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Ochrona prawna baz danych – Dyrektywa 96/9/WE – Artykuł 7 – Prawo sui generis producentów baz danych – Zakaz „pobierania” lub „wtórnego wykorzystania” całości lub istotnej części zawartości bazy danych bez zgody producenta – Baza danych swobodnie dostępna w Internecie – Metawyszukiwarka wyspecjalizowana w wyszukiwaniu ogłoszeń o pracę – Pobieranie i wtórne wykorzystanie zawartości bazy danych – Przynoszenie szkody istotnej inwestycji dokonanej w celu uzyskania, weryfikacji i prezentacji zawartości bazy danych W sprawie C‑762/19 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Rīgas apgabaltiesas Civillietu tiesas kolēģija (sąd okręgowy w Rydze, wydział spraw cywilnych, Łotwa) postanowieniem z dnia 14 października 2019 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 17 października 2019 r., w postępowaniu: „CV-Online Latvia” SIA przeciwko „Melons” SIA, TRYBUNAŁ (piąta izba), w składzie: E. Regan, prezes izby, M. Ilešič (sprawozdawca), E. Juhász, C. Lycourgos i. I. Jarukaitis, sędziowie, rzecznik generalny: M. Szpunar, sekretarz: M. Aleksejev, kierownik, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 22 października 2020 r., rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu „CV‑Online Latvia” SIA – L. Fjodorova i U. Zeltiņš, advokāti, – w imieniu „Melons” SIA – A. Upenieks, – w imieniu rządu łotewskiego – początkowo V. Soņeca, K. Pommere i L. Juškeviča, następnie K. Pommere, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – J. Samnadda oraz E. Kalniņš, w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2021 r., wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 ust. 2 dyrektywy 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych (Dz.U. 1996, L 77, s. 20). Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między „CV‑Online Latvia” SIA (zwaną dalej „CV‑Online”) a „Melons” SIA w przedmiocie wyświetlania przez tę ostatnią w wykazie wyników generowanym przez jej wyszukiwarkę hiperłącza odsyłającego do witryny internetowej CV‑Online oraz do metaznaczników wprowadzonych przez tę ostatnią przy programowaniu tej witryny. Ramy prawne Prawo Unii Motywy 7, 39–42 i 47 dyrektywy 96/9 przewidują: „(7) Sporządzanie bazy danych wymaga zaangażowania znacznych zasobów ludzkich, środków technicznych i finansowych, podczas gdy takie bazy danych mogą być kopiowane lub można mieć do nich dostęp, ponosząc tylko ułamkową część kosztu potrzebnego do ich niezależnego sporządzenia. […] (39) W uzupełnieniu do ochrony prawem autorskim oryginalnego wyboru lub zestawienia zawartości bazy danych niniejsza dyrektywa ma na celu zabezpieczenie pozycji producentów baz danych przed przywłaszczeniem rezultatów jego [ich] finansowych i zawodowych inwestycji dokonanych w celu uzyskania i zgromadzenia zawartości bazy danych, poprzez ochronę całości lub istotnej części bazy danych przed niektórymi działaniami użytkownika lub konkurenta. (40) Celem prawa sui generis jest zapewnienie ochrony każdej inwestycji dokonanej w celu uzyskania, zweryfikowania lub przedstawienia zawartości bazy danych przez oznaczony czas trwania prawa; taka inwestycja może polegać na zaangażowaniu zasobów finansowych i/lub wydatkowaniu czasu, wysiłku i energii. (41) Celem prawa sui generis jest zapewnienie producentowi bazy danych możliwości zapobiegania nieuprawnionemu pobieraniu danych i/lub wtórnemu ich wykorzystaniu w całości lub w istotnej części; producent bazy danych podejmuje inicjatywę oraz ponosi ryzyko inwestowania; wyłącza to w szczególności podwykonawców z definicji producenta. (42) Szczególne prawo zapobiegania nieuprawnionemu pobieraniu danych i/lub wtórnemu ich wykorzystaniu dotyczy tych czynności użytkownika, które wykraczają poza jego uzasadnione prawnie uprawnienia i w związku z tym szkodzą inwestycji; prawo zakazania pobierania danych i/lub wtórnego ich wykorzystania w całości lub istotnej części zawartości bazy danych dotyczy nie tylko produkcji pirackiego produktu konkurencyjnego, ale również każdego użytkownika, który poprzez swoje czynności powoduje znaczne szkody, szacowane jakościowo lub ilościowo, w inwestycji. […] (47) W interesie konkurencji między dostawcami produktów i usług informatycznych nie wolno zapewniać ochrony na mocy prawa sui generis w taki sposób, który ułatwiałby nadużywanie pozycji dominującej, w szczególności w odniesieniu do tworzenia i rozpowszechniania nowych produktów i usług mających wartość intelektualną, dokumentalną, techniczną, gospodarczą lub handlową; przepisy niniejszej dyrektywy są bez uszczerbku dla stosowania [unijnych] lub krajowych reguł konkurencji”. W rozdziale 1 tej dyrektywy, zatytułowanym „Zakres [stosowania]”, znajduje się art. 1, który stanowi w ust. 1 i 2: „1.   Niniejsza dyrektywa dotyczy ochrony prawnej bazy danych w każdej formie. 2.   Do celów niniejszej dyrektywy »baza danych« oznacza zbiór niezależnych utworów, danych lub innych materiałów [elementów] uporządkowanych w sposób systematyczny lub metodyczny, indywidualnie dostępnych [za pomocą] środk[ów] elektroniczny[ch] lub inny[ch] sposob[ów]”. Artykuł 7, znajdujący się w rozdziale III tej dyrektywy, zatytułowanym „Prawo sui generis”, przewiduje w ust. 1, 2 i 5: „1.   Państwa członkowskie ustanawiają dla producenta bazy danych, wymagającej jakościowej i/lub ilościowej, istotnej inwestycji dla uzyskania, weryfikacji lub prezentacji jej zawartości, prawo do ochrony przed pobieraniem danych i/lub wtórnym ich wykorzystaniem w całości lub w istotnej części co do jakości i/lub ilości. 2.   Do celów niniejszego rozdziału: a) »pobieranie danych« oznacza stałe lub czasowe przeniesienie całej lub istotnej części zawartości bazy danych na inny nośnik danych, w jakikolwiek sposób i w jakiejkolwiek formie; b) »wtórne wykorzystanie« oznacza każdą formę publicznego udostępnienia całości lub istotnej części zawartości bazy danych [po]przez rozpowszechnianie kopii, przez najem, transmisję online lub w innej formie. Pierwsza sprzedaż kopii bazy danych [w Unii Europejskiej] przez uprawnionego lub za jego zgodą wyczerpuje prawo do kontrolowania dalszej odsprzedaży tej kopii [w Unii]. Wypożyczanie do użytku publicznego nie jest pobieraniem danych lub wtórnym ich wykorzystaniem. […] 5.   Niedozwolone jest powtarzające się i systematyczne pobieranie danych i/lub wtórne ich wykorzystanie w nieistotnej części, jeśli czynności te są sprzeczne z normalnym korzystaniem z tej bazy danych lub w sposób nieuzasadniony naruszają słuszne interesy producenta bazy danych”. Wreszcie zgodnie z art. 13 omawianej dyrektywy: „Niniejsza dyrektywa jest [pozostaje] bez uszczerbku dla przepisów dotyczących w szczególności […] praw dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz nieuczciwej konkurencji […]”. Prawo łotewskie Przepisy dyrektywy 96/9 dotyczące prawa sui generis zostały przetransponowane do prawa łotewskiego w art. 57–62 Autortiesību likums (ustawy o prawie autorskim) z dnia 6 kwietnia 2000 r. (Latvijas Vēstnesis, 2000, nr 148/150), zmienionej ustawą z dnia 22 kwietnia 2004 r. (Latvijas Vēstnesis, 2004, nr 69). Artykuł 57 ust. 1 i 2 tej ustawy stanowi, że przez producenta bazy danych, której uzyskanie, weryfikacja lub prezentacja stanowi istotną inwestycję pod względem jakościowym lub ilościowym (art. 5 ust. 2) należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, która podjęła inicjatywę stworzenia bazy danych i wzięła na siebie ryzyko inwestycyjne. Producent bazy danych ma prawo zakazać wykonywania następujących czynności w odniesieniu do całej zawartości bazy danych lub jej części istotnej (pod względem jakości lub ilości): – pobierania danych, co oznacza stałe lub czasowe przeniesienie całej lub istotnej części zawartości bazy danych na inny nośnik danych jakiegokolwiek rodzaju lub w jakiejkolwiek formie; – wtórnego wykorzystania, co oznacza publiczne udostępnienie całości lub istotnej części zawartości bazy danych poprzez rozpowszechnianie kopii, przez najem, transmisję online lub w innej formie. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne CV‑Online, spółka prawa łotewskiego, prowadzi witrynę internetową www.cv.lv. W witrynie tej znajduje się opracowana i regularnie aktualizowana przez CV‑Online baza danych, która zawiera ogłoszenia o pracę publikowane przez pracodawców. Witryna www.cv.lv jest ponadto wyposażona w metaznaczniki (meta tags) typu „mikrodane” (microdata). Znaczniki te, które nie są widoczne podczas otwierania strony internetowej CV‑Online, umożliwiają wyszukiwarkom internetowym lepszą identyfikację treści każdej strony w celu jej prawidłowego indeksowania. W przypadku witryny internetowej CV‑Online owe metaznaczniki zawierają, w odniesieniu do każdego ogłoszenia o wolnym stanowisku ujętego w bazie danych, następujące słowa kluczowe: „nazwa stanowiska”, „nazwa przedsiębiorstwa”, „miejsce pracy” i „data publikacji ogłoszenia”. Melons, również spółka prawa łotewskiego, prowadzi witrynę internetową www.kurdarbs.lv, która jest wyszukiwarką wyspecjalizowaną w przeszukiwaniu ogłoszeń o pracę. Wyszukiwarka ta pozwala na przeszukiwanie wielu witryn internetowych zawierających ogłoszenia o pracę według różnych kryteriów, w tym rodzaju stanowiska i miejsca pracy. Za pomocą hiperłączy witryna www.kurdarbs.lv odsyła użytkowników do witryn internetowych, na których pierwotnie opublikowano poszukiwane informacje, w tym do witryny CV‑Online. Klikając na takie łącze, użytkownik może między innymi uzyskać dostęp do witryny www.cv.lv, aby zapoznać się z tą witryną i całością jej zawartości. W wykazie wyników uzyskanym przy użyciu wyspecjalizowanej wyszukiwarki spółki Melons są również wyświetlane informacje zawarte w metaznacznikach wprowadzonych przez CV‑Online przy programowaniu jej witryny internetowej. CV‑Online, uznając, że doszło do naruszenia jej prawa sui generis przewidzianego w art. 7 dyrektywy 96/9, wniosła powództwo przeciwko spółce Melons. Twierdzi ona, że Melons „pobiera” i „wtórnie wykorzystuje” istotną część zawartości bazy danych znajdującej się w witrynie www.cv.lv. Sąd pierwszej instancji stwierdził naruszenie tego prawa z tego względu, że miało miejsce „wtórne wykorzystanie” bazy danych CV‑Online. Spółka Melons wniosła apelację od orzeczenia sądu pierwszej instancji do Rīgas apgabaltiesas Civillietu tiesas kolēģija (sądu okręgowego w Rydze, wydział spraw cywilnych, Łotwa). Podkreśla ona, że jej witryna internetowa nie zapewnia transmisji online, to znaczy nie funkcjonuje „w czasie rzeczywistym”. Ponadto Melons twierdzi, że należy dokonać rozróżnienia między witryną www.cv.lv a bazą danych, którą ona zawiera. W tym względzie wyjaśnia ona, że wyświetlenie informacji dotyczących ofert pracy w wynikach uzyskanych za pośrednictwem wyszukiwarki www.kurdarbs.lv następuje dzięki metaznacznikom używanym przez CV‑Online. Te metaznaczniki nie stanowią zaś części bazy danych. To właśnie z tego względu, że CV‑Online chce, aby wyszukiwarki pokazywały te informacje, wprowadziła ona owe metaznaczniki przy programowaniu swojej witryny internetowej. W tych okolicznościach Rīgas apgabaltiesas Civillietu tiesas kolēģija (sąd okręgowy w Rydze, wydział spraw cywilnych) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy działanie strony pozwanej polegające na przekierowaniu użytkownika końcowego za pomocą hiperłącza do witryny internetowej strony powodowej, w której to witrynie możliwe jest przeglądanie bazy danych z ogłoszeniami o pracę, należy interpretować w ten sposób, że jest ono objęte definicją »wtórnego wykorzystania« zawartą w art. 7 ust. 2 lit. b) [dyrektywy 96/9], a konkretnie stanowi wtórne wykorzystanie bazy danych poprzez transmisję w innej formie? 2) Czy informacje zawierające metaznaczniki wyświetlane w wyszukiwarce strony pozwanej należy interpretować w ten sposób, że są one objęte definicją »pobierania danych« zawartą w art. 7 ust. 2 lit. a) [dyrektywy 96/9], a konkretnie stanowią one stałe lub czasowe przeniesienie całej lub istotnej części zawartości bazy danych na inny nośnik danych, w jakikolwiek sposób i w jakiejkolwiek formie?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Tytułem wstępu należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania (wyrok z dnia 25 listopada 2020 r., SABAM, C‑372/19, EU:C:2020:959, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszym przypadku z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że problematyka poruszona w postępowaniu głównym dotyczy zgodności funkcjonowania wyspecjalizowanej wyszukiwarki z prawem sui generis ustanowionym w art. 7 dyrektywy 96/9. W swoich pytaniach prejudycjalnych sąd odsyłający zastanawia się w szczególności nad kwestią, po pierwsze, czy wyświetlanie przez wyspecjalizowaną wyszukiwarkę hiperłącza przekierowującego użytkownika tej wyszukiwarki do udostępnianej przez osobę trzecią witryny internetowej, w której może być przeglądana baza danych zawierająca oferty pracy, wchodzi w zakres definicji „wtórnego wykorzystania” figurującej w art. 7 ust. 2 lit. b) dyrektywy 96/9, a po drugie, czy informacje pochodzące z metaznaczników tej witryny internetowej wyświetlane przez ową wyszukiwarkę należy interpretować w ten sposób, że wchodzą one w zakres definicji „pobierania danych” figurującej w art. 7 ust. 2 lit. a) tej dyrektywy. Sąd odsyłający uważa, że wyroki wydane przez Trybunał w przedmiocie art. 7 dyrektywy 96/9 (zob. w szczególności wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850) nie pozwalają stwierdzić, czy ma miejsce „pobieranie danych” lub „wtórne wykorzystanie” w rozumieniu tego artykułu, w sytuacji gdy – tak jak w niniejszym przypadku – w wykazie wyników uzyskanych przy użyciu wyspecjalizowanej wyszukiwarki operator tej wyszukiwarki wyświetla, po pierwsze, hiperłącze odsyłające do witryny internetowej, udostępnianej przez osobę trzecią i zawierającej bazę danych, a po drugie, informacje pochodzące z metaznaczników, które producent tej bazy danych wprowadził przy programowaniu swojej własnej witryny internetowej. W tym względzie należy podkreślić, że w niniejszym przypadku wybór ofert pracy, do których odsyłają hiperłącza, następuje za pomocą wyspecjalizowanej wyszukiwarki udostępnianej przez spółkę Melons. Wyszukiwarka ta indeksuje i kopiuje na swoim własnym serwerze zawartość witryn internetowych zawierających oferty pracy, takich jak witryna „www.cv.lv”, a następnie umożliwia wyszukiwanie w tej indeksowanej treści według kryteriów takich jak rodzaj stanowiska pracy i miejsce pracy. W tych okolicznościach należy uznać, że za pomocą swych dwóch pytań, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy 96/9 należy interpretować w ten sposób, iż wyszukiwarka internetowa wyspecjalizowana w przeszukiwaniu zawartości baz danych, która to wyszukiwarka kopiuje i indeksuje całość lub istotną część bazy danych swobodnie dostępnej w Internecie, a następnie umożliwia swoim użytkownikom wyszukiwanie w tej bazie danych we własnej witrynie internetowej według kryteriów istotnych z punktu widzenia jej zawartości, dokonuje „pobierani[a]” i „wtórne[go] wykorzystani[a]” zawartości wspomnianej bazy danych w rozumieniu tego przepisu oraz iż producent takiej bazy danych ma prawo zakazać takiego pobierania lub takiego wtórnego wykorzystywania tej samej bazy danych. Aby odpowiedzieć na te pytania, należy przede wszystkim doprecyzować zakres i cel ochrony prawa sui generis wynikającego z dyrektywy 96/9. W tym względzie w szczególności z motywów 40 i 41 dyrektywy 96/9 wynika, że owo prawo sui generis ma na celu zapewnienie ochrony istotnej inwestycji dokonanej w celu uzyskania, weryfikacji lub prezentacji zawartości bazy danych przez ograniczony czas prawa poprzez przyznanie producentowi bazy danych możliwości zapobiegania nieuprawnionemu pobieraniu danych lub ich wtórnemu wykorzystaniu w całości lub istotnej części. Trybunał wyjaśnił bowiem, że celem prawa przewidzianego w art. 7 dyrektywy 96/9 jest zapewnienie osobie, która podjęła inicjatywę i ryzyko istotnej inwestycji w postaci zasobów ludzkich, technicznych lub finansowych w celu utworzenia i utrzymania funkcjonowania bazy danych, zwrotu jej inwestycji poprzez ochronę przed bezprawnym przywłaszczeniem rezultatów uzyskanych z owej inwestycji (wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo). Jak już stwierdził Trybunał, opierając się w szczególności na motywach 39, 42 i 48 dyrektywy 96/9, celem, do którego osiągnięcia dąży prawodawca Unii za pośrednictwem instytucji prawa sui generis, jest zatem wspieranie tworzenia systemów przechowywania i przetwarzania danych, aby przyczynić się do rozwoju rynku informacji w kontekście nadzwyczajnego wzrostu ilości informacji generowanych i przetwarzanych rocznie we wszystkich sektorach działalności (wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo). Po pierwsze, w odniesieniu do warunków, pod jakimi baza danych może być chroniona prawem sui generis na podstawie art. 7 dyrektywy 96/9, należy zauważyć, że zgodnie z tym artykułem ochrona bazy danych za pomocą tego prawa jest uzasadniona jedynie pod warunkiem, że uzyskanie, weryfikacja lub prezentacja zawartości tej bazy wymagają inwestycji istotnej z punktu widzenia jakościowego lub ilościowego (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850, pkt 22). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału inwestycja związana z uzyskaniem zawartości bazy danych dotyczy nakładów na poszukiwanie już istniejących elementów i ich gromadzenie w tej bazie danych, z wyłączeniem nakładów na samo stworzenie elementów (wyroki z dnia 9 listopada 2004 r.: The British Horseracing Board i in., C‑203/02, EU:C:2004:695, pkt 31; a także Fixtures Marketing, C‑338/02, EU:C:2004:696, pkt 24). Następnie należy wskazać, że pojęcie inwestycji związanej z weryfikacją zawartości bazy danych należy rozumieć jako nakład środków na kontrolę ścisłości poszukiwanego materiału podczas tworzenia tej bazy danych i w okresie jej funkcjonowania w celu zapewnienia wiarygodności informacji zawartych w tej bazie danych (wyrok z dnia 9 listopada 2004 r., The British Horseracing Board i in., C‑203/02, EU:C:2004:695, pkt 34). Wreszcie inwestycja związana z prezentacją zawartości bazy danych obejmuje rozwiązania, które mają nadać tej bazie jej funkcję polegającą na przetwarzaniu informacji, a mianowicie rozwiązań, które mają za zadanie systematyczne lub metodyczne uporządkowanie elementów zawartych w tej bazie danych oraz organizację indywidualnego do nich dostępu (wyroki z dnia 9 listopada 2004 r.: Fixtures Marketing, C‑338/02, EU:C:2004:696, pkt 27; Fixtures Marketing, C‑444/02, EU:C:2004:697, pkt 43; Fixtures Marketing, C‑46/02, EU:C:2004:694, pkt 37). Jako że pytania prejudycjalne opierają się na założeniu, że baza danych spółki CV‑Online spełnia warunek wymieniony w pkt 24 niniejszego wyroku, w stosownym wypadku do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy są spełnione warunki przewidziane w art. 7 dyrektywy 96/9, aby uzyskać ochronę za pomocą prawa sui generis, w tym czy metaznaczniki dostarczane przez spółkę CV‑Online mogą same w sobie zostać uznane za stanowiące istotną część chronionej bazy danych. Po drugie, w odniesieniu do kryteriów pozwalających stwierdzić, że działanie użytkownika stanowi „pobieranie danych” lub „wtórne wykorzystanie” w rozumieniu dyrektywy 96/9, należy przypomnieć, że art. 7 ust. 2 lit. a) tej dyrektywy definiuje „pobieranie danych” jako „stałe lub czasowe przeniesienie całej lub istotnej części zawartości bazy danych na inny nośnik danych, w jakikolwiek sposób i w jakiejkolwiek formie”. Zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. b) tej samej dyrektywy „wtórne wykorzystanie” obejmuje „każdą formę publicznego udostępnienia całości lub istotnej części zawartości bazy danych [po]przez rozpowszechnianie kopii, przez najem, transmisję online lub w innej formie”. Opierając się na celu, do którego osiągnięcia dąży prawodawca Unii za pośrednictwem prawa sui generis, Trybunał przyjął szeroką wykładnię zarówno pojęcia „wtórnego wykorzystania” (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850, pkt 33, 34), jak i pojęcia „pobierania danych” (zob. podobnie wyrok z dnia 9 października 2008 r., Directmedia Publishing, C‑304/07, EU:C:2008:552, pkt 31, 32). A zatem z orzecznictwa Trybunału wynika, że owe pojęcia „pobierania danych” i „wtórnego wykorzystania” należy interpretować jako odnoszące się do wszystkich czynności polegających, odpowiednio, na przywłaszczeniu i publicznym udostępnieniu – bez zgody podmiotu, który sporządził bazę danych – rezultatów dokonanej przez niego inwestycji, pozbawiających go w ten sposób dochodów mających pozwolić mu na amortyzację kosztów tej inwestycji (wyrok z dnia 9 listopada 2004 r., The British Horseracing Board i in., C‑203/02, EU:C:2004:695, pkt 51). W odniesieniu konkretnie do funkcjonowania wyszukiwarki wyspecjalizowanej Trybunał orzekł, że operator metawyszukiwarki ukierunkowanej dokonuje „wtórne[go] wykorzystani[a]” w rozumieniu art. 7 ust. 2 lit. b) dyrektywy 96/9 całości lub istotnej części zawartości bazy danych zawartej w witrynie internetowej należącej do osoby trzeciej, gdy udostępnia nieokreślonej liczbie użytkowników końcowych urządzenie umożliwiające przeszukiwanie danych figurujących w owej bazie danych i tym samym oferuje dostęp do zawartości tej bazy danych inną drogą niż droga przewidziana przez producenta owej bazy. Trybunał podkreślił, że taka działalność narusza prawo sui generis przysługujące producentowi bazy danych, ponieważ pozbawia tego producenta dochodów mających pozwolić mu na amortyzację kosztów jego inwestycji. W takim przypadku nie ma bowiem potrzeby, aby użytkownik korzystał ze strony początkowej i formularza wyszukiwania bazy danych zainteresowanej osoby trzeciej, skoro może przeszukiwać tę bazę danych bezpośrednio przy użyciu usługi oferowanej przez operatora metawyszukiwarki (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850, pkt 40–42). W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego i uwag stron w postępowaniu głównym, jak również z informacji uzyskanych podczas rozprawy i podkreślonych przez rzecznika generalnego w pkt 33 opinii wynika, że wyspecjalizowana wyszukiwarka, taka jak ta będąca przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, nie używa formularzy wyszukiwania witryn internetowych, których przeszukiwanie umożliwia, ani nie przekazuje w czasie rzeczywistym zapytań użytkowników, dostosowując je do kryteriów stosowanych w tych formularzach. Indeksuje ona natomiast regularnie te witryny i przechowuje ich kopie na własnych serwerach. Następnie za pomocą swojego własnego formularza wyszukiwania umożliwia użytkownikom wyszukiwanie według kryteriów, które proponuje, przy czym wyszukiwanie to odbywa się wśród danych, które zostały indeksowane. Wprawdzie funkcjonowanie wyszukiwarki takiej jak ta będąca przedmiotem sporu w postępowaniu głównym różni się od wyszukiwarki będącej przedmiotem sporu w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb (C‑202/12, EU:C:2013:850), nie zmienia to jednak faktu, że wyszukiwarka ta umożliwia wyszukiwanie inną drogą niż droga przewidziana przez producenta danej bazy danych całej zawartości wielu baz danych w tym samym czasie, w tym bazy danych spółki CV‑Online, udostępniając tę zawartość swoim własnym użytkownikom. Stwarzając możliwość jednoczesnego wyszukiwania w wielu bazach danych według kryteriów istotnych z punktu widzenia osób poszukujących pracy, ta wyspecjalizowana wyszukiwarka umożliwia użytkownikom dostęp, we własnej witrynie internetowej, do ofert pracy zawartych w tych bazach danych. A zatem wyszukiwarka taka jak ta będąca przedmiotem sporu w postępowaniu głównym umożliwia przeszukiwanie wszystkich danych figurujących w bazach danych swobodnie dostępnych w Internecie, w tym w witrynie internetowej spółki CV‑Online, i udziela swoim użytkownikom dostępu do całej zawartości tych baz danych inną drogą niż droga przewidziana przez ich producenta. Ponadto udostępnienie tych danych jest publiczne w rozumieniu art. 7 ust. 2 lit. b) dyrektywy 96/9, jako że taka wyszukiwarka może zostać użyta przez każdego (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850, pkt 51). Co więcej, poprzez skopiowanie na swój własny serwer i indeksowanie na nim zawartości witryn internetowych wyszukiwarka ta przenosi zawartość baz danych, jakie stanowią te witryny, na inny nośnik. Wynika stąd, że takie przeniesienie istotnej zawartości określonych baz danych i takie publiczne udostępnienie tych danych bez zgody osoby, która je stworzyła, stanowią odpowiednio pobieranie danych i wtórne wykorzystanie tych baz danych, które to działania są zakazane w art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9, pod warunkiem że skutkują one pozbawieniem tej osoby dochodów mających pozwolić jej na amortyzację kosztów tej inwestycji. Jak podkreślił rzecznik generalny w pkt 36 opinii, udostępnianie hiperłączy odsyłających do ogłoszeń zamieszczonych w witrynie internetowej spółki CV‑Online i zwielokrotnianie informacji zawartych w metaznacznikach tej witryny są jedynie przejawami zewnętrznymi, o drugorzędnym znaczeniu, rzeczonego pobierania i wtórnego wykorzystania. Wobec tego należy jeszcze zbadać, czy działania, o których mowa w pkt 35 i 36 niniejszego wyroku, mogą przynieść szkodę inwestycji osoby, która stworzyła bazę danych, która została przeniesiona na inny nośnik i udostępniona publicznie. W tym względzie Trybunał stwierdził już, że prawo sui generis przewidziane w art. 7 dyrektywy 96/9 ma chronić osobę, która stworzyła bazę danych, przed działaniami użytkownika, które wykraczają poza jego uzasadnione prawa, szkodząc w ten sposób inwestycjom tej osoby (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2004 r., The British Horseracing Board i in., C‑203/02, EU:C:2004:695, pkt 45, 46). W tym kontekście art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9 w związku z motywem 42 tej dyrektywy ma na celu zapobieganie temu, aby jakiś użytkownik poprzez swoje czynności powodował znaczne szkody w inwestycji, szacowane jakościowo lub ilościowo (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2004 r., The British Horseracing Board i in., C‑203/02, EU:C:2004:695, pkt 69). Trybunał orzekł również, że producent bazy danych korzysta z ochrony przed działalnością operatora wyszukiwarki ukierunkowanej, która jest bliska produkcji pirackiego produktu konkurencyjnego wspomnianego w motywie 42 dyrektywy 96/9 (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850, pkt 48). Działalność taka groziłaby bowiem odebraniem źródeł przychodów tym producentom i pozbawieniem ich w ten sposób dochodów mających umożliwić im amortyzację inwestycji w utworzenie i funkcjonowanie baz danych (zob. podobnie wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Innoweb, C‑202/12, EU:C:2013:850, pkt 41–43). W tym względzie należy ustalić właściwą równowagę między z jednej strony uzasadnionym interesem producentów baz danych polegającym na tym, że są oni w stanie zamortyzować swoją istotną inwestycję, a z drugiej strony interesem użytkowników i konkurentów tych producentów w posiadaniu dostępu do informacji zawartych w tych bazach danych oraz możliwości tworzenia produktów innowacyjnych opartych na tych informacjach. Należy bowiem przypomnieć, że działalność podmiotów agregujących treści w Internecie, takich jak pozwana w postępowaniu głównym, pozwala również osiągnąć przypomniany w pkt 23 niniejszego wyroku cel polegający na wspieraniu tworzenia systemów przechowywania i przetwarzania danych, aby przyczynić się do rozwoju rynku informacji. Jak zauważył zasadniczo rzecznik generalny w pkt 41 opinii, agregatory treści w Internecie przyczyniają się do tworzenia oraz dystrybucji produktów i usług mających wartość dodaną w sektorze informacji. Oferując swoim użytkownikom ujednolicony interfejs umożliwiający wyszukiwanie w wielu bazach danych według kryteriów istotnych z punktu widzenia ich zawartości, przyczyniają się one do lepszego uporządkowania informacji i ułatwiają wyszukiwanie w Internecie. Przyczyniają się one także do prawidłowego funkcjonowania konkurencji oraz przejrzystości ofert i cen. A zatem, jak wynika z pkt 24 niniejszego wyroku, art. 7 ust. 1 dyrektywy 96/9 zawęża ochronę przyznaną przez prawo sui generis do baz danych, których stworzenie lub funkcjonowanie wymaga inwestycji istotnej z punktu widzenia ilościowego lub jakościowego. Wynika stąd, jak zauważył zasadniczo rzecznik generalny w pkt 43 i 46 opinii, że głównym kryterium wyważenia wchodzących w grę interesów powinno być potencjalne naruszenie istotnej inwestycji podmiotu, który stworzył daną bazę danych, to jest ryzyko, że inwestycja ta nie będzie mogła zostać zamortyzowana. Wreszcie należy dodać, że – jak sprecyzowano w art. 13 dyrektywy 96/9 – przepisy tej dyrektywy pozostają bez uszczerbku dla reguł konkurencji wynikających z prawa Unii lub państw członkowskich. W postępowaniu głównym, aby sąd odsyłający mógł orzec w przedmiocie prawa spółki CV‑Online do zakazania pobierania lub wtórnego wykorzystywania całości lub istotnej części zawartości tej bazy, powinien on sprawdzić w świetle całokształtu istotnych okoliczności, po pierwsze, czy uzyskanie, weryfikacja lub prezentacja zawartości danej bazy danych świadczą o przeprowadzeniu istotnej inwestycji, a po drugie, czy rozpatrywane pobieranie lub wtórne wykorzystanie niesie ze sobą ryzyko dla możliwości amortyzacji tej inwestycji. W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytania należy odpowiedzieć, że art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy 96/9 należy interpretować w ten sposób, iż wyszukiwarka internetowa wyspecjalizowana w wyszukiwaniu zawartości baz danych, która kopiuje i indeksuje całość lub istotną część bazy danych swobodnie dostępnej w Internecie, a następnie we własnej witrynie internetowej umożliwia swoim użytkownikom wyszukiwanie w tej bazie danych według kryteriów istotnych z punktu widzenia jej zawartości, dokonuje „pobrania” i „wtórnego wykorzystania” tej zawartości w rozumieniu tego przepisu, które to działania mogą zostać zakazane przez producenta tejże bazy danych, jeśli przynoszą one szkodę jego inwestycji w uzyskanie, weryfikację lub prezentację tej zawartości, czyli stanowią zagrożenie dla możliwości amortyzacji tej inwestycji poprzez normalne wykorzystanie rozpatrywanej bazy danych, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 7 ust. 1 i 2 dyrektywy 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych należy interpretować w ten sposób, że wyszukiwarka internetowa wyspecjalizowana w wyszukiwaniu zawartości baz danych, która kopiuje i indeksuje całość lub istotną część bazy danych swobodnie dostępnej w Internecie, a następnie we własnej witrynie internetowej umożliwia swoim użytkownikom wyszukiwanie w tej bazie danych według kryteriów istotnych z punktu widzenia jej zawartości, dokonuje „pobrania” i „wtórnego wykorzystania” tej zawartości w rozumieniu tego przepisu, które to działania mogą zostać zakazane przez producenta tejże bazy danych, jeśli przynoszą one szkodę jego inwestycji w uzyskanie, weryfikację lub prezentację tej zawartości, czyli stanowią zagrożenie dla możliwości amortyzacji tej inwestycji poprzez normalne wykorzystanie rozpatrywanej bazy danych, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: łotewski.