C-771/24

Wydanie tymczasowe WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 9 lipca 2026 r.(*) Odesłanie prejudycjalne – Środowisko – Dyrektywa 2001/42/WE – Ocena skutków wywieranych przez niektóre plany i programy na środowisko – Artykuł 2 lit. a) – Pojęcie „planów i programów” – Artykuł 3 ust. 2 lit. a) – Akty przygotowane dla niektórych sektorów określające ramy ewentualnego udzielenia w przyszłości zezwolenia na realizację przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy 2011/92/UE – Plan lub program w sektorze transportu, zagospodarowania przestrzennego lub użytkowania gruntu – Zarządzenie określające warunki eksploatacji parkingów – Utrzymanie w mocy skutków aktu krajowego w przypadku braku oceny wpływu na środowisko – Warunki W sprawie C‑771/24 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Conseil d’État (radę stanu, Belgia) postanowieniem z dnia 23 października 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 7 listopada 2024 r., w postępowaniu: Fédération belge du stationnement ASBL, Interparking SA przeciwko Région de Bruxelles-Capitale, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: K. Jürimäe, prezeska izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, F. Schalin, M. Gavalec i Z. Csehi (sprawozdawca), sędziowie, rzecznik generalny: J. Kokott, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: –        w imieniu Fédération belge du stationnement ASBL oraz Interparking SA – O. Di Giacomo, B. Lombaert i R. Smal, avocats, –        w imieniu rządu belgijskiego – S. Baeyens, P. Cottin i C. Pochet, w charakterze pełnomocników, których wspierali I.-S. Brouhns, G. Possoz i V. Thunis, avocats, –        w imieniu rządu łotewskiego – J. Davidoviča i K. Pommere, w charakterze pełnomocników, –        w imieniu Komisji Europejskiej – I. Melo Sampaio i G. Wils, w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzeczniczki generalnej na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2025 r., wydaje następujący Wyrok 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko (Dz.U. 2001, L 197, s. 30). 2        Wniosek ten złożono w ramach sporu między Fédération belge du stationnement ASBL (zwaną dalej „Fédération”) i Interparking SA a Région de Bruxelles-Capitale (regionem stołecznym Bruksela, Belgia) w przedmiocie zgodności z prawem arrêté du gouvernement de la Région de Bruxelles-Capitale (Belgique), du 25 février 2021, fixant des conditions générales et spécifiques d’exploitation applicables aux parkings [zarządzenia rządu regionu stołecznego Bruksela (Belgia) z dnia 25 lutego 2021 r. określającego warunki ogólne i szczegółowe eksploatacji parkingów, Moniteur belge z dnia 3 marca 2021 r., s. 18655, zwanego dalej „zarządzeniem z dnia 25 lutego 2021 r.”]. Ramy prawne Prawo Unii Dyrektywa 2001/42 3        Artykuł 1 dyrektywy 2001/42, zatytułowany „Cele”, przewiduje: „Celem niniejszej dyrektywy jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska i przyczynienie się do uwzględniania aspektów środowiskowych w przygotowaniu i przyjmowaniu planów i programów w celu wspierania stałego rozwoju, poprzez zapewnienie, że zgodnie z niniejszą dyrektywą dokonywana jest ocena wpływu na środowisko niektórych planów i programów, które potencjalnie mogą powodować znaczący wpływ na środowisko”. 4        Artykuł 2 tej dyrektywy, zatytułowany „Definicje”, przewiduje w lit. a): „Do celów niniejszej dyrektywy: a)      »plany i programy« oznaczają plany i programy, w tym współfinansowane przez Wspólnotę Europejską, jak również wszelkie ich modyfikacje: –      przygotowywane lub przyjmowane przez organ na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym lub przygotowywane przez organ do przyjęcia za pośrednictwem procedury ustawodawczej przez parlament lub rząd, i –      wymagane przez przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne”. 5        Artykuł 3 owej dyrektywy, zatytułowany „Zakres”, stanowi w ust. 1 i 2: „1.      Ocenę wpływu na środowisko, zgodnie z art. 4–9, przeprowadza się w odniesieniu do określonych w ust. 2–4 planów i programów, które potencjalnie mogą powodować znaczący wpływ na środowisko. 2.      Z zastrzeżeniem art. [ust.] 3, ocenę wpływu na środowisko przeprowadza się w odniesieniu do wszystkich planów i programów, a)      które są przygotowane dla rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, energetyki, przemysłu, transportu, gospodarki odpadami, gospodarki wodnej, telekomunikacji, turystyki, planów zagospodarowania przestrzennego lub użytkowania gruntu i które ustalają ramy dla przyszłego zezwolenia na inwestycję, dotyczącego projektów wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy [Rady] 85/337/EWG [z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz.U. 1985, L 175, s. 40)]; lub […]”. Dyrektywa 2011/92 6        Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. 2012, L 26, s. 1), która uchyliła dyrektywę 85/337, przewiduje w art. 1 ust. 2 lit. a): „Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje: a)      »przedsięwzięcie« oznacza: –      wykonanie prac budowlanych lub innych instalacji lub systemów, –      inne interwencje w otoczeniu naturalnym i krajobrazie, włącznie z wydobywaniem zasobów mineralnych”. 7        Punkt 10 lit. b) załącznika II do tej dyrektywy, zatytułowany „Przedsięwzięcia, o których mowa w art. 4 ust. 2”, wymienia wśród przedsięwzięć infrastrukturalnych „przedsięwzięcia inwestycyjne na obszarach miejskich, włączając budownictwo centrów handlowych i parkingów”. Prawo belgijskie 8        Zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. przewiduje w art. 1: „Niniejsze zarządzenie dokonuje częściowej transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 [z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej (Dz.U. 2018, L 156, s. 75)]. Niniejsze zarządzenie ma zastosowanie do parkingów, o których mowa w rubryce 68 arrêté du gouvernement de la Région de Bruxelles-Capitale du 4 mars 1999 fixant la liste des installations de classe IB, IC, ID, II et III en exécution de l’article 4 de l’ordonnance du 5 juin 1997 relative au permis d’environnement [zarządzenia rządu regionu stołecznego Bruksela z dnia 4 marca 1999 r. określającego wykaz instalacji klasy IB, IC, ID, II i III w wykonaniu art. 4 rozporządzenia z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie pozwoleń środowiskowych], a także w rubryce 224 ordonnance du 22 avril 1999 fixant la liste des installations de classe IA visée à l’article 4 de l’ordonnance du 5 juin 1997 relative aux permis d’environnement [rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 1999 r. określającego wykaz instalacji klasy IA, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie pozwoleń środowiskowych]. […]”. 9        Zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. określa między innymi: –      w tytule „Ogólne warunki eksploatacji parkingów zadaszonych i niezadaszonych” – warunki dotyczące użytkowania, układu i oznakowania, warunki konserwacji i kontroli, warunki dotyczące stacji ładowania pojazdów o napędzie elektrycznym oraz warunki dotyczące miejsc parkingowych dla rowerów; –      w tytule „Szczegółowe warunki eksploatacji parkingów niezadaszonych” – warunki pielęgnacji roślinności, stosowania soli do posypywania dróg oraz konserwacji instalacji odprowadzających wodę i sztucznego oświetlenia; –      w tytule „Szczególne warunki eksploatacji parkingów zadaszonych” – warunki dotyczące układu parkingu, bezpieczeństwa (w szczególności: zakaz parkowania pojazdów z instalacją LPG, odporność ścian parkingowych na ogień, obecność przewodów gazowych, wyjść i dróg ewakuacyjnych, środki przeciwpożarowe), warunki dotyczące zarządzania wyposażeniem, norm jakości powietrza oraz wentylacji mechanicznej i naturalnej. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 10      W dniu 2 lipca 2020 r. rząd Région de Bruxelles-Capitale przyjął w pierwszym czytaniu projekt zarządzenia określającego ogólne warunki eksploatacji parkingów. 11      W dniu 6 lipca 2020 r. projekt ten został notyfikowany Komisji Europejskiej na podstawie art. 5 ust. 1 dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. 2015, L 241, s. 1). 12      W dniu 10 grudnia 2020 r. rząd Région de Bruxelles-Capitale przyjął w drugim czytaniu wspomniany projekt. 13      W dniu 12 stycznia 2021 r. sekcja legislacyjna Conseil d’État (rady stanu, Belgia), w ramach opinii dotyczącej tego projektu, podniosła kwestię, czy ów projekt nie powinien zostać poddany ocenie wpływu na środowisko na podstawie art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 w związku z pkt 10 lit. b) załącznika II do dyrektywy 2011/92. W opinii tej zwrócono się do autorów rozpatrywanego projektu o wyjaśnienie, w jaki sposób projekt ten spełnia obowiązki w zakresie ochrony środowiska lub, w stosownym przypadku, o podanie powodów, dla których uznali oni, że obowiązki te nie mają do niego zastosowania. 14      W dniu 25 lutego 2021 r. rząd Région de Bruxelles-Capitale przyjął zarządzenie rozpatrywane w postępowaniu głównym, bez uprzedniego przeprowadzenia oceny wpływu na środowisko w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42. 15      W dniu 30 kwietnia 2021 r. Fédération i Interparking wniosły do Conseil d’État (rady stanu, Belgia), która jest sądem odsyłającym, skargę o stwierdzenie nieważności tego zarządzenia. 16      Federacja i Interparking podnoszą przed tym sądem w szczególności, że wspomniane zarządzenie stanowi plan lub program mogący znacząco wpływać na środowisko w rozumieniu dyrektywy 2001/42, w związku z czym przed jego przyjęciem należało poddać go ocenie wpływu na środowisko na podstawie art. 3 ust. 2 lit. a) tej dyrektywy. 17      Natomiast zdaniem rządu Région de Bruxelles-Capitale zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. nie stanowi planu lub programu w rozumieniu wspomnianej dyrektywy. Wiążące przepisy wykonawcze, zawierające zasady, które są stosowane w sposób powtarzalny, takie jak te przewidziane w owym zarządzeniu, można uznać za objęte pojęciem „planu” lub „programu” tylko wtedy, gdy mają one wymiar planistyczny lub programowy, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W owym zarządzeniu nie planuje się bowiem ani nie programuje miejsc, w których można tworzyć parkingi na obszarze regionu stołecznego Bruksela, ani liczby parkingów dopuszczalnych na tym obszarze. Ponadto rzeczonego zarządzenia nie można uznać za plan lub program, ponieważ jego przepisy określają jedynie obowiązkowe zasady, z którymi muszą być zgodne wszystkie obiekty parkingowe, po ich wybudowaniu, w fazie eksploatacji, i nie przyczyniają się do realizacji lub usytuowania przedsięwzięcia w rozumieniu dyrektywy 2001/42. 18      W tych okolicznościach Conseil d’État (rada stanu) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Czy art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 należy interpretować w ten sposób, że zarządzenie takie jak będące przedmiotem sporu, które ogranicza się do określenia warunków eksploatacji parkingów, nie ustanawiając zasad dotyczących ich usytuowania lub maksymalnej liczby, należy jednak zakwalifikować jako plan lub program w sektorze transportu, planów zagospodarowania przestrzennego lub użytkowania gruntu? 2)      W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy sąd krajowy może zastosować przepis prawa krajowego, który upoważnia go do utrzymania w mocy na czas określony skutków uchylonego aktu regulacyjnego określającego warunki eksploatacji parkingów na terytorium regionu, w celu umożliwienia władzom regionalnym przeprowadzenia oceny wpływu na środowisko tych warunków eksploatacji przed [ewentualną zmianą] tego aktu?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie pytania pierwszego 19      Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 należy interpretować w ten sposób, że uregulowania krajowe, które określają warunki eksploatacji parkingów, nie ustanawiając jednak zasad dotyczących ich usytuowania lub maksymalnej liczby, powinny podlegać ocenie wpływu na środowisko. 20      Tytułem wstępu należy przypomnieć, po pierwsze, że zgodnie z art. 1 dyrektywy 2001/42 jej celem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska i przyczynienie się do uwzględniania aspektów środowiskowych w przygotowaniu i przyjmowaniu planów i programów w celu wspierania stałego rozwoju, poprzez zapewnienie, że zgodnie z tą dyrektywą dokonywana jest ocena wpływu na środowisko niektórych planów i programów, które mogą mieć znaczący wpływ na środowisko. 21      Po drugie, mając na uwadze cel dyrektywy 2001/42, którym jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska, przepisy wyznaczające zakres stosowania tej dyrektywy, w szczególności te zawierające definicje objętych przez nią aktów, należy interpretować rozszerzająco (wyroki: z dnia 22 marca 2012 r., Inter-Environnement Bruxelles i in., C‑567/10, EU:C:2012:159, pkt 37; a także z dnia 22 lutego 2022 r., Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, pkt 44). 22      Zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 ocenę wpływu na środowisko przeprowadza się w odniesieniu do wszystkich planów i programów, które spełniają dwie przesłanki kumulatywne, a mianowicie, po pierwsze, są przygotowywane dla jednego lub kilku sektorów wymienionych w tym przepisie, a po drugie, ustalają ramy dla przyszłego zezwolenia na realizację przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy 2011/92. 23      Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 „plany i programy” w rozumieniu tej dyrektywy to te, które spełniają dwie przesłanki kumulatywne, a mianowicie, po pierwsze, owe plany i programy muszą być przygotowywane lub przyjmowane przez organ na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym lub przygotowywane przez organ w celu przyjęcia ich w drodze procedury ustawodawczej przez parlament lub rząd, a po drugie, muszą być wymagane przez przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne [wyroki: z dnia 9 marca 2023 r., An Bord Pleanála i in. (Obszar St Teresa’s Gardens), C‑9/22, EU:C:2023:176, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 4 października 2024 r., Friends of the Irish Environment (Project Ireland 2040), C‑727/22, EU:C:2024:825, pkt 24]. 24      Jeśli chodzi o pierwszą z tych przesłanek, to jest ona spełniona, ponieważ z informacji przekazanych przez sąd odsyłający wynika, że zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. zostało przyjęte przez organ regionalny, a mianowicie przez rząd Région de Bruxelles-Capitale. 25      Co się tyczy drugiej przesłanki, z orzecznictwa Trybunału wynika, że za „wymagane” w rozumieniu dyrektywy 2001/42 i do celów jej stosowania należy uznać te plany i programy, których przyjęcie jest uregulowane w krajowych przepisach ustawowych lub wykonawczych określających organy właściwe do ich przyjęcia oraz procedurę ich przygotowania (wyrok z dnia 22 marca 2012 r., Inter-Environnement Bruxelles i in., C‑567/10, EU:C:2012:159, pkt 31). Trybunał orzekł też, że aby zachować skuteczność (effet utile) art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 w świetle jego celu, środek należy uznać za „wymagany”, jeżeli podstawą prawną uprawnienia do przyjęcia środka jest przepis szczególny, nawet jeśli faktycznie nie istnieje żaden obowiązek przygotowania tego środka [wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., A i in. (Turbiny wiatrowe w Aalter i Nevele), C‑24/19, EU:C:2020:503, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo]. 26      W niniejszej sprawie z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. zostało przyjęte – jak wskazuje jego preambuła – na podstawie art. 6 ust. 1 akapit pierwszy, art. 10 ust. 2 i art. 63 ust. 3 akapit drugi ordonnance du 5 juin 1997 relative aux permis d’environnement (rozporządzenia z dnia 5 czerwca 1997 r. w sprawie pozwoleń środowiskowych). Druga przesłanka sformułowana w art. 2 lit. a) tiret drugie dyrektywy 2001/42 wydaje się zatem również spełniona. 27      W tym względzie należy dodać, w świetle pytań sądu odsyłającego i wbrew stanowisku bronionemu przez rząd belgijski w jego uwagach na piśmie, że art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 nie może być interpretowany w ten sposób, że aby dany akt wchodził w zakres pojęcia „planów lub programów” w rozumieniu tego przepisu, musi on ponadto mieć wymiar planistyczny lub programowy. 28      Rząd belgijski opiera się w tym kontekście na wykładni pojęcia „planów i programów”, zgodnie z którą, aby akt wchodził w zakres tego pojęcia, musi on zawierać przepisy dotyczące planów zagospodarowania przestrzennego określające dopuszczalne sposoby użytkowania danej infrastruktury na danym obszarze. 29      W tym względzie należy stwierdzić, po pierwsze, że biorąc pod uwagę brzmienie art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42, przepis ten definiuje pojęcie „planów i programów” wyłącznie poprzez odniesienie do dwóch elementów, a mianowicie organu, który wydał dany akt, oraz podstawy prawnej, na mocy której został on przyjęty. 30      W świetle brzmienia tego przepisu te dwa elementy należy uznać za wyczerpujące. 31      Tę literalną wykładnię art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 potwierdza kontekst tego przepisu oraz systematyka owej dyrektywy. W tym zakresie należy przypomnieć, że art. 3 wspomnianej dyrektywy określa przesłanki, jakie dany plan lub program w rozumieniu art. 2 lit. a) tej dyrektywy musi spełnić, aby podlegał ocenie wpływu na środowisko na podstawie dyrektywy 2001/42. 32      Co się tyczy w tym względzie art. 3 ust. 2 lit. a), należy zauważyć, że przepis ten wymienia sektory, dla których przygotowuje się plany i programy, wśród których figuruje sektor zagospodarowania przestrzennego lub użytkowania gruntu, oraz przewiduje, że plany i programy powinny ustalać ramy dla przyszłego zezwolenia na realizację przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy 2011/92. 33      O ile okazuje się zatem, że art. 2 dyrektywy 2001/42 ustanawia pewne przesłanki formalne, aby środek wchodził w zakres stosowania tej dyrektywy, o tyle art. 3 tej dyrektywy ustanawia przesłanki materialne, które muszą być spełnione, aby ów środek został poddany ocenie wpływu na środowisko. 34      Tymczasem przepis ten zostałby pozbawiony swej istoty, gdyby pojęcie „planów i programów” w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 należało interpretować w ten sposób, że aby akt wchodził w zakres tego pojęcia, powinien on mieć określoną treść materialną, w szczególności wymiar planistyczny lub programowy związany z sektorem zagospodarowania przestrzennego. 35      Wykładnię tę potwierdza również geneza art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42, jak wynika z pkt 37–41 opinii rzeczniczki generalnej. 36      Rzeczona wykładnia narzuca się, tym bardziej że taka dodatkowa przesłanka skutkująca ograniczeniem zakresu stosowania wspomnianej dyrektywy byłaby sprzeczna z zasadą, zgodnie z którą – w myśl orzecznictwa przytoczonego w pkt 21 niniejszego wyroku – przepisy tej dyrektywy, które wyznaczają zakres jej stosowania, a w szczególności przepisy zawierające definicje aktów, których ona dotyczy, należy interpretować w sposób szeroki. 37      Ponadto, co się tyczy ogólnego charakteru aktu rozpatrywanego w postępowaniu głównym, należy przypomnieć, że ogólny charakter środka nie stoi na przeszkodzie temu, by uznać go za plan lub program w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42. O ile bowiem z brzmienia tego przepisu wynika, że pojęcie „planów i programów” może obejmować akty normatywne o charakterze ustawowym, wykonawczym lub administracyjnym, o tyle dyrektywa ta nie zawiera przepisów szczególnych odnoszących się do polityk lub ogólnych uregulowań, które wymagałyby odgraniczenia od planów i programów w rozumieniu wspomnianej dyrektywy (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 października 2016 r., D’Oultremont i in., C‑290/15, EU:C:2016:816, pkt 52, 53; a także z dnia 22 lutego 2022 r., Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, pkt 41). 38      Co się tyczy dwóch przesłanek zawartych w art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42, przypomnianych w pkt 22 niniejszego wyroku, należy zauważyć, że pierwsza z tych przesłanek, zgodnie z którą plany i programy powinny być „przygotowane dla” wymienionych w tym przepisie sektorów, jest spełniona, jeżeli dany plan lub program „dotyczy” jednego z tych sektorów lub się nim „zajmuje” (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 października 2016 r., D’Oultremont i in., C‑290/15, EU:C:2016:816, pkt 44; a także z dnia 22 lutego 2022 r., Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, pkt 49). 39      W tym względzie należy wyjaśnić na wstępie, że aby owa przesłanka została spełniona, wystarczy, by dany plan lub program należał do jednego z tych sektorów. Wśród owych sektorów figurują między innymi sektor transportu i sektor zagospodarowania przestrzennego lub użytkowania gruntu. 40      Co się tyczy wykładni tych pojęć, należy zauważyć, po pierwsze, że w wyroku z dnia 22 lutego 2022 r., Bund Naturschutz in Bayern (C‑300/20, EU:C:2022:102), Trybunał przyjął szeroką koncepcję sektora transportu, uznawszy, że rozporządzenie rozpatrywane w sprawie, w której zapadł ten wyrok, w zakresie, w jakim wymagało zezwolenia na poruszanie się wszelkiego rodzaju pojazdami silnikowymi poza drogami, ścieżkami i przestrzeniami dostępnymi dla ruchu publicznego lub na zatrzymywanie się tymi pojazdami na takich obszarach, zawierało przepisy dotyczące działalności należącej do sektora transportu. 41      W praktyce jednak indywidualny przewóz osób nie jest możliwy bez parkingów, wobec czego owe parkingi, jako elementy infrastruktury niezbędne do transportu, należą do sektora transportu. W tych okolicznościach można uznać, że środek rozpatrywany w postępowaniu głównym – w zakresie, w jakim przewiduje szczególne zasady eksploatacji parkingów – zawiera przepisy dotyczące działalności należącej między innymi do sektora transportu. 42      Po drugie, należy uznać, że pojęcie planów zagospodarowania przestrzennego lub użytkowania gruntu zakłada, jak wynika z pkt 63–65 opinii rzeczniczki generalnej, istnienie przepisu mającego wpływ na użytkowanie danego obszaru. 43      W niniejszej sprawie zdaje się, z zastrzeżeniem oceny, której dokonanie należy wyłącznie do sądu odsyłającego, że zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. zawiera przepisy, które dotyczą przynajmniej sektora transportu, w związku z czym pierwsza przesłanka ustanowiona w art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 wydaje się spełniona. 44      Co się tyczy drugiej przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42, z tego przepisu wynika, że owa przesłanka jest spełniona, jeżeli, po pierwsze, rozpatrywane plany lub programy określają ramy dla przyszłego zezwolenia na realizację przedsięwzięć, a po drugie, owe przedsięwzięcia zaliczają się do przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy 2011/92 (wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, pkt 55). 45      Po pierwsze, co się tyczy kwestii, czy akt taki jak zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. dotyczy przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy 2011/92, należy zauważyć, że pkt 10 lit. b) załącznika II do tej dyrektywy dotyczy „przedsięwzięć inwestycyjnych na obszarach miejskich, włączając budownictwo centrów handlowych i parkingów”. 46      Po drugie, co się tyczy kwestii, czy takie zarządzenie określa ramy dla przyszłego zezwolenia na realizację przedsięwzięć, należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem dany środek ma taki charakter, gdy określając reguły i procedury kontroli mające zastosowanie do danego sektora, ustanawia znaczącą liczbę kryteriów i szczegółowych zasad odnoszących się do zezwolenia oraz realizacji jednego lub wielu przedsięwzięć, które mogą mieć znaczący wpływ na środowisko (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 października 2016 r., D’Oultremont i in., C‑290/15, EU:C:2016:816, pkt 49; a także z dnia 22 lutego 2022 r., Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo). 47      Taka wykładnia ma na celu zagwarantowanie, by przepisy, które mogą mieć znaczący wpływ na środowisko, podlegały ocenie wpływu na środowisko [wyroki: z dnia 25 czerwca 2020 r., A i in. (Turbiny wiatrowe w Aalter i Nevele), C‑24/19, EU:C:2020:503, pkt 68; a także z dnia 22 lutego 2022 r., Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, pkt 61]. 48      Tak więc wymóg ustanowiony w art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42, zgodnie z którym dany plan lub program powinien ustalać ramy dla przyszłego zezwolenia na realizację przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy 2011/92, należy uznać za spełniony, jeżeli plan lub program ustanawia znaczącą liczbę kryteriów i szczegółowych zasad dotyczących zezwolenia oraz realizacji jednego lub wielu przedsięwzięć, w szczególności w odniesieniu do lokalizacji, charakteru, rozmiaru lub warunków takich przedsięwzięć lub alokacji zasobów związanych z tymi przedsięwzięciami (wyrok z dnia 22 lutego 2022 r., Bund Naturschutz in Bayern, C‑300/20, EU:C:2022:102, pkt 62). 49      W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. dotyczy wyłącznie eksploatacji parkingów, przy czym nie ustanawia ono żadnych zasad dotyczących ich usytuowania oraz ich maksymalnej liczby. 50      W tym względzie należy zauważyć, że planistyczny lub programowy wymiar środka nie stanowi kryterium decydującego dla celów art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42. Obowiązek przeprowadzenia oceny wpływu na środowisko nie wynika bowiem z istnienia takiego wymiaru, lecz z wpływu środka na środowisko w zakresie, w jakim środek określa ramy dla przyszłego zezwolenia na realizację określonych przedsięwzięć. 51      Tymczasem, co się tyczy zarządzenia z dnia 25 lutego 2021 r., z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że wśród zasad ustanowionych w celu eksploatacji parkingów zasady dotyczące sztucznego oświetlenia i systemów odprowadzania wody z niezadaszonych parkingów, a także wymagania dotyczące punktów ładowania i miejsc parkingowych dla rowerów mogą mieć wpływ na środowisko. Do sądu odsyłającego będzie należało ustalenie, czy ze względu na te zasady, wymagania lub inne przepisy owego zarządzenia spełniona jest druga przesłanka przewidziana w art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42. W szczególności sąd ten będzie musiał zbadać, czy w odniesieniu do terytorium Brukseli owe zasady i wymagania mogą mieć znaczący wpływ na środowisko. 52      W świetle powyższych rozważań na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż art. 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42 należy interpretować w ten sposób, że uregulowania krajowe, które określają warunki eksploatacji parkingów, nie ustanawiając jednak zasad dotyczących ich usytuowania lub ich maksymalnej liczby, powinny podlegać ocenie wpływu na środowisko, po pierwsze, jeżeli opracowano je dla sektora transportu lub sektora zagospodarowania przestrzennego lub użytkowania gruntu, a po drugie, jeżeli ustanawiają one, określając reguły i procedury kontroli mające zastosowanie do danego sektora, znaczącą liczbę kryteriów i szczegółowych zasad odnoszących się do zezwolenia oraz realizacji jednego lub wielu przedsięwzięć, które mogą mieć znaczący wpływ na środowisko. W przedmiocie pytania drugiego 53      Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy prawo Unii należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy okazuje się, iż ocenę wpływu na środowisko w rozumieniu dyrektywy 2001/42 należało przeprowadzić przed przyjęciem aktu regulacyjnego, którego zgodność z prawem jest kwestionowana przed tym sądem, wobec czego ów akt należy uznać za niezgodny z prawem Unii, sąd ten może, i na jakich warunkach, utrzymać w mocy skutki tego aktu w celu umożliwienia właściwemu organowi przeprowadzenia tej oceny wpływu na środowisko i, w stosownym wypadku, zmiany rzeczonego aktu. 54      Jak wskazano w pkt 20 niniejszego wyroku, celem dyrektywy 2001/42 jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska i przyczynienie się do uwzględniania aspektów środowiskowych w przygotowaniu i przyjmowaniu planów i programów w celu wspierania stałego rozwoju, poprzez zapewnienie, że zgodnie z tą dyrektywą dokonywana jest ocena wpływu na środowisko niektórych planów i programów, które mogą mieć znaczący wpływ na środowisko. 55      Wobec braku w tej dyrektywie przepisów dotyczących konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z naruszenia jej przepisów proceduralnych, do państw członkowskich należy przyjęcie w ramach ich kompetencji wszelkich koniecznych środków, ogólnych lub szczególnych, aby wszystkie „plany” lub „programy”, które mogą mieć „znaczący wpływ na środowisko” w rozumieniu rzeczonej dyrektywy, były przedmiotem oceny ich wpływu na środowisko zgodnie z przepisami proceduralnymi i kryteriami przewidzianymi w tej dyrektywie [wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., A i in. (Turbiny wiatrowe w Aalter i Nevele), C‑24/19, EU:C:2020:503, pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo]. 56      Zgodnie z przewidzianą w art. 4 ust. 3 TUE zasadą lojalnej współpracy państwa członkowskie mają obowiązek usuwania sprzecznych z prawem skutków tego naruszenia prawa Unii. Wynika z tego, że właściwe organy krajowe, w tym sądy krajowe, do których wniesiono skargę na akt prawa krajowego wydany z naruszeniem prawa Unii, są zobowiązane do przyjęcia w ramach ich właściwości wszelkich środków, które są niezbędne, by konwalidować zaniechanie przeprowadzenia oceny wpływu na środowisko. W przypadku „planu” lub „programu” przyjętego z naruszeniem obowiązku przeprowadzenia oceny wpływu na środowisko może to polegać przykładowo na przyjęciu środków skutkujących zawieszeniem lub uchyleniem tego planu lub programu, jak również na uchyleniu lub zawieszeniu wydanego już zezwolenia w celu przeprowadzenia takiej oceny [wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., A i in. (Turbiny wiatrowe w Aalter i Nevele), C‑24/19, EU:C:2020:503, pkt 83 i przytoczone tam orzecznictwo]. 57      Niemniej jednak Trybunał orzekł już, że mając na uwadze istnienie nadrzędnego względu związanego z ochroną środowiska, sąd krajowy może wyjątkowo skorzystać z uregulowań krajowych upoważniających go do utrzymania w mocy niektórych skutków aktu krajowego, którego procedura przyjęcia nie była zgodna z dyrektywą 2001/42, w przypadku gdy istnieje ryzyko, że stwierdzenie nieważności tego aktu skutkowałoby powstaniem luki prawnej niezgodnej z ciążącym na danym państwie członkowskim obowiązkiem przyjęcia przepisów dokonujących transpozycji innego aktu prawnego Unii mającego na celu ochronę środowiska [wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., A i in. (Turbiny wiatrowe w Aalter i Nevele), C‑24/19, EU:C:2020:503, pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo]. 58      Ponadto ewentualne utrzymanie w mocy skutków tych środków może obejmować jedynie okres ściśle niezbędny do usunięcia stwierdzonej niezgodności z prawem [wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., A i in. (Turbiny wiatrowe w Aalter i Nevele), C‑24/19, EU:C:2020:503, pkt 94 i przytoczone tam orzecznictwo]. 59      Z orzecznictwa przytoczonego w pkt 57 i 58 niniejszego wyroku wynika zatem, że w sytuacji gdy okazuje się, iż ocenę wpływu na środowisko w rozumieniu dyrektywy 2001/42 należało przeprowadzić przed przyjęciem aktu krajowego, którego zgodność z prawem jest kwestionowana przed sądem krajowym, wobec czego ów akt należy uznać za niezgodny z prawem Unii, sąd ten może utrzymać w mocy skutki owego aktu w celu umożliwienia właściwemu organowi przeprowadzenia tej oceny wpływu na środowisko i, w stosownym wypadku, zmiany rzeczonego aktu tylko wtedy, gdy zezwala mu na to prawo krajowe w zawisłym przed nim sporze i w zakresie, w jakim jest to konieczne do zapewnienia transpozycji innego aktu Unii mającego na celu ochronę środowiska, takiego jak dyrektywa 2018/844, i wyłącznie w celu objęcia okresu absolutnie niezbędnego do usunięcia tej niezgodności z prawem. 60      W niniejszej sprawie sąd odsyłający wskazuje, że zarządzenie z dnia 25 lutego 2021 r. dokonuje częściowej transpozycji dyrektywy 2018/844, w związku z czym stwierdzenie nieważności tego zarządzenia lub jego zawieszenie mogłoby stworzyć lukę prawną. Tymczasem, o ile z orzecznictwa przypomnianego w pkt 57 niniejszego wyroku wynika, że taka luka prawna, która jest niezgodna z obowiązkiem przyjęcia przez dane państwo członkowskie przepisów transponujących dyrektywę, może co do zasady uzasadniać tymczasowe utrzymanie w mocy aktu niezgodnego z prawem Unii, o tyle zakłada to, że akt, którego skutki sąd odsyłający zamierza utrzymać w mocy, rzeczywiście transponuje tę dyrektywę. 61      Ponadto, jak podkreśliła rzeczniczka generalna w pkt 93 opinii, wydaje się wątpliwe, że unieważnienie lub zawieszenie warunków eksploatacji mających zastosowanie do parkingów, zawartych w zarządzeniu z dnia 25 lutego 2021 r. spowoduje powstanie luki prawnej. W stosownym wypadku do sądu odsyłającego będzie zatem należało zbadanie, czy do celów wydawania zezwoleń na przedsięwzięcia wymienione w załącznikach I lub II do dyrektywy 2011/92 można faktycznie powrócić, choćby tymczasowo, do praktyki, która – jak wskazał rząd belgijski w uwagach na piśmie – istniała przed przyjęciem tych warunków eksploatacji i zgodnie z którą właściwe organy nakładały warunki eksploatacji, ujęte obecnie w akcie regulacyjnym o zasięgu ogólnym, przy okazji wydawania każdego zezwolenia o zasięgu indywidualnym. 62      W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie należy odpowiedzieć, iż prawo Unii należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy okazuje się, iż ocenę wpływu na środowisko w rozumieniu dyrektywy 2001/42 należało przeprowadzić przed przyjęciem aktu regulacyjnego, którego zgodność z prawem jest kwestionowana przed sądem krajowym, wobec czego ów akt należy uznać za niezgodny z prawem Unii, sąd ten może utrzymać w mocy skutki owego aktu w celu umożliwienia właściwemu organowi przeprowadzenia tej oceny wpływu na środowisko i, w stosownym wypadku, zmiany rzeczonego aktu tylko wtedy, gdy zezwala mu na to prawo krajowe w zawisłym przed nim sporze i w zakresie, w jakim jest to konieczne do zapewnienia transpozycji innego aktu Unii mającego na celu ochronę środowiska, takiego jak dyrektywa 2018/844, i wyłącznie w celu objęcia okresu absolutnie niezbędnego do usunięcia tej niezgodności z prawem. W przedmiocie kosztów 63      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: 1)      Artykuł 3 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko należy interpretować w ten sposób, że: uregulowania krajowe, które określają warunki eksploatacji parkingów, nie ustanawiając jednak zasad dotyczących ich usytuowania lub ich maksymalnej liczby, powinny podlegać ocenie wpływu na środowisko, po pierwsze, jeżeli opracowano je dla sektora transportu lub sektora zagospodarowania przestrzennego lub użytkowania gruntu, a po drugie, jeżeli ustanawiają one, określając reguły i procedury kontroli mające zastosowanie do danego sektora, znaczącą liczbę kryteriów i szczegółowych zasad odnoszących się do zezwolenia oraz realizacji jednego lub wielu przedsięwzięć, które mogą mieć znaczący wpływ na środowisko. 2)      Prawo Unii należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy okazuje się, iż ocenę wpływu na środowisko w rozumieniu dyrektywy 2001/42 należało przeprowadzić przed przyjęciem aktu regulacyjnego, którego zgodność z prawem jest kwestionowana przed sądem krajowym, wobec czego ów akt należy uznać za niezgodny z prawem Unii, sąd ten może utrzymać w mocy skutki owego aktu w celu umożliwienia właściwemu organowi przeprowadzenia tej oceny wpływu na środowisko i, w stosownym wypadku, zmiany rzeczonego aktu tylko wtedy, gdy zezwala mu na to prawo krajowe w zawisłym przed nim sporze i w zakresie, w jakim jest to konieczne do zapewnienia transpozycji innego aktu Unii mającego na celu ochronę środowiska, takiego jak dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/844 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej, i wyłącznie w celu objęcia okresu absolutnie niezbędnego do usunięcia tej niezgodności z prawem. Podpisy *      Język postępowania: francuski.