C-776/22

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO JEANA RICHARDA DE LA TOURA przedstawiona w dniu 27 lutego 2025 r. ( ) Sprawa C‑776/22 P Studio Legale Ughi e Nunziante przeciwko Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) Odwołanie – Skarga o stwierdzenie nieważności – Statut Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Artykuł 19 – Reprezentacja stron w postępowaniach ze skarg bezpośrednich przed sądami Unii Europejskiej – Reprezentacja kancelarii adwokackiej przez adwokata będącego wspólnikiem i niebędącego przedstawicielem prawnym tej kancelarii – Adwokat mający status osoby trzeciej w stosunku do strony skarżącej – Wymóg niezależności – Skutki prawne wynikające z naruszenia tego wymogu – Brak możliwości usunięcia braków skargi i jej niedopuszczalność – Karta praw podstawowych Unii Europejskiej – Artykuł 47 – Prawo do skutecznej ochrony sądowej – Artykuł 52 ust. 1 – Ograniczenie przewidziane ustawą I. Wprowadzenie 1. W niniejszym odwołaniu podniesiono dwie kwestie dotyczące reprezentacji kancelarii adwokackich w ramach postępowań ze skarg bezpośrednich wnoszonych do sądu Unii. Trybunał uznał te kwestie za istotne dla jedności, spójności lub rozwoju prawa Unii ( ). 2. Pytanie pierwsze dotyczy zakresu, w jakim kancelaria adwokacka może być reprezentowana przed sądem Unii przez adwokata będącego wspólnikiem kancelarii, lecz niebędącego jej przedstawicielem prawnym. W postanowieniu z dnia 10 października 2022 r., Studio Legale Ughi e Nunziante/EUIPO – Nunziante i Ughi (UGHI E NUNZIANTE) ( ), od którego zostało wniesione niniejsze odwołanie, Sąd orzekł bowiem, że adwokat reprezentujący kancelarię, której jest wspólnikiem i w której wykonuje zawód, nie spełnia wymogów niezależności wynikających z art. 19 akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwanego dalej „statutem”), i dokonał tym samym bardzo wąskiej wykładni umocowania do reprezentacji, która różni się od zasad mających zastosowanie w większości systemów prawnych państw członkowskich. 3. Pytanie drugie dotyczy skutków prawnych, jakie Sąd przypisał niespełnieniu przez wnoszącą odwołanie wymogu niezależności jej przedstawicieli. Powstaje zatem pytanie, czy Sąd, odrzucając skargę jako oczywiście niedopuszczalną bez umożliwienia skarżącej usunięcia braków formalnych, zastosował zasadę orzekania sprzeczną z prawem dostępu do wymiaru sprawiedliwości zagwarantowanym w art. 47 akapity pierwszy i drugi Karty praw podstawowych Unii Europejskiej ( ), jak również z zasadą proporcjonalności ustanowioną w art. 52 ust. 1 Karty. 4. W niniejszej opinii zaproponuję, aby Trybunał uwzględnił odwołanie, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia i skierował sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd. 5. Wyjaśnię, z jakich powodów uważam, że Sąd naruszył prawo poprzez przyjęcie założenia, że wskazani przedstawiciele nie spełniali wymogu niezależności, bez ustalenia zakresu, w jakim status adwokatów będących wspólnikami w oczywisty sposób ograniczał ich zdolność do wykonywania zadań związanych z reprezentacją strony. 6. Ponadto zaproponuję, aby Trybunał zbadał zarzut trzeci w zakresie, w jakim została w nim podniesiona istotna kwestia proceduralna, którą należy obecnie rozstrzygnąć. Uważam bowiem, że zasada, zgodnie z którą nie można usunąć braków formalnych skargi wniesionej przez osobę, której przedstawiciel nie spełnia wymaganych warunków niezależności, a taka skarga podlega odrzuceniu jako oczywiście niedopuszczalna, w sposób nadmierny ogranicza prawo skarżącego do dostępu do wymiaru sprawiedliwości, co jest sprzeczne z wymogami określonymi w art. 47 akapity pierwszy i drugi oraz w art. 52 ust. 1 Karty. II. Ramy prawne A. Statut 7. Zgodnie z art. 19 akapity od pierwszego do czwartego statutu, mającym zastosowanie do Sądu na podstawie art. 53 akapit pierwszy statutu: „Państwa członkowskie i instytucje Unii reprezentuje przed Trybunałem Sprawiedliwości pełnomocnik, ustanawiany dla każdej sprawy; pełnomocnika może wspomagać doradca albo adwokat lub radca prawny. Państwa będące stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym [z dnia 2 maja 1992 r. ( )], niebędące państwami członkowskimi oraz Urząd Nadzoru EFTA, określony w tym porozumieniu, są reprezentowane w taki sam sposób. Inne strony muszą być reprezentowane przez adwokatów lub radców prawnych. Jedynie adwokat lub radca prawny uprawniony do występowania przed sądem państwa członkowskiego lub innego państwa, które jest stroną porozumienia [o EOG], może reprezentować lub wspomagać stronę przed Trybunałem”. 8. Artykuł 21 statutu stanowi: „Wniesienie skargi do Trybunału Sprawiedliwości następuje poprzez skierowanie jej w formie pisemnej do sekretarza Trybunału. Skarga musi zawierać nazwisko i adres zamieszkania skarżącego oraz charakter, w jakim występuje osoba podpisująca, wskazanie strony lub stron, przeciw którym wnosi się skargę, przedmiot sporu, żądania oraz zwięzłe przedstawienie zarzutów prawnych stanowiących podstawę skargi. Skardze towarzyszy, w stosownych przypadkach, akt, którego stwierdzenia nieważności się żąda, lub, w okolicznościach przewidzianych w artykule 265 [TFUE], dokumenty dowodowe wskazujące datę wezwania instytucji do działania zgodnie z tym artykułem. Gdy dokumenty [te] nie zostają przedłożone razem ze skargą, sekretarz zwraca się do zainteresowanej strony o przedstawienie ich w rozsądnym terminie, lecz w takim przypadku prawa strony nie wygasają nawet wtedy, gdy takie dokumenty są przedstawione po terminie wyznaczonym do wszczęcia postępowania”. B. Regulamin postępowania przed Sądem 9. Artykuł 51 regulaminu postępowania przed Sądem dotyczy „[o]bowiązkowego zastępstwa procesowego” w ramach postępowań ze skarg bezpośrednich i stanowi: „1.   Strony są reprezentowane przez pełnomocników, o których mowa w art. 19 akapity pierwszy i drugi statutu (pełnomocników), adwokatów lub radców prawnych zgodnie z postanowieniami art. 19 statutu. 2.   Adwokat lub radca prawny reprezentujący lub wspomagający stronę jest zobowiązany złożyć w sekretariacie dokument poświadczający, że jest uprawniony do występowania przed sądami jednego z państw członkowskich lub innego państwa będącego stroną porozumienia EOG, chyba że taki dokument został już złożony w celu utworzenia konta dostępu do e‑Curia. 3.   Adwokaci lub radcowie prawni są zobowiązani złożyć w sekretariacie pełnomocnictwo udzielone przez stronę, którą reprezentują, jeżeli jest ona osobą prawną prawa prywatnego. 4.   Jeżeli dokument, o którym mowa w § 2, lub dokument, o którym mowa w § 3, nie został złożony, sekretarz wyznacza danej stronie rozsądny termin na jego złożenie. Jeżeli strona nie złoży dokumentu w wyznaczonym terminie, Sąd rozstrzyga, czy niedopełnienie danej formalności powoduje niedopuszczalność skargi lub innego pisma procesowego ze względów formalnych, czy też prowadzi ono do uznania, że adwokat lub radca prawny nie reprezentuje lub nie wspiera danej strony”. 10. Artykuł 78 regulaminu postępowania, zatytułowany „Załączniki do skargi”, stanowi w §§ 5 i 6: „§ 5.   Do skargi załącza się dokumenty, o których mowa w art. 51 §§ 2 i 3. § 6.   Jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w §§ 1–5, sekretarz wyznacza skarżącemu rozsądny termin na złożenie wyżej wymienionych dokumentów”. 11. Artykuł 177 regulaminu postępowania, mający zastosowanie do sporów dotyczących prawa własności intelektualnej (tytuł IV), stanowi: „§ 1.   Skarga zawiera: […] b) wskazanie statusu i adresu przedstawiciela skarżącego; […] § 5.   Do skargi załącza się dokumenty, o których mowa w art. 51 §§ 2 i 3. § 6.   […] Jeżeli skarga nie jest zgodna z §§ 3–5, sekretarz wyznacza skarżącemu rozsądny termin na usunięcie braków skargi. Jeżeli skarżący nie usunie braków w wyznaczonym terminie, Sąd rozstrzyga, czy niedopełnienie danej formalności powoduje niedopuszczalność skargi ze względów formalnych”. III. Zaskarżone postanowienie 12. Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 1 lipca 2022 r. Studio Legale Ughi e Nunziante, stowarzyszenie zawodowe adwokatów z siedzibą w Rzymie (Włochy) ( ), wniosło skargę na podstawie art. 263 TFUE, żądając stwierdzenia nieważności decyzji Piątej Izby Odwoławczej EUIPO z dnia 8 kwietnia 2022 r., w której stwierdzono wygaśnięcie prawa do unijnego znaku towarowego UGHI E NUNZIANTE dla wszystkich usług z wyjątkiem usług prawnych należących do klasy 45 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji, z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami. 13. Na mocy art. 126 regulaminu postępowania Sąd stwierdził, że sprawę należy rozstrzygnąć w drodze postanowienia z uzasadnieniem, bez przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy, ze względu na oczywistą niedopuszczalność skargi. 14. Podstawą odrzucenia skargi była zasadniczo okoliczność, że w niniejszej sprawie skarżącą była kancelaria adwokacka, która wyznaczyła, by reprezentowali ją przed Sądem trzej adwokaci, wykonujący w jej ramach zawód w charakterze wspólników. W pkt 15–17 zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł, że wspomniani adwokaci nie byli niezależnymi osobami trzecimi w stosunku do skarżącej, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 19 akapity trzeci i czwarty statutu. 15. W celu uzasadnienia tego stanowiska w pkt 6 i 7 zaskarżonego postanowienia Sąd dokonał literalnej i kontekstualnej wykładni art. 19 akapity trzeci i czwarty statutu, a w pkt 9 i 10 tego postanowienia przeanalizował cele realizowane przez ten przepis. 16. Ponadto Sąd przypomniał, po pierwsze, w pkt 12 zaskarżonego postanowienia, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż wymóg niezależności adwokata oznacza brak stosunku pracy między adwokatem a jego klientem, w tym w przypadku, gdy wspomnianym klientem jest kancelaria adwokacka, a po drugie, w pkt 13 tego postanowienia, iż wymóg ten nie oznacza braku jakiejkolwiek relacji między adwokatem a jego klientem, lecz brak jedynie takiej relacji, która w sposób oczywisty narusza zdolność adwokata do realizacji jego zadania polegającego na reprezentacji poprzez jak najlepsze służenie interesom jego klienta. W pkt 14 wspomnianego postanowienia Sąd stwierdził również, że obowiązek korzystania z usług osoby trzeciej w celu reprezentowania stron przed sądami Unii zapewnia równość stron w zakresie ich reprezentacji przed tymi sądami. 17. Wreszcie w pkt 18 zaskarżonego postanowienia Sąd podkreślił, że naruszenie obowiązku reprezentacji przez adwokata nie mieści się w ramach wymogów, którym uchybienie może być usunięte po upływie terminu do wniesienia skargi, zgodnie z art. 21 akapit drugi statutu oraz z art. 78 ust. 6 regulaminu postępowania. IV. Postępowanie przed Trybunałem 18. W dniu 20 grudnia 2022 r. Ughi e Nunziante złożyło w sekretariacie Trybunału odwołanie od zaskarżonego postanowienia. Wnosząca odwołanie jest reprezentowana przed Trybunałem przez czterech adwokatów, a mianowicie trzech adwokatów, którzy ją reprezentowali przed Sądem, oraz przez innego adwokata, spoza kancelarii adwokackiej Ughi e Nunziante. 19. Postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r., Studio Legale Ughi e Nunziante/EUIPO ( ), Trybunał częściowo przyjął odwołanie do rozpoznania w zakresie zarzutu drugiego i trzeciego. 20. Ughi e Nunziante wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że było ono reprezentowane przed Sądem w sposób prawidłowy, oraz o przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania co do istoty sprawy. Tytułem żądania ewentualnego wnosi ono do Trybunału o stwierdzenie, że jest uprawnione do kontynuowania postępowania, ponieważ jest reprezentowane przez adwokata spełniającego wymogi wynikające z art. 19 akapity trzeci i czwarty statutu, oraz o przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania co do istoty sprawy. Wnosi ono również o obciążenie EUIPO kosztami postępowania. 21. EUIPO wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie Ughi e Nunziante kosztami postępowania. Komisja Europejska, która postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 18 września 2023 r. została dopuszczona do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania EUIPO, również wnosi o oddalenie odwołania i obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania. V. Ocena 22. W ramach zarzutu drugiego Ughi e Nunziante podnosi w istocie, że Sąd dokonał błędnej wykładni zasad reprezentacji skarżących nieuprzywilejowanych przed sądami Unii, określonych w art. 19 statutu i w art. 51 regulaminu postępowania, poprzez uznanie, że skarga Ughi e Nunziante została podpisana przez adwokatów, którzy nie mają wobec niego statusu „niezależnej osoby trzeciej”. 23. W ramach zarzutu trzeciego wnosząca odwołanie podnosi ponadto, że odrzucając wniesioną przez nią skargę jako oczywiście niedopuszczalną bez umożliwienia jej uzupełnienia braków skargi, Sąd zastosował regułę proceduralną, która nie respektowała ani jej prawa dostępu do wymiaru sprawiedliwości zagwarantowanego w art. 47 Karty, ani zasady proporcjonalności ustanowionej w art. 52 ust. 1 Karty. 24. Z powodów, które obecnie przedstawię, uważam, że zarzut drugi odwołania jest zasadny w zakresie, w jakim Sąd naruszył prawo w ramach oceny niezależności adwokatów, którym wnosząca odwołanie powierzyła reprezentowanie jej przed sądem Unii. Uważam, że niniejszą sprawę należy przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi, aby mógł on dokonać wspomnianej oceny zgodnie z orzecznictwem Trybunału. 25. Uważam również, że użyteczne i właściwe byłoby zbadanie przez Trybunał zarzutu trzeciego odwołania, ponieważ dotyczy on istotnej kwestii proceduralnej, którą moim zdaniem Trybunał powinien rozstrzygnąć. Sądzę bowiem, że reguła zastosowana przez Sąd, zgodnie z którą nie można usunąć braków formalnych skargi, a skarga podlega odrzuceniu jako oczywiście niedopuszczalna, jeżeli przedstawiciel strony skarżącej nie posiada wymaganej niezależności w stosunku do strony, narusza art. 47 akapity pierwszy i drugi oraz art. 52 ust. 1 Karty. A. W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego błędnej wykładni kryterium niezależności przedstawiciela w rozumieniu art. 19 statutu 1.   Argumentacja stron 26. W zarzucie drugim odwołania Ughi e Nunziante podnosi w istocie, że w pkt 16 i 17 zaskarżonego postanowienia Sąd dokonał błędnej wykładni art. 19 statutu i art. 51 regulaminu postępowania. Wnosząca odwołanie podnosi w tym względzie dwa zarzuty szczegółowe. 27. Pierwszy zarzut szczegółowy dotyczy zastosowania art. 19 akapit czwarty statutu. Wnosząca odwołanie twierdzi bowiem, że Sąd naruszył prawo, uznając, że skarga nie została wniesiona zgodnie z tym przepisem, w sytuacji gdy wnosząca odwołanie złożyła dokumenty potwierdzające, że adwokaci, których ustanowiła, by ją reprezentowali, byli uprawnieni do występowania przed sądami włoskimi. 28. Drugi zarzut szczegółowy dotyczy warunków stosowania art. 19 akapit trzeci statutu, w szczególności w zakresie, w jakim przepis ten wymaga, aby strona była reprezentowana przez osobę trzecią spełniającą wymogi niezależności określone w orzecznictwie Trybunału. 29. W pierwszej kolejności wnosząca odwołanie podnosi, że sporna sytuacja nie może być utożsamiana z sytuacją samoreprezentacji, w której kancelaria adwokacka reprezentuje samą siebie za pośrednictwem swojego przedstawiciela prawnego. W tym kontekście podnosi ona, że dokonana przez Sąd w pkt 16 zaskarżonego postanowienia analogia do postanowienia z dnia 5 października 2017 r., Hoyng Reimann Osterrieth Köhler Haft Monégier du Sorbier/EUIPO (We do IP.) ( ), jest niewłaściwa z uwagi na fakt, że kancelaria adwokacka skarżąca w tej ostatniej sprawie była reprezentowana przez adwokata będącego nie tylko wspólnikiem kancelarii, lecz również jej przedstawicielem prawnym. Sprawa, która doprowadziła do wydania tego postanowienia, dotyczyła zatem statusu osoby trzeciej w odniesieniu do adwokata będącego wspólnikiem, a nie niezależności tego adwokata. 30. Wnosząca odwołanie dodaje, że jeśli chodzi o kancelarię adwokacką Ughi e Nunziante, została ona utworzona w formie „stowarzyszenia niebędącego osobą prawną” w rozumieniu art. 36 codice civile (kodeksu cywilnego) i jest podmiotem autonomicznym w stosunku do swoich członków. Zgodnie z orzecznictwem Corte suprema di cassazione (najwyższego sądu kasacyjnego, Włochy) jest ona podmiotem zbiorowym stanowiącym autonomiczne centrum interesów, posiadającym majątek odrębny od majątków jego poszczególnych członków, i który mimo braku osobowości prawnej jest podmiotem prawa o statusie uregulowanym na mocy porozumień zawartych pomiędzy jego członkami. 31. W drugiej kolejności wnosząca odwołanie twierdzi zasadniczo, że adwokaci będący jej wspólnikami, których umocowała do reprezentowania jej przed sądami Unii, spełniają wymóg niezależności. 32. Po pierwsze, zwraca ona uwagę na wymóg, zgodnie z którym celem reprezentacji przed sądem jest ochrona interesów klienta, a w szczególności jego dostępu do sądu, oraz na to, że w tym kontekście negatywne konsekwencje powinny mieć miejsce tylko w przypadkach, w których jest oczywiste, że przedstawiciel nie jest w stanie wykonać tego zadania. 33. W tym względzie wnosząca odwołanie podnosi, że wybór adwokata przez przedstawiciela prawnego kancelarii, który ma status zawodowy adwokata, jest wyborem własnym dokonanym z pełną znajomością rzeczy. W niniejszej sprawie decyzja wnoszącej odwołanie o wyznaczeniu adwokatów będących członkami stowarzyszenia zawodowego, którym jest Ughi e Nunziante, była przemyślana i świadoma, ponieważ zmierzała do zachowania ciągłości reprezentacji prawnej (jako że reprezentacja wnoszącej odwołanie przed sądami włoskimi i przed organami EUIPO nie budziła żadnych wątpliwości) oraz do priorytetowego potraktowania znajomości sprawy i poufności akt, co stanowiło jej uzasadniony interes. 34. Po drugie, wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi, że ten oparł swoją ocenę na aksjomacie, zgodnie z którym adwokat będący wspólnikiem kancelarii prawnej, którą reprezentuje, z założenia nie spełnia wymogu niezależności. 35. Wnosząca odwołanie podnosi, że o ile pojęcie „adwokata” w rozumieniu art. 19 akapit trzeci statutu powinno być interpretowane w sposób autonomiczny, o tyle kryteria wymagane w celu stwierdzenia niezależności adwokata, a mianowicie nieistnienie stosunku pracy oraz przestrzeganie zasad zawodowych i etycznych, powinny być badane w świetle właściwych przepisów krajowych, w szczególności wobec braku przepisów prawa Unii w tym zakresie. 36. Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, wnosząca odwołanie utrzymuje, że między stowarzyszeniem zawodowym, jakim jest Ughi e Nunziante, a adwokatami będącymi jego członkami nie istnieje stosunek pracy ani podporządkowania. Wnosząca odwołanie podkreśla, że we Włoszech wykonywanie zawodu adwokata jest w sposób organiczny niepołączalne z zatrudnieniem pracowniczym. Należy zatem odróżnić niniejszą sprawę od sprawy, która legła u podstaw postanowienia z dnia 13 maja 2020 r., Pontinova/EUIPO – Ponti & Partners (pontinova) ( ), w której przedstawiciel Ponti & Partners, SLP, był pracownikiem wspomnianej kancelarii adwokackiej, a zatem między adwokatem a jego klientem istniał stosunek pracy, który był niezgodny z wymogiem niezależności. W niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ust. 1 legge n. 247 – Nuova disciplina dell’ordinamento della professione forense (ustawy nr 247 w sprawie uregulowania zawodu adwokata) ( ) z dnia 31 grudnia 2012 r. adwokat jest osobą prowadzącą działalność na własny rachunek. Wpisanie na listę izby adwokackiej, od czego art. 2 ust. 3 wspomnianej ustawy uzależnia wykonywanie zawodu adwokata, jest więc niepołączalne z jakimkolwiek stosunkiem pracy podporządkowanej. 37. W odniesieniu do drugiego kryterium wnosząca odwołanie podnosi, że nie istnieje związek, który w sposób oczywisty ograniczałby zdolność jej adwokatów do wykonywania ich zadań w zakresie reprezentacji. Przede wszystkim wnosząca odwołanie stwierdza, że wykonywanie przez jej członków zadania jej reprezentacji jest zgodne z odpowiednimi przepisami krajowymi i zasadami etyki zawodowej, które nakładają obowiązek niezależności. 38. Wnosząca odwołanie w dalszej kolejności wskazuje, że istnienie stosunku członkostwa nie jest wystarczające w rozumieniu orzecznictwa Trybunału, aby uznać, że przedstawiciele, o których mowa, znajdują się w sytuacji, która w sposób oczywisty ogranicza ich zdolność do obrony interesów ich klienta. Jej zdaniem członkowie stowarzyszenia zawodowego, którym jest Ughi e Nunziante, nie podlegają bowiem żadnej kontroli w zakresie świadczonych przez siebie usług prawnych, co odróżnia niniejszą sprawę od sprawy, która legła u podstaw wyroku z dnia 24 marca 2022 r., PJ i PC/EUIPO ( ), w której adwokat będący współpracownikiem był podporządkowany wspólnikowi – założycielowi kancelarii, i podlegał jego skutecznej kontroli. Ponadto status współpracownika nie jest porównywalny ze statusem wspólnika kancelarii, a statusy te różnią się istotnie między sobą w zakresie autonomii i niezależności, którą wspólnicy w pełni zachowują, nawet w odniesieniu do reprezentowanego przez siebie podmiotu. 39. Wreszcie, wnosząca odwołanie wskazuje, po pierwsze, że status jej adwokatów będących członkami stowarzyszenia zawodowego, jakim jest Ughi e Nunziante, nie powoduje żadnego konfliktu interesów i charakteryzuje się raczej wspólnotą interesów, co nie prowadzi, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, do niezdolności przedstawiciela do reprezentacji jego klienta. Po drugie, nic nie wskazuje na to, aby adwokaci będący wspólnikami tego stowarzyszenia zawodowego, które reprezentują, mieli jako tacy podlegać jakimkolwiek zewnętrznym naciskom lub ingerencji osób trzecich, które mogłyby wpłynąć na ich autonomię i niezależność w ocenie sprawy. 40. EUIPO, popierane przez Komisję, odpiera zarzuty wnoszącej odwołanie. 2.   Ocena a)   W przedmiocie pierwszego zarzutu szczegółowego, opartego na błędnym zastosowaniu art. 19 akapit czwarty statutu 41. Uważam, podobnie jak wnosząca odwołanie, że w pkt 17 zaskarżonego postanowienia Sąd naruszył prawo, stwierdzając, iż „[…] skarga nie została wniesiona zgodnie z art. 19 akapit[y] trzeci i czwarty statutu”, w sytuacji gdy nie jest sporne, że każdy z przedstawicieli wnoszącej odwołanie spełniał wymóg określony w art. 19 akapit czwarty statutu. Wspomniani przedstawiciele byli bowiem uprawnieni do wykonywania zawodu adwokata przed włoskimi sądami i złożyli do Sądu dokumenty potwierdzające ich uprawnienia w tym zakresie. 42. Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wymogi przewidziane, odpowiednio, w art. 19 akapit trzeci oraz w art. 19 akapit czwarty statutu mają oczywiście charakter kumulatywny, ale są równocześnie odrębne. Pierwszy wymóg, określony w art. 19 akapit trzeci statutu, stanowi, że strony nieuprzywilejowane powinny być reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego, a zgodnie z drugim wymogiem, określonym w art. 19 akapit czwarty statutu, wspomniany adwokat lub radca prawny powinni być uprawnieni do występowania przed sądami w państwie członkowskim lub w innym państwie będącym stroną porozumienia o EOG ( ). 43. W zakresie, w jakim uprawnienie wskazanych przedstawicieli do występowania przed sądem państwa członkowskiego nie było przedmiotem sporu, Sąd nie był uprawniony do rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi z powodu oczywistej niedopuszczalności na podstawie art. 19 akapit czwarty statutu. b)   W przedmiocie drugiego zarzutu szczegółowego, opartego na błędnym zastosowaniu art. 19 akapit trzeci statutu 44. Drugi zarzut szczegółowy dotyczy kwestii reprezentacji kancelarii adwokackich przed sądami Unii w rozumieniu art. 19 akapit trzeci statutu. Trybunał wypracował w orzecznictwie dwie zasady dotyczące zadań i warunków reprezentacji osób prawnych w postępowaniu sądowym, a mianowicie zasadę odnoszącą się do potrzeby reprezentacji przez osobę trzecią oraz zasadę odnoszącą się do spełnienia kryterium niezależności adwokata lub radcy prawnego. 1) Zasady orzecznicze dotyczące reprezentacji osób prawnych przed sądem Unii 45. Zbyteczne jest omawianie genezy tego orzecznictwa i licznych trudności, jakie jego wdrożenie mogło wywołać, a które zostały dokładnie przedstawione przez rzecznika generalnego M. Bobeka w jego opinii w sprawach połączonych Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA ( ). To właśnie pod wpływem wspomnianego rzecznika generalnego i rzecznika generalnego N. Emiliou, który przedstawił swoją opinię w sprawie Universität Bremen/REA ( ), Trybunał dokonał „reorientacji” swojego orzecznictwa ( ). 46. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem reprezentacja strony przez „adwokata” w rozumieniu art. 19 akapit trzeci statutu powinna spełniać poniższe warunki. 47. W pierwszej kolejności „strona” nie może samodzielnie występować przed sądem Unii, ale jest zobowiązana do skorzystania z usług osoby trzeciej, i to niezależnie od swojego statusu ( ). Chodzi o wymóg proceduralny należący do względów porządku publicznego, które Trybunał jest zobowiązany uwzględnić z urzędu ( ). Z uwagi na fakt, że ani ze statutu, ani z regulaminu postępowania przed Trybunałem nie wynikają żadne odstępstwo ani żaden wyjątek od tego obowiązku, Trybunał uważa, że adwokat uprawniony do występowania przed sądem krajowym nie może reprezentować samego siebie ( ), oraz, w przypadku osoby prawnej, że osoba ta nie może być reprezentowana przez swojego przedstawiciela ( ). A zatem, w przeciwieństwie do zasad reprezentacji kancelarii adwokackich w postępowaniach sądowych przed sądami krajowymi, z orzecznictwa Trybunału wynika, że wspomniane kancelarie nie mogą być reprezentowane przed sądami Unii ( ) przez ich przedstawicieli prawnych. 48. A zatem, jak słusznie przypomniał Sąd w pkt 8 zaskarżonego postanowienia, reprezentacja przez adwokata lub radcę prawnego ma na celu, po pierwsze, uniemożliwienie osobom prywatnym samodzielnego występowania przed sądem bez korzystania z usług pośrednika, a po drugie, zapewnienie, aby osoby prawne były reprezentowane przez przedstawiciela, który jest wystarczająco niezależny od osoby prawnej, którą reprezentuje, w interesie prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości, ale przede wszystkim w celu jak najlepszej ochrony i obrony interesów klienta, z zachowaniem pełnej niezależności i z poszanowaniem prawa oraz zasad wykonywania zawodu i etyki ( ). 49. W drugiej kolejności ów wymóg niezależności jest zdefiniowany w oparciu o dwie przesłanki ( ). 50. Zgodnie z pierwszą przesłanką między adwokatem a jego klientem nie może istnieć stosunek pracy (definicja „negatywna”). 51. Druga przesłanka odnosi się do dyscypliny zawodowej adwokata (definicja „pozytywna”). Zdaniem Trybunału wspomnianą niezależność należy rozumieć nie jako wymagającą braku jakichkolwiek powiązań między adwokatem lub radcą prawnym a jego klientem, lecz wyłącznie jako wymagającą braku takiego powiązania, które w sposób oczywisty ogranicza zdolność adwokata lub radcy prawnego do wypełniania zadań w zakresie obrony klienta w jego najlepszym interesie, z poszanowaniem prawa oraz zasad wykonywania zawodu i etyki ( ). Trybunał uważa, że w tym względzie sąd Unii powinien dokonać ograniczonej kontroli i ograniczyć się do uznania za niedopuszczalną skargi, w przypadku której jest oczywiste, że adwokat nie jest w stanie wykonać swojego zadania polegającego na obronie skarżącego. Trybunał przywołuje „uchybienie w wykonywaniu zadań związanych z reprezentacją”, wymagając, aby adwokat został odsunięty od udziału w sprawie w interesie strony, którą reprezentuje ( ). Z przywołanego orzecznictwa wynika moim zdaniem, że sąd Unii ustala w sposób umotywowany, iż istnieją poważne i uzasadnione powody, aby wątpić w zdolność adwokata do wykonywania jego zadań w zakresie reprezentacji. Tylko takie powody powinny umożliwiać ograniczenie prawa każdego podmiotu prawa do bycia reprezentowanym przez wybranego przez siebie adwokata ( ). 52. W świetle powyższych zasad należy zbadać zasadność drugiego zarzutu szczegółowego podniesionego przez wnoszącą odwołanie. 2) Zastosowanie w niniejszej sprawie 53. Z uzasadnienia zawartego w pkt 15 zaskarżonego postanowienia wynika, że wnosząca odwołanie, będąca stowarzyszeniem zawodowym adwokatów, upoważniła trzech adwokatów będących jej członkami do reprezentowania jej przed Sądem. Pełnomocnictwo udzielone przez Ughi e Nunziante zostało podpisane przez Roberta Leccesego jako przedstawiciela prawnego tego stowarzyszenia zawodowego. 54. Ughi e Nunziante wyjaśnia, że wybór dokonany w odniesieniu do jego przedstawicieli jest jego własnym wyborem oraz że został on dokonany w sposób przemyślany i świadomy przez praktyków prawa, z uwzględnieniem uzasadnionych interesów przez niego realizowanych. W tym względzie Ughi e Nunziante podnosi, że wybór ten zmierzał do zapewnienia ciągłości reprezentacji prawnej wspomnianego stowarzyszenia zawodowego i umożliwił mu bycie reprezentowanym przed sądem Unii przez adwokatów, których stowarzyszenie to uznało za mających właściwe kwalifikacje, posiadających dokładną wiedzę na temat sprawy, którą prowadzili wcześniej przed sądami włoskimi i Izbą Odwoławczą EUIPO, i dążących do obrony tych samych interesów. Należy doprecyzować, że prawidłowość reprezentacji kancelarii adwokackiej przez jednego z jej członków wydaje się nie budzić wątpliwości ani przed sądami włoskimi, ani przed Izbą Odwoławczą EUIPO ( ). 55. W pkt 17 zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł jednak, że skarga została podpisana przez adwokatów, którzy nie mieli statusu „niezależnej osoby trzeciej” w stosunku do Ughi e Nunziante. Sąd oparł się na wskazaniu zawartym w pkt 16 wspomnianego postanowienia, zgodnie z którym „status wspólników kancelarii adwokackiej, będącej skarżącą w niniejszej sprawie, […] nie jest zgodny z wymogami niezależności wymaganymi celem reprezentacji wspomnianej kancelarii przed sądem”. 56. Uważam jednak, że tak ogólne i stanowcze stwierdzenie, które skutkuje zaostrzeniem warunków reprezentacji kancelarii adwokackich przed sądem Unii, jest niezgodne z orzecznictwem Trybunału. 57. Po pierwsze, o ile Trybunał opiera się na domniemaniu niezależności adwokata ( ), o tyle Sąd ustanawia w tym zakresie domniemanie zależności. 58. Po drugie, podczas gdy Trybunał wymaga ustalenia, że istnieją relacje, które w sposób oczywisty ograniczają zdolność adwokata do realizacji zadania obrony, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia takiej relacji, lecz oparł swoje rozumowanie wyłącznie na statusie adwokatów jako członków stowarzyszenia zawodowego, jakim jest Ughi e Nunziante. 59. O ile Sąd odwołuje się na zasadzie analogii do postanowienia z dnia 5 października 2017 r., Hoyng Reimann Osterrieth Köhler Haft Monégier du Sorbier/EUIPO (We do IP.) ( ), o tyle nie sądzę, aby w ramach rozumowania takie odwołanie było właściwe. 60. W pierwszej kolejności w powyższym postanowieniu Sąd orzekł, że adwokat stowarzyszony w ramach kancelarii adwokackiej, którą reprezentuje, nie może być uznany za osobę trzecią zapewniającą, przy zachowaniu całkowitej niezależności, obsługę prawną, której potrzebuje klient, zgodnie z istniejącą w porządku prawnym Unii koncepcją roli adwokata ( ). Sąd stwierdził, że nałożony na stronę, nawet jeśli posiada ona status adwokata, obowiązek skorzystania z pomocy osoby trzeciej w celu reprezentowania jej przed sądami Unii zapewnia stronom takie same warunki obrony ich interesów przed tymi sądami, niezależnie od ich statusu zawodowego, a zatem gwarantuje poszanowanie zasady równości ( ). 61. Nie podzielam jednak tego rozumowania. O ile celem, do którego odwołuje się Sąd, jest zagwarantowanie zasady równości „stron”, a tym samym zapewnienie takich samych warunków obrony przed sądem Unii, o tyle stanowisko Sądu wydaje mi się w rzeczywistości jeszcze bardziej rygorystyczne niż to, które zostałoby przyjęte w odniesieniu do jakiejkolwiek innej „strony” postępowania. W istocie rozumowanie to ignoruje szczególne cechy kancelarii adwokackich, które odróżniają je moim zdaniem od każdej innej osoby prawnej. Siłą rzeczy wobec kancelarii adwokackiej nie mają zastosowania te same warunki reprezentacji – nie tylko ze względu na cel jej działalności, jakim jest zapewnienie obrony podmiotów prawa i zastępstwa procesowego, ale także ze względu na jej strukturę, która skupia praktyków prawa, a w szczególności adwokatów uprawnionych do występowania przed sądami krajowymi i podlegających własnym zasadom zawodowym i etyki zawodowej. 62. W drugiej kolejności z pism procesowych w sprawie, która legła u podstaw postanowienia z dnia 5 października 2017 r., Hoyng Reimann Osterrieth Köhler Haft Monégier du Sorbier/EUIPO (We do IP.), wynika ( ), że adwokat będący wspólnikiem był również przedstawicielem prawnym kancelarii adwokackiej. Orzecznictwo, na którym w tym postanowieniu oparł się Sąd, odpowiada zresztą sytuacjom, w których adwokat prowadzący indywidualną działalność reprezentował się sam. 63. W niniejszej sprawie takie zaburzenie statusu nie występuje, ponieważ Ughi e Nunziante nie jest reprezentowane przed sądem Unii przez swojego przedstawiciela prawnego. 64. W konsekwencji analogia, której dokonuje Sąd, oznacza, że okoliczność, iż kancelaria adwokacka jest reprezentowana przez jej przedstawiciela prawnego lub przez innego wspólnika, jest wystarczająca do stwierdzenia, zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, że kancelaria ta nie spełnia warunków reprezentacji wymaganych w art. 19 akapit trzeci statutu. 65. Jak wynika z komunikatu z badań 24/005, jedynie prawo francuskie opiera się na tak ścisłej interpretacji umocowania do reprezentowania kancelarii adwokackich. Przepisy prawa francuskiego zabraniają bowiem adwokatowi będącemu wspólnikiem reprezentowania kancelarii adwokackiej, w której prowadzi on praktykę i która jest stroną postępowania sądowego, z tego względu, że ma on pozycję zarówno kierującego tym podmiotem, jak i akcjonariusza/wspólnika w ramach wszystkich form prawnych, w jakich może być zorganizowana kancelaria adwokacka. Kancelaria adwokacka może zatem być reprezentowana jedynie przez adwokata zewnętrznego. Niemniej francuskie przepisy proceduralne wydają się wyjątkiem. W większości krajowych systemów prawnych, w których przepisy proceduralne wymagają, aby podmiot prawa był reprezentowany przez adwokata, kancelarie adwokackie są zwolnione z obowiązku reprezentacji, w przypadku gdy są stronami postępowania, ponieważ nie muszą już powoływać osoby trzeciej w celu obrony swoich interesów i mogą być reprezentowane przez jednego ze swoich członków ( ). 66. Podejście przyjęte przez Sąd stanowi wyjątkowo ścisłą wykładnię warunków reprezentacji kancelarii adwokackich przed sądami Unii poprzez ustanowienie domniemania zależności, ponieważ pozbawia ono wspomniane kancelarie możliwości bycia reprezentowanymi przez jednego z ich członków, innego niż przedstawiciel prawny, niezależnie od formy prawnej wspomnianych kancelarii, krajowych przepisów regulujących wykonywanie zawodu adwokata ( ), jak również zasad współpracy i udziału adwokatów będących członkami tych struktur. 67. Ponadto należy zauważyć, że Sąd nie umożliwił Ughi e Nunziante obalenia powyższego domniemania zależności wskazanych przedstawicieli, zezwalając tej kancelarii adwokackiej na przedstawienie szczegółów dotyczących charakteru i zakresu jej relacji z tymi przedstawicielami, którzy, co należy podkreślić, nie są jej przedstawicielami prawnymi. Sąd mógł zastosować środek organizacji postępowania, który zazwyczaj stosuje w takich sprawach ( ). 68. Zapewnienie wnoszącej odwołanie takiej możliwości wydaje mi się z kolei niezbędne w świetle skutków prawnych, jakie Sąd wywodzi z naruszenia wymogu niezależności i do których powrócę w kontekście analizy zarzutu trzeciego. 69. Wydaje mi się to równie ważne z uwagi na różnorodność krajowych przepisów regulujących wykonywanie tego zawodu. Trybunał podkreślił to już w wyroku z dnia 19 lutego 2002 r., Wouters i in. ( ), a ostatnio jeszcze przypomniał w wyroku PJ i PC/EUIPO ( ), jak również w postanowieniu Kirimova/EUIPO ( ) oraz w postanowieniu z dnia 15 lutego 2023 r., Fundacja Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris/Parlament ( ). W tych ostatnich postanowieniach, w których Trybunał miał okazję orzekać w sprawie niezależności pełnomocników procesowych, podkreślił on, że „zawód adwokata może być wykonywany w różnych formach, począwszy od indywidualnego adwokata po adwokatów pracujących w dużych kancelariach międzynarodowych, oraz że do adwokatów, którzy wspólnie zakładają kancelarię, należy określenie warunków ich współpracy i ich stosunków umownych, o ile zezwalają na to prawo, krajowe przepisy regulujące wykonywanie zawodu i mające zastosowanie zasady etyki zawodowej”. A zatem prawnik może wykonywać zawód jako pracownik najemny u innego prawnika, w zespole lub w spółce prawniczej, lub też w przedsiębiorstwie państwowym czy prywatnym ( ). W zależności od okoliczności i od formy przyjętej przez kancelarię adwokacką jej wspólnik może wywierać decydujący wpływ na decyzje kancelarii adwokackiej poprzez udział w jej kapitale (poprzez posiadanie akcji lub udziałów) lub w jej organach statutowych (poprzez wykonywanie prawa głosu) bądź nie wywierać takiego wpływu. 70. W świetle tych okoliczności uważam, że Sąd naruszył prawo, przyjmując, że wskazani przedstawiciele nie spełniali wymogu niezależności, bez ustalenia zakresu, w jakim ich status wspólników w oczywisty sposób ograniczał ich zdolność do wykonywania zadań związanych z reprezentacją. 71. W rezultacie proponuję zatem, aby Trybunał uznał zarzut drugi odwołania za zasadny i przekazał sprawę Sądowi celem przeprowadzenia tej oceny. 72. W tym kontekście do Sądu należy ocena wszystkich przedstawionych przez wnoszącą odwołanie informacji dotyczących nie tylko jej formy prawnej, krajowych przepisów regulujących wykonywanie zawodu adwokata we Włoszech oraz sposobów współpracy i udziału adwokatów stowarzyszonych w tych strukturach, ale także przedmiotu sporu. 73. Jeśli chodzi o ustalenie, czy rozpatrywana sytuacja stanowi samoreprezentację, należy wziąć pod uwagę okoliczność, że Ughi e Nunziante jest podmiotem autonomicznym w stosunku do swoich członków i jest reprezentowane nie przez swojego przedstawiciela prawnego, mec. Leccese, który jest również odpowiedzialny za zarządzanie tym stowarzyszeniem ( ), lecz przez trzech adwokatów będących wspólnikami tej kancelarii adwokackiej, którzy nie są pracownikami stowarzyszenia zawodowego, jakim jest Ughi e Nunziante. 74. Konieczne będzie również zbadanie, czy między wnoszącą odwołanie a jej przedstawicielami istnieje stosunek pracy, co może obalić domniemanie niezależności tych ostatnich. W tym zakresie wnosząca odwołanie podkreśla, że zgodnie z zasadami zawodowymi i etycznymi mającymi zastosowanie do wykonywania zawodu adwokata we Włoszech, a w szczególności z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy nr 247/2012, adwokaci, którzy ją reprezentują, nie są pracownikami wspomnianego stowarzyszenia zawodowego. Wpisanie na listę prowadzoną przez izbę adwokacką jest bowiem niepołączalne z jakimkolwiek stosunkiem pracy podporządkowanej, a adwokaci wykonują zawód jako osoby prowadzące działalność na własny rachunek. Wnosząca odwołanie dodaje, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy nr 247/2012 członkostwo w stowarzyszeniu adwokatów nie może prowadzić do naruszenia autonomii, wolności i niezależności intelektualnej, jak również swobody oceny adwokata przy wykonywaniu powierzonego mu zadania. 75. Ponadto, jeśli chodzi o ustalenie, czy powiązanie „stowarzyszeniowe” istniejące między wnoszącą odwołanie a jej przedstawicielami miało w sposób oczywisty taki charakter, że naruszało wymóg niezależności i stanowiło „uchybienie w wykonywaniu zadań związanych z reprezentacją”, należy wskazać, że Trybunał stwierdził, iż adwokat, który wykonuje ważne kompetencje administracyjne i finansowe w ramach reprezentowanej przez siebie osoby prawnej ( ), adwokat, który zajmuje wysokie stanowiska w zarządzie reprezentowanej osoby prawnej ( ), czy też adwokat, który posiada akcje reprezentowanej przez siebie spółki i przewodniczy radzie administracyjnej, nie jest wystarczająco niezależny ( ). 76. W niniejszej sprawie Ughi e Nunziante podkreśla, że ma ono formę stowarzyszenia zawodowego, którego przedstawiciele nie są pracownikami i nie podlegają kontroli w zakresie świadczonych przez nich usług prawnych. Ponadto z odwołania skarżącej wynika, że we Włoszech adwokat powinien, zgodnie z codice deontologico forense (kodeksem etyki zawodowej adwokatów), powstrzymać się od wszelkiej działalności zawodowej, jeżeli może ona prowadzić do konfliktu interesów ( ). Z orzecznictwa włoskiego wynika, że konflikt interesów wpływa na ważność pełnomocnictwa nie tylko wówczas, gdy został on udowodniony, ale również wówczas, gdy jest on jedynie potencjalny, to jest związany z definicji z charakterem relacji i przedmiotem sporu ( ). 77. Wreszcie, konieczne będzie ustalenie, czy wykonywanie działalności zawodowej przez przedstawicieli Ughi e Nunziante w ramach tego stowarzyszenia zawodowego może wpływać na ich niezależność ze względu na istnienie wspólnego interesu w rozstrzygnięciu sporu oraz na ryzyko, że ich opinia zawodowa może pozostawać, przynajmniej częściowo, pod wpływem ich środowiska zawodowego ( ). W swojej odpowiedzi na skargę EUIPO podkreśla bowiem, że wspólnota interesów łącząca stronę sporu z jej adwokatem niekoniecznie oznacza najlepszą ochronę praw wspomnianej strony. I tak, Trybunał orzekł w wyroku z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA ( ), a następnie potwierdził swoje stanowisko w postanowieniu Kirimova/EUIPO ( ), że istnienie wspólnych interesów w rozstrzygnięciu sporu po stronie mocodawcy i jego przedstawiciela nie jest wystarczające, by stwierdzić niezdolność tegoż przedstawiciela do zapewnienia prawidłowej realizacji powierzonej mu reprezentacji. W niniejszej sprawie należy zatem wziąć pod uwagę przedmiot sporu, który dotyczy wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do unijnego znaku towarowego UGHI E NUNZIANTE, zarejestrowanego pierwotnie przez Giovanniego Marię Ughiego i Giovanniego Battistę Nunziantego (po śmierci pierwszego z wymienionych drugi z nich założył inną kancelarię: Nunziante Magrone). 78. Uważam, że do Sądu należy dokonanie tej oceny w świetle wszystkich dostępnych mu informacji. B. W przedmiocie zarzutu trzeciego, opartego na istnieniu nieproporcjonalnego ograniczenia prawa dostępu do sądu z naruszeniem art. 47 akapity pierwszy i drugi oraz art. 52 ust. 1 Karty 79. Wspomniany zarzut trzeci dotyczy w istocie zgodności z Kartą skutków prawnych wynikających z nieuwzględnienia wymogu niezależności adwokata przy reprezentowaniu skarżącego przed sądem Unii. 1.   Argumenty stron 80. Ughi e Nunziante podnosi, że reguła proceduralna, zgodnie z którą nie można usunąć braków formalnych skargi wniesionej z naruszeniem wymogu niezależności, a skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, narusza zarówno prawo dostępu do wymiaru sprawiedliwości, które gwarantuje mu art. 47 Karty, zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 52 ust. 1 Karty, jak też zasady konstytucyjne wspólne dla państw członkowskich oraz przepisy prawa i praktykę krajową państw członkowskich. 81. W szczególności wnosząca odwołanie zarzuca Sądowi przyjęcie zbyt ścisłej wykładni jego regulaminu postępowania, nieuwzględniającej faktu, że wymóg niezależności adwokata stanowi konstrukcję wynikającą z orzecznictwa i nie jest wyraźnie wymieniony w art. 19 akapit trzeci statutu. 82. Wnosząca odwołanie wskazuje, że jest paradoksalne, iż istnieje możliwość usunięcia uchybienia normom regulującym wniesienie odwołania, które są wyraźnie przewidziane w odpowiednich przepisach, podczas gdy taka możliwość jest wyłączona w odniesieniu do uchybienia w zakresie reprezentacji wynikającego z naruszenia wymogu niezależności adwokata, który nie jest jednak wyraźnie przewidziany w tych przepisach, z naruszeniem art. 52 Karty. 83. EUIPO, popierana przez Komisję, kwestionuje argument wnoszącej odwołanie. Na poparcie swoich argumentów EUIPO i Komisja powołują się zasadniczo na wyrok PJ i PC/EUIPO, na którym Sąd oparł swoje rozumowanie. 2.   Ocena 84. Z powodów, które zamierzam przedstawić, uważam, że w obecnym stanie praktyki reguła, zgodnie z którą nie można usunąć braków formalnych skargi wniesionej przez osobę, której przedstawiciel nie spełnia wymaganych warunków niezależności, a skarga zostaje odrzucona jako oczywiście niedopuszczalna, ogranicza prawo skarżącego do dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sposób, który jest niezgodny z wymogami określonymi w art. 47 akapity pierwszy i drugi oraz w art. 52 ust. 1 Karty. 85. Podzielam zatem stanowisko już przedstawione w tym zakresie przez rzecznika generalnego M. Bobeka w opinii w sprawach połączonych Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA ( ), jak również przez rzecznika generalnego N. Emiliou w opinii w sprawie Universität Bremen/REA ( ). 86. A zatem, jak wynika z wyroków: z dnia 26 września 2024 r., Ordre des avocats du barreau de Luxembourg ( ), oraz z dnia 2 października 2024 r., Ordre des avocats à la cour de Paris i Couturier/Rada ( ), wydanych, odpowiednio, przez Trybunał oraz przez Sąd, celem reprezentacji w sporze (czy raczej, aby użyć zastosowanego w orzecznictwie sformułowania, „zadania podstawowego w społeczeństwie demokratycznym”, które „powierza” się adwokatom) jest przyczynianie się do prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, jak również zapewnienie obrony podmiotom prawa ( ). Moim zdaniem cel ten wymaga, aby strona sporu miała możliwość usunięcia braków formalnych swojej skargi, w przypadku gdy wybrany przez nią przedstawiciel nie spełnia wymogu niezależności. 87. Należy przypomnieć, że zasada skutecznej ochrony sądowej praw przysługujących jednostkom na podstawie prawa Unii stanowi ogólną zasadę prawa Unii, wynikającą ze wspólnych tradycji konstytucyjnych państw członkowskich ( ). Wspomniana zasada została ustanowiona zarówno w art. 47 Karty, jak i w art. 6 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ( ). 88. Możliwość skutecznego dochodzenia swoich praw na drodze sądowej wiąże się nie tylko z prawem każdej osoby do skorzystania z doradztwa, obrony i reprezentacji przez adwokata, ale również z prawem dostępu do sądu celem rozpatrzenia jej roszczeń i skorzystania z kontroli sądowej w sprawach zarówno cywilnych, jak i karnych ( ). Trybunał zresztą stwierdził, że „obowiązek reprezentacji nałożony na »stronę« […] nie narusza ani prawa skarżącego do skutecznego środka prawnego, ani jego prawa dostępu do bezstronnego sądu, ani do sprawiedliwego rozpatrzenia jego sprawy” ( ). Jednakże nie można doprowadzić do sytuacji paradoksalnie odmiennej, w której strona, zobowiązana na mocy prawa do reprezentacji przez adwokata, zostanie ostatecznie pozbawiona dostępu do sądu z powodu błędu popełnionego przy wyborze tego adwokata, którego to błędu nie byłaby ona w stanie naprawić. Taka sytuacja nie może zostać zaakceptowana. 89. Oczywiście prawo dostępu do wymiaru sprawiedliwości nie wydaje się uprawnieniem o charakterze absolutnym, ponieważ może ono podlegać ograniczeniom poprzez ustanowienie warunków dopuszczalności. Zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty wspomniane warunki powinny być przewidziane ustawą, szanować istotę tego prawa i, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, być konieczne i rzeczywiście odpowiadać celom interesu ogólnego, które są realizowane, lub potrzebom ochrony praw i wolności innych ludzi ( ). W tym kontekście należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wymóg, zgodnie z którym wszelkie ograniczenia korzystania z praw podstawowych muszą być przewidziane ustawą, oznacza, że akt prawny, który pozwala na ingerencję w te prawa, sam musi określać zakres ograniczenia wykonywania danego prawa ( ). 90. Wspomniane wymogi mają charakter kumulatywny. 91. Trzeba jednak zauważyć, że reguła, zgodnie z którą nie można usunąć braków formalnych skargi, a skarga podlega odrzuceniu jako oczywiście niedopuszczalna, jeżeli przedstawiciel skarżącego nie posiada wymaganej niezależności w stosunku do tego ostatniego, jest ograniczeniem, które nie jest w sposób wyraźny przewidziane ustawą, lecz wydaje się zasadniczo wynikać z orzecznictwa. 92. Jeśli chodzi w pierwszej kolejności o statut i o regulamin postępowania, żaden z tych aktów nie zawiera wzmianki o wymogu dotyczącym niezależności adwokata, ani tym bardziej o skutkach prawnych niespełnienia tego wymogu. 93. Artykuł 19 akapit trzeci statutu, do którego odsyła art. 51 ust. 1 regulaminu postępowania, stanowi jedynie, że strony nieuprzywilejowane „muszą być reprezentowane przez adwokatów lub radców prawnych”. Statut nie czyni w żaden sposób odwołania do wymogu niezależności adwokata, podczas gdy w praktyce w świetle orzecznictwa wymóg ten stał się przesłanką dopuszczalności. Taka sytuacja może wywoływać pewną niejasność po stronie podmiotów prawa co do sposobów ich reprezentacji w postępowaniach przed sądami Unii. Oczywiście Trybunał przyznaje, że dane ograniczenie może być sformułowane w sposób wystarczająco otwarty, tak aby można je było dostosować do różnych przypadków i do zmieniających się sytuacji ( ). Jednak nie sądzę, aby wykładni art. 19 akapit trzeci statutu można było dokonać w ten sposób, że przepis ten uzależnia dopuszczalność skargi od warunku, iż przedstawiciel daje pełną gwarancję niezależności, z wyjątkiem sytuacji, gdy dochodzi do naruszenia zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, które wymagają, aby przepis prawny były jasny i precyzyjny oraz aby jego stosowanie było dość przewidywalne dla podmiotów prawa ( ). 94. Należy zauważyć, że warunek dotyczący uprawnienia adwokata do wykonywania zawodu przed sądem krajowym oraz warunek dotyczący prawidłowości udzielenia mu pełnomocnictwa są przedmiotem wyraźnych postanowień art. 19 akapit czwarty statutu oraz art. 51 §§ 2 i 3 regulaminu postępowania. Jak podniósł rzecznik generalny M. Bobek w opinii w sprawach połączonych Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA ( ), nic nie stoi na przeszkodzie sformułowaniu kryterium pozwalającego na zapewnienie, aby potencjalne konsekwencje wyboru przedstawiciela prawnego były przewidywalne dla skarżącego ( ). 95. W drugiej kolejności, jeśli chodzi o Praktyczne przepisy wykonawcze do regulaminu postępowania przed Sądem z dnia 20 maja 2015 r. ( ) (zwane dalej „PPW”), w ich wersji zmienionej z dnia 17 października 2018 r. ( ), uściślają one w pkt 78, że „[p]rzedstawiciel, który składa pismo procesowe za pośrednictwem e-Curia [co miało miejsce w niniejszej sprawie], jest obowiązany spełnić wszystkie wymogi przewidziane w art. 19 statutu i jeżeli jest to adwokat lub radca prawny, musi korzystać z wymaganej niezależności w stosunku do strony, którą reprezentuje” ( ). 96. O ile PPW ( ), zgodnie z ich motywem szóstym oraz pkt 104, stanowią, wraz z przepisami statutu i regulaminu postępowania, normy, których poszanowanie obowiązany jest zapewnić sekretarz, o tyle nie mogą one jednak zostać uznane za „ustawę” w rozumieniu art. 52 ust. 1 Karty. PPW zostały bowiem przyjęte na podstawie art. 224 regulaminu postępowania przez prezesa i sekretarza Sądu i mają na celu wyjaśnienie, uściślenie i uzupełnienie niektórych przepisów regulaminu postępowania w trosce o przejrzystość, pewność prawa i prawidłowe wdrożenie przepisów regulaminu postępowania ( ). W świetle ich motywu czwartego ( ) powinny one umożliwić przedstawicielom stron uwzględnienie elementów, jakie Sąd musi wziąć pod uwagę, w szczególności odnoszących się do składania pism procesowych. Świadczy o tym użycie spójnika łącznego „i” w pkt 78 PPW, który uwzględnia wymóg niezależności adwokata wywiedziony przez Sąd i Trybunał w ich orzecznictwie. 97. Oczywiście PPW umożliwiają informowanie podmiotów prawa i ich przedstawicieli, ponieważ są one publikowane we wszystkich językach urzędowych Unii w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wraz z regulaminem postępowania. Nie sądzę jednak, aby informacje te były wystarczająco kompletne i przejrzyste. Brak niezależności przedstawiciela stanowi bowiem w świetle orzecznictwa podstawę niedopuszczalności skargi i brak ten może zostać usunięty, podczas gdy z jednej strony pojęcie „niezależności” nie jest łatwe do zdefiniowania, a z drugiej strony skutki prawne, jakie wiążą się z tym brakiem, nie zostały uściślone. W tym zakresie, o ile PPW uściślają w wyczerpujący sposób w pkt 101–103, jak również w załącznikach 1–3 ( ), przypadki, w których sekretarz może bądź nie może wezwać do usunięcia braków formalnych skargi, o tyle należy stwierdzić, że nie została w nich zawarta jakakolwiek wzmianka dotycząca przypadku, w którym skarga została złożona przez osobę, której przedstawiciel nie spełnia wymaganych warunków niezależności ( ). 98. Wprawdzie PPW były przedmiotem konsolidacji w dniu 10 lipca 2024 r. ( ), jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na powyższe stwierdzenie. Punkt 73 PPW stanowi bowiem obecnie, że „[p]rzedstawiciel jest obowiązany spełnić wszystkie wymogi przewidziane w art. 19 statutu i – jeżeli jest to adwokat, radca prawny lub nauczyciel akademicki – musi korzystać z wymaganej niezależności w stosunku do strony, którą reprezentuje” ( ). Jednakże w tych PPW nie zostały w żaden sposób określone skutki procesowe niespełnienia wymogu niezależności adwokata. 99. W świetle wszystkich powyższych okoliczności należy zatem stwierdzić, że wspomniany warunek dopuszczalności, który skutkuje uniemożliwieniem dostępu do sądu, nie jest przewidziany przez ustawę w rozumieniu art. 52 ust. 1 Karty. 100. Wnosząca odwołanie powinna jednak zostać o tym w sposób wyraźny poinformowana, zwłaszcza w środowisku charakteryzującym się różnorodnością warunków reprezentacji przed sądami krajowymi, a także organami odwoławczymi wobec wyspecjalizowanych organów i agencji Unii ( ). 101. Powyższe ustalenia są co do zasady wystarczające, aby stwierdzić, że Sąd naruszył art. 47 akapity pierwszy i drugi oraz art. 52 ust. 1 Karty z uwagi na kumulatywny charakter przesłanek określonych w tym ostatnim artykule. 102. Należy jednak sformułować dwie dodatkowe uwagi. 103. Po pierwsze, uważam, że wynikająca z orzecznictwa reguła, zgodnie z którą nie można usunąć braków formalnych skargi wniesionej przez osobę, której przedstawiciel nie spełnia warunków niezależności, a skarga podlega odrzuceniu jako oczywiście niedopuszczalna, narusza istotę prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem Unii. Skarżąca, która nie może usunąć braków formalnych swojej skargi, nie jest w stanie poddać kontroli sądowej decyzji Izby Odwoławczej EUIPO, której jest adresatem ( ). 104. Po drugie, jestem zdania, że reguła ta nie jest odpowiednia w świetle celu, którego realizacji służy, i wykracza poza granice tego, co jest niezbędne dla prawidłowego przebiegu postępowania. 105. O ile bowiem reprezentacja przez niezależnego adwokata ma przede wszystkim na celu zagwarantowanie jak najlepszej ochrony i obrony interesów podmiotu prawnego ( ), o tyle wspomniana reguła pozostaje w sprzeczności z tym celem, ponieważ jej zastosowanie skutkuje w sposób automatyczny niedopuszczalnością skargi wniesionej przez podmiot prawa, mimo że prawidłowy przebieg procesu tego nie wymaga. Zasady opracowane przez Trybunał mają na celu odsunięcie od postępowania przedstawiciela w interesie jego klienta, a nie pozbawienie tegoż klienta dostępu do sądu. W rezultacie, mówiąc obrazowo, reguła ta wydaje mi się lekiem gorszym od choroby, ponieważ podmiot prawa, który jest jedyną stroną postępowania przed sądem, zostaje pozbawiony możliwości usunięcia braku wpływającego na jego reprezentację, podczas gdy jego adwokat a priori ma jedynie pełnić „rolę pośrednika na [jego] rzecz” ( ). Ograniczenie, o którym mowa, wydaje mi się tym bardziej restrykcyjne, że podmiot prawa jest pozbawiony jakiejkolwiek możliwości zakwestionowania postanowienia i przedstawienia w sposób skuteczny swojego punktu widzenia w kontekście późniejszego postępowania przed sądem Unii. Taka sytuacja w sposób wyraźny tworzy lukę w ochronie sądowej osób fizycznych i prawnych przed sądami Unii, co niekorzystnie wpływa na niezbędną spójność systemu ochrony sądowej przewidzianego w prawie Unii ( ). 106. Powyższa analiza wpisuje się w linię orzeczniczą Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącą poszanowania art. 6 ust. 1 EKPC. 107. Zdaniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka „prawo do sądu” ustanowione w art. 6 EKPC wymaga zapewnienia podmiotowi prawa skutecznego prawa do sądu przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym ( ). Europejski Trybunał Praw Człowieka przyznaje jednak, że wspomniane prawo nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom w szczególności w odniesieniu do warunków dopuszczalności skargi ( ). W tym kontekście Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonał analizy, czy przedmiotowa reguła proceduralna pociąga za sobą „oczywiście nadmierne konsekwencje” i ustanawia nieproporcjonalną przeszkodę w prawie skarżących do dostępu do sądu ( ). Z kolei w wyroku z dnia 11 lutego 2014 r. w sprawie Maširević przeciwko Serbii ( ) Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że zbyt rygorystyczna interpretacja krajowych przepisów proceduralnych dotyczących obowiązkowej reprezentacji stanowi naruszenie art. 6, a w szczególności prawa do sądu, w sytuacji gdy skarga wniesiona przez skarżącego, w tym przypadku praktykującego adwokata, została uznana za niedopuszczalną, co pozbawiło tego adwokata tym samym możliwości pełnego zbadania zasadności wniesionych przez niego zarzutów ( ). 108. Jak wynika z analizy porównawczej przeprowadzonej w komunikacie z badań 24/005, większość państw członkowskich gwarantuje zatem ważność czynności procesowych dokonanych z pominięciem przepisów dotyczących wymogu niezależności przy reprezentowaniu kancelarii adwokackiej, przy czym ważność ta nie może być kwestionowana. Ponownie, o ile francuskie prawo cywilne i administracyjne wyróżniają się tym, że przewidują, iż takie uchybienie stanowi istotną nieprawidłowość, która może skutkować niedopuszczalnością skargi, o tyle jednak w prawie administracyjnym uchybienie to może zostać usunięte w toku postępowania ( ), a zgodnie ze stanowiskiem Conseil d’État (rady stanu, Francja) orzeczenie w przedmiocie wspomnianej niedopuszczalności może zostać wydane dopiero po wezwaniu skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi ( ). 109. W świetle wszystkich powyższych okoliczności uważam, że reguła, zgodnie z którą nie można usunąć braków formalnych skargi wniesionej przez osobę, której przedstawiciel nie spełnia wymaganych przesłanek niezależności, a skarga podlega odrzuceniu jako oczywiście niedopuszczalna, ogranicza prawo skarżącego do dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sposób niezgodny z wymogami określonymi w art. 47 akapity pierwszy i drugi oraz w art. 52 ust. 1 Karty. 110. Należy uznać, że stanowisko to jest sprzeczne z rozważaniami przyjętymi przez Trybunał w pkt 87–90 wyroku PJ i PC/EUIPO, na których oparły się nie tylko Sąd w pkt 18 zaskarżonego postanowienia, ale również EUIPO i Komisja w ich odpowiedziach na skargę i uwagach interwenienta. 111. W wyroku tym, którego stan faktyczny i kontekst są stosunkowo zbliżone do okoliczności niniejszej sprawy, Trybunał orzekł bowiem, że przedmiotowa zasada proceduralna nie narusza art. 47 Karty. 112. Przede wszystkim Trybunał orzekł, że skuteczna ochrona sądowa osoby fizycznej jest zapewniona przez przysługujące tej osobie prawo do wniesienia do sądu Unii skargi na decyzję o unieważnieniu wydaną przez izbę odwoławczą EUIPO ( ). Z kolei w świetle rozważań przedstawionych w pkt 87 i 88 niniejszej opinii uważam, że Trybunał dokonał, w tym wypadku, zbyt wąskiej wykładni prawa do skutecznej ochrony sądowej. 113. Następnie, jeśli chodzi o możliwość usunięcia braków formalnych, Trybunał przypomniał, że o ile statut i regulamin postępowania przewidują możliwość usunięcia braków skargi, która nie spełnia niektórych wymagań formalnych, o tyle naruszenie obowiązku reprezentowania przez adwokata lub radcę prawnego uprawnionego do występowania przed sądem państwa członkowskiego lub innego państwa będącego stroną porozumienia o EOG nie należy do braków, które mogą zostać usunięte po upływie terminu na wniesienie skargi, zgodnie z art. 21 akapit drugi tego statutu i z art. 78 § 6 tego regulaminu postępowania ( ). Jednakże w tym zakresie Trybunał ograniczył się do przywołania dwóch wcześniejszych orzeczeń, a mianowicie postanowień z dnia 27 listopada 2007 r., Diy-Mar Insaat Sanayi ve Ticaret i Akar/Komisja ( ), oraz z dnia 20 lutego 2008 r., Comunidad Autónoma de Valencia/Komisja ( ), dotyczących oczywistych przypadków, w których wymogi wyraźnie wymienione w art. 19 akapity trzeci i czwarty statutu nie zostały spełnione. O ile bowiem w pierwszej sprawie skarga została podpisana przez dwóch adwokatów tureckich, którzy nie byli uprawnieni do wykonywania zawodu przed sądem państwa członkowskiego lub państwa będącego stroną porozumienia EOG ( ), o tyle w drugiej sprawie skarga została podpisana przez osobę, która mimo iż była członkiem działu prawnego, nie miała statusu adwokata. 114. Wreszcie Trybunał podkreślił, że o ile w świetle art. 55 ust. 3 regulaminu postępowania ( ) podmiot prawa może zastąpić pierwotnie wyznaczonego przedstawiciela nowym przedstawicielem, jeżeli ten pierwszy został wykluczony przez Sąd z powodu zachowania, które godzi w powagę Sądu lub jest niezgodne z wymogami zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania, o tyle żaden przepis statutu ani regulaminu postępowania nie zobowiązuje Sądu lub Trybunału do powiadomienia podmiotu prawa o naruszeniu wymogu niezależności ani do umożliwienia mu wyznaczenia nowego przedstawiciela w toku postępowania ( ). 115. O ile jest prawdą, że żaden przepis statutu ani regulaminu postępowania nie nakłada na Trybunał lub Sąd obowiązku ostrzeżenia podmiotu prawa o naruszeniu wymogu niezależności lub umożliwienia mu wyznaczenia nowego przedstawiciela w toku postępowania, o tyle wynika to wyłącznie z faktu, że powyższy wymóg nie pojawia się w żadnym z tych przepisów. 116. Moim zdaniem jest to zdecydowanie zbyt formalistyczna interpretacja przepisów proceduralnych, którą rzecznik generalny M. Bobek podsumował w pkt 75 i 76 opinii w sprawach połączonych Uniwersytet Wrocławski i Polska przeciwko REA w następujący sposób ( ): „[…] brak spełnienia stosunkowo jasno określonych wymogów jest możliwy do usunięcia. Natomiast niezastosowanie się do wymogu, który nie został wyraźnie określony w przepisach proceduralnych, a mianowicie wymogu »niezależności« adwokata lub radcy prawnego w rozumieniu art. 19 akapit trzeci statutu, prowadzi do uznania skargi za niedopuszczalną, przy czym Sąd podkreśla, że brak niezależności przedstawiciela prawnego stanowi bezwzględną przeszkodę procesową. […] Niekorzystne skutki niespełnienia wymogów (proceduralnych), które są jasno określone (i których spełnienia można by w związku z tym oczekiwać od prawnika wykazującego należytą staranność), są usuwalne, natomiast niekorzystne skutki niespełnienia wymogów (również proceduralnych), które nie są jasno określone (a zatem trudniej jest oczekiwać, że nawet prawnicy wykazujący należytą staranność zastosują się do nich), nie są usuwalne”. 117. Zakończę moje rozważania, wskazując, że w opinii w sprawie, która legła u podstaw wyroku z dnia 16 lutego 1965 r., Barge/Wysoka Władza ( ), rzecznik generalny K. Roemer doszedł już do tego samego wniosku: „jakiekolwiek naruszenie wyraźnych zasad formalnych regulaminu postępowania nie skutkuje niedopuszczalnością skargi. Ma to zastosowanie a fortiori w przypadku nieprzestrzegania zasad proceduralnych nieuregulowanych w sposób wyraźny w regulaminie postępowania” ( ). Rzecznik generalny K. Roemer przedstawił zatem przyczyny, dla których „w interesie prawidłowego przebiegu postępowania” nie było możliwe zastosowanie w postępowaniu przed Trybunałem sztywnych reguł bronionych przez Wysoką Władzę, a także dla których opowiedział się on za wywiedzeniem z regulaminu postępowania argumentów na rzecz „poglądu liberalnego” ( ). 118. W świetle całości powyższych rozważań jestem zatem zdania, że Sąd naruszył prawo, stosując regułę, zgodnie z którą nie można usunąć braków formalnych skargi, a skarga podlega odrzuceniu jako oczywiście niedopuszczalna, jeżeli przedstawiciel skarżącego nie posiada wymaganej niezależności w stosunku do skarżącego, która to reguła narusza art. 47 akapity pierwszy i drugi oraz art. 52 ust. 1 Karty. 119. W konsekwencji proponuję, aby Trybunał uznał zarzut trzeci, oparty na naruszeniu art. 47 akapity pierwszy i drugi oraz art. 52 ust. 1 Karty, za zasadny. 120. W wyniku przeprowadzonej analizy proponuję, aby Trybunał uwzględnił zarzuty drugi i trzeci odwołania oraz stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. VI. W przedmiocie skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd 121. Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu w wypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd. 122. W niniejszej sprawie uważam, że Trybunał nie dysponuje informacjami niezbędnymi do wydania ostatecznego orzeczenia co do istoty odwołania, z czym wiązałaby się kwestia zbadania okoliczności, które nie zostały poddane ocenie przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu ani nie zostały omówione przed Trybunałem. 123. W konsekwencji należy uznać za konieczne przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi celem rozstrzygnięcia sporu co do istoty, z zastrzeżeniem rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. VII. Wnioski 124. W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał orzekł, co następuje: 1) Stwierdza się nieważność postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 10 października 2022 r., Studio Legale Ughi e Nunziante/EUIPO – Nunziante i Ughi (UGHI E NUNZIANTE), T‑389/22, EU:T:2022:662. 2) Sprawa zostaje przekazana Sądowi Unii Europejskiej celem ponownego rozpoznania. 3) Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. ( ) Język oryginału: francuski. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 8 maja 2023 r., Studio Legale Ughi e Nunziante/EUIPO, C‑776/22 P, EU:C:2023:441. ( ) T‑389/22, zwanym dalej zaskarżonym postanowieniem, EU:T:2022:662. ( ) Zwanej dalej „Kartą”. ( ) Dz.U. 1994, L 1, s. 3, zwane dalej „porozumieniem EOG”. ( ) Zwane dalej „wnoszącą odwołanie” lub „Ughi e Nunziante”. ( ) C‑776/22 P, EU:C:2023:441. ( ) T‑345/17, EU:T:2017:710. ( ) T‑76/19, EU:T:2020:212. ( ) GURI nr 15 z dnia 18 stycznia 2013 r., s. 1, zwanej dalej „ustawą nr 247/2012”. ( ) C‑529/18 P i C‑531/18 P, zwanego dalej „wyrokiem PJ i PC/EUIPO, EU:C:2022:218. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 15 lutego 2023 r., Fundacja Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris/Parlament,C‑546/21 P, EU:C:2023:123, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2019:774, pkt 31–78. ( ) C‑110/21 P, EU:C:2022:133, pkt 44–69. ( ) Zobacz wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 67. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 21 kwietnia 2023 r., Kirimova/EUIPO, C‑306/22 P, zwane dalej „postanowieniem Kirimova/EUIPO”, EU:C:2023:338, pkt 29 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz wyrok z dnia 8 lutego 2024 r., Pilatus Bank/BCE, C‑256/22 P, EU:C:2024:125, pkt 36, 38. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 10 października 2017 r., Mladenova/Parlament, C‑405/17 P, EU:C:2017:747, pkt 12–15 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz postanowienie Kirimova/EUIPO, pkt 29, 30 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz w tym zakresie komunikat z badań 24/005 opracowany przez Dyrekcję „Badań i Dokumentacji” Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w grudniu 2024 r., dotyczący reprezentacji kancelarii adwokackich przed sądami krajowymi (zwany dalej „komunikatem z badań 24/005”), z którego wynika, że w większości państw członkowskich kancelaria adwokacka może być reprezentowana w sądzie przez adwokata działającego w jej ramach, niezależnie od jego statusu wspólnika, współpracownika lub pracownika. ( ) Zobacz postanowienie Kirimova/EUIPO, pkt 30, 31 i przytoczone tam orzecznictwo; a także wyroki: z dnia 4 lutego 2020 r., Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA, C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2020:73, pkt 61, 62; a także z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 46, 47. ( ) Zobacz postanowienie Kirimova/EUIPO, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz postanowienia: Kirimova/EUIPO, pkt 33; a także z dnia 15 lutego 2023 r., Fundacja Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris/Parlament, C‑546/21 P, EU:C:2023:123, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo; a także wyrok z dnia 14 lipca 2022 r., Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 52, 58 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz postanowienia: Kirimova/EUIPO, pkt 34; a także z dnia 15 lutego 2023 r., Fundacja Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris/Parlament, C‑546/21 P, EU:C:2023:123, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo. Jak zatem podniósł rzecznik generalny N. Emiliou w opinii w sprawie Universität Bremen/REA, C‑110/21 P, EU:C:2022:133, pkt 67, wspomniane drugie kryterium dotyczy oczywistych sytuacji, w których nie ma wątpliwości, że przedstawiciel nie jest w stanie działać w interesie strony, którą reprezentuje. ( ) W sprawach karnych zobacz w szczególności wyrok ETPC z dnia 20 października 2015 r. w sprawie Dvorski przeciwko Chorwacji (CE:ECHR:2015:1020JUD002570311, §§ 76–82). ( ) W odniesieniu do reprezentacji przed sądami włoskimi zob. art. 86 codice di procedura civile (kodeksu postępowania cywilnego), jak również wyroki Corte suprema di cassazione (najwyższego sądu kasacyjnego, Włochy): nr 22439/2009 z dnia 22 października 2009 r.; nr 4628/1997 z dnia 23 maja 1997 r. Jeśli chodzi o reprezentację przed EUIPO, art. 119 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (Dz.U. 2017, L 154, s. 1) stanowi, że „od żadnej osoby nie można wymagać posiadania pełnomocnika w postępowaniu przed [EUIPO]”. Niemniej, jak wynika z zastosowania art. 119 ust. 3 w związku z art. 120 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, osoba prawna, która ma siedzibę lub główne miejsce prowadzenia działalności w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG), może być reprezentowana przed EUIPO przez pracownika, pod warunkiem że jest to osoba wykonująca zawód prawnika, mająca odpowiednie kwalifikacje na terytorium państwa członkowskiego EOG i posiadająca miejsce prowadzenia działalności w EOG. ( ) Trybunał opiera się bowiem domniemaniu, że adwokat lub radca prawny – bez względu na to, czy prowadzi działalność indywidualnie, czy też jest współpracownikiem lub wspólnikiem w kancelarii – spełnia te same wymogi niezależności (zob. postanowienie z dnia 15 lutego 2023 r., Fundacja Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris/Parlament, C‑546/21 P, EU:C:2023:123, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) T‑345/17, EU:T:2017:710. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 5 października 2017 r., Hoyng Reimann Osterrieth Köhler Haft Monégier du Sorbier/EUIPO (We do IP.), T‑345/17, EU:T:2017:710, pkt 9, przytaczający wyrok z dnia 6 września 2012 r., Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej i Polska/Komisja, C‑422/11 P i C‑423/11 P, EU:C:2012:553, oraz pkt 11. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 5 października 2017 r., Hoyng Reimann Osterrieth Köhler Haft Monégier du Sorbier/EUIPO (We do IP.), T‑345/17, EU:T:2017:710, pkt 10. ( ) T‑345/17, EU:T:2017:710. ( ) Dotyczy to w szczególności ustawodawstw niemieckiego, hiszpańskiego, włoskiego, austriackiego, polskiego, rumuńskiego i słowackiego. Przykładowo art. 86 włoskiego kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że „nawet w postępowaniach, w których wymagana jest obrona o charakterze technicznym, jeśli strona lub jej przedstawiciel mają tytuł adwokata, mogą oni reprezentować swoje interesy samodzielnie, bez konieczności wyznaczania innego adwokata”. ( ) Z komunikatu z badań 24/005 wynika, że na przykład w Austrii, gdzie nie obowiązuje wymóg niezależności adwokata, niektóre zasady określające wykonywanie zawodu adwokata w formie spółki, w szczególności reprezentację spółek adwokackich, mają właśnie na celu pogodzenie funkcjonowania wspomnianych spółek z ogólnym wymogiem niezależności adwokata. ( ) Z analizy orzecznictwa Sądu wynika, że ten może w wyjątkowo krótkich terminach wezwać skarżącego do sprecyzowania charakteru i zakresu relacji łączących go z jego pełnomocnikiem. Zobacz w szczególności postanowienie z dnia 9 marca 2022 r., Kirimova/EUIPO, T‑727/20, EU:T:2022:136, w którym Sąd wezwał skarżącą do wskazania stosunków pracy, jakie mogą łączyć ją z jej adwokatem, i to w bardzo krótkim terminie (skarga wniesiona w dniu 7 grudnia 2020 r., odpowiedź na wezwanie do udzielenia informacji w dniu 20 stycznia 2021 r. i postanowienie o niedopuszczalności wydane w dniu 9 marca 2022 r.). Zobacz także postanowienie z dnia 25 lipca 2023 r., Malmendier/Rada, T‑832/22, EU:T:2023:448, pkt 8, w którym skarżący przyznał, w odpowiedzi na pytanie skierowane przez Sąd, że podpisanie przez niego skargi stanowiło naruszenie wymogów określonych w art. 19 statutu. ( ) C‑309/99, EU:C:2002:98, pkt 99 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz pkt 79. ( ) Zobacz pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) C‑546/21 P, EU:C:2023:123, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz na przykład art. 8 dyrektywy 98/5/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. mającej na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w państwie członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. 1998, L 77, s. 36). ( ) Zobacz załączniki do odwołania. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 29 września 2010 r., EREF/Komisja, C‑74/10 P i C‑75/10 P, EU:C:2010:557, pkt 50, 51. ( ) Zobacz podobnie postanowienie z dnia 6 kwietnia 2017 r., PITEE/Komisja, C‑464/16 P, EU:C:2017:291, pkt 25, 35. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 4 grudnia 2014 r., ADR Center/Komisja, C‑259/14 P, EU:C:2014:2417, pkt 27. ( ) Zobacz w tym zakresie art. 24 ust. 1 kodeksu etyki zawodowej adwokatów. ( ) Zobacz w szczególności wyrok Corte suprema di cassazione (najwyższego sądu kasacyjnego, Włochy) nr 28427/2023 z dnia 11 października 2023 r. ( ) Zobacz analogicznie wyrok z dnia 4 lutego 2020 r., Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA, C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2020:73, pkt 68. ( ) C‑110/21 P, EU:C:2022:555, pkt 66. Wyrok ten stanowi zwrot w orzecznictwie. I tak, w sprawie, która legła u podstaw wyroku z dnia 6 września 2012 r., Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej i Polska/Komisja, C‑422/11 P i C‑423/11 P, EU:C:2012:5536, radcowie prawni byli zatrudnieni przez jednostkę organizacyjną powiązaną ze stroną, którą reprezentowali. Trybunał orzekł, że istnienie stosunku pracy między tymi radcami prawnymi a daną jednostką organizacyjną, nawet jeżeli jest ona formalnie oddzielona od reprezentowanej przez nich strony, może bowiem mieć wpływ na ich niezależność ze względu na to, że interesy tej jednostki pokrywają się w znacznym stopniu z interesami skarżącej. Zdaniem Trybunału istnieje ryzyko, że środowisko zawodowe tych radców wywiera, przynajmniej w pewnym stopniu, wpływ na wyrażaną przez nich opinię prawną (pkt 25). ( ) Zobacz postanowienie Kirimova/EUIPO, pkt 41. ( ) C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2019:774, pkt 77, 78. ( ) C‑110/21 P, EU:C:2022:133, pkt 91–115. ( ) C‑432/23, EU:C:2024:791. ( ) T‑798/22, EU:T:2024:671. ( ) Zobacz wyroki: z dnia 26 września 2024 r., Ordre des avocats du barreau de Luxembourg, C‑432/23, EU:C:2024:791, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 2 października 2024 r., Ordre des avocats à la cour de Paris i Couturier/Rada, T‑798/22, EU:T:2024:671, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz wyroki: z dnia 5 listopada 2019 r., BCE i in./Trasta Komercbanka i in., C‑663/17 P, C‑665/17 P i C‑669/17 P, EU:C:2019:923, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 20 kwietnia 2021 r., Repubblika, C‑896/19, EU:C:2021:311, pkt 51. ( ) Sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., zwanej dalej „EKPC”. ( ) Zobacz wyrok z dnia 8 grudnia 2022 r., Orde van Vlaamse Balies i in., C‑694/20, EU:C:2022:963, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 6 października 2011 r., Campailla/Komisja, C‑265/11 P, EU:C:2011:644, pkt 9. ( ) Zobacz analogicznie wyrok z dnia 26 września 2024 r., Ordre des avocats du barreau de Luxembourg, C‑432/23, EU:C:2024:791, pkt 67. ( ) Zobacz wyrok z dnia 8 grudnia 2022 r., Orde van Vlaamse Balies i in., C‑694/20, EU:C:2022:963, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz wyrok z dnia 8 grudnia 2022 r., Orde van Vlaamse Balies i in., C‑694/20, EU:C:2022:963, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz wyrok z dnia 11 września 2019 r., Călin, C‑676/17, EU:C:2019:700, dotyczący warunków stosowania terminu na wniesienie skargi o wznowienie postępowania w odniesieniu do prawomocnego orzeczenia sądu (pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). ( ) C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2019:774. ( ) Zobacz opinia rzecznika generalnego M. Bobeka w sprawach połączonych Uniwersytet Wrocławski i Polska/REA, C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2019:774, pkt 65. ( ) Dz.U. 2015, L 152, s. 1. ( ) Dz.U. 2018, L 294, s. 23. ( ) Wyróżnienie moje. ( ) W ich wersji z 2015 r. ( ) Zobacz motywy pierwszy i czwarty PPW w ich wersji z 2015 r. ( ) W ich wersji z 2015 r. ( ) W ich wersji z 2018 r. ( ) Zgodnie z pkt 101–103: załącznik 1 dotyczył „[w]ymogów, których niespełnienie uzasadnia brak doręczenia skargi”, załącznik 2 odnosił się do „[w]ymogów formalnych, których niespełnienie uzasadnia odroczenie doręczenia skargi”, i wreszcie załącznik 3 dotyczył „[w]ymogów formalnych, których niespełnienie nie powstrzymuje doręczenia skargi”. ( ) Dz.U. L, 2024/2097. ( ) Wyróżnienie moje. ( ) O ile bowiem kancelaria adwokacka Ughi e Nunziante wyjaśnia, że preferowała ciągłość swojej reprezentacji, udzielając pełnomocnictwa trzem adwokatom będącymi jej wspólnikami, którzy reprezentowali ją przed włoskimi sądami i przed Izbą Odwoławczą EUIPO, o tyle ciągłość ta zderzyła się z systemem reprezentacji prawnej kancelarii adwokackich, który przed powyższymi instytucjami nie jest jednakowy. ( ) Zobacz wyrok z dnia 25 listopada 2021 r., État luxembourgeois (Informacje dotyczące grupy podatników), C‑437/19, EU:C:2021:953, pkt 94, w którym Trybunał orzekł, że istota prawa do skutecznego środka prawnego ustanowionego w art. 47 Karty obejmuje między innymi to, że podmiot tego prawa ma dostęp do właściwego sądu w celu zapewnienia poszanowania praw, jakie gwarantuje mu prawo Unii. ( ) Tytułem przykładu art. 55 §§ 1 i 3 regulaminu postępowania pozwala Sądowi na wyłączenie przedstawiciela, którego zachowanie godzi w powagę Sądu lub jest niezgodne z wymogami zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania, przy równoczesnym umożliwieniu stronie wyznaczenia nowego przedstawiciela. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 8 czerwca 2005 r., Nuova Agricast/Komisja, T‑151/03, EU:T:2005:204, pkt 29. ( ) Zobacz podobnie moim zdaniem wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Republika Czeska/Komisja, C‑575/18 P, EU:C:2020:530, pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo. ( ) Zobacz wyrok ETPC z dnia 23 października 1996 r. w sprawie Levages Prestations Services przeciwko Francji, CE:ECHR:1996:1023JUD002192093, §§ 40, 44. ( ) W świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka warunki te muszą być stosowane z pewną elastycznością i bez nadmiernego formalizmu, z uwzględnieniem ich przedmiotu i celu; nie mogą one wpływać na samą istotę tego prawa, ale powinny służyć realizacji uzasadnionego celu i być w stosunku do niego proporcjonalne. Zobacz w szczególności wyrok ETPC z dnia 14 listopada 2000 r. w sprawie Annoni di Gussola i in. przeciwko Francji, CE:ECHR:2000:1114JUD003181996, §§ 48, 53. ( ) Zobacz wyrok ETPC z dnia 14 listopada 2000 r. w sprawie Annoni di Gussola i in. przeciwko Francji, CE:ECHR:2000:1114JUD003181996, § 53. ( ) CE:ECHR:2014:0211JUD003067108. ( ) Zobacz wyrok ETPC z dnia 11 lutego 2014 r. w sprawie Maširević przeciwko Serbii, CE:ECHR:2014:0211JUD003067108, §§ 47–51. W sprawie, w której został wydany ten wyrok, sąd najwyższy Serbii odmówił bowiem rozpatrzenia apelacji wniesionej przez skarżącego, będącego z zawodu adwokatem, na tej podstawie, że nie mógł on reprezentować samego siebie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami proceduralnymi skarżący utracił zdolność do wniesienia apelacji. ( ) Zobacz art. R612‑1 code de justice administrative (kodeksu sądownictwa administracyjnego). ( ) Zobacz wyrok nr 68448 Conseil d’État (rady stanu, Francja) z dnia 27 stycznia 1989 r. W razie braku takiego wezwania orzeczenie sądu administracyjnego o stwierdzeniu z urzędu niedopuszczalności podlega uchyleniu na etapie zarówno apelacji, jak i skargi kasacyjnej [zob. wyrok nr 46103 Conseil d’État (rady stanu, Francja) z dnia 21 września 1990 r.]. ( ) Zobacz wyrok PJ i PC/EUIPO, pkt 87. ( ) Zobacz wyrok PJ i PC/EUIPO, pkt 88. ( ) C‑163/07 P, EU:C:2007:717, pkt 26. ( ) C‑363/06 P, EU:C:2008:99, pkt 34. ( ) Zobacz postanowienie z dnia 17 stycznia 2007 r., Diy-Mar Insaat Sanayi ve Ticaret i Akar/Komisja, T‑129/06, EU:T:2007:11, pkt 43, 44, w którym Sąd orzekł, że na przesłanki dotyczące reprezentacji osób fizycznych i prawnych przed sądami Unii można powoływać się przeciwko skarżącym i ich doradcom, o ile zostali oni powiadomieni o ich istnieniu poprzez ich publikację w zbiorze traktatów Unii Europejskiej i w Dzienniku Urzędowym. ( ) Artykuł 55 regulaminu postępowania, zatytułowany „Wykluczenie z postępowania”, stanowi w ust. 1–3, że jeżeli Sąd uzna, że zachowanie pełnomocnika, doradcy, adwokata lub radcy prawnego przed Sądem lub w stosunku do prezesa, sędziego lub sekretarza godzi w powagę Sądu lub jest niezgodne z wymogami zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania, lub że pełnomocnik, doradca, adwokat lub radca prawny wykorzystuje swoje uprawnienia niezgodnie z ich celem, to Sąd informuje o tym zainteresowanego. Z tych samych powodów Sąd może w każdej chwili, po zapoznaniu się ze stanowiskiem zainteresowanego, wydać postanowienie z uzasadnieniem o wykluczeniu adwokata z postępowania, a jeżeli adwokat zostaje wykluczony z postępowania, to podlega ono zawieszeniu aż do upływu terminu wyznaczonego przez prezesa w celu umożliwienia stronie wyznaczenia innego adwokata. ( ) Zobacz wyrok PJ i PC/EUIPO, pkt 89, 90. ( ) C‑515/17 P i C‑561/17 P, EU:C:2019:774. ( ) 14/64, EU:C:1965:13. W tej sprawie Wysoka Władza podniosła zarzut niedopuszczalności skargi na tej podstawie, że adwokat strony skarżącej nie przedstawił pełnomocnictwa procesowego w dacie wniesienia tej skargi w sytuacji, w której Trybunał wymagał w praktyce, aby takie pełnomocnictwo zostało przedłożone w tym samym czasie co skarga. Trybunał przychylił się do opinii rzecznika generalnego przedstawionej w tej sprawie, zauważając, że zgodnie z regulaminem postępowania adwokat wspomagający lub reprezentujący stronę nie jest zobowiązany do dopełniania żadnych innych formalności poza wykazaniem swojego statusu adwokata, a zatem nie spoczywa na nim obowiązek udowodnienia, że posiada on pełnomocnictwo udzielone w należytej formie w celu wniesienia skargi (s. 10). ( ) Opinia rzecznika generalnego K. Roemera w sprawie Barge/Wysoka Władza, 14/64, EU:C:1965:1, s. 16. Wyróżnienie moje. ( ) Zobacz opinia rzecznika generalnego K. Roemera w sprawie Barge/Wysoka Władza, 14/64, EU:C:1965:1, s. 15, 16. Rzecznik generalny K. Roemer oparł swoje rozumowanie na art. 38 ust. 7 regulaminu postępowania, który stanowił, że w przypadkach, w których niektóre dokumenty nie zostały załączone do skargi (na przykład statut osoby prawnej), sekretarz wzywa skarżącego do ich złożenia w rozsądnym terminie. W razie nieusunięcia powyższych braków formalnych Trybunał orzeka, „czy niedopełnienie tej formalności powoduje niedopuszczalność skargi”.