C-778/21

WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba) z dnia 4 października 2024 r. ( *1 ) [Tekst sprostowany postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r.] Odwołanie – Działania zewnętrzne – Umowy międzynarodowe – Umowa o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim – Decyzja w sprawie zawarcia tej umowy i protokołu wykonawczego do niej – Zarzuty dotyczące naruszeń prawa międzynarodowego ze względu na stosowanie wspomnianej umowy do wód przyległych do Sahary Zachodniej – Skarga o stwierdzenie nieważności – Dopuszczalność – Zdolność sądowa – Legitymacja procesowa czynna – Przesłanka, zgodnie którą sporny środek musi w pewnych przypadkach dotyczyć skarżącego bezpośrednio i indywidualne – Zasada względnej skuteczności traktatów – Zasada samostanowienia – Terytoria niesamodzielne – Artykuł 73 Karty Narodów Zjednoczonych – Uprawnienia dyskrecjonalne Rady Unii Europejskiej – Międzynarodowe prawo zwyczajowe – Zasady ogólne prawa Unii – Zgoda ludu terytorium niesamodzielnego, któremu przysługuje prawo do samostanowienia jako podmiotowi trzeciemu wobec umowy międzynarodowej W sprawach połączonych C‑778/21 P i C‑798/21 P mających za przedmiot dwa odwołania w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 14 grudnia 2021 r., Komisja Europejska, którą reprezentowali początkowo A. Bouquet, F. Castillo de la Torre i A. Stobiecka-Kuik, w charakterze pełnomocników, a następnie A. Bouquet, D. Calleja Crespo i A. Stobiecka-Kuik, w charakterze pełnomocników, strona wnosząca odwołanie w sprawie C‑778/21 P, w której pozostałymi uczestnikami postępowania są: Front populaire pour la libération de la Saguia-el-Hamra et du Rio de oro (Front Polisario), który reprezentował G. Devers, avocat, strona skarżąca w pierwszej instancji, Rada Unii Europejskiej, strona pozwana w pierwszej instancji, Królestwo Hiszpanii, które reprezentowała A. Gavela Llopis, w charakterze pełnomocnika, Republika Francuska, którą reprezentowali początkowo J.-L. Carré, A.-L. Desjonquères i T. Stéhelin, w charakterze pełnomocników, a następnie G. Bain, B. Herbaut, T. Stéhelin i B. Travard, w charakterze pełnomocników, Chambre des pêches maritimes de la Méditerranée, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Nord, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Centre, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Sud, które reprezentowali N. Angelet, G. Forwood i A. Hublet, avocats, oraz N. Forwood, BL, interwenienci w pierwszej instancji, oraz Rada Unii Europejskiej, którą reprezentowali początkowo F. Naert i V. Piessevaux, w charakterze pełnomocników, a następnie F. Naert, A. Nowak-Salles i V. Piessevaux, w charakterze pełnomocników, strona wnosząca odwołanie w sprawie C‑798/21 P, popierana przez: Królestwo Belgii, które reprezentowali początkowo J.-C. Halleux, C. Pochet i M. Van Regemorter, w charakterze pełnomocników, a następnie C. Pochet i M. Van Regemorter, w charakterze pełnomocników, Węgry, które reprezentowali M.Z. Fehér i K. Szíjjártó, w charakterze pełnomocników, Republikę Portugalską, którą reprezentowały P. Barros da Costa i A. Pimenta, w charakterze pełnomocników, Republikę Słowacką, którą reprezentowała początkowo B. Ricziová, w charakterze pełnomocnika, a następnie S. Ondrášiková, w charakterze pełnomocnika, interwenienci w postępowaniu odwoławczym, w której pozostałymi uczestnikami postępowania są: Front populaire pour la libération de la Saguia-el-Hamra et du Rio de oro (Front Polisario), który reprezentował G. Devers, avocat, strona skarżąca w pierwszej instancji, Królestwo Hiszpanii, które reprezentowała A. Gavela Llopis, w charakterze pełnomocnika, Republika Francuska, którą reprezentowali początkowo J.-L. Carré, A.-L. Desjonquères i T. Stéhelin, w charakterze pełnomocników, a następnie G. Bain, B. Herbaut, T. Stéhelin i B. Travard, w charakterze pełnomocników Komisja Europejska, którą reprezentowali początkowo A. Bouquet, F. Castillo de la Torre i A. Stobiecka-Kuik, w charakterze pełnomocników, a następnie A. Bouquet, D. Calleja Crespo i A. Stobiecka-Kuik, w charakterze pełnomocników, Chambre des pêches maritimes de la Méditerranée, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Nord, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Centre, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Sud, które reprezentowali N. Angelet, G. Forwood i A. Hublet, avocats, oraz N. Forwood, BL, interwenienci w pierwszej instancji, TRYBUNAŁ (wielka izba), w składzie: K. Lenaerts, prezes, L. Bay Larsen, wiceprezes, A. Arabadjiev, C. Lycourgos, E. Regan, Z. Csehi i O. Spineanu-Matei, prezesi izb, S. Rodin, I. Jarukaitis, A. Kumin, N. Jääskinen (sprawozdawca), M.L. Arastey Sahún i M. Gavalec, sędziowie, rzecznik generalny: T. Ćapeta, sekretarz: C. Di Bella, administrator, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniach 23 i 24 października 2023 r., po zapoznaniu się z opinią rzecznik generalnej na posiedzeniu w dniu 21 marca 2024 r., wydaje następujący Wyrok W swoich odwołaniach Komisja Europejska (sprawa C‑778/21 P) i Rada Unii Europejskiej (sprawa C‑798/21 P) wnoszą o częściowe uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑344/19 i T‑356/19, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, EU:T:2021:640), w którym Sąd stwierdził nieważność decyzji Rady (UE) 2019/441 z dnia 4 marca 2019 r. w sprawie zawarcia Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim, protokołu wykonawczego do niej oraz wymiany listów towarzyszącej umowie (Dz.U. 2019, L 77, s. 4, zwanej dalej „sporną decyzją”). W sprawie C‑798/21 P Rada wnosi również, tytułem żądania pomocniczego, o utrzymanie w mocy skutków spornej decyzji przez okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, który ma zostać wydany. Ramy prawne Prawo międzynarodowe Karta Narodów Zjednoczonych Artykuł 1 Karty Narodów Zjednoczonych, podpisanej w San Francisco w dniu 26 czerwca 1945 r. (zwanej dalej „Kartą Narodów Zjednoczonych”), stanowi: „Narody Zjednoczone dążą do następujących celów: […] 2. Do rozwoju przyjaznych stosunków pomiędzy narodami, opartych na poszanowaniu zasady równouprawnienia i stanowienia narodów o sobie, oraz do podjęcia innych stosownych środków dla utrwalenia pokoju powszechnego; […]”. Rozdział XI Karty Narodów Zjednoczonych, zatytułowany „Deklaracja w sprawie obszarów nierządzących się samodzielnie”, zawiera art. 73 Karty, który stanowi: „Członkowie Narodów Zjednoczonych, którzy ponoszą odpowiedzialność za zarząd obszarami, których ludność nie dojrzała jeszcze do pełnego stopnia samorządu, uznają zasadę, że interesy mieszkańców tych obszarów górują nad innymi, i przyjmują jako święty obowiązek popierać ze wszystkich sił dobrobyt mieszkańców tych obszarów, w ramach systemu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, stworzonego przez niniejszą Kartę; […] […]”. Konwencja wiedeńska Zgodnie z akapitem ostatnim preambuły do Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, zawartej w Wiedniu w dniu 23 maja 1969 r. (Recueil des traités des Nations unies, vol. 1155, s. 331, zwanej dalej „konwencją wiedeńską”), strony tej konwencji „potwierdzaj[ą], że normy międzynarodowego prawa zwyczajowego będą regulowały kwestie nieunormowane postanowieniami [tej] konwencji”. Artykuł 3 owej konwencji, zatytułowany „Porozumienie międzynarodowe nieobjęte zasięgiem niniejszej konwencji”, stanowi: „Fakt, że niniejszej konwencji nie stosuje się ani do porozumień międzynarodowych zawartych między państwami a innymi podmiotami prawa międzynarodowego lub między takimi innymi podmiotami prawa międzynarodowego, ani do porozumień międzynarodowych zawieranych w formie innej niż pisemna, nie wpływa na: […] b) zastosowanie do nich którejkolwiek z norm sformułowanych w niniejszej konwencji, którym podlegałyby one na postawie prawa międzynarodowego, niezależnie od tej konwencji; […]”. Artykuł 29 konwencji wiedeńskiej, zatytułowany „Terytorialny zasięg traktatów”, stanowi: „Jeżeli odmienny zamiar nie wynika z traktatu ani nie zostaje ustalony w inny sposób, traktat wiąże każdą stronę w odniesieniu do całego jej terytorium”. Artykuł 34 tej konwencji, zatytułowany „Ogólna reguła dotycząca państw trzecich”, stanowi: „Traktat nie tworzy obowiązków ani praw dla państwa trzeciego bez jego zgody”. Artykuł 35 wspomnianej konwencji, zatytułowany „Traktaty przewidujące obowiązki dla państw trzecich”, ma następujące brzmienie: „Obowiązek powstaje dla państwa trzeciego z postanowienia traktatu, jeżeli strony traktatu mają zamiar, aby postanowienie było środkiem ustanowienia obowiązku, a państwo trzecie wyraźnie na piśmie ten obowiązek przyjmuje”. Zgodnie z art. 36 rzeczonej konwencji, zatytułowanym „Traktaty przewidujące prawa dla państw trzecich”: „1.   Z postanowienia traktatu powstaje prawo dla państwa trzeciego, jeżeli strony traktatu zamierzają przez to postanowienie przyznać prawo państwu trzeciemu bądź grupie państw, do której ono należy, bądź wszystkim państwom, a państwo trzecie na to się zgadza. Zgody jego domniemywa się tak długo, jak długo nie zostanie wykazane co innego, chyba że traktat postanawia inaczej. 2.   Państwo korzystające z prawa zgodnie z ustępem 1 zobowiązane jest stosować się do warunków korzystania z tego prawa, przewidzianych w traktacie lub ustanowionych zgodnie z traktatem”. Rezolucja III załączona do Aktu końcowego Trzeciej Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Prawa Morza Rezolucja III załączona do Aktu końcowego Trzeciej Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Prawa Morza z dnia 30 kwietnia 1982 r. przewiduje, że „w przypadku terytorium, którego lud nie osiągnął pełnej niepodległości lub innego systemu autonomii uznanego przez Narody Zjednoczone, lub terytorium pod dominacją kolonialną postanowienia dotyczące praw i interesów, o których mowa w [Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza sporządzonej w Montego Bay w dniu 10 grudnia 1982 r. (zwanej dalej »konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza«], są stosowane na rzecz ludu tego terytorium w celu przyczyniania się do jego dobrobytu i rozwoju”. Układ o stowarzyszeniu W dniu 1 marca 2000 r. wszedł w życie Układ eurośródziemnomorski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Maroka, z drugiej strony, podpisany w Brukseli w dniu 26 lutego 1996 r. (Dz.U. 2000, L 70, s. 2, zwany dalej „układem o stowarzyszeniu”). Artykuł 1 ust. 1 tego układu stanowi: „Ustanawia się stowarzyszenie między [Wspólnotą Europejską oraz Europejską Wspólnotą Węgla i Stali] i [ich] państwami członkowskimi, z jednej strony, a Marokiem, z drugiej strony”. Artykuł 94 rzeczonego układu stanowi: „Niniejszy Układ stosuje się, z jednej strony, w odniesieniu do terytoriów, na których obowiązują Traktaty ustanawiające Wspólnotę Europejską oraz Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach, a z drugiej strony, do terytorium Królestwa Maroka”. Porozumienie połowowe z 2006 r. W dniu 22 maja 2006 r. Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 764/2006 w sprawie zawarcia Porozumienia o partnerstwie w sektorze rybołówstwa pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Maroka (Dz.U. 2006, L 141, s. 1). Artykuł 1 tego rozporządzenia stanowi: „Niniejszym zatwierdza się w imieniu Wspólnoty Porozumienie o partnerstwie w sektorze rybołówstwa pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Maroka”. Jak wynika z jego preambuły i z jego art. 1 i 3, Porozumienie o partnerstwie w sektorze rybołówstwa pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Maroka (Dz.U. 2006, L 141, s. 4, zwane dalej „porozumieniem połowowym z 2006 r.”) ma na celu dalsze rozwijanie stosunków współpracy nawiązanych przez Wspólnotę Europejską i Królestwo Maroka, w szczególności w ramach układu o stowarzyszeniu, poprzez ustanowienie w sektorze rybołówstwa partnerstwa zmierzającego do promowania odpowiedzialnego rybołówstwa w marokańskich strefach połowowych oraz do skutecznego wdrażania marokańskiej polityki rybołówstwa. Artykuł 11 porozumienia połowowego z 2006 r. stanowi, że stosuje się ono w odniesieniu do Królestwa Maroka „do terytorium Maroka i na wodach podlegających jurysdykcji Maroka”. Artykuł 2 lit. a) rzeczonego porozumienia definiuje pojęcie „marokańskiej strefy połowowej” do celów tego porozumienia, towarzyszącego mu protokołu oraz załącznika do niego jako „wody podlegające jurysdykcji Królestwa Maroka lub jego władzy suwerennej”. Okoliczności powstania sporu Dla potrzeb niniejszego postępowania okoliczności powstania sporu, które opisano w pkt 1–72 zaskarżonego wyroku, można streścić w następujący sposób. Kontekst międzynarodowy Sahara Zachodnia jest terytorium położonym w północno-zachodniej części kontynentu afrykańskiego, które zostało skolonizowane przez Królestwo Hiszpanii pod koniec XIX wieku, a następnie stało się prowincją hiszpańską. W 1963 r. zostało wpisane przez Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ) na „wstępną listę terytoriów, do których ma zastosowanie Deklaracja w sprawie przyznania niepodległości krajom i narodom kolonialnym [rezolucja 1514 (XV) Zgromadzenia Ogólnego ONZ]”, jako terytorium niesamodzielne administrowane przez Królestwo Hiszpanii w rozumieniu art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych. Obecnie znajduje się ono nadal na liście terytoriów niesamodzielnych sporządzonej przez Sekretarza Generalnego ONZ na podstawie informacji przekazanych w zastosowaniu art. 73 lit. e) tej Karty. W dniu 20 grudnia 1966 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ, podczas 1500-nego posiedzenia plenarnego, wydało rezolucję 2229 (XXI) w sprawie Ifni i Sahary Hiszpańskiej, w której potwierdziło „niezbywalne prawo ludu […] Sahary Hiszpańskiej do samostanowienia zgodnie z rezolucją 1514 (XV) Zgromadzenia Ogólnego [ONZ]” i wezwało Królestwo Hiszpanii, jako mocarstwo administrujące, aby ustaliło jak najszybciej „szczegółowe zasady organizacji referendum, które zostanie przeprowadzone pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych w celu umożliwienia rdzennej ludności tego terytorium swobodnego skorzystania z przysługującego jej prawa do samostanowienia”. W dniu 24 października 1970 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ, podczas 1883-ego posiedzenia plenarnego, przyjęło rezolucję 2625 (XXV), w której zatwierdziło „Deklarację zasad prawa międzynarodowego dotyczących przyjaznych stosunków i współdziałania państw zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych”, której tekst został załączony do wspomnianej rezolucji. Deklaracja ta „uroczyście proklamuje” w szczególności „zasadę równouprawnienia i samostanowienia ludów”. Front populaire pour la libération de la Saguia-el-Hamra et du Rio de oro (Front Polisario) jest organizacją utworzoną w dniu 10 maja 1973 r. w Saharze Zachodniej. W art. 1 swojego statutu definiuje się on jako „ruch wyzwolenia narodowego”, którego członkowie „walczą o całkowitą niezależność i odzyskanie suwerenności ludu Sahrawi na całym terytorium Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej”. W dniu 20 sierpnia 1974 r. Królestwo Hiszpanii skierowało do sekretarza generalnego ONZ pismo informujące o jego decyzji o zorganizowaniu pod auspicjami Narodów Zjednoczonych referendum mającego na celu umożliwienie ludowi Sahary Zachodniej skorzystania z prawa do samostanowienia. W dniu 16 października 1975 r. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS), działający jako główny organ sądowy ONZ, w następstwie wniosku złożonego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w ramach jego prac dotyczących dekolonizacji Sahary Zachodniej wydał opinię doradczą „Sahara Zachodnia” (ICJ Recueil 1975, s. 12, zwaną dalej „opinią doradczą w sprawie Sahary Zachodniej”). W pkt 162 tej opinii MTS stwierdził, co następuje: „Materiały i informacje przedstawione [MTS] wskazują na istnienie w czasie hiszpańskiej kolonizacji prawnych więzów lojalności pomiędzy sułtanem Maroka i niektórymi z plemion zamieszkujących na terytorium Sahary Zachodniej. Wskazują one również na istnienie praw, w tym pewnych praw dotyczących ziemi, które stanowią więzi prawne pomiędzy podmiotem mauretańskim, w rozumieniu [MTS], i terytorium Sahary Zachodniej. [MTS] stwierdza natomiast, że dostarczone mu materiały i informacje nie wykazują istnienia jakiejkolwiek więzi suwerenności terytorialnej pomiędzy terytorium Sahary Zachodniej, z jednej strony, i Królestwem Marokańskim lub podmiotem mauretańskim, z drugiej strony. [MTS] nie stwierdził zatem istnienia więzi prawnej mogącej wpłynąć na stosowanie rezolucji 1514 (XV) [Zgromadzenia Ogólnego ONZ], jeśli chodzi o dekolonizację Sahary Zachodniej, a w szczególności na stosowanie zasady samostanowienia poprzez swobodne i autentyczne wyrażenie woli ludów zamieszkujących dane terytorium. […]”. W pkt 163 opinii doradczej w sprawie Sahary Zachodniej MTS oświadczył w szczególności: „[MTS jest zdania] w odniesieniu do pytania I, […] że Sahara Zachodnia (Rio de Oro i Sakiet el Hamra) nie była terytorium nienależącym do nikogo (terra nullius) w momencie kolonizacji przez Królestwo Hiszpanii; […] jeżeli chodzi o pytanie II, […] że to terytorium miało z Królestwem Marokańskim więzi prawne o charakterze wskazanym w pkt 162 niniejszej opinii [oraz] że to terytorium miało z podmiotem mauretańskim więzi prawne o charakterze wskazanym w pkt 162 niniejszej opinii”. W przemówieniu wygłoszonym w dniu opublikowania opinii doradczej w sprawie Sahary Zachodniej król Maroka oświadczył, że „cały świat przyznał, iż Sahara [Zachodnia] należała do” Królestwa Marokańskiego, i że on „jest odpowiedzialny za pokojowe odzyskanie tego terytorium”, wzywając w tym celu do zorganizowania marszu. W dniu 6 listopada 1975 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ, podczas swojego 1854-ego posiedzenia, przyjęła rezolucję 380 (1975) w sprawie Sahary Zachodniej, w której „[ubolewała] nad przeprowadzeniem [zapowiedzianego] marszu” i „[wezwała] [Królestwo Marokańskie] do natychmiastowego wycofania z terytorium Sahary Zachodniej wszystkich uczestników [tego] marszu”. W dniu 26 lutego 1976 r. Królestwo Hiszpanii poinformowało Sekretarza Generalnego ONZ, że od tego dnia nie będzie już obecne w Saharze Zachodniej i że uważa się za zwolnione z wszelkiej odpowiedzialności o charakterze międzynarodowym związanej z administrowaniem tym terytorium. W międzyczasie w tym regionie wybuchł konflikt zbrojny pomiędzy Królestwem Marokańskim, Islamską Republiką Mauretańską i Frontem Polisario. W tych okolicznościach część ludności Sahary Zachodniej, w większości członków ludu Sahrawi, uciekła z tego terytorium i znalazła schronienie w obozach położonych na terytorium algierskim w pobliżu granicy z Saharą Zachodnią. Dzień po zakończeniu obecności Królestwa Hiszpanii w Saharze Zachodniej Front Polisario ogłosił powstanie Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej (SARD). Ani Unia Europejska, ani żadne z jej państw członkowskich nie uznają do tej pory SARD. W dniu 14 kwietnia 1976 r. Królestwo Marokańskie zawarło z Islamską Republiką Mauretańską konwencję o podziale terytorium Sahary Zachodniej i zajęło część tego terytorium, która została mu przyznana na mocy tej konwencji. W dniu 10 sierpnia 1979 r. Islamska Republika Mauretańska zawarła porozumienie w sprawie pokoju z Frontem Polisario, na mocy którego zrezygnowała z wszelkich roszczeń terytorialnych wobec Sahary Zachodniej. Po zawarciu tego porozumienia Królestwo Marokańskie przejęło kontrolę nad terytorium opuszczonym przez siły mauretańskie. W dniu 21 listopada 1979 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ, podczas swojego 75-tego posiedzenia plenarnego, przyjęło rezolucję 34/37 w sprawie Sahary Zachodniej, w której „[potwierdziło] niezbywalne prawo ludu Sahary Zachodniej do samostanowienia i do niepodległości, zgodnie z [Kartą Narodów Zjednoczonych] […] i celami [swojej] rezolucji 1514 (XV)”, „żywo [ubolewało] nad pogorszeniem sytuacji wynikającej z dalszego okupowania Sahary Zachodniej przez Maroko”, „[wezwało] niezwłocznie Maroko do obrania drogi pokoju i zakończenia okupacji terytorium Sahary Zachodniej” oraz „[zaleciło] w tym celu, by [Front Polisario], przedstawiciel ludu Sahary Zachodniej, uczestniczył w pełni w poszukiwaniu sprawiedliwego, trwałego i ostatecznego rozwiązania politycznego kwestii Sahary Zachodniej, zgodnie z rezolucjami i deklaracjami Organizacji Narodów Zjednoczonych”. Po tej rezolucji Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję 35/19 podczas swojego 56-tego posiedzenia plenarnego, które odbyło się w dniu 11 listopada 1980 r. W pkt 10 tej rezolucji Zgromadzenie Ogólne ONZ „[wzywało] nieustannie […] Maroko i [Front Polisario], przedstawiciela ludu Sahary Zachodniej, do podjęcia bezpośrednich rokowań w celu doprowadzenia do ostatecznego rozwiązania kwestii Sahary Zachodniej”. Konflikt pomiędzy Królestwem Marokańskim i Frontem Polisario trwał do czasu, kiedy w dniu 30 sierpnia 1988 r. strony przyjęły co do zasady propozycje rozwiązania konfliktu wysunięte między innymi przez Sekretarza Generalnego ONZ, przewidujące w szczególności ogłoszenie zawieszenia broni i organizację referendum w sprawie samostanowienia pod kontrolą ONZ. W braku znalezienia politycznego rozwiązania wznowiono jednak walki w 2020 r. Aby w szczególności nadzorować zawieszenie broni i pomóc w organizacji tego referendum, Rada Bezpieczeństwa ONZ ustanowiła w kwietniu 1991 r. misję Narodów Zjednoczonych na rzecz referendum w Saharze Zachodniej (Minurso), której mandat jest przedłużany co roku i która obecnie nadal istnieje. Rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ regularnie potwierdzały, że każde rozwiązanie polityczne powinno umożliwić „samostanowienie ludu Sahary Zachodniej w kontekście ustaleń zgodnych z celami i zasadami określonymi w Karcie Narodów Zjednoczonych” [zob. ostatnio rezolucja nr 2703 (2023) Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 30 października 2023 r., pkt 4]. W dniu 6 grudnia 1995 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ, podczas swojego 82-ego posiedzenia plenarnego, przyjęło rezolucję 50/33, zatytułowaną „Działania zagranicznych grup interesów, gospodarczych i innych, które stanowią przeszkodę w stosowaniu Deklaracji w sprawie przyznania niepodległości krajom i narodom kolonialnym na terytoriach znajdujących się pod władaniem kolonialnym”, w której między innymi „potwierdzi[ło] niezbywalne prawo ludów terytoriów kolonialnych i niesamodzielnych do samostanowienia, niepodległości i korzystania z zasobów naturalnych swoich terytoriów oraz ich prawo do dysponowania tymi zasobami w ich najlepszym interesie”, „potwierdzi[ło] wartość zagranicznych inwestycji gospodarczych podejmowanych we współpracy z ludnością terytoriów niesamodzielnych i zgodnie z jej życzeniem, aby wnieść istotny wkład w rozwój społeczno-gospodarczy tych terytoriów”, „ponownie oświadczy[ło], że szkodliwa eksploatacja i rabunkowa gospodarka zasobami morskimi i innymi zasobami naturalnymi terytoriów kolonialnych i niesamodzielnych przez zagraniczne grupy interesów gospodarczych z pogwałceniem odpowiednich rezolucji Organizacji Narodów Zjednoczonych podważają integralność i dobrobyt tych terytoriów” oraz „[wezwało] wszystkie rządy i agencje ONZ do zapewnienia, aby stała suwerenność ludności terytoriów kolonialnych i niesamodzielnych w odniesieniu do ich zasobów naturalnych była w pełni szanowana i chroniona”. Do chwili obecnej referendum takie nie zostało przeprowadzone, a Królestwo Marokańskie kontroluje większość terytorium Sahary Zachodniej, którą mur z piasku zbudowany i nadzorowany przez jego armię oddziela od pozostałej części tego terytorium, kontrolowanej przez Front Polisario. Układ o stowarzyszeniu, porozumienie o liberalizacji i różne porozumienia w dziedzinie rybołówstwa zawarte między Unią a Królestwem Marokańskim oraz ich skutki prawne W dniu 13 grudnia 2010 r. w ramach układu o stowarzyszeniu podpisano w Brukseli Porozumienie w formie wymiany listów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim dotyczące wzajemnych środków liberalizacyjnych w odniesieniu do produktów rolnych, przetworzonych produktów rolnych oraz ryb i produktów rybołówstwa, a także zastąpienia protokołów 1, 2 i 3 oraz załączników do nich, jak również zmian do Układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Królestwem Marokańskim, z drugiej strony (Dz.U. 2012, L 241, s. 4, zwane dalej „porozumieniem o liberalizacji”). Porozumienie to zostało zatwierdzone w imieniu Unii decyzją Rady 2012/497/UE z dnia 8 marca 2012 r. (Dz.U. 2012, L 241, s. 2). W dziedzinie rybołówstwa Europejska Wspólnota Gospodarcza zobowiązała się w 1985 r. do przejęcia odpowiedzialności za istniejące umowy w sprawie połowów, które zawarły z Królestwem Marokańskim Królestwo Hiszpanii i Republika Portugalska, po przystąpieniu tych dwóch państw członkowskich do ówczesnej Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej [zob. decyzja Rady 87/442/WE z dnia 13 sierpnia 1987 r. dotycząca zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów w sprawie ustaleń dotyczących połowów między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Królestwem Marokańskim, mającego zastosowanie wstępnie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia 1987 r. (Dz.U. 1987, L 232, s. 18) oraz Porozumienie w formie wymiany listów w sprawie ustaleń dotyczących połowów między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Królestwem Marokańskim, mające zastosowanie wstępnie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia 1987 r. (Dz.U. 1987, L 232, s. 19)]. W 1988 r., w 1992 r. i w 2006 r. Europejska Wspólnota Gospodarcza zawarła z Królestwem Marokańskim własne porozumienia w dziedzinie rybołówstwa, a mianowicie Porozumienie w sprawie stosunków w sektorze rybołówstwa morskiego między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Królestwem Marokańskim (Dz.U. 1988, L 99, s. 49, zwane dalej „porozumieniem z 1988 r.”), Porozumienie w sprawie stosunków w sektorze rybołówstwa morskiego między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Królestwem Marokańskim (Dz.U. 1992, L 407, s. 3, zwane dalej „porozumieniem z 1992 r.”) oraz porozumienie połowowe z 2006 r. Zakres stosowania tych porozumień obejmował „terytorium Maroka i wody podlegające jurysdykcji Maroka” bez szczegółowego określenia granic objętych nimi obszarów morskich (zob. podobnie art. 1 porozumienia z 1988 r., art. 1 porozumienia z 1992 r. oraz art. 11 porozumienia połowowego z 2006 r.). Kluczowym elementem tych wszystkich porozumień była zapłata wkładu finansowego na rzecz Królestwa Marokańskiego częściowo w zamian za wydanie przez władze marokańskie licencji połowowych dla statków rybackich Unii (zob. podobnie art. 2 ust. 2 i art. 6 porozumienia z 1988 r.; art. 2 ust. 2 i art. 7 porozumienia z 1992 r. oraz art. 6 i 7 porozumienia połowowego z 2006 r.). W odrębnych protokołach, które obowiązywały przez okres czterech lat i stanowiły integralną część tych porozumień, określono ponadto uprawnienia do połowów przyznane statkom rybackim Unii, ich okres ważności oraz warunki ich wykorzystania [art. 5 i 7 porozumienia z 1988 r. oraz protokół nr 1 ustalający uprawnienia do połowów przyznane przez Maroko i rekompensatę przyznaną przez Wspólnotę za okres od dnia 1 marca 1988 r. do dnia 29 lutego 1992 r. (Dz.U. 1988, L 99, s. 61); art. 7 i 9 porozumienia z 1992 r. oraz protokół ustalający uprawnienia do połowów oraz rekompensatę finansową i wkłady finansowe przyznane przez Wspólnotę (Dz.U. 1992, L 407, s. 15); a także art. 5–7 porozumienia połowowego z 2006 r. oraz protokół ustalający wielkości dopuszczalne połowów i wkład finansowy przewidziany w Porozumieniu o partnerstwie w sektorze rybołówstwa pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Maroka (Dz.U. 2006, L 141, s. 9). Zgodnie z motywem 2 spornej decyzji ostatni protokół określający uprawnienia do połowów oraz rekompensatę finansową, mianowicie protokół między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim ustalający uprawnienia do połowów i rekompensatę finansową przewidziane w Porozumieniu o partnerstwie w sektorze rybołówstwa pomiędzy Unią Europejską a Królestwem Marokańskim (Dz.U. 2013, L 328, s. 2, zwany dalej „protokołem z 2013 r.”), który towarzyszył porozumieniu połowowemu z 2006 r., wygasł w dniu 14 lipca 2018 r. W dniu 19 listopada 2012 r. Front Polisario wniósł do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności decyzji 2012/497, podnosząc w szczególności, że Rada naruszyła szereg ciążących na niej obowiązków w świetle prawa międzynarodowego ze względu na to, iż zatwierdziła ona rzeczoną decyzją stosowanie porozumienia o liberalizacji do terytorium Sahary Zachodniej. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r., Front Polisario/Rada (T‑512/12, EU:T:2015:953), Sąd stwierdził nieważność decyzji 2012/497 w zakresie, w jakim zatwierdzono w niej stosowanie porozumienia o liberalizacji do Sahary Zachodniej ze względu na to, że Rada uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi zbadania przed przyjęciem tej decyzji wszystkich istotnych okoliczności niniejszego przypadku, nie sprawdzając, czy eksploatacja produktów pochodzących z tego terytorium wywożonych do Unii nie jest prowadzona ze szkodą dla ludności rzeczonego terytorium i nie wiąże się z naruszaniem praw podstawowych osób, których dotyczy. Rozpatrując odwołanie wniesione przez Radę w dniu 19 lutego 2016 r., Trybunał wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), uchylił wyrok z dnia 10 grudnia 2015 r., Front Polisario/Rada (T‑512/12, EU:T:2015:953), i odrzucił jako niedopuszczalną skargę wniesioną do Sądu przez Front Polisario. W tym względzie Trybunał uwzględnił zarzut drugi odwołania, dotyczący naruszenia prawa popełnionego przez Sąd przy analizie legitymacji procesowej Frontu Polisario, a w szczególności zarzut oparty na tym, że Sąd błędnie uznał, iż porozumienie o liberalizacji ma zastosowanie do Sahary Zachodniej. Trybunał uznał w szczególności, że zgodnie z zasadą samostanowienia, mającą zastosowanie w stosunkach między Unią a Królestwem Marokańskim, oraz zgodnie z prawem do samostanowienia, które z niej wynika dla ludu Sahary Zachodniej, która jest terytorium niesamodzielnym w rozumieniu art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych, terytorium to posiada status odrębny i różny od statusu każdego państwa, w tym Królestwa Marokańskiego. Trybunał wywnioskował z tego, że wyrażenia „terytorium Królestwa Maroka” zawartego w art. 94 układu o stowarzyszeniu nie można interpretować w ten sposób, iż Sahara Zachodnia jest objęta terytorialnym zakresem stosowania tego układu. Aby dojść do tego wniosku, Trybunał oparł się również w wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), na okoliczności, że lud Sahary Zachodniej powinien być postrzegany jako „podmiot trzeci” w rozumieniu zasady względnej skuteczności traktatów. Zgoda tego podmiotu trzeciego była bowiem wymagana do tego, aby stosowanie układu o stowarzyszeniu mogło mieć na niego wpływ w wypadku objęcia terytorium Sahary Zachodniej zakresem stosowania rzeczonego układu, bez konieczności ustalenia, czy takie stosowanie mogłoby mu zaszkodzić, czy przeciwnie, być dla niego korzystne. Tymczasem Trybunał zauważył, że z wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r., Front Polisario/Rada (T‑512/12, EU:T:2015:953), nie wynika, aby lud Sahary Zachodniej wyraził taką zgodę w odniesieniu do układu o stowarzyszeniu. W wyroku z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118), Trybunał wskazał w szczególności w pierwszej kolejności, że porozumienie połowowe z 2006 r. wpisuje się w pewien zespół umów, którego ramy stanowi układ o stowarzyszeniu. Mając na uwadze istnienie tego zespołu umów, Trybunał uznał, że pojęcie „terytorium Maroka” zawarte w art. 11 porozumienia połowowego z 2006 r. należy rozumieć w taki sam sposób jak pojęcie „terytorium Królestwa Maroka” zawarte w art. 94 układu o stowarzyszeniu i wywnioskował z tego, że terytorium Sahary Zachodniej nie wchodzi w zakres pojęcia „terytorium Maroka” w rozumieniu art. 11 porozumienia połowowego z 2006 r. W drugiej kolejności w celu dokonania wykładni wyrażenia „wody podlegające jurysdykcji Królestwa Maroka lub jego władzy suwerennej” Trybunał stwierdził, że z art. 2 ust. 1 oraz z art. 55 i 56 konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza wynika, iż wody, na których państwo nadbrzeżne ma prawo do wykonywania władzy suwerennej lub jurysdykcji, ograniczają się do wód przyległych do jego terytorium i należących do morza terytorialnego lub jego wyłącznej strefy ekonomicznej (WSE). W konsekwencji i przy uwzględnieniu okoliczności, że terytorium Sahary Zachodniej nie stanowi części terytorium Królestwa Marokańskiego, Trybunał stwierdził na tej podstawie, że wody przyległe do terytorium Sahary Zachodniej nie należą do marokańskiej strefy połowowej, o której mowa w art. 2 lit. a) porozumienia połowowego z 2006 r. W trzeciej kolejności Trybunał wyjaśnił, że sprzeczne z zasadą samostanowienia i zasadą względnej skuteczności traktatów byłoby włączenie wód bezpośrednio przylegających do brzegów terytorium Sahary Zachodniej do zakresu stosowania tego porozumienia jako „wód podlegających […] władzy suwerennej [Królestwa Maroka]”, o których mowa w art. 2 lit. a) wspomnianego porozumienia. W czwartej kolejności, co się tyczy wyrażenia „wody podlegające jurysdykcji Królestwa Maroka” zawartego w art. 2 lit. a) porozumienia połowowego z 2006 r., Trybunał stwierdził, że Rada i Komisja rozważały w szczególności hipotezę, iż Królestwo Marokańskie można postrzegać jako „mocarstwo administrujące de facto” lub mocarstwo okupujące terytorium Sahary Zachodniej i że taka kwalifikacja mogłaby okazać się właściwa w celu określenia zakresu stosowania rzeczonego porozumienia. Trybunał zauważył jednak, że nawet bez potrzeby badania, czy ewentualny wspólny zamiar stron wspomnianego porozumienia w zakresie nadania temu wyrażeniu szczególnego znaczenia w celu uwzględnienia takich okoliczności byłby zgodny z normami prawa międzynarodowego, które wiążą Unię, takiego wspólnego zamiaru nie można w każdym razie stwierdzić w niniejszej sprawie, ponieważ Królestwo Marokańskie kategorycznie zaprzeczyło, że jest mocarstwem okupującym lub administrującym terytorium Sahary Zachodniej. W piątej kolejności, co się tyczy terytorialnego zakresu stosowania protokołu z 2013 r., Trybunał stwierdził, że wyrażenie „marokańska strefa połowowa” zostało użyte zarówno w porozumieniu połowowym z 2006 r., jak i w protokole z 2013 r., którego terytorialny zakres stosowania ono określa. Uznał on, że wyrażenie to należy rozumieć jako odsyłające do wód podlegających jurysdykcji Królestwa Marokańskiego lub jego władzy suwerennej i że w konsekwencji nie obejmuje ono wód przyległych do terytorium Sahary Zachodniej. W szóstej kolejności Trybunał stwierdził, że przekazanie informacji o współrzędnych geograficznych linii podstawowych i strefy połowowej Królestwa Marokańskiego, o których mowa w postanowieniach protokołu z 2013 r., nastąpiło dopiero w dniu 16 lipca 2014 r. Zważywszy, że protokół ten wszedł w życie w dniu 15 lipca 2014 r., Trybunał wywnioskował stąd, że owe współrzędne geograficzne nie stanowią części jego tekstu zgodnie z brzmieniem uzgodnionym przez strony. W każdym razie zdaniem Trybunału nawet gdyby wspomniane współrzędne geograficzne zostały przekazane przed wejściem w życie rzeczonego protokołu, to i tak nie mogłyby w żaden sposób podważyć wykładni wyrażenia „marokańska strefa połowowa”, którą Trybunał przyjął w pkt 79 wyroku z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118), ani rozszerzyć zakresu stosowania tego protokołu, włączając do niego wody przyległe do terytorium Sahary Zachodniej. W tych okolicznościach Trybunał orzekł, że skoro w odniesieniu do wód przyległych do terytorium Sahary Zachodniej nie stosuje się ani porozumienia połowowego z 2006 r., ani protokołu z 2013 r., to jego analiza nie ujawniła żadnego elementu, który mógłby mieć wpływ na ważność aktów dotyczących zawarcia tych umów w świetle art. 3 ust. 5 TUE. Sporna umowa i sporna decyzja W następstwie wyroku z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118), Rada decyzją z dnia 16 kwietnia 2018 r. upoważniła Komisję do rozpoczęcia w imieniu Unii negocjacji z Królestwem Marokańskim w celu zmiany porozumienia połowowego z 2006 r., a w szczególności włączenia do zakresu stosowania tego porozumienia wód przyległych do terytorium Sahary Zachodniej. W dniu 24 lipca 2018 r., po zakończeniu tych negocjacji, parafowano nową umowę o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią a Królestwem Marokańskim, nowy protokół wykonawczy do tej umowy, w tym załącznik i dodatki do wspomnianego protokołu, a także wymianę listów towarzyszącą rzeczonej umowie. W dniu 14 stycznia 2019 r. Unia i Królestwo Marokańskie podpisały w Brukseli Umowę o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim (Dz.U. 2019, L 77, s. 8, zwaną dalej „umową w sprawie połowów”), protokół wykonawczy do niej (Dz.U. 2019, L 77, s. 18, zwany dalej „protokołem wykonawczym”) oraz wymianę listów towarzyszącą tej umowie (Dz.U. 2019, L 77, s. 53, zwaną dalej „wymianą listów”) (zwane dalej łącznie „sporną umową”). Zgodnie z art. 1 lit. h) umowy w sprawie połowów na użytek tej umowy „obszar połowowy” oznacza „wody środkowo-wschodniego Atlantyku między równoleżnikami 35°47′18″ N a 20°46′13″ N, łącznie z wodami przyległymi do Sahary Zachodniej […], obejmujące wszystkie obszary zarządzania”. Wskazano również, że „definicja [ta] nie będzie miała wpływu na ewentualne negocjacje dotyczące wyznaczenia obszarów morskich państw nadbrzeżnych graniczących z obszarem połowowym oraz, ogólnie, na prawa państw trzecich”. Artykuł 5 ust. 1–2 umowy w sprawie połowów stanowi: „1.   Statki unijne mogą dokonywać połowów w obszarze połowowym objętym niniejszą umową, jedynie jeżeli posiadają upoważnienie do połowów wydane na mocy niniejszej umowy. Zakazuje się prowadzenia jakiejkolwiek działalności połowowej w obszarze połowowym, która wykracza poza zakres niniejszej umowy. 2.   Organ Królestwa Marokańskiego wydaje upoważnienia do połowów statkom unijnym wyłącznie w ramach niniejszej umowy. Zakazuje się wydawania statkom unijnym jakichkolwiek upoważnień do połowów wykraczających poza ramy niniejszej umowy, w szczególności w postaci bezpośrednich upoważnień do połowów”. Artykuł 6 ust. 1 umowy w sprawie połowów stanowi: „Aby zagwarantować ramy regulacyjne zrównoważonych połowów, statki unijne prowadzące połowy w obszarze połowowym stosują się do marokańskich przepisów ustawowych i wykonawczych regulujących działalność połowową w tym obszarze, chyba że niniejsza umowa stanowi inaczej. […]” Zgodnie z art. 12 ust. 1–4 umowy w sprawie połowów: „1.   Rekompensatę finansową określono w protokole. 2.   Rekompensata finansowa, o której mowa w ust. 1, obejmuje: a) rekompensatę finansową przyznaną przez Unię za dostęp statków unijnych do obszaru połowowego; b) opłaty wnoszone przez zarządzających statkami unijnymi; c) wsparcie sektorowe zapewniane przez Unię przy wdrażaniu polityki zrównoważonego rybołówstwa i zarządzania oceanami w ramach planów rocznych i wieloletnich. 3.   Przyznaną przez Unię rekompensatę finansową wypłaca się każdego roku zgodnie z protokołem [wykonawczym]. 4.   Strony badają sprawiedliwy podział geograficzny i społeczny korzyści społeczno-ekonomicznych wynikających z niniejszej umowy, w szczególności w zakresie infrastruktury, podstawowych usług społecznych, zakładania przedsiębiorstw, szkoleń zawodowych oraz projektów rozwoju i modernizacji sektora gospodarki rybnej, by zapewnić skorzystanie z niej zainteresowanym grupom ludności, proporcjonalnie do działalności połowowej”. Artykuł 13 ust. 1 umowy w sprawie połowów przewiduje: „Ustanawia się wspólny komitet, którego członkami są przedstawiciele Stron. Jest on odpowiedzialny za monitorowanie stosowania niniejszej umowy i może przyjmować zmiany do protokołu [wykonawczego]”. Artykuł 14 umowy w sprawie połowów stanowi: „Niniejszą umowę stosuje się do terytoriów, do których stosuje się, z jednej strony, Traktat [UE] oraz Traktat [FUE], oraz, z drugiej strony, przepisy ustawowe i wykonawcze, o których mowa w art. 6 ust. 1 niniejszej umowy”. Zgodnie z art. 16 umowy w sprawie połowów: „Protokół [wykonawczy] oraz wymiana listów towarzyszące umowie stanowią jej integralną część […]”. Artykuł 6 ust. 1 i 2 protokołu wykonawczego przewiduje: „1.   Rekompensata finansowa, o której mowa w art. 12 ust. 2 lit. a) umowy w sprawie połowów, oraz opłaty, o których mowa w art. 12 ust. 2 lit. b) umowy w sprawie połowów, podlegają sprawiedliwemu podziałowi pod względem geograficznym i społecznym korzyści społeczno-gospodarczych, aby zapewnić skorzystanie z niej przez odpowiednie grupy ludności, zgodnie z art. 12 ust. 4 umowy w sprawie połowów. 2.   Nie później niż 3 miesiące od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego protokołu organ Królestwa Marokańskiego przedstawia metodę podziału geograficznego i społecznego, o której mowa w ust. 1, oraz klucz podziału przydzielonych kwot, do zbadania przez wspólny komitet”. W akapicie drugim wymiany listów wskazano: „W wyniku negocjacji [Unia] i Królestwo Marokańskie uzgodniły, co następuje: 1. W odniesieniu do sytuacji w Saharze Zachodniej Strony potwierdzają poparcie dla procesu ONZ i wysiłków Sekretarza Generalnego [ONZ] zmierzających do wypracowania ostatecznego politycznego rozwiązania, zgodnie z zasadami i celami Karty Narodów Zjednoczonych oraz na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa [ONZ]. 2. Umowa w sprawie połowów zostaje zawarta bez uszczerbku dla odpowiednich stanowisk, a mianowicie: – w przypadku [Unii]: odesłanie w umowie w sprawie połowów do marokańskich przepisów ustawowych i wykonawczych nie przesądza jej stanowiska w sprawie statusu niesamorządnego terytorium Sahary Zachodniej, którego wody przyległe stanowią obszar połowowy określony w art. 1 lit. h) umowy w sprawie połowów, i prawa tego terytorium do samostanowienia; – w przypadku Królestwa Marokańskiego: region Sahary stanowi integralną część terytorium kraju, na którym sprawuje ono pełną suwerenność, podobnie jak na pozostałej części terytorium państwa. Maroko uważa, że podstawą wszelkich rozwiązań tego sporu regionalnego powinna być [jego] inicjatywa autonomiczna”. W dniu 4 marca 2019 r. Rada przyjęła sporną decyzję. Artykuł 1 akapit pierwszy tej decyzji stanowi: „Umowa [w sprawie połowów], protokół wykonawczy do niej oraz wymiana listów […] zostają […] zatwierdzone w imieniu Unii”. Motywy 3–5 i 7–12 spornej decyzji przewidują: „(3) W wyroku w sprawie C‑266/16, w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne dotyczące ważności i interpretacji [porozumienia połowowego z 2006 r.] i protokołu wykonawczego do niego, Trybunał orzekł, że ani [to] porozumienie, ani protokół wykonawczy do niego nie mają zastosowania do wód przyległych do terytorium Sahary Zachodniej. (4) „Unia nie przesądza o wynikach procesu politycznego dotyczącego ostatecznego statusu Sahary Zachodniej, który toczy się pod egidą Organizacji Narodów Zjednoczonych, i nadal konsekwentnie potwierdza swoje zaangażowanie w rozstrzygnięcie sporu w Saharze Zachodniej, która figuruje obecnie w wykazie terytoriów niesamodzielnych sporządzonym przez Organizację Narodów Zjednoczonych i jest administrowana zasadniczo przez Królestwo Marokańskie. Unia w pełni wspiera wysiłki Sekretarza Generalnego ONZ i jego osobistego wysłannika na rzecz pomocy stronom w osiągnięciu sprawiedliwego, trwałego i akceptowalnego dla obu stron rozwiązania politycznego, które umożliwiłoby samostanowienie ludu Sahary Zachodniej w ramach ustaleń zgodnych z celami i zasadami określonymi w Karcie Organizacji Narodów Zjednoczonych, przedstawionymi w rezolucjach Rady Bezpieczeństwa ONZ […]. (5) Floty unijne powinny móc kontynuować działalność połowową prowadzoną od czasu wejścia w życie [porozumienia połowowego z 2006 r.], a zakres stosowania [tej] umowy powinien zostać zdefiniowany w taki sposób, aby uwzględnić wody przyległe do terytorium Sahary Zachodniej. Ponadto kontynuowanie partnerstwa w dziedzinie połowów ma zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania, by terytorium to mogło nadal korzystać ze wsparcia sektorowego zapewnionego w [porozumieniu połowowym z 2006 r.] zgodnie z prawem unijnym i międzynarodowym, w tym z prawami człowieka, oraz z korzyścią dla zainteresowanej ludności. […] (7) Celem umowy w sprawie połowów jest umożliwienie Unii i Królestwu Marokańskiemu ściślejszej współpracy w celu propagowania polityki zrównoważonego rybołówstwa, rozsądnej eksploatacji zasobów rybnych w obszarze połowowym określonym w umowie w sprawie połowów oraz wsparcie wysiłków Królestwa Marokańskiego na rzecz rozwoju niebieskiej gospodarki. Tym samym przyczynia się ona do realizacji celów wyznaczonych przez Unię w ramach art. 21 Traktatu [UE]. (8) Komisja oceniła potencjalne konsekwencje umowy w sprawie połowów dla zrównoważonego rozwoju, w szczególności jeżeli chodzi o korzyści dla zainteresowanej ludności oraz wykorzystanie zasobów naturalnych odnośnych terytoriów. (9) Zgodnie z tą oceną uznaje się, że umowa w sprawie połowów powinna przynieść duże korzyści odnośnej ludności, biorąc pod uwagę pozytywne skutki społeczno-gospodarcze dla tej ludności, zwłaszcza w zakresie zatrudnienia i inwestycji, oraz jej wpływ na rozwój sektora gospodarki rybnej i sektora przetwórstwa rybnego. (10) Ponadto ocenia się, że umowa w sprawie połowów stanowi najlepszą gwarancję zrównoważonej eksploatacji zasobów naturalnych wód przyległych do Sahary Zachodniej, ponieważ działalność połowowa jest zgodna z najlepszymi opiniami i zaleceniami naukowymi w tej dziedzinie i podlega odpowiednim środkom monitorowania i kontroli. (11) Mając na uwadze rozważania zawarte w wyroku [z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118)], Komisja – wraz z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych [(ESDZ)] – podjęła wszelkie racjonalne i wykonalne w obecnym kontekście działania w celu właściwego włączenia zainteresowanej ludności, aby zapewnić uzyskanie jej zgody. Przeprowadzono szerokie konsultacje w Saharze Zachodniej i w Królestwie Marokańskim, a podmioty społeczno-gospodarcze i polityczne, które wzięły udział w konsultacjach, wyraźnie opowiedziały się za zawarciem umowy w sprawie połowów. Front Polisario oraz niektóre inne podmioty odmówiły jednak wzięcia udziału w procesie konsultacji. (12) Podmioty, które nie zgodziły się wziąć udziału w procesie, odmówiły stosowania umowy w sprawie połowów i protokołu wykonawczego do niej do wód przyległych do Sahary Zachodniej, ponieważ uważały zasadniczo, że takie akty potwierdzałyby stanowisko Królestwa Marokańskiego w kwestii terytorium Sahary Zachodniej. Postanowienia umowy w sprawie połowów ani protokołu wykonawczego do niej absolutnie nie implikują jednak, że uznana została suwerenność lub suwerenne prawa Królestwa Marokańskiego względem Sahary Zachodniej i wód do niej przyległych. Unia nadal będzie też nasilać starania na rzecz procesu – rozpoczętego i kontynuowanego pod egidą Organizacji Narodów Zjednoczonych – pokojowego rozstrzygnięcia sporu”. Zgodnie z art. 17 umowy w sprawie połowów umowa ta, protokół wykonawczy oraz wymiana listów weszły w życie w dniu 18 lipca 2019 r. (Dz.U. 2019, L 195, s. 1). Protokół wykonawczy, który reguluje warunki dostępu do obszarów połowowych przyległych do terytorium Sahary Zachodniej, wygasł cztery lata po dacie jego wejścia w życie, to jest w dniu 17 lipca 2023 r. Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok Pismami zarejestrowanymi w sekretariacie Sądu, odpowiednio, w dniach 10 i 12 czerwca 2019 r. Front Polisario wniósł dwie skargi, żądając, odpowiednio, w sprawie T‑344/19, stwierdzenia nieważności spornej decyzji, a w sprawie T‑356/19 – na wypadek, gdyby Sąd uznał, że rozporządzenie Rady (UE) 2019/440 z dnia 29 listopada 2018 r. w sprawie przydziału uprawnień do połowów na podstawie Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim oraz protokołu wykonawczego do niej (Dz.U. 2019, L 77, s. 1) stanowi środek pośredni uniemożliwiający uznanie, że sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario bezpośrednio – stwierdzenia nieważności tego rozporządzenia. W zaskarżonym wyroku Sąd między innymi stwierdził nieważność spornej decyzji i orzekł, że skutki tej decyzji zostaną utrzymane w mocy przez okres, który nie może przekroczyć terminu określonego w art. 56 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej bądź, jeśli w terminie tym wniesiono odwołanie, do czasu wydania przez Trybunał wyroku w przedmiocie tego odwołania. W pierwszej kolejności Sąd zbadał dwie przeszkody procesowe podniesione tytułem głównym przeciwko skardze o stwierdzenie nieważności spornej decyzji przez Radę, wspieraną przez Królestwo Hiszpanii, Republikę Francuską, Komisję oraz Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Nord, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Centre i Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Sud (zwane dalej łącznie „izbami rybołówstwa morskiego”), z których pierwsza dotyczyła braku zdolności sądowej Frontu Polisario przed sądami Unii, a druga – braku jego legitymacji procesowej do wniesienia skargi na sporną decyzję, i oddalił obie te przeszkody, odpowiednio, w pkt 132–159 i 171–268 zaskarżonego wyroku. W drugiej kolejności, po oddaleniu pierwszego zarzutu nieważności podniesionego przez Front Polisario na poparcie jego żądań, dotyczącego braku kompetencji Rady do przyjęcia spornej decyzji, Sąd zbadał w pkt 276–364 zaskarżonego wyroku trzeci zarzut nieważności dotyczący w istocie naruszenia przez Radę obowiązku zastosowania się do wymogów wyprowadzonych przez Trybunał z zasady samostanowienia i z zasady względnej skuteczności traktatów, uściślonych w wyrokach z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), oraz z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118). W pkt 364 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że przyjmując zaskarżoną decyzję, Rada nie uwzględniła w wystarczającym stopniu wszystkich istotnych okoliczności dotyczących sytuacji Sahary Zachodniej i niesłusznie uznała, iż dysponuje zakresem uznania przy podejmowaniu decyzji, czy należy zastosować się do wymogu, zgodnie z którym lud tego terytorium powinien wyrazić zgodę na stosowanie spornej umowy do tego terytorium, jako podmiot trzeci wobec tej umowy, zgodnie z przyjętą przez Trybunał wykładnią zasady względnej skuteczności traktatów w związku z zasadą samostanowienia. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 15 lutego 2022 r. sprawy C‑778/21 P i C‑798/21 P połączono do celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku. Postanowieniami prezesa Trybunału z dnia 27 maja 2022 r. Węgry, Republika Portugalska i Republika Słowacka zostały dopuszczone do sprawy w charakterze interwenientów popierających żądania Rady w sprawie C‑798/21 P. Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 16 czerwca 2022 r. Królestwo Belgii również zostało dopuszczone do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania Rady w sprawie C‑798/21 P. Jednakże to państwo członkowskie nie uczestniczyło później w pisemnym etapie postępowania. W swoim odwołaniu Komisja (sprawa C‑778/21 P) wnosi do Trybunału o: – uchylenie pkt 1 i 2 sentencji zaskarżonego wyroku; – oddalenie skargi wniesionej w pierwszej instancji przez Front Polisario lub – jeśli Trybunał uzna, że stan sprawy nie pozwala na jej rozstrzygnięcie – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania; oraz – obciążenie Frontu Polisario całością kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztami poniesionymi przez stronę wnoszącą odwołanie. W swoim odwołaniu Rada (sprawa C‑798/21 P) wnosi do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim stwierdzono w nim nieważność spornej decyzji; – wydanie ostatecznego orzeczenia w przedmiocie kwestii będących przedmiotem odwołania i oddalenie skargi wniesionej przez Front Polisario w sprawie T‑344/19; – obciążenie Frontu Polisario kosztami niniejszego postępowania odwoławczego i w sprawie T‑344/19; oraz – tytułem pomocniczym, utrzymanie w mocy skutków spornej decyzji przez okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, który ma zostać wydany. Front Polisario wnosi do Trybunału o: – oddalenie odwołań; – obciążenie Komisji całością kosztów poniesionych przez Front Polisario w ramach niniejszej sprawy; oraz – obciążenie Rady całością kosztów poniesionych przez Front Polisario w ramach niniejszej sprawy i przed Sądem w pierwszej instancji. Republika Francuska wnosi do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim stwierdzono w nim nieważność spornej decyzji; – wydanie ostatecznego orzeczenia w przedmiocie kwestii będących przedmiotem niniejszych odwołań i oddalenie skargi Frontu Polisario lub – jeśli Trybunał uzna, że stan sprawy nie pozwala na jej rozstrzygnięcie – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania; oraz – tytułem pomocniczym, z powodów wskazanych przez Radę i Komisję, utrzymanie w mocy skutków spornej decyzji przez okres osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, który ma zostać wydany. Izby rybołówstwa morskiego wnoszą do Trybunału o: – uchylenie zaskarżonego wyroku; – uznanie skargi Frontu Polisario za niedopuszczalną lub przynajmniej za bezzasadną; oraz – obciążenie Frontu Polisario kosztami postępowania. Królestwo Hiszpanii wnosi do Trybunału o uwzględnienie odwołania Komisji w sprawie C‑778/21 P oraz odwołania Rady w sprawie C‑798/21 P. Królestwo Belgii, Węgry, Republika Portugalska i Republika Słowacka wnoszą do Trybunału o uwzględnienie odwołania Rady. W przedmiocie odwołań Na poparcie swoich odwołań Komisja, wnosząca odwołanie w sprawie C‑778/21 P, i Rada, wnosząca odwołanie w sprawie C‑798/21 P, podnoszą, odpowiednio, pięć zarzutów i cztery zarzuty. Trzy pierwsze zarzuty odwołania w sprawie C‑778/21 P i dwa pierwsze zarzuty odwołania w sprawie C‑798/21 P dotyczą naruszeń prawa popełnionych przez Sąd w odniesieniu do dopuszczalności skargi wniesionej do niego przez Front Polisario, podczas gdy zarzuty czwarty i piąty odwołania w sprawie C‑778/21 P oraz zarzuty trzeci i czwarty odwołania w sprawie C‑798/21 P dotyczą naruszeń prawa popełnionych przez Sąd w ramach badania zasadności tej skargi. W przedmiocie zarzutu pierwszego odwołania w sprawie C‑778/21 P i zarzutu pierwszego odwołania w sprawie C‑798/21 P, dotyczących braku zdolności sądowej Frontu Polisario Argumentacja stron W ramach swoich zarzutów pierwszych Rada i Komisja zarzucają Sądowi, że naruszył prawo, gdy uznał w pkt 142–158 zaskarżonego wyroku zdolność sądową Frontu Polisario przed sądem Unii. Te dwie instytucje, podobnie jak Republika Francuska oraz izby rybołówstwa morskiego, utrzymują w istocie w szczególności, że Front Polisario nie posiada osobowości prawnej ani w świetle prawa międzynarodowego, ani prawa Unii. Ponadto sprzeciwiają się one temu, aby można było powołać się na zasadę skutecznej ochrony sądowej w celu uznania zdolności Frontu Polisario do wniesienia skargi do Sądu w celu obrony prawa do samostanowienia ludu Sahary Zachodniej, gdyż w przeciwnym razie jakakolwiek skarga wniesiona do sądu Unii jako sądu „wewnętrznego” stałaby się dopuszczalna, nawet jeśli taka skarga dotyczyłaby sporu międzynarodowego podlegającego prawu międzynarodowemu i zainicjowanego przez podmiot prawa międzynarodowego, gdy nie można byłoby jej wnieść do sądu międzynarodowego. Zdaniem Rady prawo do skutecznej ochrony sądowej nie oznacza powszechnego dostępu do sądu Unii, który pomijałby przesłanki dopuszczalności określone w art. 263 akapit czwarty TFUE. Ponadto zdaniem Komisji o ile Front Polisario niewątpliwie uczestniczy w „rozwiązaniu politycznym” kwestii ostatecznego statusu terytorium Sahary Zachodniej, jak wskazano w pkt 143 i 144 zaskarżonego wyroku, o tyle należy rozważyć znaczenie rezolucji 34/37 Zgromadzenia Ogólnego ONZ przytoczonej przez Sąd i wspomnianej w pkt 33 niniejszego wyroku. Prawdą jest, że rezolucja ta zaleca udział Frontu Polisario jako „przedstawiciela” ludu Sahary Zachodniej w politycznym rozwiązaniu konfliktu dotyczącego tego terytorium. Chociaż nie ma ona mocy wiążącej, to jednak poprzedza pojawienie się pewnej formy lokalnej reprezentacji ludności Sahary Zachodniej wyłonionej w powszechnych i bezpośrednich wyborach. Unia nigdy nie uznawała statusu Frontu Polisario innego niż jako jednej ze „stron” procesu pokojowego prowadzonego na szczeblu Organizacji Narodów Zjednoczonych, a dokładny odsetek ludu Sahary Zachodniej, który obecnie uważa się za reprezentowany przez ten podmiot, pozostaje niepewny. Rada uważa, że Sąd naruszył prawo, przyjmując rozszerzającą wykładnię pojęcia „osoby prawnej” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE, która nie uwzględnia granic roli i reprezentatywności Frontu Polisario w prawie międzynarodowym, oraz odrzucając w pkt 155 zaskarżonego wyroku i w pkt 103 wyroku z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑279/19, EU:T:2021:639), argumenty Rady w tym względzie. Sąd niesłusznie orzekł, że reprezentatywność Frontu Polisario w ramach procesu politycznego rozwiązywania sporu na szczeblu Organizacji Narodów Zjednoczonych uzasadniała przyznanie mu statusu „osoby prawnej”, aby umożliwić mu zakwestionowanie ważności decyzji dotyczącej zawarcia porozumienia, które nie ma wpływu na rozwiązanie tego sporu. Rola Frontu Polisario na poziomie międzynarodowym ogranicza się do jego zdolności do uczestniczenia w charakterze przedstawiciela ludu Sahary Zachodniej w negocjacjach prowadzonych pod egidą Organizacji Narodów Zjednoczonych dotyczących ostatecznego statusu Sahary Zachodniej zgodnie z rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ 34/37, o której mowa w pkt 33 niniejszego wyroku. Okoliczność, że instytucje Unii uznają istnienie sporu będącego przedmiotem negocjacji w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, w żaden sposób nie oznacza, że Unia lub jej instytucje uznają Front Polisario za ich partnera do rozmowy, ponieważ Unia nie jest stroną tych negocjacji. Front Polisario odpiera tę argumentację. Ocena Trybunału Jak Sąd przypomniał w istocie w pkt 135 i 136 zaskarżonego wyroku, chociaż zgodnie z art. 263 akapit czwarty TFUE każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść, na warunkach przewidzianych w akapitach pierwszym i drugim, skargę na akty, których jest adresatem lub które dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie, oraz na akty regulacyjne, które dotyczą jej bezpośrednio i nie wymagają środków wykonawczych, to jednak Trybunał uznał już zdolność sądową podmiotów przed sądami Unii niezależnie od kwestii ich utworzenia jako osoby prawnej prawa wewnętrznego. Jak stwierdził Sąd w pkt 137 zaskarżonego wyroku, było tak w szczególności w przypadku, gdy, po pierwsze, dany podmiot był wystarczająco reprezentatywny w odniesieniu do osób, których praw wywodzonych z prawa Unii pragnął bronić, a także posiadał autonomię i odpowiedzialność konieczne do działania w ramach stosunków prawnych określonych w tym prawie, a po drugie, został uznany przez instytucje za partnera do rozmowy w negocjacjach dotyczących tych praw (zob. podobnie wyroki: z dnia 8 października 1974 r., Union syndicale – Service public européen i in./Rada, 175/73, EU:C:1974:95, pkt 9–17; z dnia 8 października 1974 r., Syndicat général du personnel des organismes européens/Komisja,18/74, EU:C:1974:96, pkt 5–13). Jak wskazał Sąd w pkt 138 zaskarżonego wyroku, tak było również w przypadku, gdy instytucje Unii potraktowały ten podmiot jako odrębny podmiot mający własne prawa i obowiązki. Spójność i sprawiedliwość wymagają bowiem uznania zdolności sądowej takiego podmiotu w celu zakwestionowania środków ograniczających jego prawa lub niekorzystnych decyzji podjętych wobec niego przez instytucje (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 października 1982 r.Groupement des Agences de voyages/Komisja, 135/81, EU:C:1982:371, pkt 9–11; z dnia 18 stycznia 2007 r., PKK i KNK/Rada, C‑229/05 P, EU:C:2007:32, pkt 107–112; z dnia 15 czerwca 2017 r., Al-Faqih i in./Komisja, C‑19/16 P, EU:C:2017:466, pkt 40). Sąd zresztą słusznie przypomniał w pkt 139 zaskarżonego wyroku, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż pojęcia „osoby prawnej” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE nie można interpretować w sposób zawężający [zob. podobnie wyrok z dnia 22 czerwca 2021 r., Wenezuela/Rada (Wpływ na sytuację państwa trzeciego), C‑872/19 P, EU:C:2021:507, pkt 44]. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, podobnie jak uczyniła to rzecznik generalna w pkt 82 opinii w sprawach połączonych Komisja/Front Polisario i Rada/Front Polisario (C‑779/21 P i C‑799/21 P, EU:C:2024:260), że Front Polisario jest samozwańczym ruchem wyzwoleńczym, który powstał w celu prowadzenia walki o szczególny rodzaj przyszłego modelu rządów na terytorium Sahary Zachodniej, mianowicie niezależności tego terytorium, obecnie od Królestwa Marokańskiego, oraz utworzenia suwerennego państwa saharyjskiego. Ruch ten zmierza zatem do ustanowienia, w ramach wykonywania prawa do samostanowienia ludu terytorium niesamodzielnego Sahary Zachodniej, niezależnego państwa. Skoro wspomniany ruch zmierza właśnie, w oparciu o prawo do samostanowienia ludu Sahary Zachodniej, do ustanowienia państwowego porządku prawnego dla tego terytorium, w celu uznania jego zdolności sądowej przed sądami Unii nie można wymagać, aby został on utworzony jako osoba prawna zgodnie z określonym krajowym porządkiem prawnym. Ponadto Front Polisario jest jednym z uprawnionych partnerów do rozmowy w ramach procesu prowadzonego w celu określenia przyszłości Sahary Zachodniej pod egidą Rady Bezpieczeństwa ONZ, o której mowa w pkt 35 niniejszego wyroku i której decyzje wiążą wszystkie państwa członkowskie i instytucje Unii, i to pomimo faktu, że ani Organizacja Narodów Zjednoczonych, ani Unia i jej państwa członkowskie nigdy nie przyznały mu statusu „ruchu wyzwolenia narodowego”. Wynika z tego, że Front Polisario, który uczestniczy również w różnych forach międzynarodowych, w szczególności afrykańskich, i utrzymuje dwustronne stosunki prawne na szczeblu międzynarodowym, stanowi wystarczający byt prawny, aby posiadać zdolność sądową przed sądami Unii. Co się tyczy kwestii, czy podmiot ten może zgodnie z prawem reprezentować interesy ludu Sahary Zachodniej, kwestia ta dotyczy jego legitymacji procesowej w ramach skargi o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, a nie jego zdolności sądowej przed sądem Unii. Wreszcie argumentacja dotycząca braku uznania osobowości prawnej Frontu Polisario w porządkach prawnych państw członkowskich lub okoliczności, że żaden sąd państwa członkowskiego nie uznał jego zdolności sądowej, jest bezskuteczna. Jak wskazał bowiem Sąd w pkt 136 zaskarżonego wyroku, o ile pojęcie „osoby prawnej” zawarte w art. 263 akapit czwarty TFUE oznacza co do zasady istnienie osobowości prawnej, którą należy zweryfikować w świetle prawa krajowego, na mocy którego dana osoba prawna została utworzona, o tyle niekoniecznie pokrywa się ono z pojęciami właściwymi różnym porządkom prawnym państw członkowskich. Należy również zauważyć w tym względzie, że Trybunał uznał, iż państwo trzecie, jako państwo posiadające międzynarodową osobowość prawną, należy uznać za „osobę prawną” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE [zob. podobnie wyrok z dnia 22 czerwca 2021 r., Wenezuela/Rada (Wpływ na sytuację państwa trzeciego),C‑872/19 P, EU:C:2021:507, pkt 53]. W świetle powyższych rozważań Sąd mógł, nie naruszając prawa, stwierdzić, że Front Polisario posiada zdolność sądową przed sądami Unii w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE. W konsekwencji zarzut pierwszy odwołania w sprawie C‑778/21 P i zarzut pierwszy odwołania w sprawie C‑798/21 P należy oddalić jako bezzasadne. W przedmiocie zarzutów drugiego i trzeciego odwołania w sprawie C‑778/21 P oraz zarzutu drugiego odwołania w sprawie C‑798/21 P, opartych na okoliczności, że sporna decyzja nie dotyczy Frontu Polisario bezpośrednio i indywidualnie Komisja w zarzutach drugim i trzecim odwołania w sprawie C‑778/21 P, a Rada w częściach pierwszej i drugiej zarzutu drugiego odwołania w sprawie C‑798/21 P podnoszą, że Sąd błędnie uznał w pkt 259 zaskarżonego wyroku, iż sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario bezpośrednio w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE, a w pkt 268 zaskarżonego wyroku, że decyzja ta dotyczy go indywidualnie w rozumieniu tego postanowienia. W przedmiocie zarzutu drugiego odwołania w sprawie C‑778/21 P i części pierwszej zarzutu drugiego odwołania w sprawie C‑798/21 P, opartych na okoliczności, że sporna decyzja nie dotyczy Frontu Polisario bezpośrednio – Argumentacja stron Rada i Komisja utrzymują, że Sąd błędnie stwierdził w pkt 259 zaskarżonego wyroku, iż sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario bezpośrednio. Komisja utrzymuje w szczególności, że Sąd naruszył prawo Unii, orzekając, iż niektóre skutki spornej decyzji i spornej umowy spełniają przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario bezpośrednio, podczas gdy sporna umowa, której zatwierdzenie w imieniu Unii decyzja ta miała na celu, ogranicza się do udzielenia dostępu do wód przyległych do Sahary Zachodniej w zamian za rekompensatę finansową, która obejmuje rekompensatę za dostęp, opłaty wnoszone przez zarządzających statkami i wsparcie sektorowe, przy jednoczesnym uznaniu odrębnego statusu tego terytorium i w żaden sposób nie przesądzając o wyniku procesu prowadzonego na szczeblu Organizacji Narodów Zjednoczonych dotyczącego wspomnianego terytorium niesamodzielnego. Rozumowanie Sądu zmierzające do oddalenia w pkt 197–235 zaskarżonego wyroku argumentów instytucji ma w rzeczywistości na celu wykazanie nie tego, że sporna decyzja dotyczy bezpośrednio Frontu Polisario, lecz raczej tego, że sporna umowa ma zastosowanie do terytorium Sahary Zachodniej i wód do niej przyległych, a zatem może wpływać na lud Sahary Zachodniej. Sąd naruszył prawo w pkt 201–216 zaskarżonego wyroku, a także w pkt 255–258 tego wyroku, ponieważ aby można było mówić o eksploatacji zasobów lub wykorzystaniu rekompensaty finansowej, konieczne są pewne środki. W przeciwnym razie żadna eksploatacja tych zasobów i żadna rekompensata finansowa nie przyniosłyby korzyści Saharze Zachodniej. Sam fakt, że środki wykonawcze do spornej umowy są przez nią regulowane, nie oznacza, iż sytuacja prawna ludu Sahary Zachodniej zostaje bezpośrednio zmieniona. Punkt 217 zaskarżonego wyroku również narusza prawo, ponieważ sporna umowa nie dotyczy bezpośrednio podmiotów gospodarczych bez przyjęcia szeregu środków przez właściwe organy. Rada dodaje w szczególności, że zawarty w pkt 196 zaskarżonego wyroku wniosek, zgodnie z którym w świetle charakteru decyzji w sprawie zawarcia umowy międzynarodowej i jej swoistych skutków prawnych nie można z góry wykluczyć istnienia bezpośredniego wpływu spornej decyzji na sytuację prawną Frontu Polisario ze względu na treść spornej umowy, jest oparty na uzasadnieniu dotkniętym naruszeniem prawa. Sąd błędnie orzekł w pkt 184 i 192 zaskarżonego wyroku, że decyzja w sprawie zawarcia umowy międzynarodowej jest elementem konstytutywnym tej umowy i wywiera skutki prawne wobec innych stron, „ponieważ formalizuje akceptację przez Unię zobowiązań wobec nich”. Sporna decyzja nie wywołuje skutków prawnych poza wewnętrznym porządkiem prawnym Unii. Poprzez tę decyzję Unia wyraża swoją zgodę w wewnętrznym porządku prawnym Unii, wbrew temu, co stwierdził Sąd w pkt 192 zaskarżonego wyroku. Front Polisario powinien był zaskarżyć do Sądu akt powiadomienia przez Unię, wyraźnie wymieniony zarówno w art. 17 umowy w sprawie połowów i w art. 15 protokołu wykonawczego, jak i w art. 2 spornej decyzji, i to przy założeniu, że wszystkie przesłanki dopuszczalności zostały spełnione. Rada kwestionuje ponadto, jakoby przesłanki te zostały spełnione w niniejszej sprawie. Rada kwestionuje również wniosek Sądu zawarty w pkt 250 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym skoro zawarcie spornej umowy wpływa na lud Sahary Zachodniej i wymaga uzyskania jego zgody, sporna decyzja wywiera bezpośrednie skutki w zakresie sytuacji prawnej Frontu Polisario jako przedstawiciela tego ludu. Republika Francuska uważa, że Sąd dopuścił się pierwszej serii naruszeń prawa dotyczących skutków prawnych decyzji Rady w sprawie zawarcia umowy międzynarodowej. Podkreśla ona, podobnie jak Rada, że choć zawarty w pkt 184 zaskarżonego wyroku wniosek, zgodnie z którym decyzja w sprawie zawarcia umowy międzynarodowej urzeczywistnia zgodę Unii na związanie się tą umową, jest prawidłowy w porządku prawnym Unii, to jednak jedynie powiadomienie zainteresowanej strony o zakończeniu procedur wewnętrznych wyraża na płaszczyźnie międzynarodowej zgodę na związanie się umową. Ponadto Sąd dopuścił się drugiej serii naruszeń prawa, gdy stwierdził, że sytuacja prawna Frontu Polisario została bezpośrednio zmieniona przez samą sporną umowę. Podobnie izby rybołówstwa morskiego w pierwszej kolejności popierają argumenty Rady dotyczące naruszeń prawa, jakich miał dopuścić się Sąd w pkt 185–190 zaskarżonego wyroku, ponieważ decyzja w sprawie zawarcia umowy międzynarodowej nie oznacza jej wejścia w życie. Ponadto zasada skutecznej ochrony sądowej nie ma na celu rozszerzenia praw pozaeuropejskiego skarżącego do działania w celu obrony zbiorowych praw wynikających z prawa międzynarodowego. W drugiej kolejności ich zdaniem Sąd, uznając, że sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario „bezpośrednio”, pomylił Front Polisario z ludem Sahary Zachodniej. Front Polisario odpiera tę argumentację. – Ocena Trybunału Jak przypomniano w pkt 89 niniejszego wyroku, art. 263 akapit czwarty TFUE stanowi, że każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść, na warunkach przewidzianych w akapitach pierwszym i drugim, skargę na akty, których jest adresatem lub które dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie, oraz na akty regulacyjne, które dotyczą jej bezpośrednio i nie wymagają środków wykonawczych. Jak przypomniał Sąd w pkt 179 zaskarżonego wyroku, w świetle utrwalonego orzecznictwa przesłanka, zgodnie z którą decyzja będąca przedmiotem skargi musi bezpośrednio dotyczyć wnoszącej ją osoby fizycznej lub prawnej, wymaga spełnienia dwóch kumulatywnych warunków, a mianowicie, po pierwsze, by zaskarżony akt wywierał bezpośredni wpływ na sytuację prawną tej osoby, i po drugie, by nie pozostawiał on żadnego uznania swoim adresatom, których obowiązkiem jest go wykonać, gdyż jego wykonanie ma charakter czysto automatyczny i wynika z samego uregulowania Unii, bez stosowania innych przepisów pośrednich (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 listopada 2018 r., Scuola Elementare Maria Montessori/Komisja, Komisja/Scuola Elementare Maria Montessori i Komisja/Ferracci, od C‑622/16 P do C‑624/16 P, EU:C:2018:873, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 12 lipca 2022 r., Nord Stream 2/Parlament i Rada, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie poprzez skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną do Sądu Front Polisario zmierzał do zapewnienia ochrony prawa do samostanowienia ludu Sahary Zachodniej, uznanego już przez Trybunał w pkt 88, 91 i 105 wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973). To właśnie w świetle skutków spornej decyzji, a tym samym spornej umowy w zakresie sytuacji prawnej tego ludu, reprezentowanego do celów niniejszych spraw przez Front Polisario, należy zbadać, czy owa decyzja dotyczy tego ludu bezpośrednio w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w poprzednim punkcie niniejszego wyroku. Mimo bowiem, że Front Polisario nie został oficjalnie uznany za wyłącznego przedstawiciela ludu Sahary Zachodniej, jest on, zgodnie z rezolucjami najwyższych organów Organizacji Narodów Zjednoczonych, w tym rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ, o których mowa w pkt 35 niniejszego wyroku, uprzywilejowanym partnerem do rozmowy w ramach procesu prowadzonego pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych w celu określenia przyszłego statusu Sahary Zachodniej. Uczestniczy on również w innych forach międzynarodowych w celu obrony prawa do samostanowienia wspomnianego ludu. Te szczególne okoliczności pozwalają uznać, że Front Polisario może zakwestionować przed sądem Unii zgodność z prawem aktu Unii, który wywiera bezpośredni wpływ na sytuację prawną ludu Sahary Zachodniej jako podmiotu prawa do samostanowienia, jeżeli wspomniany akt dotyczy indywidualnie tego ludu lub, w przypadku aktu regulacyjnego, nie wymaga środków wykonawczych. W takich okolicznościach przewidzianą w art. 263 akapit czwarty TFUE przesłankę, zgodnie z którą decyzja będąca przedmiotem skargi musi dotyczyć osoby fizycznej lub prawnej bezpośrednio, należy oceniać z uwzględnieniem art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych i zasady skutecznej ochrony sądowej w odniesieniu do sytuacji prawnej ludu Sahary Zachodniej reprezentowanego do celów niniejszych spraw przez Front Polisario. W niniejszym przypadku sporna decyzja i, co za tym idzie, sporna umowa spełniają, poprzez wpływ, jaki wywierają na prawo ludu Sahary Zachodniej do samostanowienia, przesłanki przypomniane w pkt 113 niniejszego wyroku (zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario,C‑104/16 P, EU:C:2016:973, pkt 106). Po pierwsze, decyzja ta ma bowiem na celu zawarcie umowy międzynarodowej, która ma być stosowana na wodach przyległych do terytorium, w odniesieniu do którego lud Sahary Zachodniej posiada prawo do samostanowienia. W związku z tym nieuchronnie wpływa ona na prawa, które przysługują temu ludowi w odniesieniu do tego terytorium, w tym prawa do korzystania z jego zasobów naturalnych, wynikające z art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych i z zasady międzynarodowego prawa zwyczajowego stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi [zob. podobnie MTS, sprawa działań zbrojnych na terytorium Kongo (Republika Demokratyczna Kongo przeciwko Ugandzie), wyrok z dnia 19 grudnia 2005 r., Recueil 2005, s. 168, pkt 244]. W szczególności chociaż Unia nie uznaje w spornej umowie roszczeń Królestwa Marokańskiego w odniesieniu do suwerenności nad terytorium Sahary Zachodniej, owa umowa uznaje jednak w prawie Unii skutki prawne działań podejmowanych na tym terytorium niesamodzielnym przez właściwe organy Królestwa Marokańskiego w odniesieniu do „obszaru połowowego” w rozumieniu tej umowy, który – jak Sąd wskazał w pkt 111 zaskarżonego wyroku – jest zdefiniowany w art. 1 lit. h) rzeczonej umowy jako obejmujący zarówno wody podlegające władzy suwerennej lub jurysdykcji Królestwa Marokańskiego, jak i wody przyległe do Sahary Zachodniej. Ponadto wprowadzenie systemu umownego ustanawiającego bezwarunkowe prawo do rekompensaty finansowej w zamian za dostęp statków Unii do obszaru połowowego obejmującego wody przyległe do Sahary Zachodniej, pobieranej przez podmiot prawa międzynarodowego inny niż lud danego terytorium niesamodzielnego, a nie w jego imieniu i na jego rzecz, dotyczy bezpośrednio tego ludu, ponieważ narusza jego suwerenność nad zasobami naturalnymi wspomnianego terytorium. Zważywszy bowiem, że Sahara Zachodnia jest terytorium niesamodzielnym, korzystanie z jej bogactw naturalnych podlega art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych i zasadzie stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi. W tym względzie rezolucja III załączona do Aktu końcowego Trzeciej Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Prawa Morza, o której mowa w pkt 11 niniejszego wyroku, przewiduje, że „w przypadku terytorium, którego lud nie osiągnął pełnej niepodległości lub innego systemu autonomii uznanego przez Narody Zjednoczone, lub terytorium pod dominacją kolonialną postanowienia dotyczące praw i interesów, o których mowa w [konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza], są stosowane na rzecz ludu tego terytorium w celu przyczyniania się do jego dobrobytu i rozwoju”. W tym kontekście eksploatacja zasobów naturalnych terytorium niesamodzielnego, w tym eksploatacja zasobów rybnych wód przyległych do tego terytorium, powinna przynosić korzyści jego ludowi. Podniesiona przez izby rybołówstwa morskiego okoliczność, że sporna umowa nie byłaby wiążąca dla Sahary Zachodniej, w przypadku gdyby stała się ona niezależna, lub że w każdym razie na ową umowę nie można powołać się wobec Sahary Zachodniej ani Frontu Polisario, nie podważa oceny, zgodnie z którą sporna decyzja i, co za tym idzie, sporna umowa dotyczą bezpośrednio ludu Sahary Zachodniej, w zakresie, w jakim prawa ludów terytoriów niesamodzielnych istnieją na mocy Karty Narodów Zjednoczonych, konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza i międzynarodowego prawa zwyczajowego, nawet przed skorzystaniem przez nie z prawa do samostanowienia. Po drugie, po wejściu w życie spornej umowy Unia ma obowiązek uznania ważności decyzji w sprawie upoważnień do połowów przyznanych przez organ marokański w odniesieniu do wód przyległych do Sahary Zachodniej. W tym względzie zgodnie z art. 5 umowy w sprawie połowów statki unijne mogą dokonywać połowów w obszarze połowowym objętym tą umową, jedynie jeżeli posiadają upoważnienie do połowów wydane na jej mocy, a organ Królestwa Marokańskiego wydaje upoważnienia do połowów statkom unijnym wyłącznie w ramach tej umowy. W ramach spornej umowy procedura pozwalająca na uzyskanie upoważnienia do połowów dla statku unijnego jest określona w protokole wykonawczym, do którego załącznik przewiduje, że władze Unii przedkładają departamentowi rybołówstwa morskiego ministerstwa rolnictwa, rybołówstwa morskiego, rozwoju obszarów wiejskich, gospodarki wodnej i lasów Królestwa Marokańskiego wykazy statków unijnych, które ubiegają się o prowadzenie działalności połowowej w obszarze połowowym obejmującym wody przyległe do Sahary Zachodniej. System ten wiąże Unię bez konieczności przyjmowania jakiegokolwiek dodatkowego aktu w stosunku do spornej decyzji, który wiązałby się z przyznaniem organom odpowiedzialnym za wykonanie tej umowy uprawnień dyskrecjonalnych, które to wykonanie ma w tym zakresie charakter czysto automatyczny. W tym kontekście należy oddalić argumentację Rady i Republiki Francuskiej skierowaną przeciwko pkt 184 i 192 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którą skarga Frontu Polisario do Sądu powinna była być skierowana nie przeciwko decyzji dotyczącej zawarcia spornej umowy, lecz przeciwko aktowi powiadomienia przez Unię Królestwa Marokańskiego o zatwierdzeniu przez nią tej umowy. Decyzja dotycząca zawarcia umowy międzynarodowej stanowi bowiem w wewnętrznym porządku prawnym Unii akt ostateczny wyrażający wolę Unii związania się tą umową [zob. podobnie opinia 2/00 (Protokół z Kartageny o bezpieczeństwie biologicznym) z dnia 6 grudnia 2001 r., EU:C:2001:664, pkt 5]. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem decyzja ta stanowi akt zaskarżalny, ponieważ Trybunał nie jest właściwy do stwierdzenia nieważności umowy międzynarodowej (zob. podobnie wyrok z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK,C‑266/16, EU:C:2018:118, pkt 45–51). Natomiast powiadomienie drugiej umawiającej się strony o zatwierdzeniu takiej umowy stanowi środek wykonawczy, który co do zasady należy uznać za akt, który nie podlega zaskarżeniu. W świetle powyższych rozważań Sąd słusznie orzekł w pkt 259 zaskarżonego wyroku, że sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario bezpośrednio. W konsekwencji zarzut drugi odwołania w sprawie C‑778/21 P i część pierwszą zarzutu drugiego odwołania w sprawie C‑798/21 P należy oddalić jako bezzasadne. W przedmiocie zarzutu trzeciego odwołania w sprawie C‑778/21 P i części drugiej zarzutu drugiego odwołania w sprawie C‑798/21 P, opartych na okoliczności, że sporna decyzja nie dotyczy Frontu Polisario indywidualnie – Argumentacja stron Rada i Komisja, podobnie jak Republika Francuska oraz izby rybołówstwa morskiego, uważają, że Sąd błędnie stwierdził w pkt 268 zaskarżonego wyroku, iż sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario indywidualnie. Komisja wskazuje w szczególności, że w pkt 265 zaskarżonego wyroku Sąd ograniczył się do odesłania do rozważań dotyczących przesłanki odnoszącej się do kwestii, czy sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario bezpośrednio, które – jak podniosła w ramach zarzutu drugiego odwołania w sprawie C‑779/21 P – naruszają prawo. Podobnie Rada podnosi, że Sąd naruszył też prawo, dochodząc do wniosku, iż sporna decyzja dotyczy Frontu Polisario indywidualnie. Ponadto zarówno Rada, jak i Komisja kwestionują odmówienie przez Sąd w pkt 266 zaskarżonego wyroku uznania znaczenia wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r., Komisja/Nederlandse Antillen (C‑142/00 P, EU:C:2003:217), w którym Trybunał swierdził, że interes ogólny, jaki dany kraj lub terytorium zamorskie (KTZ), jako podmiot właściwy do spraw porządku gospodarczego i społecznego na swoim terytorium, może mieć w osiągnięciu korzystnego rezultatu dla dobrobytu gospodarczego na tym terytorium, nie może sam w sobie wystarczyć do uznania, że akt dotyczy go indywidualnie w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE. Komisja podkreśla w tym względzie, że rozróżnienie dokonane przez Sąd między sytuacją rozpatrywaną w tym wyroku a sytuacją rozpatrywaną w niniejszej sprawie jest sztuczne i narusza prawo, ponieważ środek kwestionowany we wspomnianym wyroku dotyczy wyłącznie KTZ, z których niektóre są lub były terytoriami niesamodzielnymi. Nie można przyjąć, że rząd Antyli Niderlandzkich nie jest uprawniony do zaskarżenia aktu Unii, który dotyczy jego terytorium pod względem gospodarczym, podczas gdy Front Polisario ma taką legitymację, chyba że uzna się, iż ruchy mające na celu niezależność terytorium lub będące w konflikcie z państwem dysponują większymi gwarancjami niż rządy regionalne. Rada uważa ze swej strony, że uzasadnienie przyjęte przez Sąd nie odpowiada na argument, który wywiodła ona z wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r., Komisja/Nederlandse Antillen (C‑142/00 P, EU:C:2003:217), przypominając, iż w duplice przed Sądem podniosła, że z wyroku tego wynika, iż nawet przy założeniu, że Front Polisario jest podmiotem właściwym w kwestiach gospodarczych dotyczących Sahary Zachodniej, quod non, status ten nie wystarcza, aby można było uznać, że sporna umowa dotyczy go indywidualnie. Front Polisario odpiera tę argumentację. – Ocena Trybunału Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że podmioty inne niż adresaci decyzji mogą utrzymywać, iż decyzja ta dotyczy ich indywidualnie w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE, tylko wtedy, gdy akt objęty żądaniem stwierdzenia nieważności ma wpływ na ich sytuację ze względu na szczególne dla nich cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia je od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje je w sposób podobny jak adresata (wyrok z dnia 18 października 2018 r., Internacional de Productos Metálicos/Komisja,C‑145/17 P, EU:C:2018:839, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo). W świetle rozważań zawartych w pkt 114–118 niniejszego wyroku należy stwierdzić, że sporna decyzja dotyczy ludu Sahary Zachodniej, reprezentowanego w niniejszych sprawach przez Front Polisario, indywidualnie, ponieważ wyraźne włączenie terytorium Sahary Zachodniej do zakresu stosowania spornej umowy, która wiąże Unię na mocy spornej decyzji, zmienia sytuację prawną tego ludu ze względu na jego status podmiotu prawa do samostanowienia w odniesieniu do tego terytorium. Status ten odróżnia go bowiem od wszelkich innych osób lub podmiotów, w tym od wszelkich innych podmiotów prawa międzynarodowego. Należy odrzucić argumentację Komisji i Rady dotyczącą wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r., Komisja/Nederlandse Antillen (C‑142/00 P, EU:C:2003:217), w którym Trybunał uznał, że interes ogólny, jaki dany KTZ, jako podmiot właściwy do spraw porządku gospodarczego i społecznego na swoim terytorium, może mieć w osiągnięciu korzystnego rezultatu dla dobrobytu gospodarczego na tym terytorium, nie może sam w sobie wystarczyć do uznania, że akt dotyczy go w rozumieniu art. 173 akapit czwarty traktatu WE (obecnie art. 263 akapit czwarty TFUE). Sąd oparł bowiem ocenę, zgodnie z którą sporna decyzja i, co za tym idzie, sporna umowa dotyczą indywidualnie Frontu Polisario, nie na skutkach gospodarczych tej umowy, lecz raczej na okoliczności, że organizacja ta reprezentuje lud Sahary Zachodniej jako podmiot prawa do samostanowienia w stosunku do tego terytorium. W konsekwencji zarzut trzeci odwołania w sprawie C‑778/21 P należy oddalić jako bezzasadny. Podobnie należy oddalić część drugą zarzutu drugiego odwołania w sprawie C‑798/21 P jako bezzasadną i, co za tym idzie, oddalić ten zarzut w całości. W przedmiocie zarzutu czwartego odwołania w sprawie C‑778/21 P i zarzutu czwartego odwołania w sprawie C‑798/21 P, dotyczących naruszeń prawa w odniesieniu do zakresu kontroli sądowej i zgody ludu Sahary Zachodniej na sporną umowę Argumentacja stron W swoich zarzutach czwartych odpowiednio Rada i Komisja zarzucają Sądowi, że dopuścił się szeregu naruszeń prawa związanych z błędną wykładnią i błędnym stosowaniem prawa międzynarodowego, z zakresem uznania Rady w dziedzinie stosunków zewnętrznych, w szczególności w odniesieniu do wymogu uzyskania zgody ludu Sahary Zachodniej w niniejszej sprawie, z naruszeniem mocy dowodowej dokumentów, z przeinaczeniem argumentacji Rady i z naruszeniem art. 36 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w związku z art. 53 akapit pierwszy tego statutu. Komisja podnosi, że w pkt 304–365 zaskarżonego wyroku Sąd przyznał, z naruszeniem prawa Unii, bezwzględny i radykalny skutek zasadzie względnej skuteczności traktatów w związku z prawem do samostanowienia, dokonując błędnej wykładni wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973) i nie uwzględniając orzecznictwa dotyczącego zakresu uznania, jakim dysponuje Rada w dziedzinie stosunków zewnętrznych, w szczególności w odniesieniu do międzynarodowego prawa zwyczajowego. Zdaniem Komisji naruszenia te można podzielić w ramach czterech głównych zarzutów, a mianowicie, po pierwsze, na naruszenia prawa w odniesieniu do zakresu kontroli sądowej, zakresu uznania instytucji oraz konieczności ustalenia istnienia oczywistego błędu w celu stwierdzenia nieważności spornej decyzji ze względu na jej podnoszoną niezgodność z normami prawa międzynarodowego, po drugie, na naruszenia prawa oparte na braku, w szczególnym kontekście sprawy, wymogu zgody ludu Sahary Zachodniej, po trzecie, nawet przy założeniu, że taka zgoda ludu Sahary Zachodniej jest konieczna do potwierdzenia ważności spornej decyzji, na naruszenia prawa w odniesieniu do zbyt rygorystycznego pojęcia „zgody” przyjętego przez Sąd, a po czwarte, na naruszenia prawa wynikające z uznania Frontu Polisario za podmiot, do którego należałoby wyrażenie takiej zgody, biorąc pod uwagę jego status i ograniczoną reprezentatywność. W ramach tych czterech zarzutów Komisja podnosi, że Sąd nie określił prawidłowo międzynarodowego prawa zwyczajowego, chociaż był do tego zobowiązany w ramach niniejszej sprawy. Komisja podnosi, że każda decyzja dotycząca zawarcia umowy z państwem trzecim wymaga oceny, z poszanowaniem zasad i celów działań zewnętrznych określonych w art. 21 TUE, interesów Unii w ramach stosunków z danym państwem trzecim oraz pogodzenia rozbieżnych interesów związanych z tymi stosunkami. Rada dysponuje szerokim zakresem uznania przy wyważaniu celu polegającego na wspieraniu powszechności i niepodzielności praw człowieka z innymi celami, na których opiera się działanie Unii na arenie międzynarodowej, oraz z innymi interesami Unii. Kontrola sądowa w tym względzie powinna z konieczności ograniczać się do kwestii, czy instytucje Unii, wydając sporny akt, popełniły oczywiste błędy w ocenie przesłanek zastosowania tych zasad. Tymczasem Sąd ograniczył do zera zakres uznania Rady, przyznając bezwzględną wartość warunkowi wyraźnej zgody Frontu Polisario, którego podstawa w prawie międzynarodowym publicznym nie została wykazana. Nie uwzględnił on zakresu i różnorodności celów, które Rada powinna wziąć pod uwagę w ramach art. 21 TUE, gdy nie odwołał się do tego artykułu. W ten sposób Sąd wykroczył poza zakres kontroli sądowej. Sąd błędnie zinterpretował w tym względzie konsekwencje, jakie należy wyciągnąć z wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973). Z prawa do samostanowienia Sahary Zachodniej, potwierdzonego w tym wyroku, nie można wywieść wymogu wyraźnej zgody ludu tego terytorium wyrażonej jedynie przez Front Polisario, aby umowa międzynarodowa zawarta przez Unię z państwem działającym na tym terytorium jako mocarstwo administrujące i posiadającym kompetencje w tym zakresie mogła obejmować takie terytorium. Pojęcie „ludu” i pojęcie „zgody” w niniejszej sprawie powinny uwzględniać kontekst prawny i faktyczny związany z przyjęciem spornej decyzji i zawarciem spornej umowy, z których wynika, że ostatecznie przyjęte rozwiązanie jest zgodne ze wszystkimi mającymi zastosowanie normami prawa międzynarodowego, w szczególności z art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych, mającym na celu popieranie dobrobytu mieszkańców terytoriów niesamodzielnych, a także z art. 21 ust. 2 lit. d) i e) TUE. O ile w pkt 310 zaskarżonego wyroku, który odnosi się do pkt 311 i 312 wyroku z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑279/19, EU:T:2021:639), potwierdzono, że prawo mające zastosowanie do terytoriów niesamodzielnych pozostaje obecnie pod pewnymi względami nieokreślone, o tyle Komisja podnosi, że począwszy od tego punktu zaskarżonego wyroku Sąd popełnił szereg błędów, streszczonych w pkt 141, 142, 144 i 145 niniejszego wyroku. Rada utrzymuje, że wbrew temu, co Sąd orzekł w pkt 364 zaskarżonego wyroku, konsultacje prowadzone przez władze marokańskie z jednej strony oraz przez Komisję i ESDZ z drugiej strony umożliwiły uzyskanie zgody ludu Sahary Zachodniej. Uważa ona, że zarówno ten punkt, jak i pkt 307–363 zaskarżonego wyroku, na których opiera się wniosek sformułowany we wspomnianym pkt 364, naruszają prawo, ponieważ Sąd popełnił błąd co do treści pojęcia „zgody” ludu terytorium niesamodzielnego, a nawet co do konieczności uzyskania tej zgody, a ponadto nie uwzględnił mocy dowodowej dokumentów Rady lub przeinaczył przedstawioną przez nią argumentację. Sąd naruszył również ciążący na nim obowiązek uzasadnienia. Front Polisario wnosi o oddalenie tych zarzutów. Ocena Trybunału – Uwagi wstępne Jak wynika z pkt 276 zaskarżonego wyroku, Front Polisario podniósł w ramach zarzutu trzeciego skargi przed Sądem, że zawierając z Królestwem Marokańskim umowę międzynarodową mającą wyraźnie zastosowanie do terytorium Sahary Zachodniej i wód do niej przyległych bez jego zgody, Rada naruszyła obowiązek wykonania wyroków Trybunału wynikający z art. 266 TFUE. Trybunał uznał bowiem, że dorozumiane włączenie tego terytorium do zakresu stosowania umów zawartych między Unią a Królestwem Marokańskim jest prawnie niemożliwe na mocy zasady samostanowienia i zasady względnej skuteczności traktatów. Wynika z tego, że wyraźne stosowanie takich umów do wspomnianego terytorium jest tym bardziej wykluczone. Front Polisario podniósł w szczególności, że zawarcie spornej umowy jest sprzeczne z orzecznictwem, ponieważ nie respektuje odrębnego i różnego statusu Sahary Zachodniej i wymogu uzyskania zgody ludu tego terytorium. Jak stwierdził Sąd w pkt 295 zaskarżonego wyroku, zarzut ten obejmował zasadniczo trzy części, oparte, po pierwsze, na braku możliwości zawarcia przez Unię i Królestwo Marokańskie umowy mającej zastosowanie do Sahary Zachodniej, po drugie, na naruszeniu odrębnego i różnego statusu tego terytorium, wbrew zasadzie samostanowienia, i po trzecie, na naruszeniu wymogu zgody ludu tego terytorium jako podmiotu trzeciego względem spornej umowy w rozumieniu zasady względnej skuteczności traktatów. Sąd oddalił część pierwszą zarzutu trzeciego, ale uwzględnił część trzecią tego zarzutu. Sąd uznał zatem, że bez konieczności badania części drugiej tego zarzutu i pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić nieważność spornej decyzji. W pkt 364 zaskarżonego wyroku Sąd podsumował w następujący sposób swoje rozumowanie w odpowiedzi na część trzecią zarzutu trzeciego skargi Frontu Polisario: „[…] przyjmując [sporną] decyzję, Rada nie uwzględniła w wystarczającym stopniu wszystkich istotnych okoliczności dotyczących sytuacji Sahary Zachodniej i niesłusznie uznała, iż dysponuje zakresem uznania przy podejmowaniu decyzji, czy należy zastosować się do wymogu, zgodnie z którym lud tego terytorium powinien wyrazić zgodę na stosowanie spornej umowy do tego terytorium jako podmiot trzeci wobec tej umowy, zgodnie z przyjętą przez Trybunał wykładnią zasady względnej skuteczności traktatów w związku z zasadą samostanowienia. W szczególności, po pierwsze, Rada niesłusznie uznała, że obecna sytuacja tego terytorium nie pozwala na upewnienie się co do istnienia zgody wspomnianego ludu, w szczególności za pośrednictwem [Frontu Polisario]. Po drugie, uznając, że konsultacje prowadzone przez Komisję i ESDZ umożliwiły dostosowanie się do zasady względnej skuteczności traktatów w wykładni nadanej jej przez Trybunał w szczególności w pkt 106 wyroku [z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973], Rada popełniła błąd zarówno co do zakresu tych konsultacji, jak i co do zakresu wymogu określonego w tym punkcie. Po trzecie, Rada niesłusznie uznała, że mogła zastąpić ten wymóg kryteriami rzekomo ustanowionymi w piśmie […] z dnia 29 stycznia 2002 r. [doradcy prawnego, zastępcy sekretarza generalnego ONZ ds. prawnych (zwanego dalej »pismem doradcy prawnego ONZ z dnia 29 stycznia 2002 r.«)]”. W pierwszej kolejności należy zbadać zarzuty stron wnoszących odwołanie dotyczące zgody ludu Sahary Zachodniej wyrażonej w drodze konsultacji z przedstawicielami ludności Sahary Zachodniej, a także zakresu kontroli sądowej spornej decyzji i, co za tym idzie, spornej umowy w odniesieniu do tej zgody, w tym ich argumentację dotyczącą znaczenia pisma doradcy prawnego ONZ z dnia 29 stycznia 2002 r. W drugiej kolejności należy zbadać ich zarzuty dotyczące konieczności uzyskania takiej zgody i uznania Frontu Polisario za podmiot, do którego należy wyrażenie tej zgody. – W przedmiocie zarzutów dotyczących zgody ludu Sahary Zachodniej wyrażonej w drodze konsultacji z przedstawicielami ludności Sahary Zachodniej i zakresu kontroli sądowej spornej decyzji Należy przypomnieć, że w pkt 106 wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), Trybunał zauważył w kontekście wykładni wyrażenia „terytorium Królestwa Maroka” zawartego w art. 94 układu o stowarzyszeniu, że lud Sahary Zachodniej powinien być postrzegany jako „podmiot trzeci” w rozumieniu zasady względnej skuteczności traktatów oraz że na ów podmiot trzeci, jako na taki, stosowanie układu o stowarzyszeniu może mieć wpływ w wypadku objęcia terytorium Sahary Zachodniej zakresem stosowania rzeczonego układu, bez konieczności ustalenia, czy takie stosowanie mogłoby mu zaszkodzić czy – przeciwnie – być dla niego korzystne. Uznał on bowiem, że zarówno w jednym, jak i w drugim wypadku na rzeczone stosowanie powinna zostać wyrażona zgoda takiego podmiotu trzeciego. Tymczasem z wyroku zaskarżonego w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), nie wynika, aby lud Sahary Zachodniej wyraził taką zgodę. W niniejszej sprawie należy zaznaczyć, że w motywach 11 i 12 spornej decyzji wskazano, co następuje: „(11) Mając na uwadze rozważania zawarte w wyroku [z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118)], Komisja – wraz z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych [(ESDZ)] – podjęła wszelkie racjonalne i wykonalne w obecnym kontekście działania w celu właściwego włączenia zainteresowanej ludności, aby zapewnić uzyskanie jej zgody. Przeprowadzono szerokie konsultacje w Saharze Zachodniej i w Królestwie Marokańskim, a podmioty społeczno-gospodarcze i polityczne, które wzięły udział w konsultacjach, wyraźnie opowiedziały się za zawarciem umowy w sprawie połowów. Front Polisario oraz niektóre inne podmioty odmówiły jednak wzięcia udziału w procesie konsultacji. (12) Podmioty, które nie zgodziły się wziąć udziału w procesie, odmówiły stosowania umowy w sprawie połowów i protokołu wykonawczego do niej do wód przyległych do Sahary Zachodniej, ponieważ uważały zasadniczo, że takie akty potwierdzałyby stanowisko Królestwa Marokańskiego w kwestii terytorium Sahary Zachodniej. Postanowienia umowy w sprawie połowów ani protokołu wykonawczego do niej absolutnie nie implikują jednak, że uznana została suwerenność lub suwerenne prawa Królestwa Marokańskiego względem Sahary Zachodniej i wód do niej przyległych. Unia nadal będzie też nasilać starania na rzecz procesu – rozpoczętego i kontynuowanego pod egidą Organizacji Narodów Zjednoczonych – pokojowego rozstrzygnięcia sporu”. W tym względzie należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że – jak wskazano w pkt 30 niniejszego wyroku – w następstwie wybuchu konfliktu zbrojnego między w szczególności Królestwem Marokańskim a Frontem Polisario w latach 70. XX w. znaczna część ludności Sahary Zachodniej uciekła przed tym konfliktem i znalazła schronienie na terytorium algierskim. Pełnomocnik Frontu Polisario wskazał w tym względzie na rozprawie przed Trybunałem, co nie zostało zakwestionowane, że obecnie z łącznej liczby około 500000 Sahrawi około 250000 mieszka w obozach dla uchodźców w Algierii, jedna czwarta na obszarze Sahary Zachodniej pod kontrolą marokańską i ostatnia około jedna czwarta gdzie indziej na świecie. Wynika z tego, że większość obecnej ludności Sahary Zachodniej nie należy do ludu, któremu przysługuje prawo do samostanowienia, a mianowicie ludu Sahary Zachodniej. Tymczasem ten ostatni, w dużej części przeniesiony, jest jedynym podmiotem prawa do samostanowienia w odniesieniu do terytorium Sahary Zachodniej. Prawo do samostanowienia przysługuje bowiem danemu ludowi, a nie ludności tego terytorium w ogóle, z której zgodnie z szacunkami przedstawionymi na rozprawie przed Trybunałem przez Komisję jedynie 25 % ma pochodzenie Sahrawi. [Tekst sprostowany postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r.] Jak wskazano w pkt 129 wydanego dzisiaj wyroku, Komisja i Rada/Front Polisario (C‑779/21 P i C‑799/21 P), istnieje w tym względzie różnica między pojęciem „ludności” terytorium niesamodzielnego a „ludem” tego terytorium. To ostatnie pojęcie oznacza jednostkę polityczną, której przysługuje prawo do samostanowienia, podczas gdy pojęcie „ludności” dotyczy mieszkańców danego terytorium. W niniejszej sprawie Komisja i ESDZ przeprowadziły konsultacje z „odnośną ludnością”, które – jak zauważył Sąd w pkt 329 zaskarżonego wyroku – obejmowały zasadniczo ludność, która znajduje się obecnie na terytorium Sahary Zachodniej, niezależnie od jej przynależności lub jej braku do ludu tego terytorium. Jak słusznie orzekł w istocie Sąd w pkt 354 zaskarżonego wyroku, konsultacje te nie mogą być zatem równoznaczne z uzyskaniem zgody „ludu” terytorium niesamodzielnego Sahary Zachodniej. W drugiej kolejności należy przypomnieć, że pośród mających zastosowanie norm, na które można się powoływać w ramach stosunków pomiędzy stronami układu między Unią a państwem trzecim, istnieje należąca do ogólnego prawa międzynarodowego zasada względnej skuteczności traktatów, wedle której traktaty nie mogą szkodzić ani przynosić korzyści podmiotom trzecim („pacta tertiis nec nocent nec prosunt”). Ta zasada ogólnego prawa międzynarodowego znalazła szczególny wyraz w art. 34 konwencji wiedeńskiej, zgodnie z którym traktat nie tworzy obowiązków ani praw dla państwa trzeciego bez jego zgody (wyrok z dnia 25 lutego 2010 r., Brita,C‑386/08, EU:C:2010:91, pkt 44). Wspomniana zasada, o której mowa również w pkt 106 wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), ma szerszy zakres niż zwykła reguła wykładni umów międzynarodowych. Nawet jeśli bowiem, jak słusznie twierdzą strony wnoszące odwołanie, na umowę wywierającą wpływ na prawa lub obowiązki podmiotu trzeciego, w braku jego zgody, nie można powoływać się wobec niego zgodnie z umownym prawem międzynarodowym, to jednak wprowadzenie tej umowy w życie może mieć wpływ na ten podmiot trzeci w przypadku włączenia do jej zakresu stosowania terytorium, w stosunku do którego wspomniany podmiot trzeci jest suwerenem lub korzysta z prawa do samostanowienia. Takie wprowadzenie w życie może w tym względzie naruszać alternatywnie, w odniesieniu do państwa, jego suwerenność nad jego terytorium, a w przypadku ludu – jego prawo do samostanowienia na terytorium, do którego odnosi się to prawo. Tak więc, jak Trybunał zauważył we wspomnianym pkt 106, na wprowadzenie w życie umowy międzynarodowej między Unią a Królestwem Marokańskim na terytorium Sahary Zachodniej powinna zostać wyrażona zgoda ludu Sahary Zachodniej. Wynika z tego, że brak zgody tego ludu na taką umowę, której wprowadzenie w życie rozciąga się na wspomniane terytorium lub na wody przyległe do niego, może mieć wpływ na ważność aktu Unii, takiego jak sporna decyzja, dotyczącego zawarcia tej umowy. Należy przypomnieć w tym względzie, że zgodnie z art. 3 ust. 5 i art. 21 ust. 1 TUE działania Unii na arenie międzynarodowej przyczyniają się między innymi do ścisłego przestrzegania i rozwoju prawa międzynarodowego, w szczególności zasad Karty Narodów Zjednoczonych. Na wniosek ten nie ma wpływu zakres uznania, jakim dysponuje Rada. Jak Sąd wskazał bowiem w pkt 349 wyroku z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑279/19, EU:T:2021:639), który jest wyrokiem zaskarżonym w sprawach połączonych C‑779/21 P i C‑799/21 P, do którego odsyła pkt 335 zaskarżonego wyroku, ów zakres uznania jest prawnie ograniczony, po pierwsze, wynikającym z zasady samostanowienia obowiązkiem poszanowania, w ramach stosunków między Unią a Królestwem Marokańskim, odrębnego i różnego statusu Sahary Zachodniej, a po drugie, wywiedzionym z zasady względnej skuteczności traktatów wymogiem, zgodnie z którym lud tego terytorium musi wyrazić zgodę na umowę między Unią a Królestwem Marokańskim, która ma być stosowana na tym terytorium. Sąd słusznie zatem stwierdził we wspomnianym pkt 335, że wprawdzie do Rady należała ocena, czy obecna sytuacja tego terytorium uzasadniała dostosowanie sposobów wyrażenia tej zgody i czy spełnione zostały przesłanki pozwalające na uznanie, że lud Sahary Zachodniej ją wyraził, jednak nie należała do tej instytucji decyzja co do tego, czy mogła ona obyć się bez wspomnianej zgody, gdyż w przeciwnym razie doszłoby do naruszenia wymogu, zgodnie z którym konieczne było uzyskanie zgody ludu tego terytorium na taką umowę. W konsekwencji nie można zarzucać Sądowi, że przekroczył określone w orzecznictwie Trybunału granice kontroli sądowej aktów Unii wchodzących w zakres jej działań zewnętrznych w świetle międzynarodowego prawa zwyczajowego w odniesieniu do oceny przesłanki dotyczącej konieczności uzyskania zgody ludu Sahary Zachodniej. W trzeciej kolejności, co się tyczy argumentacji dotyczącej znaczenia pisma doradcy prawnego ONZ z dnia 29 stycznia 2002 r. w odniesieniu do wymogu uzyskania zgody ludu Sahary Zachodniej, argumentację tę należy oddalić jako bezzasadną. Sąd słusznie uznał bowiem w istocie w pkt 362 zaskarżonego wyroku, że pismo to nie stanowi źródła prawa Unii, na które można się powołać przed sądem Unii, ponieważ nie można go uznać, jako takiego, ani za normę umownego prawa międzynarodowego wiążącego Unię, ani za normę międzynarodowego prawa zwyczajowego [zob. podobnie wyrok z dnia 6 października 2020 r., Komisja/Węgry (Szkolnictwo wyższe),C‑66/18, EU:C:2020:792, pkt 87 i przytoczone tam orzecznictwo]. Należy ponadto oddalić jako bezskuteczną argumentację Komisji dotyczącą dokonanego przez Sąd w pkt 330 zaskarżonego wyroku porównania między rozpatrywanymi konsultacjami przeprowadzonymi przez Komisję i ESDZ z jednej strony a szerokimi konsultacjami z zainteresowanymi stronami, o których mowa w art. 11 ust. 3 TUE i art. 2 Protokołu (nr 2) w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności, załączonego do traktatu UE i traktatu FUE, z drugiej strony. Wystarczy bowiem stwierdzić w tym względzie, że w każdym razie, jak wskazał w istocie Sąd, takie konsultacje, które powinny poprzedzać w szczególności przedstawienie przez Komisję wniosków prawodawczych, różnią się zasadniczo, ze względu na swój charakter i przedmiot, od wynikającego z międzynarodowego prawa zwyczajowego wymogu, aby lud, któremu przysługuje prawo do samostanowienia, wyraził zgodę na stosowanie na terytorium, do którego odnosi się to prawo, umowy międzynarodowej, w odniesieniu do której jest on podmiotem trzecim. W związku z tym Sąd mógł słusznie stwierdzić w pkt 364 zaskarżonego wyroku, po pierwsze, że Rada, uznając, iż konsultacje przeprowadzone przez Komisję i ESDZ pozwoliły na zastosowanie się do zasady względnej skuteczności traktatów w wykładni nadanej jej przez Trybunał w pkt 106 wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), popełniła błąd zarówno co do zakresu tych konsultacji, jak i co do zakresu wymogu, o którym mowa w tym pkt 106, a po drugie, że Rada błędnie uznała, iż mogła oprzeć się na piśmie doradcy prawnego ONZ z dnia 29 stycznia 2002 r. w celu zastąpienia tego wymogu kryteriami rzekomo ustanowionymi w tym piśmie. – W przedmiocie zarzutów dotyczących konieczności uzyskania zgody ludu Sahary Zachodniej i uznania Frontu Polisario za podmiot, do którego należy wyrażenie tej zgody Jak przypomniano w pkt 152 niniejszego wyroku, Sąd stwierdził w pkt 364 zaskarżonego wyroku, że przyjmując sporną decyzję, Rada nie uwzględniła w wystarczającym stopniu wszystkich istotnych okoliczności dotyczących sytuacji Sahary Zachodniej i niesłusznie uznała, iż dysponuje zakresem uznania przy podejmowaniu decyzji, czy należy zastosować się do wymogu, zgodnie z którym lud tego terytorium powinien wyrazić zgodę na stosowanie spornej umowy do tego terytorium, jako podmiot trzeci wobec tej umowy, zgodnie z przyjętą przez Trybunał wykładnią zasady względnej skuteczności traktatów w związku z zasadą samostanowienia. W szczególności ocenił on, że Rada i Komisja niesłusznie uznały, iż obecna sytuacja terytorium Sahary Zachodniej nie pozwala na upewnienie się co do istnienia tej zgody. Konkretnie Sąd wskazał w pkt 317 zaskarżonego wyroku, że Królestwo Marokańskie nie przyjmuje nałożonych na nie obowiązków i przyznanych mu kompetencji na mocy spornej umowy w odniesieniu do terytorium Sahary Zachodniej i wód przyległych w celu wykonywania praw ludu tego terytorium na rzecz tego ludu. Uznał on bowiem, że Królestwo Marokańskie nie zamierza przyznać temu ludowi praw „w odniesieniu do eksploatacji zasobów rybnych na tych wodach i do podziału wynikających z niej korzyści” oraz że ponadto prawa, które umowa ta może ewentualnie stworzyć dla podmiotów mających siedzibę na wspomnianym terytorium, dotyczą jednostek, a nie podmiotu trzeciego, który ma wyrazić zgodę na tę umowę. Co się tyczy korzyści, jakie mogą z tego wyniknąć dla ludności tego terytorium, to zdaniem Sądu stanowią one „skutki czysto społeczno-gospodarcze, i do tego pośrednie, których nie można utożsamiać z prawami”. Następnie w pkt 318 zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, co następuje: „Natomiast skoro sporna umowa przyznaje jednej ze stron kompetencję na terytorium podmiotu trzeciego, której on sam nie może zatem wykonywać ani w danym przypadku delegować jej wykonania, skutkuje ona nałożeniem na dany podmiot trzeci, jak podkreśla skarżący, obowiązku, niezależnie od podnoszonej przez Radę okoliczności, że nie jest on na tym etapie w stanie wykonywać tych kompetencji samodzielnie ani za pośrednictwem swojego przedstawiciela. Jego zgoda na sporną umowę powinna być zatem wyraźna”. Tymczasem rozumowanie Sądu przedstawione w pkt 318 zaskarżonego wyroku narusza prawo. W tym względzie co prawda – jak stwierdzono w pkt 161–164 i 169 niniejszego wyroku – Sąd słusznie stwierdził w istocie, że na podstawie zasad prawa do samostanowienia i względnej skuteczności traktatów, zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez Trybunał, zgoda ludu Sahary Zachodniej na wprowadzenie w życie spornej umowy na tym terytorium była warunkiem ważności spornej decyzji i że konsultacje przeprowadzone przez Komisję i ESDZ nie mogły wykazać takiej zgody tego ludu. Natomiast błędnie zinterpretował on sporną umowę, gdy stwierdził w istocie w pkt 318 zaskarżonego wyroku, że umowa ta skutkuje nałożeniem na lud Sahary Zachodniej obowiązku, przyznając władzom Królestwa Marokańskiego pewne kompetencje, których wykonanie jest przewidziane na terytorium Sahary Zachodniej. Choć bowiem wprowadzenie w życie spornej umowy oznacza, że działania władz marokańskich dokonywane na terytorium Sahary Zachodniej wywierają skutki prawne takie jak opisane w pkt 119–125 niniejszego wyroku, zmieniające sytuację prawną ludu tego terytorium, to okoliczność, iż owa umowa przyznaje tym władzom pewne kompetencje administracyjne wykonywane na wspomnianym terytorium, nie pozwala jednak uznać, że wspomniana umowa stwarza obowiązki prawne ciążące na tym ludzie jako na podmiocie prawa międzynarodowego. W tym względzie, jak podkreślono w wymianie listów, sporna umowa nie implikuje uznania przez Unię podnoszonej suwerenności Królestwa Marokańskiego nad Saharą Zachodnią. Lud Sahary Zachodniej nie jest ponadto adresatem upoważnień do połowów ani innych aktów administracyjnych wydanych przez władze marokańskie w ramach stosowania tej umowy, które byłby zobowiązany uznać, ani środków przyjętych w odniesieniu do nich przez organy Unii i państw członkowskich. Wynika stąd, że Sąd, opierając się na błędnym założeniu, stwierdził w pkt 318 zaskarżonego wyroku, iż wyrażenie zgody ludu Sahary Zachodniej na sporną umowę powinno być wyraźne. Trzeba jednak przypomnieć, że jeśli uzasadnienie orzeczenia Sądu obarczone jest naruszeniem prawa Unii, ale jego sentencję należy uznać za zasadną w świetle innych względów prawnych, to naruszenie takie nie może skutkować uchyleniem tego orzeczenia, przy czym w takiej sytuacji uzasadnienie to należy zastąpić innym (wyrok z dnia 17 stycznia 2023 r., Hiszpania/Komisja,C‑632/20 P, EU:C:2023:28, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo). Należy zatem zbadać, czy sentencja zaskarżonego wyroku – w zakresie, w jakim stwierdzono w niej nieważność spornej decyzji – nie wydaje się zasadna w świetle innych względów prawnych niż te dotknięte błędem wskazanym w pkt 174–177 niniejszego wyroku. W tym względzie należy zauważyć, że międzynarodowe prawo zwyczajowe nie przewiduje szczególnej formy wyrażenia przez podmiot trzeci zgody na umowę, która przyznaje mu prawo (zob. podobnie wyrok Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej z dnia 7 czerwca 1932 r. w sprawie „Zones Franches de la Haute-Savoie et du Pays de Gex”, Zb.Orz. CPJI 1927, seria A/B, nr 46, s. 148). Wynika z tego, że prawo to nie wyklucza możliwości wyrażenia takiej zgody w sposób dorozumiany w pewnych okolicznościach. Zatem w szczególnej sytuacji ludu terytorium niesamodzielnego można domniemywać istnienia zgody tego ludu na umowę międzynarodową, w stosunku do której ma on status podmiotu trzeciego i której stosowanie jest przewidziane na terytorium, do którego odnosi się jego prawo do samostanowienia, o ile spełnione są dwie przesłanki. Po pierwsze, rozpatrywana umowa nie powinna tworzyć obowiązku ciążącego na tym ludzie. Po drugie, wspomniana umowa powinna przewidywać, że sam dany lud, który może nie być odpowiednio reprezentowany przez ludność terytorium, do którego odnosi się prawo do samostanowienia przysługujące temu ludowi, uzyskuje określoną, konkretną, istotną i weryfikowalną korzyść wynikającą z eksploatacji zasobów naturalnych tego terytorium i proporcjonalną do zakresu tej eksploatacji. Korzyść ta powinna być obwarowana gwarancjami, że eksploatacja ta odbywa się w warunkach zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju w celu zapewnienia, że nieodnawialne zasoby naturalne pozostają w dużej mierze dostępne oraz że odnawialne zasoby naturalne, takie jak zasoby rybne, stale się odnawiają. Wreszcie rozpatrywana umowa powinna również przewidywać mechanizm regularnej kontroli pozwalający na sprawdzenie rzeczywistego charakteru korzyści przyznanej na jej podstawie danemu ludowi. Spełnienie tych przesłanek jest konieczne w celu zapewnienia zgodności takiej umowy z wynikającą z art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych i usankcjonowaną w międzynarodowym prawie zwyczajowym zasadą nadrzędności interesów ludów terytoriów niesamodzielnych. Przyczynia się ono zatem do tego, by działania Unii na arenie międzynarodowej opierały się, jak przewiduje art. 21 ust. 1 TUE, na zasadach Karty Narodów Zjednoczonych i prawa międzynarodowego. W przypadku gdy obie przesłanki przedstawione w pkt 181 niniejszego wyroku są spełnione, zgodę danego ludu należy uznać za uzyskaną. Okoliczność, że ruch, który prezentuje się jako uprawniony przedstawiciel tego ludu, sprzeciwia się tej umowie, nie może jako taka wystarczyć do podważenia istnienia takiej domniemanej zgody. To domniemanie zgody może jednak zostać obalone, o ile uprawnieni przedstawiciele wspomnianego ludu udowodnią, że system korzyści przyznanych temu ludowi przez daną umowę czy też mechanizm regularnej kontroli, z którym ma być związany, nie spełniają przesłanek przedstawionych w pkt 181 niniejszego wyroku. W razie potrzeby do sądu Unii należy rozstrzygnięcie tej kwestii w szczególności w celu dokonania oceny, czy wspomniana umowa zapewnia odpowiednią ochronę prawa danego ludu do samostanowienia lub stałej suwerenności nad zasobami naturalnymi, która wynika z tego prawa, a także z art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych. Komisja, Rada, Parlament Europejski i każde państwo członkowskie mogą również przed podpisaniem lub zawarciem umowy między Unią a Królestwem Marokańskim przewidującej taki system korzyści uzyskać opinię Trybunału w przedmiocie zgodności przewidywanej umowy z postanowieniami traktatów, w szczególności z art. 21 ust. 1 TUE. W niniejszej sprawie, co się tyczy pierwszej z dwóch przesłanek wymienionych w pkt 181 niniejszego wyroku, należy uznać, że została ona spełniona. Z powodów przedstawionych w pkt 174 i 175 tego wyroku chociaż sporna umowa zmienia sytuację prawną ludu Sahary Zachodniej w prawie Unii w świetle prawa do samostanowienia, którym dysponuje on na tym terytorium, to nie tworzy ona jednak obowiązków prawnych ciążących na tym ludzie jako na podmiocie prawa międzynarodowego. Co się tyczy drugiej przesłanki, należy stwierdzić, że korzyść na rzecz ludu Sahary Zachodniej, odpowiadająca cechom wskazanym w pkt 181 niniejszego wyroku, w sposób oczywisty nie występuje w spornej umowie. W szczególności, jak Sąd słusznie stwierdził w pkt 312 i 314 zaskarżonego wyroku, sporna umowa nie przyznaje żadnego prawa ludowi Sahary Zachodniej jako podmiotowi trzeciemu w stosunku do tej umowy. Po pierwsze bowiem, uprawnienia do połowów przyznane na podstawie umowy w sprawie połowów na wodach przyległych do Sahary Zachodniej zostały przyznane na rzecz Unii i państw członkowskich. Ponadto zarządzanie działalnością połowową na tych wodach, w szczególności w ramach określania obszarów zarządzania mających zastosowanie do tych wód, jest wykonywane przez organy marokańskie w ramach ich krajowych przepisów ustawowych i wykonawczych, zgodnie z art. 6 ust. 1 rzeczonej umowy. Po drugie, poszczególne składniki rekompensaty finansowej są przekazywane organom marokańskim, jak wynika z art. 4 ust. 4 i art. 8 ust. 3 protokołu wykonawczego oraz pkt E rozdziału I załącznika do tego protokołu. W tym względzie, jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 145 i 147 opinii, zakres stosowania spornej umowy ustala się poprzez odniesienie do jednego „obszaru połowowego”, zdefiniowanego jako obejmujący zasadniczo całość wód przyległych do Królestwa Marokańskiego i wód przyległych do terytorium Sahary Zachodniej. Definicja „obszaru połowowego” nie zawiera jednak rozróżnienia na wody przyległe do terytorium Królestwa Marokańskiego i wody przyległe do terytorium Sahary Zachodniej. W związku z tym sporna umowa nie określa, która część uprawnień do połowów Unii odpowiada wodom przyległym do Królestwa Marokańskiego, a która część tych uprawnień odpowiada wodom przyległym do terytorium Sahary Zachodniej. Jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 161 i 162 opinii, prawdą jest, że umowa ta przewiduje wymóg „sprawiedliwego podziału geograficznego i społecznego” korzyści społeczno-ekonomicznych wynikających z rekompensaty finansowej wypłacanej przez Unię Królestwu Marokańskiemu. Niemniej jednak, jak Sąd stwierdził zasadniczo w pkt 316 zaskarżonego wyroku, którego to stwierdzenia nie zakwestionowano co do istoty, z przepisów spornej umowy nie wynika, w jaki sposób zasada sprawiedliwego podziału geograficznego i społecznego rekompensaty finansowej jest realizowana w sposób zróżnicowany na terytorium Sahary Zachodniej i na terytorium Królestwa Marokańskiego. W każdym razie wspomniana umowa nie przewiduje przyznania żadnej rekompensaty finansowej konkretnie na rzecz ludu Sahary Zachodniej. Wynika z tego, że nie można domniemywać, iż lud Sahary Zachodniej wyraził zgodę na stosowanie spornej umowy do wód przyległych do tego terytorium. Należy uściślić, że możliwości domniemania zgody w myśl pkt 180–183 niniejszego wyroku nie można podważyć z tego powodu, iż art. 73 Karty Narodów Zjednoczonych, dotyczący terytoriów niesamodzielnych, odnosi się do „ludności” i „mieszkańców” tych terytoriów i definiuje jako „święty” obowiązek popierania ze wszystkich sił ich dobrobytu, włączając w to, w przypadku Sahary Zachodniej, część „ludności” tego terytorium, która nie należy do „ludu” Sahary Zachodniej. W tym względzie w rezolucji 2703 (2023) Rady Bezpieczeństwa ONZ, wspomnianej w pkt 35 niniejszego wyroku, uznano za istotne postępy negocjacji w celu poprawy jakości życia mieszkańców Sahary Zachodniej we wszystkich dziedzinach. Tymczasem gdyby umowa miała w przyszłości przynosić korzyści ludowi Sahary Zachodniej zgodnie z wymogami przedstawionymi w pkt 181 niniejszego wyroku, możliwość osiągania korzyści z tej umowy również przez ogół mieszkańców tego terytorium nie mogłaby stanąć na przeszkodzie stwierdzeniu domniemanej zgody tego ludu. [Tekst sprostowany postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r.] Ponadto z uwagi na stwierdzenie dokonane w pkt 173 niniejszego wyroku, zgodnie z którym konsultacje przeprowadzone przez Komisję i ESDZ nie mogły wykazać takiej zgody wspomnianego ludu, wniosek Sądu zawarty w pkt 364 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym przyjmując sporną decyzję, po pierwsze, Rada nie uwzględniła w wystarczającym stopniu wszystkich istotnych okoliczności dotyczących sytuacji Sahary Zachodniej, a po drugie, Rada i Komisja niesłusznie uznały, że obecna sytuacja tego terytorium nie pozwala na upewnienie się co do istnienia zgody ludu Sahary Zachodniej na sporną umowę, należy uznać za zasadny. Zarzut czwarty odwołania w sprawie C‑778/21 P i zarzut czwarty odwołania w sprawie C‑798/21 P należy zatem oddalić jako bezzasadne. W przedmiocie zarzutu piątego odwołania w sprawie C‑778/21 P i zarzutu trzeciego odwołania w sprawie C‑798/21 P, dotyczących naruszeń prawa w odniesieniu do możliwości powołania się na prawo międzynarodowe Argumentacja stron Komisja w zarzucie piątym i Rada w zarzucie trzecim zarzucają Sądowi naruszenie prawa w odniesieniu do możliwości powołania się na normy prawa międzynarodowego w ramach skargi dotyczącej ważności decyzji w sprawie zawarcia przez Unię umowy międzynarodowej. Zarzuty te dotyczą zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd orzekł w pkt 294 tego wyroku, że Front Polisario mógł powoływać się na zasadę samostanowienia oraz na zasadę względnej skuteczności traktatów, wobec czego podniesiony przed nim zarzut trzeci nie był bezskuteczny. Instytucje te przypominają w szczególności orzecznictwo, zgodnie z którym w celu zbadania przez Trybunał ważności aktu Unii jednostka może powołać się na zasady międzynarodowego prawa zwyczajowego tylko wtedy, gdy mogą one podważyć kompetencję Unii do wydania aktu i jeśli dany akt może wpłynąć na prawa, które jednostka wywodzi z prawa Unii, lub stworzyć po jej stronie obowiązki w świetle tego prawa (zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r., Air Transport Association of America i in., C‑366/10, EU:C:2011:864, pkt 107). Rada podkreśla też, że choć można powołać się na normy prawa międzynarodowego, to jednak kontrola Trybunału ogranicza się w każdym razie do istnienia oczywistych błędów w ocenie popełnionych przez instytucje w odniesieniu do przesłanek stosowania tych norm zgodnie z wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r., Air Transport Association of America i in. (C‑366/10, EU:C:2011:864, pkt 107). W niniejszej sprawie zasady samostanowienia i względnej skuteczności traktatów nie mogą podważyć kompetencji Unii, ponieważ Trybunał wskazał już w sposób dorozumiany, że prawo międzynarodowe nie wyklucza, iż umowa międzynarodowa może, w drodze odstępstwa od zasady ogólnej, wiązać państwo w odniesieniu do innego terytorium, co Sąd wyraźnie potwierdził, oddalając zarzut dotyczący braku kompetencji Rady do zawarcia spornej umowy. W każdym razie względna skuteczność traktatów nie dotyczy ważności umowy międzynarodowej, lecz możliwości powoływania się na nią. Republika Francuska wskazuje w tym względzie, że nawet gdyby można było powołać się na zasadę względnej skuteczności traktatów i została ona naruszona w niniejszej sprawie, takie naruszenie nie pociągałoby za sobą nieważności spornej decyzji, ponieważ zgodnie z tą zasadą zgoda podmiotu trzeciego nie warunkuje ważności danej umowy międzynarodowej. Front Polisario odpiera tę argumentację. Ocena Trybunału W pkt 290 zaskarżonego wyroku Sąd, odsyłając do pkt 282–291 wyroku z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑279/19, EU:T:2021:639), uznał, że w celu obrony praw wywodzonych przez lud Sahary Zachodniej z zasady samostanowienia i z zasady względnej skuteczności traktatów Front Polisario powinien mieć możliwość powołania się na naruszenie jasnych, precyzyjnych i bezwarunkowych obowiązków – mających zastosowanie w ramach stosunków między Unią a Królestwem Marokańskim i wywiedzionych przez Trybunał w wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., Rada/Front Polisario (C‑104/16 P, EU:C:2016:973), z wykładni układu o stowarzyszeniu w świetle zasad samostanowienia i względnej skuteczności traktatów – wobec decyzji zaskarżonej w sprawie, w której zapadł ten pierwszy wyrok, w zakresie, w jakim takie zarzucane naruszenie mogło mieć wpływ na wspomniany lud jako podmiot trzeci w stosunku do umowy zawartej między Unią a Królestwem Marokańskim. Sąd przypomniał ponadto, że we wspomnianym wyroku uznał, iż orzecznictwo dotyczące możliwości powołania się na zasady międzynarodowego prawa zwyczajowego, przedstawione w pkt 107–109 wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r., Air Transport Association of America i in. (C‑366/10, EU:C:2011:864), nie stoi na przeszkodzie temu wnioskowi. Sad stwierdził bowiem, że rozważania zawarte w tych punktach opierały się na ocenie szczególnych okoliczności danej sprawy, dotyczących charakteru powołanych zasad prawa międzynarodowego i zaskarżonego aktu oraz sytuacji prawnej skarżących w postępowaniu głównym, które nie są porównywalne z okolicznościami sprawy, w której zapadł wyrok z dnia 29 września 2021 r., Front Polisario/Rada (T‑279/19, EU:T:2021:639). Sąd uznał w szczególności, że owe rozważania mają zastosowanie do możliwości powołania się wobec spornej decyzji na zasadę samostanowienia i na zasadę względnej skuteczności traktatów, zważywszy na możliwość zastosowania wspomnianych zasad w ramach porozumienia połowowego zawartego między Unią a Królestwem Marokańskim, stwierdzoną przez Trybunał w pkt 63–72 wyroku z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK (C‑266/16, EU:C:2018:118). Rozumowanie to nie narusza prawa. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Unia ma obowiązek wykonywania swoich kompetencji z poszanowaniem całego prawa międzynarodowego, w tym nie tylko norm i zasad ogólnego i zwyczajowego prawa międzynarodowego, lecz również postanowień konwencji międzynarodowych, które ją wiążą (zob. podobnie wyrok z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK,C‑266/16, EU:C:2018:118, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że w ramach skargi o stwierdzenie nieważności Trybunał jest właściwy do dokonania oceny, czy zawarta przez Unię umowa międzynarodowa jest zgodna z normami prawa międzynarodowego, które zgodnie z traktatami wiążą Unię. Kontrola ważności, jaką Trybunał może być zobowiązany przeprowadzić w odniesieniu do aktu, na mocy którego Unia zawarła taką umowę międzynarodową, może dotyczyć zgodności z prawem tego aktu w świetle samej treści danej umowy międzynarodowej (zob. podobnie wyrok z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK,C‑266/16, EU:C:2018:118, pkt 48–51 i przytoczone tam orzecznictwo). Sąd mógł zatem słusznie uznać, że można się powołać na zasadę samostanowienia i zasadę względnej skuteczności traktatów w ramach kontroli ważności spornej decyzji. W związku z tym nie można uwzględnić argumentu Komisji i Rady, zgodnie z którym z wyroku z dnia 21 grudnia 2011 r., Air Transport Association of America i in. (C‑366/10, EU:C:2011:864), należy wywieść, że na zasady te nie można się powoływać w ramach kontroli ważności spornej decyzji. Co się tyczy podniesionego przez Radę zarzutu, zgodnie z którym dokonywana przez sąd Unii kontrola zgodności aktu Unii z takimi normami prawa międzynarodowego powinna ograniczać się do oczywistych błędów w ocenie, pokrywa się on zasadniczo z argumentem podniesionym w ramach zarzutów czwartych odwołania, dotyczącym naruszenia przez Sąd zakresu uznania, jakim Rada dysponuje w dziedzinie stosunków zewnętrznych. Argument ten należy zatem oddalić z tych samych powodów, które zostały przedstawione w pkt 162 niniejszego wyroku. W konsekwencji zarzut piąty odwołania w sprawie C‑778/21 P oraz zarzut trzeci odwołania w sprawie C‑798/21 P należy oddalić jako bezzasadne. Ponieważ żaden z zarzutów podniesionych przez Komisję i Radę na poparcie odwołań w sprawach C‑778/21 P i C‑798/21 P nie został uwzględniony, odwołania te należy oddalić w całości. W przedmiocie żądań przedstawionych tytułem pomocniczym przez Radę i Komisję Argumentacja stron Tytułem pomocniczym Rada, podkreślając ryzyko – w przypadku stwierdzenia nieważności spornej decyzji – poważnych negatywnych konsekwencji dla działań zewnętrznych Unii i podważenia pewności prawnej zobowiązań międzynarodowych, na które wyraziła ona zgodę i które wiążą instytucje i państwa członkowskie, uważa za konieczne, na wypadek oddalenia przez Trybunał odwołania od zaskarżonego wyroku, nakazanie utrzymania w mocy skutków tej decyzji przez okres dwunastu miesięcy. Komisja uważa natomiast, że pożądane byłoby utrzymanie w mocy skutków spornej decyzji przez półtora roku, w przypadku gdyby Trybunał uznał, że stwierdzenie nieważności tej decyzji jest uzasadnione ze względów innych niż wskazane w zaskarżonym wyroku i gdyby z ustaleń Trybunału można było wywnioskować realistyczną możliwość, że porozumienie obejmujące Saharę Zachodnią może jednak zostać zawarte z Królestwem Marokańskim, aby umożliwić negocjacje niezbędne do przyjęcia decyzji Rady w sprawie podpisania i zawarcia takiego porozumienia. Front Polisario sprzeciwia się tym żądaniom. Ocena Trybunału Zgodnie z art. 264 akapit drugi TFUE Trybunał wskazuje, jeśli uzna to za niezbędne, które skutki aktu, o którego nieważności orzekł, powinny być uważane za ostateczne. Z orzecznictwa Trybunału wynika w tym względzie, że skutki takiego aktu mogą zostać utrzymane w mocy ze względów pewności prawa, a w szczególności wówczas, gdy bezpośrednie skutki stwierdzenia nieważności tego aktu wywołałyby poważne negatywne konsekwencje dla zainteresowanych stron [wyrok z dnia 1 marca 2022 r., Komisja/Rada (Umowa z Republiką Korei),C‑275/20, EU:C:2022:142, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszej sprawie na podstawie pkt 369 zaskarżonego wyroku, którego nie zakwestionowano w drodze odwołania wzajemnego, skutki spornej decyzji zostały utrzymane w mocy do czasu ogłoszenia niniejszego wyroku. Tymczasem, jak wynika z pkt 69 niniejszego wyroku, protokół wykonawczy wygasł w dniu 17 lipca 2023 r. Bez obowiązującego protokołu umowa w sprawie połowów nie zezwala statkom Unii na dostęp do „obszaru połowowego” w rozumieniu tej umowy. Należy zatem stwierdzić, że z uwagi na wygaśnięcie protokołu wykonawczego żądania ewentualne Komisji i Rady stały się bezprzedmiotowe. W konsekwencji nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie tych żądań ewentualnych. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 owego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ w niniejszej sprawie Front Polisario wniósł o obciążenie Rady i Komisji kosztami postępowania, a te ostatnie przegrały sprawę, należy obciążyć je ich własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Front Polisario w ramach niniejszych odwołań. Artykuł 140 § 1 regulaminu postępowania, mający także zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, stanowi, że państwa członkowskie i instytucje, które przystąpiły do sprawy w charakterze interwenientów, pokrywają własne koszty. W niniejszej sprawie Królestwo Belgii, Węgry, Republika Portugalska i Republika Słowacka, interwenienci w postępowaniu odwoławczym w sprawie C‑798/21 P, jak również Królestwo Hiszpanii oraz Republika Francuska, interwenienci w pierwszej instancji, pokrywają własne koszty. Wreszcie art. 140 § 3 regulaminu postępowania, mający także zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, stanowi w szczególności, że Trybunał może zdecydować, iż interwenient inny niż państwo członkowskie lub instytucja pokrywa własne koszty. W niniejszym przypadku należy orzec, że izby rybołówstwa morskiego pokrywają własne koszty.   Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:   1) Odwołania zostają oddalone.   2) Nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie żądań utrzymania w mocy skutków decyzji Rady (UE) 2019/441 z dnia 4 marca 2019 r. w sprawie zawarcia Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów między Unią Europejską a Królestwem Marokańskim, protokołu wykonawczego do niej oraz wymiany listów towarzyszącej umowie.   3) Komisja Europejska i Rada Unii Europejskiej pokrywają własne koszty oraz koszty poniesione przez Front populaire pour la libération de la Saguia-el-Hamra et du Rio de oro (Front Polisario) w ramach niniejszych odwołań.   4) Królestwo Belgii, Węgry, Republika Portugalska i Republika Słowacka, jak również Królestwo Hiszpanii, Republika Francuska, Chambre des pêches maritimes de la Méditerranée, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Nord, Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Centre i Chambre des pêches maritimes de l’Atlantique Sud pokrywają własne koszty.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: francuski.