C-781/23

WYROK TRYBUNAŁU (ósma izba) z dnia 12 grudnia 2024 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Unia celna – Unijny kodeks celny – Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 – Artykuł 250 – Procedura odprawy czasowej – Artykuł 251 – Termin, przez jaki towary przywiezione w ramach tej procedury mogą być nią objęte – Termin niewystarczający do osiągnięcia celu dopuszczonego wykorzystania – Dług celny powstały w wyniku niedochowania tego terminu – Warunki przedłużenia wspomnianego terminu – Przywóz samochodu wyścigowego W sprawie C‑781/23 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Högsta förvaltningsdomstolen (najwyższy sąd administracyjny, Szwecja) postanowieniem z dnia 12 grudnia 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 18 grudnia 2023 r., w postępowaniu: Malmö Motorrenovering AB przeciwko Allmänna ombudet hos Tullverket, TRYBUNAŁ (ósma izba), w składzie: S. Rodin, prezes izby, N. Piçarra i O. Spineanu‑Matei (sprawozdawczyni), sędziowie, rzecznik generalny: J. Kokott, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu Malmö Motorrenovering AB – D. Winhagen, – w imieniu rządu belgijskiego – S. Baeyens i P. Cottin, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – M. Björkland i B. Eggers, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznik generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 251 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U. 2013, L 269, s. 1), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/474 z dnia 19 marca 2019 r. (Dz.U. 2019, L 83, s. 38) (zwanego dalej „kodeksem celnym”). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Malmö Motorrenovering AB, spółką akcyjną prawa szwedzkiego, a Allmänna ombudet hos Tullverket (przedstawicielem interesu ogólnego przy administracji celnej, Szwecja) (zwanym dalej „przedstawicielem interesu ogólnego”) w przedmiocie długu celnego powstałego w wyniku niedochowania terminu, w którym przywieziony w ramach procedury odprawy czasowej samochód wyścigowy miał zostać powrotnie wywieziony. Ramy prawne Kodeks celny Zgodnie z art. 79 kodeksu celnego, zatytułowanym „Dług celny powstały w wyniku niespełnienia warunków lub obowiązków”: „1.   Jeżeli towary podlegają należnościom celnym przywozowym, dług celny w przywozie powstaje w przypadku niewypełnienia: a) jednego z obowiązków przewidzianych w przepisach prawa celnego, dotyczących wprowadzania towarów nieunijnych na obszar celny Unii [Europejskiej], usunięcia spod dozoru celnego, przemieszczania, przetwarzania, składowania, czasowego składowania, odprawy czasowej tych towarów lub dysponowania nimi na tym obszarze; […]”. Artykuł 124 tego kodeksu, zatytułowany „Wygaśnięcie ”, stanowi: „1.   Nie naruszając obowiązujących przepisów dotyczących nieściągalności kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych odpowiadającej długowi celnemu w przypadku niewypłacalności dłużnika stwierdzonej drogą sądową, dług celny w przywozie lub wywozie wygasa: […] h) jeżeli dług celny powstał zgodnie z art. 79 lub 82 i spełnione są następujące warunki: (i) uchybienie, które doprowadziło do powstania długu celnego, nie miało istotnego wpływu na prawidłowy przebieg czasowego składowania lub danej procedury celnej i nie stanowiło usiłowania popełnienia oszustwa; (ii) dokonane zostają następnie wszelkie formalności niezbędne do uregulowania sytuacji towarów; […]”. Tytuł VII wspomnianego kodeksu nosi nagłówek „Procedury specjalne”. Rozdział 4 tego tytułu VII, zatytułowany „Szczególne przeznaczenie”, zawiera sekcję 1, zatytułowaną „Odprawa czasowa”, która obejmuje art. 250 owego kodeksu, zatytułowany „Zakres zastosowania”. Artykuł ten przewiduje w ust. 1: „W ramach procedury odprawy czasowej towary nieunijne przeznaczone do powrotnego wywozu mogą być objęte szczególnym przeznaczeniem na obszarze celnym Unii, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych […]”. Artykuł 251 kodeksu celnego, zatytułowany „Termin, przez jaki towary mogą być objęte procedurą odprawy czasowej”, stanowi: „1.   Organy celne wyznaczają termin, w którym towary objęte procedurą odprawy czasowej muszą zostać powrotnie wywiezione lub objęte kolejną procedurą celną. Termin musi być wystarczająco długi, by cel, jakim jest dopuszczone wykorzystanie, został osiągnięty. 2.   O ile nie przewidziano inaczej, maksymalny termin, przez jaki towary mogą być objęte procedurą odprawy czasowej w ramach tego samego celu i pozostawać pod odpowiedzialnością tego samego posiadacza pozwolenia, wynosi 24 miesiące, nawet w przypadku gdy procedura została zamknięta przez objęcie towarów inną procedurą specjalną, a następnie towary zostały ponownie objęte procedurą odprawy czasowej. 3.   W wyjątkowych okolicznościach, jeżeli dopuszczone wykorzystanie nie mogło zostać osiągnięte w termin[ie], o który[m] mowa w ust. 1 i 2, organy celne mogą [go] przedłużyć […] w rozsądnym zakresie na uzasadniony wniosek posiadacza pozwolenia. 4.   Całkowity okres, przez który towary mogą być objęte procedurą odprawy czasowej, nie przekracza dziesięciu lat, z wyjątkiem przypadku, gdy wystąpi nieprzewidziane zdarzenie”. Rozporządzenie delegowane (UE) 2015/2446 Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz.U. 2015, L 343, s. 1) stanowi w art. 103, zatytułowanym „Uchybienia niemające istotnego wpływu na prawidłowy przebieg procedury celnej”: „Za uchybienia niemające istotnego wpływu na prawidłowy przebieg procedury celnej uznaje się następujące sytuacje: a) przekroczenie terminu o okres, który nie jest dłuższy niż przedłużenie terminu, które zostałoby przyznane, gdyby złożony został wniosek o takie przedłużenie; […]”. Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne W dniu 30 kwietnia 2019 r. spółka Malmö Motorrenovering dokonała przywozu samochodu wyścigowego w ramach procedury odprawy czasowej ze Stanów Zjednoczonych do Szwecji, aby wykorzystać go w odbywających się w Unii wyścigach, z których ostatnie miały odbyć się w dniu 8 września 2019 r., a następnie powrotnie go wywieźć. Zgodnie z treścią pozwolenia otrzymanego w tym celu od organu celnego samochód ten miał zostać powrotnie wywieziony w dniu 30 lipca 2019 r., to jest przed datą tych ostatnich wyścigów, przy czym nie określono przyczyny wyznaczenia owej daty powrotnego wywozu na 30 lipca 2019 r. Wspomniany samochód powrotnie wywieziono w dniu 19 września 2019 r., to jest po dacie powrotnego wywozu wspomnianej w poprzednim punkcie. Nie stwierdzono, by w związku z niedochowaniem tego terminu spółka Malmö Motorrenovering usiłowała popełnić oszustwo. Jego niedochowanie skutkowało jednak wydaniem decyzji o wymiarze należności celnych w wysokości 101959 SEK (koron szwedzkich) (około 8973 EUR) oraz podatku od wartości dodanej w wysokości 280387 SEK (około 24676 EUR) (zwanych dalej „długiem celnym”). Spółka Malmö Motorrenovering wniosła na decyzję organu celnego stwierdzającą istnienie długu celnego skargę do Förvaltningsrätten i Linköping (sądu administracyjnego w Linköpingu, Szwecja). Stwierdziwszy, po pierwsze, że spółka Malmö Motorrenovering w zgłoszeniu celnym nie oznaczyła daty powrotnego wywozu wspomnianego samochodu i że jej zamiarem było jego powrotne wywiezienie po zakończeniu sezonu wyścigowego, po drugie, że z akt sprawy nie wynika nic, co sugerowałoby, że spółka ta działała z zamiarem popełnienia oszustwa, oraz po trzecie, że organ celny nie uznał, iż zachodziły powody, by nie wyznaczyć tej spółce terminu upływającego w dniu rzeczywistego powrotnego wywozu tego samochodu, gdyby dzień ten uprzednio oznaczono w tym zgłoszeniu, sąd ten uwzględnił wspomnianą skargę i na podstawie art. 124 ust. 1 lit. h) kodeksu celnego orzekł, że ów dług celny wygasł. Kammarrätten i Jönköping (apelacyjny sąd administracyjny w Jönköpingu, Szwecja) uwzględnił środek odwoławczy wniesiony przez organ celny od wyroku sądu pierwszej instancji. Zdaniem sądu apelacyjnego stwierdzenie wygaśnięcia wspomnianego długu celnego na podstawie art. 124 ust. 1 lit. h) kodeksu celnego nie było możliwe. Skorzystanie z dobrodziejstwa wynikającego ze wspomnianego przepisu i z art. 103 lit. a) rozporządzenia delegowanego 2015/2446 wymagałoby bowiem zbadania, czy spółce Malmö Motorrenovering przyznano by przedłużenie terminu na powrotny wywóz wspomnianego samochodu, gdyby złożyła ona wniosek w tym przedmiocie do organu celnego. Tymczasem spółka Malmö Motorrenovering nie wykazała, że tak by było, ponieważ takie przedłużenie wymagałoby powołania się na wyjątkowe okoliczności jako powód uzasadniający jej wniosek. Spółka Malmö Motorrenovering wniosła na wyrok Kammarrätten i Jönköping (apelacyjnego sądu administracyjnego w Jönköpingu) skargę kasacyjną do Högsta förvaltningsdomstolen (najwyższego sądu administracyjnego, Szwecja), który jest sądem odsyłającym. Sąd odsyłający wskazuje, że chociaż stronami postępowania głównego są spółka Malmö Motorrenovering i przedstawiciel interesu ogólnego, który reprezentuje interes publiczny, organ celny miał możliwość przedstawienia uwag. Owa spółka i ów przedstawiciel zaproponowali wykładnię art. 251 kodeksu celnego odmienną od tej, za którą opowiedział się organ celny. Spółka Malmö Motorrenovering i przedstawiciel interesu ogólnego twierdzą, że art. 251 ust. 3 kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że zaistnienie wyjątkowych okoliczności jest konieczne jedynie wówczas, gdy wniosek o przedłużenie terminu, przez jaki towary przywiezione w ramach procedury odprawy czasowej mogą być nią objęte, miałby skutek tego rodzaju, że łączny okres obejmujący ów termin oraz jego wnioskowane przedłużenie przekroczyłby maksymalny termin 24 miesięcy przewidziany w art. 251 ust. 2 kodeksu celnego. Zgodnie z tą wykładnią zaistnienie wyjątkowych okoliczności nie jest wymagane, gdy – tak jak w sytuacji rozpatrywanej w sprawie w postępowaniu głównym – okres ten nie przekracza 24 miesięcy. Natomiast zdaniem organu celnego z zawartego we wspomnianym art. 251 ust. 3 odesłania do ust. 1 i 2 tego artykułu wynika, że wymóg zaistnienia wyjątkowych okoliczności ma zastosowanie we wszystkich przypadkach, w których celu dopuszczonego wykorzystania nie można osiągnąć w pierwotnie wyznaczonym terminie, w tym w sytuacji, gdy wspomniany łączny okres jest krótszy niż 24 miesiące. Högsta förvaltningsdomstolen (najwyższy sąd administracyjny) uważa, że brzmienie art. 251 kodeksu celnego nie pozwala na wykluczenie żadnej z tych wykładni. W tych okolicznościach Högsta förvaltningsdomstolen (najwyższy sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy art. 251 [kodeksu celnego] należy interpretować w ten sposób, że zawarte w jego ust. 3 odesłanie do ust. 1 i 2 oznacza, iż przewidziany w ust. 3 wymóg dotyczący wyjątkowych okoliczności ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy wyznaczony termin, wraz z wnioskowanym przedłużeniem, ma skutek tego rodzaju, iż całkowity okres, przez który towary mogą być objęte procedurą odprawy czasowej, przekracza 24 miesiące? Czy też może ów artykuł należy interpretować w ten sposób, że przewidziany w ust. 3 wymóg dotyczący wyjątkowych okoliczności ma zastosowanie do wszystkich wniosków o przedłużenie terminu, to znaczy nawet wówczas, gdy już wyznaczony termin, wraz z wnioskowanym przedłużeniem, nie przekracza terminu 24 miesięcy, o którym mowa w ust. 2?”. W przedmiocie pytania prejudycjalnego Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 251 kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że przedłużenie wyznaczonego na podstawie ust. 1 tego artykułu terminu, przez jaki towar, który objęto procedurą odprawy czasowej, może pozostać nią objęty, wymaga zaistnienia „wyjątkowych okoliczności” w rozumieniu ust. 3 wspomnianego artykułu, gdy przedłużenie to nie ma skutku tego rodzaju, że całkowity okres, przez który towar ten może być objęty ową procedurą, przekracza maksymalny termin 24 miesięcy przewidziany w ust. 2 owego artykułu. Na wstępie należy przypomnieć, że procedura odprawy czasowej jest procedurą stanowiącą odstępstwo, która pozwala na szczególne wykorzystanie towarów nieunijnych na obszarze celnym Unii z całkowitym lub częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych, jak przewiduje art. 250 ust. 1 kodeksu celnego. Przepisy przewidujące zwolnienie z należności celnych są wyjątkami od zasady, zgodnie z którą towary przywożone na terytorium Unii podlegają zwykle należnościom celnym, w związku z czym – jako przepisy stanowiące odstępstwa – muszą być one interpretowane w sposób ścisły (zob. podobnie wyroki: z dnia 17 lutego 2011 r., Marishipping and Transport, C‑11/10, EU:C:2011:91, pkt 16; z dnia 5 września 2024 r., BIOR, C‑344/23, EU:C:2024:696, pkt 44). Zgodnie z art. 251 ust. 1 kodeksu celnego organy celne wyznaczają termin, w którym towary objęte ową procedurą muszą zostać powrotnie wywiezione lub objęte kolejną procedurą celną. Termin ten musi być wystarczająco długi, by cel dopuszczonego wykorzystania został osiągnięty. Jak stanowi art. 251 ust. 2 kodeksu celnego, „[o] ile nie przewidziano inaczej, maksymalny termin, przez jaki towary mogą być objęte procedurą odprawy czasowej w ramach tego samego celu i pozostawać pod odpowiedzialnością tego samego posiadacza pozwolenia, wynosi 24 miesiące […]”. Stosownie do art. 251 ust. 3 kodeksu celnego w wyjątkowych okolicznościach, jeżeli celu dopuszczonego wykorzystania nie można było osiągnąć w terminie, o którym mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu, organy celne mogą go przedłużyć w rozsądnym zakresie na uzasadniony wniosek posiadacza pozwolenia. Wreszcie zgodnie z art. 251 ust. 4 kodeksu celnego całkowity okres, przez który towary mogą być objęte ową procedurą, nie przekracza dziesięciu lat, z wyjątkiem przypadku, gdy wystąpi nieprzewidziane zdarzenie. Z rozpatrywanych we wzajemnym powiązaniu ust. 1–3 owego art. 251 kodeksu celnego wynika, że o ile w ust. 1 tego artykułu ustanowiono obowiązek wyznaczenia wystarczającego terminu, przez jaki towary przywiezione w ramach procedury odprawy czasowej mogą być nią objęte, o tyle w ust. 2 wspomnianego artykułu wskazano jedynie, że „[o] ile nie przewidziano inaczej”, ów termin, przez jaki towary mogą być objęte ową procedurą, wynosi maksymalnie 24 miesiące. Takim przepisem stanowiącym odstępstwo jest ust. 3 tego artykułu, ponieważ pozwala on na przedłużenie wspomnianego terminu ponad ten maksymalny okres. Ów ust. 3 odsyła zatem, używając liczby pojedynczej, do jednego terminu, którego długość wynika z łącznego zastosowania owych ust. 1 i 2. W związku z tym zaistnienie wyjątkowych okoliczności jest wymagane jedynie w sytuacji, w której wspomniany maksymalny termin 24 miesięcy okaże się niewystarczający do osiągnięcia celu dopuszczonego wykorzystania. W takiej sytuacji przedłużenie terminu, przez jaki towary mogą być objęte ową procedurą, mogłoby zostać przyznane, gdyby względy uzasadniające, na jakie powołał się posiadacz pozwolenia celnego na poparcie swojego wniosku, można było uznać za „wyjątkowe okoliczności” w wyniku badania przeprowadzonego zgodnie z przypomnianymi w pkt 21 niniejszego wyroku wymogami ścisłej wykładni mającymi zastosowanie do procedury odprawy czasowej. Zgodnie z art. 251 ust. 4 kodeksu celnego takie przedłużenie nie może mieć skutku tego rodzaju, że ów termin przekroczy dziesięć lat, z wyjątkiem przypadku, gdy wystąpi nieprzewidziane zdarzenie. Z brzmienia art. 251 kodeksu celnego wynika zatem, że zaistnienie „wyjątkowych okoliczności” w rozumieniu art. 251 ust. 3 tego kodeksu jest wymagane, gdy łączny okres – obejmujący pierwotnie wyznaczony na podstawie ust. 1 owego artykułu termin, przez jaki towary mogą być objęte ową procedurą, oraz wnioskowane przedłużenie tego terminu – przekracza maksymalny termin 24 miesięcy przewidziany w ust. 2 owego artykułu. W niniejszym przypadku z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że w dniu 30 kwietnia 2019 r. spółka Malmö Motorrenovering dokonała przywozu samochodu wyścigowego na terytorium Unii w ramach procedury odprawy czasowej, aby wykorzystać go w wyścigach sportowych, z których ostatnie miały odbyć się w dniu 8 września 2019 r. Jednakże jako datę powrotnego wywozu owego samochodu organ celny wyznaczył dzień 30 lipca 2019 r., przypadający przed osiągnięciem w pełni celu, dla którego wspomniany samochód przywieziono, przy czym nie określono przyczyny wyboru tej ostatniej daty. Ze względu na to, że ów samochód powrotnie wywieziono po upływie tego terminu, to jest w dniu 19 września 2019 r., wspomniany organ stwierdził powstanie długu celnego zgodnie z art. 79 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego. Ze wspomnianego wniosku wynika również, że strony sporu w postępowaniu głównym są zgodne co do tego, że termin powrotnego wywozu wyznaczony przez organ celny nie był wystarczający do osiągnięcia celu dopuszczonego wykorzystania, że termin krótszy niż 24 miesiące byłby wystarczający do jego osiągnięcia oraz że nieprzestrzeganie przepisów mających zastosowanie do procedury odprawy czasowej nie wynikało z zamiaru popełnienia oszustwa. W tych okolicznościach spółka Malmö Motorrenovering wniosła o uznanie długu celnego za wygasły. W tym względzie należy zauważyć, że stosownie do art. 124 ust. 1 lit. h) kodeksu celnego dług celny powstały zgodnie z art. 79 tego kodeksu wygasa, jeżeli spełnione są dwa warunki: po pierwsze, uchybienie, które doprowadziło do powstania tego długu, nie miało istotnego wpływu na prawidłowy przebieg danej procedury celnej i nie stanowiło usiłowania popełnienia oszustwa; po drugie, dopełnione zostają następnie wszelkie formalności niezbędne do uregulowania sytuacji towarów. Zgodnie z art. 103 lit. a) rozporządzenia delegowanego 2015/2446 uznaje się, że uchybienie nie miało istotnego wpływu na prawidłowy przebieg mającej zastosowanie procedury celnej, jeżeli okres, o jaki przekroczono termin, nie jest dłuższy niż przedłużenie terminu, które zostałoby przyznane, gdyby wniosek o takie przedłużenie został złożony. Otóż, jak wynika z wykładni art. 251 kodeksu celnego przedstawionej w pkt 27 niniejszego wyroku, organy celne mogły przyznać przedłużenie pierwotnie wyznaczonego na podstawie ust. 1 tego artykułu terminu do dnia, w którym wspomniany samochód powrotnie wywieziono, to jest do dnia 19 września 2019 r., bez konieczności zaistnienia wyjątkowych okoliczności, ponieważ pierwotny termin oraz owo przedłużenie nie przekroczyłyby maksymalnego terminu 24 miesięcy przewidzianego w ust. 2 wspomnianego artykułu. W konsekwencji, jeżeli spełnione są pozostałe warunki przewidziane w art. 124 ust. 1 lit. h) kodeksu celnego, czego zbadanie jest zadaniem sądu odsyłającego, to dług celny powinien móc zostać uznany za wygasły. W związku z powyższym na pytanie zadane przez sąd odsyłający trzeba odpowiedzieć, iż art. 251 kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że przedłużenie wyznaczonego na podstawie ust. 1 tego artykułu terminu, przez jaki towar, który objęto procedurą odprawy czasowej, może pozostać nią objęty, nie wymaga zaistnienia „wyjątkowych okoliczności” w rozumieniu ust. 3 wspomnianego artykułu, gdy przedłużenie to nie ma skutku tego rodzaju, że całkowity okres, przez który towar ten może być objęty ową procedurą, przekracza maksymalny termin 24 miesięcy przewidziany w ust. 2 owego artykułu. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:   Artykuł 251 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny, zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/474 z dnia 19 marca 2019 r.,   należy interpretować w ten sposób, że:   przedłużenie wyznaczonego na podstawie ust. 1 tego artykułu terminu, przez jaki towar, który objęto procedurą odprawy czasowej, może pozostać nią objęty, nie wymaga zaistnienia „wyjątkowych okoliczności” w rozumieniu ust. 3 wspomnianego artykułu, gdy przedłużenie to nie ma skutku tego rodzaju, że całkowity okres, przez który towar ten może być objęty ową procedurą, przekracza maksymalny termin 24 miesięcy przewidziany w ust. 2 owego artykułu.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: szwedzki.