C-788/24

Wydanie tymczasowe WYROK TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 9 lipca 2026 r.(*) Odesłanie prejudycjalne – Własność intelektualna – Prawo autorskie i prawa pokrewne – Dyrektywa 2001/29/WE – Artykuł 3 ust. 1 – Pojęcie „publicznego udostępniania” – Artykuł 6 ust. 3 – Skuteczne środki technologiczne – Utwór, który w niektórych państwach członkowskich stał się własnością publiczną, a w innym państwie członkowskim jest nadal chroniony prawem autorskim – Publikacja tego utworu w witrynie internetowej – Środek w postaci blokowania geograficznego mający na celu uniemożliwienie dostępu do tej witryny internetowej z państwa członkowskiego, w którym utwór jest nadal chroniony – Możliwość obchodzenia tego środka za pomocą wirtualnej sieci prywatnej [virtual private network (VPN)] lub podobnej usługi W sprawie C‑788/24 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hoge Raad der Nederlanden (sąd najwyższy Niderlandów) postanowieniem z dnia 8 listopada 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 14 listopada 2024 r., w postępowaniu: Anne Frank Fonds przeciwko Anne Frank Stichting, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting van Historische Teksten, TRYBUNAŁ (druga izba), w składzie: K. Jürimäe, prezeska izby, K. Lenaerts, prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby, O. Spineanu-Matei (sprawozdawczyni), M. Gavalec i Z. Csehi, sędziowie, rzecznik generalny: A. Rantos, sekretarz: A. Lamote, administratorka, uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 października 2025 r., rozważywszy uwagi, które przedstawili: –        w imieniu Anne Frank Fonds – A. Groen oraz J.A. Visser, advocaten, –        w imieniu Anne Frank Stichting, Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting van Historische Teksten oraz Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen – T. Cohen Jehoram oraz I.L.N. Timp, advocaten, –        w imieniu rządu portugalskiego – P. Barros da Costa, M. Martins da Cruz oraz L. Medeiros, w charakterze pełnomocników, –        w imieniu Komisji Europejskiej – J. Samnadda oraz F. van Schaik, w charakterze pełnomocników, po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 15 stycznia 2026 r., wydaje następujący Wyrok 1        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. 2001, L 167, s. 10). 2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Anne Frank Fonds (zwanym dalej „Funduszem Anny Frank”) a Anne Frank Stichting (Fundacją Anny Frank, zwaną dalej „Fundacją”), Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (królewską niderlandzką akademią nauk, Niderlandy, zwaną dalej „Akademią”) i Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting van Historische Teksten (stowarzyszeniem na rzecz badania i udostępniania tekstów historycznych, zwanym dalej „Stowarzyszeniem”), w przedmiocie zarzucanego naruszenia w Niderlandach prawa autorskiego, którego podmiotem jest Fundusz Anny Frank, z uwagi na opublikowanie z inicjatywy Fundacji, Akademii i Stowarzyszenia cyfrowych wersji Dziennika Anny Frank w witrynie internetowej. Ramy prawne Dyrektywa 2001/29 3        Motywy 3, 4, 9, 10, 23, 27, 31 i 47 dyrektywy 2001/29 stanowią: „(3)      Planowana harmonizacja przyczyni się do wprowadzenia w życie czterech wolności rynku wewnętrznego i dotyczy zgodności z podstawowymi zasadami prawa, a w szczególności prawa własności, włączając własność intelektualną oraz wolność słowa i interes publiczny. (4)      Zharmonizowane ramy prawne w zakresie praw autorskich i pokrewnych, poprawiając pewność prawną, a zarazem zapewniając wysoki poziom ochrony własności intelektualnej, sprzyjają poważnym inwestycjom w twórcze i nowatorskie działania, a w szczególności w infrastrukturę sieci i prowadzą do wzrostu i większej konkurencyjności przemysłu europejskiego, i to zarówno w obszarze dostarczenia treści, jak i technologii informatycznych, a w bardziej ogólny sposób, w wielu obszarach przemysłu i kultury. Zapewni to ochronę istniejących i zachęci do tworzenia nowych miejsc pracy. […] (9)      Wszelka harmonizacja praw autorskich i pokrewnych opiera się na wysokim poziomie ochrony, odkąd prawa te mają zasadnicze znaczenie dla twórczości intelektualnej. Ich ochrona zapewnia utrzymanie i rozwój kreatywności w interesie autorów, artystów wykonawców, producentów, konsumentów, kultury i gospodarki, jak również szerokiej publiczności. Własność intelektualną uznano więc za integralną część własności. (10)      Autorzy i artyści wykonawcy, aby móc kontynuować swoją twórczą i artystyczną pracę, muszą otrzymywać stosowne wynagrodzenie za korzystanie z ich utworów, tak samo jak producenci, aby móc finansować tę pracę. Wytworzenie produktów takich jak fonogramy, filmy lub produkty multimedialne oraz takich usług, jak usługi »na żądanie«, wymaga znacznych nakładów inwestycyjnych. Dla zagwarantowania takiego wynagrodzenia i uzyskania zadowalającego przychodu z tych inwestycji konieczna jest właściwa ochrona prawa własności intelektualnej. […] (23)      Niniejsza dyrektywa powinna bardziej zharmonizować obowiązujące prawo autora do publicznego udostępniania utworu. Prawo to należy rozumieć w szerszym znaczeniu, jako obejmujące każde udostępnianie utworu odbiorcom nieznajdującym się w miejscu, z którego przekazywanie pochodzi. Prawo to obejmuje każdą publiczną transmisję lub retransmisję utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, w tym nadawanie programów; prawo to nie powinno obejmować żadnych innych działań. […] (27)      Zwykłe dostarczenie urządzeń przeznaczonych do umożliwienia lub dokonania przekazu nie stanowi samo w sobie przekazania w rozumieniu niniejszej dyrektywy. […] (31)      Należy zabezpieczyć właściwą równowagę praw i interesów między różnymi kategoriami podmiotów praw autorskich, jak również między nimi a użytkownikami przedmiotów objętych ochroną. Istniejące wyjątki i ograniczenia praw, takie jakie przewidziane zostały przez państwa członkowskie, należy ponownie rozpatrzyć z uwzględnieniem nowego środowiska elektronicznego. Istniejące różnice w wyjątkach i ograniczeniach wobec niektórych zastrzeżonych czynności mają bezpośredni negatywny wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego w dziedzinie praw autorskich i pokrewnych. Różnice te mogłyby się uwidocznić wraz z dalszym rozwojem korzystania z utworów w działalności transgranicznej i działalności prowadzonej pomiędzy granicami. Dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, wyjątki te i ograniczenia należy określić w bardziej jednolity sposób. Stopień harmonizacji tych wyjątków powinien być oparty na ich wpływie na prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego. […] (47)      Rozwój technologiczny pozwoli podmiotom praw autorskich wykorzystywać środki technologiczne mające na celu uniemożliwienie lub ograniczenie działań, na które nie zezwolili podmiotom [nie zezwoliły podmioty] praw autorskich, praw pokrewnych lub praw sui generis w odniesieniu do bazy danych. Istnieje jednak ryzyko rozwoju nielegalnych form działalności zmierzających do umożliwienia lub ułatwienia obchodzenia zabezpieczenia technicznego przewidzianego przez te środki. W celu uniknięcia wyrywkowych podejść prawnych, które mogą ograniczać funkcjonowanie rynku wewnętrznego, istnieje potrzeba zapewnienia zharmonizowanej ochrony prawnej przed obchodzeniem skutecznych zabezpieczeń technologicznych oraz przeciw zaopatrzeniu w urządzenia i produkty lub usługi służące temu celowi”. 4        Artykuł 3 tej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do publicznego udostępniania utworów i prawo podawania do publicznej wiadomości innych przedmiotów objętych ochroną”, stanowi w ust. 1: „Państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie”. 5        Artykuł 6 wspomnianej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązki w odniesieniu do środków technologicznych”, stanowi: „1.      Państwa członkowskie przewidują stosowną ochronę prawną przed obchodzeniem skutecznych środków technologicznych przez daną osobę, której znane jest lub w zależności od okoliczności musi być znane to, że zmierza […] ona w tym celu. […] 3.      Do celów niniejszej dyrektywy przez wyrażenie »środki technologiczne« rozumie się wszystkie technologie, urządzenia lub części składowe, które przy normalnym funkcjonowaniu są przeznaczone do powstrzymania lub ograniczenia czynności w odniesieniu do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które nie otrzymały zezwolenia od podmiotu praw autorskich lub prawa pokrewnego prawu autorskiemu przewidzianego przez prawo lub prawa sui generis przewidzianego w rozdziale III dyrektywy 96/9/WE [Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych (Dz.U. 1996, L 77, s. 20)]. Środki technologiczne uważa się za »skuteczne«, jeżeli korzystanie z chronionego utworu lub z innego przedmiotu objętego ochroną jest kontrolowane przez podmioty praw autorskich poprzez zastosowanie kodu dostępu lub mechanizmu zabezpieczenia, takiego jak szyfrowanie, zakłócanie lub każd[a] inn[a] transformacj[a] utworu lub przedmiotu objętego ochroną lub mechanizmu kontroli kopiowania, które spełniają cel ochronny. […]”. Prawo niderlandzkie 6        Artykuł 1 Auteurswet (ustawy o prawie autorskim) z dnia 23 września 1912 r. (Stb. 1912, nr 308), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ustawą o prawie autorskim”), stanowi: „Twórcy utworu literackiego, naukowego lub artystycznego lub jego następcom prawnym przysługuje – z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie – wyłączne prawo do udostępniania tego utworu i jego zwielokrotniania”. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 7        Anne Frank była młodą niemiecką nastolatką pochodzenia żydowskiego, mieszkającą w Niderlandach, której pamiętnik (Dziennik Anny Frank), prowadzony w latach 1942–1944, stanowi świadectwo Holokaustu. Po jej śmierci w obozie koncentracyjnym jej ojciec, Otto Frank, jedyny ocalały członek rodziny, opublikował zapiski swojej córki w 1947 r. i utworzył w 1963 r. Fundusz Anny Frank, organizację, której celem jest odegranie roli społecznej i kulturalnej w duchu Anny Frank. Fundacja, utworzona w 1957 r., ma za przedmiot między innymi zachowanie domu Anny Frank w Amsterdamie (Niderlandy) oraz rozpowszechnianie ideałów przekazanych światu w Dzienniku Anny Frank. 8        Od śmierci Otta Franka Fundusz Anny Frank stał się podmiotem praw autorskich do utworów Anny Frank. Jak wynika z prawomocnego wyroku rechtbank Amsterdam (sądu rejonowego w Amsterdamie, Niderlandy) z dnia 23 grudnia 2015 r., część tych utworów jest chroniona w Niderlandach do 2037 r. na podstawie przepisów przejściowych przewidzianych w ustawie o prawie autorskim. W innych państwach członkowskich, w tym w Królestwie Belgii, wspomniane utwory stały się własnością publiczną. 9        Pod koniec września 2021 r. w witrynie internetowej www.annefrankmanuscripten.org, której nazwa domeny należy do Stowarzyszenia (zwanej dalej „stroną internetową”), zarejestrowanej w Belgii, opublikowano nieodpłatną edycję naukową rękopisów Anny Frank w języku niderlandzkim. Dostęp do tej strony jest ograniczony przez system „blokowania geograficznego” lub „geoblocking”, który uniemożliwia przeglądanie tej strony, jeżeli użytkownik usiłuje połączyć się z nią z państwa członkowskiego, w którym rękopisy są nadal chronione prawem autorskim. 10      Gdy strona internetowa jest przeglądana z Niderlandów, wyświetla się następująca wiadomość: „Odmowa dostępu […] Z przykrością informujemy, że […] –        Ta witryna internetowa nie jest dostępna z Państwa kraju. –        Internetowa edycja naukowa rękopisów Anne Frank nie została udostępniona we wszystkich państwach ze względu na prawo autorskie. […]”. 11      W sytuacji gdy strona internetowa jest przeglądana z państwa członkowskiego, w którym utwory te przeszły do domeny publicznej, wyświetla się następujący komunikat: „Kontrola dostępu […] Internetowa edycja naukowa rękopisów Anne Frank nie została udostępniona we wszystkich państwach ze względu na prawo autorskie. Edycja ta jest dostępna wyłącznie z terytoriów następujących państw, w których stało się ono własnością publiczną lub w których ograniczenia te nie mają zastosowania: [wykaz państw]. Klikając poniżej »tak« oświadczają Państwo, że odwiedzają tę witrynę z terytorium jednego z wyżej wymienionych państw, w których utwór stał się własnością publiczną. Jeśli złożone w ten sposób oświadczenie jest nieprawdziwe, obchodzą Państwo środki ochrony, ryzykując naruszenie prawa autorskiego, za które ponoszą Państwo odpowiedzialność”. 12      Poniżej tej wiadomości znajduje się pole z przyciskiem koloru zielonego i koloru czerwonego, na które użytkownik jest proszony o kliknięcie. Tekst w kolorze zielonym ma następujące brzmienie: „Tak, odwiedzam witrynę internetową z terytorium jednego z wyżej wymienionych państw, w którym stał się własnością publiczną”. Tekst w kolorze czerwonym ma następujące brzmienie: „Nie, wchodzę na witrynę internetową z terytorium innego państwa”. 13      W listopadzie 2021 r. Fundusz Anny Frank skierował do Fundacji, Akademii i Stowarzyszenia wezwanie do usunięcia uchybienia, w którym zażądał w szczególności, aby ci ostatni zaprzestali ujawniania rękopisów Anny Frank w witrynie internetowej z naruszeniem jego praw autorskich, a w szczególności przysługującego mu na podstawie art. 1 ustawy o prawie autorskim wyłącznego prawa do udostępniania tych utworów w Niderlandach. 14      Ponieważ wezwanie to pozostało bezskuteczne, Fundusz Anny Frank wniósł do sądów niderlandzkich powództwo oraz wniosek w przedmiocie środków tymczasowych, podnosząc w ramach tego wniosku, że Fundacja, Akademia i Stowarzyszenie powinny zaprzestać natychmiast i w przyszłości naruszania jego praw autorskich. Po oddaleniu jego żądań zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym w postępowaniu w przedmiocie środka tymczasowego, ze względu na to, że Fundacja, Akademia i Stowarzyszenie poczyniły starania w rozsądnym zakresie w celu uniemożliwienia dostępu do strony internetowej z terytorium Niderlandów lub zniechęcenia do tego dostępu, Fundusz Anny Frank wniósł skargę kasacyjną do Hoge Raad der Nederlanden (sądu najwyższego Niderlandów), który jest sądem odsyłającym. Kwestionuje on w szczególności ocenę sądów niższej instancji, zgodnie z którą w Niderlandach nie doszło do „publicznego udostępniania” rękopisów Anny Frank w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 transponowanej do prawa niderlandzkiego. 15      Sąd odsyłający zastanawia się, czy – podobnie jak wskazał rzecznik generalny M. Szpunar w opinii w sprawie Grand Production (C‑423/21, EU:C:2022:818), w przedmiocie której Trybunał nie miał okazji wypowiedzieć się ze względu na wycofanie leżącego u jej podstaw wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym – krąg adresatów publicznego udostępniania dokonywanego w witrynie internetowej należy określić w zależności od woli podmiotu dokonującego tego udostępniania. Taką wolę można wywieść ze środków technologicznych, które podmiot ten wprowadził w celu ograniczenia lub kontroli dostępu do swoich treści. 16      Ponadto, zdaniem tego sądu, gdyby sama możliwość obchodzenia przez odbiorców w danym państwie członkowskim środka blokady geograficznej strony internetowej wystarczała do uznania, że doszło do publicznego udostępnienia bez zgody podmiotu prawa autorskiego, publikacja utworu w Internecie byłaby praktycznie niemożliwa, dopóki utwór ten pozostawałby chroniony prawem autorskim w co najmniej jednym państwie członkowskim, a podmiot tego prawa sprzeciwiałby się jakiemukolwiek rozpowszechnianiu online na terytorium tego państwa. Wspomniany sąd przyznaje natomiast, że podejście przeciwne mogłoby skutkować pozbawieniem takiego podmiotu możliwości pełnego dochodzenia swoich praw w państwie członkowskim, w którym utwór jest nadal chroniony na podstawie prawa autorskiego. 17      W tym kontekście sąd odsyłający zastanawia się przede wszystkim, jakie czynniki należy wziąć pod uwagę w celu ustalenia, czy publikacja w witrynie internetowej utworu, który jest chroniony prawem autorskim tylko w niektórych państwach członkowskich, jest skierowana do określonych odbiorców. Sąd ten uważa, że w tym celu należałoby zbadać, czy osoba, która dokonała tej publikacji, podjęła wszelkie racjonalnie możliwe i wykonalne środki technologiczne, aby uniemożliwić zapoznanie się z utworem odbiorcom, do których jego udostępnianie nie jest skierowane, a mianowicie internautom znajdującym się w państwach członkowskich, w których utwór jest nadal chroniony. 18      Sąd odsyłający zastanawia się następnie, czy w przypadku środka w postaci blokowania geograficznego, takiego jak rozpatrywany w postępowaniu głównym, istotne jest ustalenie, w jakim zakresie odbiorcy państwa członkowskiego, którego dotyczy ten środek, mają wolę i możliwość jego obchodzenia poprzez wykorzystanie wirtualnej sieci prywatnej [virtual private network (VPN)] lub podobnej usługi. 19      Wreszcie, na wypadek gdyby uznano, że możliwość obchodzenia takiego środka poprzez skorzystanie z VPN lub podobnej usługi pociąga za sobą samo w sobie „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 w państwie członkowskim, w którym dostęp do utworu ma zostać zablokowany, sąd odsyłający zastanawia się nad kwestią, czy udostępnienie to można przypisać osobie, która opublikowała utwór w Internecie, czy dostawcy VPN lub podobnej usługi. 20      W tych okolicznościach Hoge Raad der Nederlanden (sąd najwyższy Niderlandów) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Czy art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29] należy interpretować w ten sposób, że publikację utworu w Internecie można uznać za publiczne udostępnienie w danym kraju tylko wtedy, gdy publikacja taka jest skierowana do odbiorców w tym kraju? Jeżeli tak, to jakie czynniki należy wziąć pod uwagę, poddając to ocenie? 2)      Czy można mówić o publicznym udostępnieniu w danym kraju, jeżeli dzięki zastosowaniu (najnowocześniejszych) rozwiązań z zakresu blokowania geograficznego zapewniono to, że odbiorcy w tym kraju mogą uzyskać dostęp do witryny internetowej, w której opublikowany jest utwór, jedynie w przypadku obejścia przez nich środka blokującego przy użyciu usługi VPN lub podobnej? Czy ma w tym względzie znaczenie to, w jakim stopniu odbiorcy w kraju objętym blokadą są gotowi na to oraz zdolni do tego, aby zapewnić sobie dostęp do tej witryny internetowej przy użyciu takiej usługi? Czy dla udzielenia odpowiedzi na to pytanie ma znaczenie to, czy, oprócz środka w postaci blokowania geograficznego, zastosowano jeszcze inne środki w celu utrudnienia dostępu do witryny internetowej odbiorcom w kraju objętym blokadą lub zniechęcenia ich do niego? 3)      Jeżeli sama możliwość obejścia środka blokującego pociąga za sobą to, że opublikowany w Internecie utwór zostaje w kraju objętym blokadą publicznie udostępniony w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy [2001/29], to czy tego udostępnienia dokonuje wówczas podmiot, który opublikował utwór w Internecie, mimo że w celu uzyskania dostępu doń konieczne jest pośrednictwo dostawcy wykorzystanej usługi VPN lub podobnej?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego 21      Na wstępie należy zauważyć, że pytania pierwsze i drugie zostały zadane w kontekście, w jakim strona internetowa umożliwia nieodpłatne przeglądanie utworu, który stał się własnością publiczną w niektórych państwach członkowskich, ale który jest jeszcze chroniony prawem autorskim w Królestwie Niderlandów. Internauci, którzy chcą przeglądać tę stronę internetową z tego państwa członkowskiego, nie mogą do niej uzyskać dostępu ze względu na blokowanie geograficzne, chyba że obchodzą to blokowanie za pośrednictwem VPN lub podobnej usługi. 22      W tym kontekście sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy można uznać, że w wyniku publikacji w witrynie internetowej chroniony w Niderlandach utwór stał się przedmiotem „publicznego udostępniania” w tym państwie członkowskim w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29. Oznaczałoby to w przypadku odpowiedzi twierdzącej, że takie udostępnianie zostałoby dokonane bez zezwolenia podmiotu prawa autorskiego, w związku z czym prawo to zostałoby naruszone w Niderlandach. Wątpliwości sądu odsyłającego koncentrują się zasadniczo na kwestii, czy środek w postaci blokowania geograficznego jest wystarczający, aby uznać, że odbiorcy, do których adresowana jest ta strona, ograniczają się wyłącznie do internautów, których nie dotyczy ten środek, czy też możliwość jego obchodzenia stanowi element, który należy uwzględnić przy ocenie istnienia publicznego udostępniania w Niderlandach. 23      W tych okolicznościach należy stwierdzić, że poprzez pytania pierwsze i drugie, które powinno się rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że utwór, który stał się własnością publiczną w niektórych państwach członkowskich, lecz jest nadal chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim i jest publikowany nieodpłatnie w witrynie internetowej zawierającej środek w postaci blokowania geograficznego mający na celu zablokowanie internautom, którzy przeglądają go z tego państwa członkowskiego, dostępu do tej strony internetowej, jest przedmiotem „publicznego udostępniania” w tymże państwie w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy wspomniani internauci mogą obchodzić ten środek w postaci blokowania geograficznego poprzez skorzystanie z VPN lub podobnej usługi. 24      W tym względzie należy przypomnieć, że na podstawie art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 państwa członkowskie powinny zapewnić autorom wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania jakiegokolwiek publicznego udostępniania ich utworów, drogą przewodową lub bezprzewodową, włączając podawanie do publicznej wiadomości ich utworów w taki sposób, że osoby postronne mają do nich dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie. 25      Jak orzekł już Trybunał, pojęcie „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy – jak podkreślono w motywie 23 tej dyrektywy – rozumieć szeroko, w ten sposób, że obejmuje ono każde udostępnianie utworu odbiorcom nieznajdującym się w miejscu, z którego udostępnianie pochodzi, a zatem każdą transmisję lub retransmisję tego rodzaju, drogą przewodową lub bezprzewodową, w tym nadawanie programów. Z motywów 4, 9 i 10 wspomnianej dyrektywy wynika bowiem, iż jej głównym celem jest zapewnienie autorom wysokiego poziomu ochrony, umożliwiającego im otrzymanie stosownego wynagrodzenia za korzystanie z ich utworów, polegające w szczególności na ich publicznym udostępnianiu (wyroki: z dnia 9 marca 2021 r., VG Bild-Kunst, C‑392/19, EU:C:2021:181, pkt 26, 27; a także z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 19 i przytoczone tam orzecznictwo). 26      Należy również przypomnieć, że z motywów 3 i 31 dyrektywy 2001/29 wynika, że dokonana za pomocą tej dyrektywy harmonizacja ma na celu utrzymanie, i to zwłaszcza w środowisku elektronicznym, właściwej równowagi między z jednej strony interesem podmiotów praw autorskich i praw pokrewnych związanym z ochroną ich prawa własności intelektualnej, zagwarantowanego w art. 17 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), a z drugiej strony ochroną interesów i praw podstawowych użytkowników przedmiotów chronionych – w szczególności ochroną ich wolności wypowiedzi i informacji, zagwarantowanej w art. 11 Karty – a także ochroną interesu ogólnego. W związku z tym na użytek wykładni i stosowania dyrektywy 2001/29, a w szczególności jej art. 3 ust. 1, należy zapewnić tę właściwą równowagę, uwzględniając przy tym również szczególne znaczenie Internetu dla wolności wypowiedzi i informacji, chronionej art. 11 Karty (zob. podobnie wyroki: z dnia 8 września 2016 r., GS Media, C‑160/15, EU:C:2016:644, pkt 31, 45; a także z dnia 22 czerwca 2021 r., YouTube i Cyando, C‑682/18 i C‑683/18, EU:C:2021:503, pkt 64, 65). 27      Jak wielokrotnie podkreślał Trybunał, pojęcie „publicznego udostępnienia” w rozumieniu wspomnianego art. 3 ust. 1 łączy w sobie spełnienie dwóch kumulatywnych przesłanek, a mianowicie zaistnienia czynności udostępnienia utworu i udostępnienia tego utworu publiczności, oraz wymaga przeprowadzenia oceny każdego konkretnego przypadku (zob. podobnie wyroki: z dnia 8 września 2016 r., GS Media, C‑160/15, EU:C:2016:644, pkt 33; z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo). 28      Aby dokonać takiej oceny, należy uwzględnić szereg uzupełniających się, niemających samodzielnego charakteru i współzależnych od siebie kryteriów. Ponieważ w konkretnych sytuacjach kryteria te mogą występować w różnym stopniu nasilenia, należy je uwzględniać zarówno indywidualnie, jak i biorąc pod uwagę ich wzajemne oddziaływanie (wyroki: z dnia 15 marca 2012 r., SCF, C‑135/10, EU:C:2012:140, pkt 79; z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo). 29      Co się tyczy, po pierwsze, pojęcia „czynności udostępniania”, Trybunał wskazał, że biorąc pod uwagę wolę prawodawcy Unii, by zagwarantować podmiotom praw autorskich wysoki poziom ochrony zgodnie z motywami 4 i 9 dyrektywy 2001/29, pojęcie to należy rozumieć szeroko w ten sposób, że obejmuje ono każdą transmisję lub podawanie do publicznej wiadomości chronionego utworu, niezależnie od wykorzystanych środków lub procesów technologicznych, tak aby osoby, które wchodzą w skład tych odbiorców, mogły mieć do niego dostęp w wybranym przez siebie miejscu i czasie, niezależnie od tego, czy skorzystają oni z tej możliwości, czy też nie (zob. podobnie wyroki: z dnia 19 listopada 2015 r., SBS Belgium, C‑325/14, EU:C:2015:764, pkt 16; z dnia 20 czerwca 2024 r., GEMA, C‑135/23, EU:C:2024:526, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo). 30      W szczególności Trybunał podkreślił nieodzowną rolę osoby dokonującej takiej czynności i rozmyślny charakter jej działania. Osoba ta dokonuje bowiem „czynności udostępniania”, gdy podejmuje działania z pełną świadomością konsekwencji swojego zachowania w celu udzielenia innym osobom dostępu do chronionego utworu, w szczególności wówczas, gdy w braku takiego działania te inne osoby nie mogłyby co do zasady korzystać z nadawanego utworu (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 grudnia 2006 r., SGAE, C‑306/05, EU:C:2006:764, pkt 42; z dnia 22 czerwca 2021 r., YouTube i Cyando, C‑682/18 i C‑683/18, EU:C:2021:503, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo). 31      W niniejszej sprawie z pkt 8 i 9 niniejszego wyroku wynika, że Stowarzyszenie chciało, za pośrednictwem rozpatrywanej strony internetowej, udostępnić zainteresowanym internautom i podać do ich wiadomości nową naukową edycję online rękopisów Anny Frank. W Niderlandach utwory te są jeszcze częściowo objęte prawem autorskim przysługującym Funduszowi Anny Frank do 2037 r., podczas gdy w innych państwach członkowskich, w tym w Królestwie Belgii, wspomniane utwory nie są już chronione prawem autorskim i stały się tam własnością publiczną. 32      Co się tyczy, po drugie, drugiego z wyżej wymienionych elementów, a mianowicie tego, że chroniony utwór powinien być rzeczywiście udostępniony „publiczności”, Trybunał wyjaśnił, że pojęcie „publiczności” odnosi się do nieokreślonej liczby potencjalnych odbiorców i zakłada ponadto dość znaczną liczbę osób (zob. podobnie wyroki: z dnia 2 czerwca 2005 r., Mediakabel, C‑89/04, EU:C:2005:348, pkt 30; z dnia 7 grudnia 2006 r., SGAE, C‑306/05, EU:C:2006:764, pkt 37, 38; a także z dnia 22 czerwca 2021 r., YouTube i Cyando, C‑682/18 i C‑683/18, EU:C:2021:503, pkt 69 i przytoczone tam orzecznictwo). 33      Trybunał przypomniał też, że zgodnie z jego utrwalonym orzecznictwem uznanie, iż doszło do „publicznego udostępniania”, wymaga, aby chroniony utwór został udostępniony w oparciu o szczególną technologię, inną niż dotychczas używane, lub – w wypadku niespełnienia powyższej przesłanki – wśród „nowej publiczności”, czyli publiczności, której podmiot praw autorskich dotychczas nie brał pod uwagę, zezwalając na pierwotne publiczne udostępnienie utworu (wyrok z dnia 22 czerwca 2021 r., YouTube i Cyando, C‑682/18 i C‑683/18, EU:C:2021:503, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo). 34      Z informacji przekazanych zaś przez sąd odsyłający wynika, że w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 28–33 niniejszego wyroku utwór będący przedmiotem postępowania głównego został udostępniony przy użyciu środka technologicznego innego niż stosowane dotychczas, to znaczy poprzez publikację tego utworu w witrynie internetowej, nieokreślonej liczbie osób nieznajdujących się w miejscu, z którego udostępnianie pochodzi, a mianowicie internautom. 35      Niemniej jednak należy ustalić, czy w sytuacji gdy taka strona, utworzona bez zezwolenia podmiotu prawa autorskiego przez osobę trzecią mającą siedzibę w państwie członkowskim, w którym chroniony utwór stał się własnością publiczną, jest objęta środkiem w postaci blokowania geograficznego w celu uniemożliwienia przeglądania jej z państw członkowskich, w których utwór jest jeszcze chroniony prawem autorskim, można uznać, że dostęp do niej został udzielony internautom znajdującym się w tych państwach członkowskich. Jedynie w przypadku odpowiedzi twierdzącej należałoby wówczas uznać, że w tych państwach członkowskich dokonano „publicznego udostępniania” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29. 36      W tym względzie należy przypomnieć, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 2001/29 zobowiązuje państwa członkowskie do tego, aby przewidziały stosowną ochronę prawną przed obchodzeniem wszelkich skutecznych „środków technologicznych”. Artykuł 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29 w związku z jej motywem 47 tejże dyrektywy przewiduje zasadniczo, że podmioty praw autorskich mogą stosować środki technologiczne, to znaczy technologie, urządzenia lub części składowe, które przy normalnym funkcjonowaniu są przeznaczone do powstrzymania lub ograniczenia czynności, na które podmioty te nie zezwoliły, takich jak czynności udostępniania lub podawania do publicznej wiadomości chronionego utworu, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 23 stycznia 2014 r., Nintendo i in., C‑355/12, EU:C:2014:25, pkt 24). 37      W kontekście Internetu Trybunał wyjaśnił, że w celu zagwarantowania pewności prawa i prawidłowego funkcjonowania Internetu podmiot praw autorskich nie powinien mieć możliwości ograniczenia swojej zgody inaczej niż za pomocą środków technologicznych uznanych za „skuteczne” w rozumieniu art. 6 ust. 3 tej dyrektywy (zob. podobnie wyroki: z dnia 23 stycznia 2014 r., Nintendo i in., C‑355/12, EU:C:2014:25, pkt 25, 28; z dnia 9 marca 2021 r., VG Bild-Kunst, C‑392/19, EU:C:2021:181, pkt 46). 38      W konsekwencji Trybunał orzekł, że jeżeli podmiot praw autorskich opublikował już chroniony utwór w witrynie internetowej, która nie podlega żadnemu środkowi technologicznemu mającemu na celu ograniczenie dostępu do tego utworu z innych witryn internetowych, odbiorcy, którym osoba trzecia udziela następnie dostępu do tego utworu w witrynie internetowej bez zezwolenia podmiotu praw autorskich, obejmują wszystkich internautów. Należy bowiem uznać, że poprzez takie pierwotne udostępnienie charakteryzujące się brakiem takich środków technologicznych podmiot ten miał od samego początku zamiar udzielenia dostępu do swojego utworu wszystkim internautom i w ten sposób wyraził zgodę na to, by osoby trzecie same dokonywały czynności udostępniania tego utworu (zob. podobnie wyrok z dnia 9 marca 2021 r., VG Bild-Kunst, C‑392/19, EU:C:2021:181, pkt 37, 38). 39      Natomiast w sytuacji, w której podmiot praw autorskich stosuje skuteczne środki technologiczne mające na celu ograniczenie dostępu do swojego utworu ze stron internetowych innych niż te, na których zezwolił na publiczne udostępnienie tego utworu, Trybunał orzekł, że podmiot ten wyraża w ten sposób wolę ograniczenia kręgu osób, dla których utwór ten jest dostępny w Internecie, wyłącznie do użytkowników konkretnej strony internetowej (zob. podobnie wyrok z dnia 9 marca 2021 r., VG Bild-Kunst, C‑392/19, EU:C:2021:181, pkt 42, 43, 45–47). 40      Z rozważań przedstawionych w pkt 36–39 niniejszego wyroku wynika zatem, że istnienie skutecznych środków technologicznych przyjętych lub nałożonych przez podmiot prawa autorskiego w ramach czynności udostępniania utworu w Internecie odzwierciedla jego wolę udzielenia dostępu do chronionego utworu jedynie określonemu kręgowi internautów, a nie wszystkim z nich. 41      Tymczasem, jak wskazał w istocie rzecznik generalny w pkt 29, 30 i 33 opinii, orzecznictwo wypracowane przez Trybunał w tym zakresie można zastosować w drodze analogii do sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym. 42      Jeżeli bowiem utwór jest chroniony prawem autorskim tylko w jednym państwie członkowskim, podczas gdy stał się on własnością publiczną w innych państwach członkowskich, każda osoba, która zna lub powinna racjonalnie wiedzieć o tej sytuacji (wyrok z dnia 8 września 2016 r., GS Media, C‑160/15, EU:C:2016:644, pkt 49) i która publikuje utwór w witrynie internetowej, musi zadbać o to, by udostępniać ten utwór wyłącznie internautom mogącym przeglądać tę stronę z państw członkowskich, w których utwór ten stał się własnością publiczną, i tak, aby nie naruszyć wyłącznego i niepodlegającego wyczerpaniu prawa podmiotu praw autorskich do zezwalania na jakiekolwiek publiczne udostępnianie utworu w państwie członkowskim, w którym utwór jest zawsze chroniony, lub do zabraniania takiego udostępniania na podstawie art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy 2001/29 (zob. podobnie wyrok z dnia 9 marca 2021 r., VG Bild-Kunst, C‑392/19, EU:C:2021:181, pkt 50). Wynika z tego, że obowiązek przyjęcia skutecznych środków technologicznych w celu ograniczenia dostępu do strony internetowej wyłącznie tym internautom ciąży na takiej osobie, w przeciwnym razie, biorąc pod uwagę swobodny dostęp stron internetowych, osoba ta udzielałaby dostępu do danego utworu wszystkim internautom i naruszałaby w ten sposób to prawo. 43      Należy zatem uznać, że osoba, która publikuje bezpłatnie w witrynie internetowej utwór nadal chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim, lecz który stał się własnością publiczną w innych państwach członkowskich, wyraża wolę udostępnienia utworu jedynie internautom mogącym przeglądać tę stronę z tych innych państw członkowskich, gdy wprowadza ona skuteczne środki technologiczne umożliwiające ograniczenie dostępu do wspomnianej strony tym internautom, z wyłączeniem tych, którzy próbowaliby go przeglądać z państwa członkowskiego, w którym utwór jest nadal chroniony. 44      W niniejszej sprawie bezsporne jest, że środek w postaci blokowania geograficznego taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym stanowi „środek technologiczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29, ponieważ chodzi o proces mający na celu umożliwienie lub uniemożliwienie dostępu do utworu opublikowanego w witrynie internetowej w zależności od położenia geograficznego użytkownika w świetle adresu protokołu internetowego („adres IP”), który użytkownik ten wykorzystuje do połączenia się ze stroną internetową. 45      Co się tyczy kwestii, czy taki środek w postaci blokowania geograficznego stanowi „skuteczny” środek technologiczny w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29, należy przypomnieć, że przepis ten przyjmuje szeroką definicję tego pojęcia, obejmując nim zastosowanie kodu dostępu lub mechanizmu zabezpieczenia takiego jak szyfrowanie, zakłócanie czy też każda inna transformacja utworu lub przedmiotu objętego ochroną, lub mechanizmu kontroli kopiowania. Tego rodzaju definicja jest ponadto zgodna z głównym celem dyrektywy 2001/29, jakim jest – jak wynika z motywu 9 tego aktu – ustanowienie wysokiego poziomu ochrony, zwłaszcza na korzyść twórców, co ma zasadnicze znaczenie dla twórczości intelektualnej (wyrok z dnia 23 stycznia 2014 r., Nintendo i in., C‑355/12, EU:C:2014:25, pkt 25, 27). 46      Trybunał wyjaśnił w tym względzie, że skuteczność środka technologicznego nie powinna być absolutna, lecz powinna być oceniana, z poszanowaniem zasady proporcjonalności, w świetle celu polegającego na uniemożliwieniu lub usunięciu czynności, na które podmiot praw autorskich nie zezwolił, co oznacza w szczególności sprawdzenie, czy dany środek jest właściwy do realizacji tego celu i nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu, oraz poszukiwanie, jak wskazano w pkt 26 niniejszego wyroku, właściwej równowagi między ochroną praw własności intelektualnej a ochroną innych praw podstawowych, takich jak wolność wypowiedzi lub informacji. W szczególności należy zbadać, czy środki technologiczne inne niż zastosowane mogłyby – zapewniając porównywalny poziom ochrony praw podmiotu praw tego podmiotu – stanowić mniejszą ingerencję w działania osób trzecich niewymagające zezwolenia tego podmiotu lub ustanawiać mniej ograniczeń dla owych działań. Ważne jest również, aby w ramach porównania uwzględnić koszty oraz techniczne i praktyczne wdrożenie różnych rodzajów istniejących środków technologicznych (zob. podobnie wyrok z dnia 23 stycznia 2014 r., Nintendo i in., C‑355/12, EU:C:2014:25, pkt 31–33). 47      Ponadto skuteczność środka technologicznego należy oceniać z uwzględnieniem, jak wynika z motywu 47 dyrektywy 2001/29, rozwoju technologicznego i możliwości obchodzenia danego środka technologicznego, a także, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 27 opinii, terytorialnego charakteru prawa autorskiego. 48      Do sądu odsyłającego będzie należało zbadanie w świetle tych kryteriów, czy rozpatrywany w postępowaniu głównym środek w postaci blokowania geograficznego stanowi „skuteczny” środek technologiczny w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29. W tym celu Trybunał, orzekając w przedmiocie odesłania prejudycjalnego, może dostarczyć wskazówek stanowiących pomoc dla sądu krajowego przy wydaniu orzeczenia (wyrok z dnia 12 marca 2026 r., Winderwill, C‑516/24, EU:C:2026:185, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). 49      W sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym środek w postaci blokowania geograficznego wydaje się skuteczny, o ile stanowi on „najnowocześniejszą technologię” i wydaje się odpowiedni do realizacji celu polegającego na zapobieganiu działaniom, na które podmiot praw autorskich nie zezwolił, ponieważ skutkuje on co do zasady zablokowaniem w państwach członkowskich, w których utwór jest jeszcze chroniony prawem autorskim, dostępu do strony internetowej, na której utwór ten jest publikowany nieodpłatnie. 50      Ponadto środek taki pozwala na zapewnienie właściwej równowagi między z jednej strony interesem podmiotu praw autorskich polegającym na tym, by jego utwór nie był swobodnie dostępny w państwach członkowskich, w których dysponuje on jeszcze wyłącznym i niepodlegającym wyczerpaniu prawem do zezwalania na jakiekolwiek jego publiczne udostępnianie lub zabranianie tego udostępniania na podstawie art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy 2001/29, a z drugiej strony interesem każdej osoby trzeciej polegającym na oferowaniu utworu w ramach otwartego i bezpłatnego dostępu w Internecie w państwach członkowskich, w których utwór stał się własnością publiczną, a także interesem publicznym polegającym na skorzystaniu z takiego dostępu do Internetu, zgodnie z prawem do wolności wypowiedzi i informacji przysługującym jednym i drugim. 51      O ile prawdą jest, że środki w postaci blokowania geograficznego, w tym środki wykorzystujące najnowocześniejsze technologie, mogą, podobnie jak każdy środek technologiczny, być obchodzone, w szczególności poprzez korzystanie z VPN lub podobnej usługi, o tyle taka możliwość obchodzenia nie może sama w sobie i w każdych okolicznościach stanowić decydującego elementu dla stwierdzenia nieodpowiedniego, a tym samym nieskutecznego charakteru tych środków. 52      W szczególności w sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym uznanie, że ze względu na możliwości jego obchodzenia środek w postaci blokowania geograficznego, o ile stanowi on „najnowocześniejszą technologię”, nie byłby „skuteczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29, oznaczałoby, jak zauważył w istocie rzecznik generalny w pkt 27 i 32 opinii, podważenie właściwej równowagi, o której mowa w pkt 50 niniejszego wyroku, do tego stopnia, że znacznie utrudniłoby swobodny i nieodpłatny dostęp do danego utworu w państwach członkowskich, w których utwór ten stał się własnością publiczną, przyznając jednocześnie prawu autorskiemu nieproporcjonalny zasięg terytorialny, podczas gdy podmiot praw autorskich nie ma prawa zezwalać na publiczne udostępnianie jego utworu w tych państwach członkowskich lub zabraniać takiego udostępniania. 53      Ponadto, jak podkreślił w istocie rzecznik generalny w pkt 41 opinii, okoliczność, że inne środki technologiczne mogą w większym stopniu uwzględniać interes podmiotu praw autorskich, takie jak środki dostępu analogiczne do środków dostępu do terminali bibliotecznych, abonamentu lub połączenia zabezpieczonego nazwą użytkownika i hasłem, nie oznacza, że środek w postaci blokowania geograficznego taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym należy uznać za nieskuteczny, ponieważ zastosowanie tych innych środków mogłoby naruszyć w sposób nieproporcjonalny właściwą równowagę, o której mowa w pkt 50 niniejszego wyroku, pozbawiając odbiorców znajdujących się w państwach członkowskich, w których utwór stał się własnością publiczną, swobodnego i bezpłatnego dostępu do tego utworu. 54      Co się tyczy okoliczności, że w niniejszym przypadku Stowarzyszenie wyposażyło również swoją stronę internetową w system ostrzegania, który w przypadku przeglądania strony z państwa członkowskiego, w którym utwór będący przedmiotem postępowania głównego stał się własnością publiczną, wymaga oświadczenia ze strony użytkownika, że potwierdza on, iż uzyskuje dostęp do tej strony z jednego z tych państw członkowskich, należy stwierdzić, że takiego środka technologicznego, który uzależnia dostęp do strony internetowej od odpowiedzi udzielonej w oświadczeniu, nie można uznać za „skuteczny”, ponieważ ostatecznie zależny jest on wyłącznie od dobrej woli internauty, czy wypełni on rzetelnie przedmiotowe oświadczenie. 55      Wynika z tego, że o ile środek ten stanowi „najnowocześniejszą technologię”, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego – środek blokowania geograficznego, taki jak ten wprowadzony przez Stowarzyszenie w jego witrynie internetowej, jest „skuteczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29. W takim przypadku należałoby uznać, że Stowarzyszenie wyraziło zamiar uniemożliwienia internautom znajdującym się w państwach członkowskich, w których utwór jest nadal chroniony prawem autorskim, dostępu do tej strony w wybranym przez nich miejscu i czasie i że w ten sposób internauci ci nie należą do kręgu odbiorców, którego dotyczy czynność udostępniania. W tych okolicznościach nie można uznać, że „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy zostało dokonane w tych państwach członkowskich za pośrednictwem wspomnianej strony internetowej. 56      W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytania pierwsze i drugie powinna brzmieć następująco: art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że utwór, który stał się własnością publiczną w niektórych państwach członkowskich, lecz jest nadal chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim i został opublikowany nieodpłatnie w witrynie internetowej zawierającej środek w postaci blokowania geograficznego mający na celu zablokowanie internautom, którzy przeglądają go z tego państwa członkowskiego, dostępu do tej strony internetowej, nie jest przedmiotem „publicznego udostępniania” w tymże państwie w rozumieniu tego przepisu, jeżeli ten środek w postaci blokowania jest „skuteczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 tej dyrektywy, poprzez to, że stanowi on „najnowocześniejszą technologię”, i to nawet jeśli wspomniani internauci mogą go obchodzić, korzystając z VPN lub podobnej usługi. W przedmiocie pytania trzeciego 57      Na wstępie należy zauważyć, że poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający stawia się w sytuacji, w której publikacja utworu takiego jak rozpatrywany w postępowaniu głównym w witrynie internetowej zostałaby uznana za „publiczne udostępnianie” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 ze względu na możliwość obchodzenia wprowadzonego w tej witrynie środka w postaci blokowania geograficznego. W tym kontekście sąd ten zastanawia się nad kwestią, czy ten, kto rozpowszechnia utwór w Internecie, czy też ten, kto ułatwia do niego dostęp, oferując usługę pozwalającą na obchodzenie takiego środka, może zostać uznany za odpowiedzialnego za to udostępnianie. 58      Z odpowiedzi na pytania pierwsze i drugie wynika jednak, że w sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym zakwalifikowanie takiej publikacji jako „publicznego udostępniania” zależy zasadniczo od nieskuteczności środka technologicznego wprowadzonego w danej witrynie internetowej, a nie – jak wynika z pkt 51 niniejszego wyroku – samej w sobie i w każdych okolicznościach możliwości obchodzenia tego środka. O ile bowiem prawdą jest, że nieskuteczność środka technologicznego może wynikać z faktu, że istnieją możliwości obchodzenia tego środka, o tyle środek technologiczny może, pomimo istnienia ryzyka obchodzenia, zostać uznany za „skuteczny”, jeżeli inne elementy zrównoważą to ryzyko, jak wynika to w istocie z pkt 48–53 niniejszego wyroku. 59      Ponadto odpowiedź na pytanie trzecie pozostaje konieczna, ponieważ w świetle odpowiedzi udzielonej na pytania pierwsze i drugie do sądu odsyłającego będzie należało ostateczne ustalenie, czy rozpatrywany w postępowaniu głównym środek w postaci blokowania geograficznego jest „skuteczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29. 60      W tych okolicznościach należy uznać, że poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy publikacja w witrynie internetowej utworu, który stał się własnością publiczną w niektórych państwach członkowskich, lecz jest nadal chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim, stanowi „publiczne udostępnianie” w tym państwie, ponieważ wprowadzony w tej witrynie środek w postaci blokowania geograficznego nie jest „skuteczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 wspomnianej dyrektywy, takie udostępnienie można przypisać osobie, która opublikowała utwór w tej witrynie internetowej, lub dostawcy VPN lub podobnej usługi, który umożliwił swojemu użytkownikowi obchodzenie tego nieskutecznego środka. 61      W tym względzie i biorąc pod uwagę rozważania przedstawione w pkt 42 niniejszego wyroku, należy zauważyć, że w przypadku gdy osoba, która dokonała takiej publikacji, nie wprowadziła skutecznych środków technologicznych w rozumieniu art. 6 ust. 3 dyrektywy 2001/29, publiczne udostępnianie, o którym mowa, podobnie jak wynikający z niego brak ochrony, można przypisać tej osobie. 62      Natomiast dostawcy VPN lub podobnych usług wykorzystywanych w celu obchodzenia nieskutecznego środka w postaci blokowania geograficznego stanowiącego zgodne z prawem narzędzie techniczne, z którego użytkownicy mogą legalnie skorzystać, nie można uznać za podmiot, który również udostępnił utwór publicznie. 63      Trybunał orzekł już bowiem, że taki dostawca nie udziela użytkownikom końcowym dostępu do chronionego utworu i że nawet jeśli jest świadomy konsekwencji, polegającej na tym, że jego usługa może być wykorzystywana w celu uzyskiwania dostępu do chronionych utworów bez zgody ich autorów, sam nie podejmuje działań w celu zapewnienia takiego dostępu, w związku z czym nie odgrywa on w tym zakresie „nieodzownej roli” w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 30 niniejszego wyroku. Nie można zatem uznać, zgodnie z tym, co wynika zresztą z motywu 27 tej dyrektywy, że sam fakt, iż dostawca ten udostępnia usługę mającą na celu umożliwienie lub dokonanie publicznego udostępniania w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy, oznacza iż dostawca ten dokonuje czynności udostępniania (zob. analogicznie wyroki: z dnia 22 czerwca 2021 r., YouTube i Cyando, C‑682/18 i C‑683/18, EU:C:2021:503, pkt 78, 79; z dnia 13 lipca 2023 r., Ocilion IPTV Technologies, C‑426/21, EU:C:2023:564, pkt 60, 62–65). 64      W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytanie trzecie powinna brzmieć następująco: art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy publikacja w witrynie internetowej utworu, który stał się własnością publiczną w niektórych państwach członkowskich, lecz jest nadal chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim, stanowi „publiczne udostępnianie” w tym państwie, ponieważ wprowadzony w tej witrynie środek w postaci blokowania geograficznego nie jest „skuteczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 tej dyrektywy, takie udostępnienie można przypisać osobie, która opublikowała utwór w tej witrynie internetowej, a nie dostawcy VPN lub podobnej usługi, który umożliwił swojemu użytkownikowi obchodzenie tego nieskutecznego środka. W przedmiocie kosztów 65      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: 1)Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym należy interpretować w ten sposób, że: utwór, który stał się własnością publiczną w niektórych państwach członkowskich, lecz jest nadal chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim i został opublikowany nieodpłatnie w witrynie internetowej zawierającej środek w postaci blokowania geograficznego mający na celu zablokowanie internautom, którzy przeglądają go z tego państwa członkowskiego, dostępu do tej strony internetowej, nie jest przedmiotem „publicznego udostępniania” w tymże państwie w rozumieniu tego przepisu, jeżeli ten środek w postaci blokowania jest „skuteczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 tej dyrektywy, poprzez to, że stanowi on „najnowocześniejszą technologię”, i to nawet jeśli wspomniani internauci mogą go obchodzić, korzystając z wirtualnej sieci prywatnej [virtualprivate network (VPN)] lub podobnej usługi. 2)Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29 należy interpretować w ten sposób, że: w sytuacji gdy publikacja w witrynie internetowej utworu, który stał się własnością publiczną w niektórych państwach członkowskich, lecz jest nadal chroniony prawem autorskim w innym państwie członkowskim, stanowi „publiczne udostępnianie” w tym państwie, ponieważ wprowadzony w tej witrynie środek w postaci blokowania geograficznego nie jest „skuteczny” w rozumieniu art. 6 ust. 3 tej dyrektywy, takie udostępnienie można przypisać osobie, która opublikowała utwór w tej witrynie internetowej, a nie dostawcy wirtualnej sieci prywatnej [virtualprivate network (VPN)] lub podobnej usługi, który umożliwił swojemu użytkownikowi obchodzenie tego nieskutecznego środka. Podpisy *      Język postępowania: niderlandzki.