C-819/25

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO RIMVYDASA NORKUSA przedstawiona w dniu 5 marca 2026 r.(1) Sprawa C‑819/25 (PPU) [Gonrieh](i) X i Y, działający w imieniu własnym i jako przedstawiciele ustawowi A, B, C i D przeciwko État belge [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia)] Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Łączenie rodziny – Zezwolenie na wjazd i pobyt – Dyrektywa 2003/86/WE – Artykuł 5 – Artykuł 13 ust. 1 – Ochrona konsularna obywateli Unii – Artykuł 20 ust. 2 lit. c) – Artykuł 23 TFUE – Artykuł 46 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Dyrektywa (UE) 2015/637 – Obowiązek włączenia przez państwo członkowskie osób, którym przyznano dobrodziejstwo łączenia rodziny, w zorganizowany przez to państwo członkowskie proces ewakuacji ze Strefy Gazy lub poinformowania organów każdego państwa trzeciego uniemożliwiającego tym osobom udanie się na terytorium Unii o tym, że chcą one tam przebywać i posiadają w tym zakresie wymagane wizy I.      Wprowadzenie 1.        Rozpatrywany wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia) w dniu 12 grudnia 2025 r., dotyczy wykładni art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/86/WE z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin(2) oraz art. 2, 4, 7, 24 i 51 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”). 2.        Tłem sporu w postępowaniu głównym jest katastrofalna sytuacja humanitarna w Strefie Gazy, będąca następstwem interwencji wojskowej przeprowadzonej przez Izrael oraz blokady tego terytorium po atakach terrorystycznych dokonanych przez Hamas w dniu 7 października 2023 r. W tym kontekście État belge (państwo belgijskie) zawarło z Izraelem i Jordanią porozumienie w celu przeprowadzenia procesu ewakuacji ze Strefy Gazy trzech kategorii osób, a mianowicie obywateli belgijskich, uchodźców uznanych w Belgii oraz członków ich podstawowej rodziny. W kwietniu 2025 r., na podstawie tegoż porozumienia, około 500 osób zostało wpisanych na listę ewakuacyjną. W dniu 3 grudnia 2025 r. lista liczyła już tylko 62 osób, będące głównie uchodźcami uznanymi w Belgii lub członkami ich podstawowej rodziny. Państwo belgijskie wskazało, że nie przewiduje uzupełnienia listy o inne kategorie osób, dopóki wszystkie osoby ujęte na liście ewakuacyjnej nie zostaną ewakuowane. 3.        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przedstawiono w ramach sporu między dwojgiem obywateli palestyńskich, X i Y, oraz czworgiem ich małoletnich dzieci(3) (zwanych dalej łącznie „powodami w postępowaniu głównym”) a państwem belgijskim. Y legalnie zamieszkuje w Belgii i posiada zezwolenie na pracę, podczas gdy X i dzieci, których dotyczy postępowanie, zamieszkują w Strefie Gazy. W dniu 6 października 2025 r. państwo belgijskie zezwoliło X i dzieciom na wjazd i pobyt w Belgii w ramach łączenia rodziny. Opuszczenie Strefy Gazy przez X i dzieci jest jednak faktycznie zablokowane. 4.        Powodowie w postepowaniu głównym wnieśli do sądu odsyłającego, tytułem żądania głównego, o nakazanie państwu belgijskiemu wpisania X i czworga dzieci na listę ewakuacyjną ze Strefy Gazy i podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu łączenia rodziny z Y. Tytułem żądania ewentualnego wnieśli oni o nakazanie państwu belgijskiemu poinformowania organów każdego państwa trzeciego uniemożliwiającego X i czworgu dzieciom udanie się na terytorium Unii, że chcą oni tam przebywać i posiadają w tym zakresie wymagane wizy. 5.        W niniejszej sprawie podniesiono w szczególności istotną kwestię, czy państwo członkowskie powinno podjąć działania dyplomatyczne i konsularne wobec państw trzecich w celu zapewnienia skuteczności (effet utile) wykonywania prawa do łączenia rodziny. II.    Ramy prawne A.      Prawo Unii 1.      Dyrektywa 2003/86 6.        Zgodnie z jej art. 1, dyrektywa 2003/86 ma na celu „określenie warunków wykonania prawa do łączenia rodziny przez obywateli państwa trzeciego zamieszkujących legalnie na terytorium państw członkowskich”. 7.        Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi: „Do celów niniejszej dyrektywy: […] c)      »członek rodziny rozdzielonej« oznacza obywatela państwa trzeciego mieszkającego zgodnie z prawem w państwie członkowskim i składającego wniosek lub którego członkowie rodziny składają wniosek o przyłączenie się do niego; d)      »łączenie rodziny« oznacza wjazd i pobyt w państwie członkowskim przez członków rodziny obywatela państwa trzeciego mieszkającego zgodnie z prawem w tym państwie członkowskim w celu zachowania komórki rodzinnej, bez względu na to, czy związek rodzinny powstał przed wjazdem rezydenta czy po; […]”. 8.        Artykuł 4 ust. 1 lit. a) i b) owej dyrektywy przewiduje: „Państwa członkowskie zezwalają na wjazd i pobyt, na mocy niniejszej dyrektywy i z zastrzeżeniem zgodności z warunkami określonymi w rozdziale IV oraz w art. 16, następujących członków rodziny: a)      małżonek członka rodziny rozdzielonej; b)      nieletnie dzieci członka rodziny rozdzielonej i jego małżonka […]”. 9.        Rozdział III tej dyrektywy, zatytułowany „Składanie i rozpatrywanie wniosków”, zawiera art. 5, który stanowi: „1.       Państwa członkowskie określają, czy, w celu wykonania prawa do łączenia rodziny, wnioski o wjazd i pobyt składane są do właściwych organów danego państwa członkowskiego przez członka rodziny rozdzielonej czy też przez członka lub członków jego rodziny. 2.      Do wniosku dołącza się dokumenty dowodowe dotyczące związków rodzinnych oraz zgodności z warunkami określonymi w art. 4 i 6, oraz, w odpowiednich przypadkach, w art. 7 i 8, a także uwierzytelnione odpisy dokumentów podróżnych członka(-ów) rodziny. W odpowiednich przypadkach, w celu uzyskania dowodu na istnienie związków rodzinnych, państwa członkowskie mogą przeprowadzać rozmowy z członkiem rodziny rozdzielonej i członkami jego rodziny oraz podejmować inne badania, które uznają za niezbędne. Rozpatrując wniosek dotyczący niepoślubionego partnera członka rodziny rozdzielonej, państwa członkowskie biorą pod uwagę, w charakterze dowodu na istnienie związku rodzinnego, różne czynniki, takie jak: wspólne dziecko, wcześniejsze wspólne zamieszkiwanie, rejestracja związku partnerskiego oraz wszelkie inne rzetelne dowody. […]”. 10.      Artykuł 13 dyrektywy 2003/86 przewiduje: „Zaraz po przyjęciu wniosku o łączenie rodziny dane państwo członkowskie zezwala na wjazd członka lub członków rodziny. W odniesieniu do tego państwo członkowskie udziela tym osobom wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz”. 11.      Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wytycznych dotyczących stosowania dyrektywy 2003/86/WE w sprawie prawa do łączenia rodzin, COM(2014) 210 final, (zwany dalej „wytycznymi”) przewiduje w pkt 5.1: „Artykuł 13 ust. 1 [dyrektywy 2003/86] zawiera wymóg, aby zaraz po przyjęciu wniosku o łączenie rodziny dane państwo członkowskie udzieliło członkom rodziny wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz. Oznacza to, że po przyjęciu wniosku państwa członkowskie powinny zapewnić szybką procedurę wizową, do minimum ograniczyć dodatkowe obciążenie administracyjne i unikać podwójnej kontroli spełniania wymogów na potrzeby łączenia rodzin. […] Jeśli dostęp do dokumentów podróży i wiz jest szczególnie utrudniony lub niebezpieczny, a zatem może stanowić niewspółmierne ryzyko lub praktyczną przeszkodę w skutecznym wykonywaniu prawa do łączenia rodzin, państwa członkowskie zachęca się do uwzględniania specyfiki danego przypadku i okoliczności w państwie pochodzenia. W wyjątkowych okolicznościach, na przykład w kontekście państwa upadłego lub państwa o wysokim poziomie zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego, państwa członkowskie zachęca się do akceptowania tymczasowych dokumentów podróży wydanych przez Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (MKCK), wydawania krajowych przepustek w jedną stronę lub oferowania członkom rodziny możliwości otrzymania wizy po przybyciu do państwa członkowskiego. […]”. 2.      Dyrektywa (UE) 2015/637 12.      Artykuł 2 ust. 1 dyrektywy (UE) 2015/637(4) ma następujące brzmienie: „Ambasady lub konsulaty państw członkowskich zapewniają ochronę konsularną niereprezentowanym obywatelom, na takich samych warunkach jak własnym obywatelom.” 13.      Artykuł 5 tej dyrektywy stanowi, że „[c]złonkom rodzin niebędącym obywatelami Unii towarzyszącym niereprezentowanym obywatelom w państwie trzecim zapewnia się ochronę konsularną w takim samym stopniu i na takich samych warunkach, na jakich byłaby ona zapewniona członkom rodzin obywateli państwa członkowskiego udzielającego pomocy, którzy to członkowie nie są obywatelami Unii, zgodnie z prawem lub praktyką tego państwa członkowskiego”. 14.      Zgodnie z art. 9 wspomnianej dyrektywy: „Ochrona konsularna, o której mowa w art. 2, może obejmować, między innymi, pomoc w następujących sytuacjach: […] e)      udzielenie pomocy i repatriacja w sytuacji nadzwyczajnej; […]”. III. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne 15.      X i Y są małżeństwem. Mają oni pięcioro dzieci, które urodziły się w latach 2013–2021(5). Y uzyskał stypendium podoktoranckie na uniwersytecie w Belgii oraz wizę na pobyt w Belgii i zezwolenie na pracę. W dniu 3 maja 2024 r. Y opuścił Strefę Gazy wraz ze swoim synem E, aby udać się w kierunku Egiptu przez przejście graniczne w Rafah. W następstwie zamknięcia w dniu 5 maja 2024 r. przejścia granicznego w Rafah oraz odmowy otwarcia przez Egipt swojej granicy dla osób opuszczających Strefę Gazy, X i czworgu pozostałym dzieciom uniemożliwiono opuszczenie tego terytorium. 16.      W marcu 2025 r. przejście graniczne Kerem Shalom zostało ponownie otwarte. Państwo belgijskie rozpoczęło nowe negocjacje dyplomatyczne z Izraelem i Jordanią, aby móc kontynuować ewakuację rozpoczętą w listopadzie 2023 r. i przerwaną w marcu 2024 r. W wyniku tych negocjacji Izrael, Jordania i państwo belgijskie porozumiały się co do procesu ewakuacji dotyczącej trzech kategorii osób wymienionych w pkt 2 niniejszej opinii oraz sporządziły listę liczącą około 500 osób, które miały zostać ewakuowane. 17.      Z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że gdy tylko państwo belgijskie jest faktycznie w stanie przeprowadzić ewakuację, zwraca się ono z wnioskiem do właściwych organów izraelskich i jordańskich o wskazanie liczby osób, które konkretnie może ewakuować. Jednakże organy izraelskie i jordańskie rozpatrują taki wniosek jedynie w sposób wyrywkowy. W ramach tego procesu ewakuacji państwo belgijskie ma obowiązek zapewnienia transportu osób, które może ewakuować ze Strefy Gazy przez Izrael i Jordanię aż do Belgii. Proces ten wiąże się z poważnymi trudnościami logistycznymi i organizacyjnymi, ponieważ administracja belgijska musi dysponować wykwalifikowanym personelem (przynajmniej częściowo arabskojęzycznym) w wystarczającej liczbie, a także autobusami, noclegami w hotelach w Jordanii, jednym lub kilkoma samolotami, sprzętem medycznym, środkami bezpieczeństwa itp. Trudności te są coraz większe w szczególności w związku z brakiem wykwalifikowanego personelu na miejscu lub jego wyczerpaniem, katastrofalnymi warunkami żywieniowymi i sanitarnymi, jakie panują w Strefie Gazy(6) oraz napięciami na terytoriach, przez które przebiega ewakuacja(7). 18.      X i pięcioro dzieci pary złożyli do belgijskiego Office des étrangers (urzędu ds. cudzoziemców, zwanego dalej „urzędem”) wniosek o łączenie rodziny z Y. Wniosek ten został złożony zdalnie. W dniu 6 października 2025 r. urząd udzielił wizy X i pięciorgu dzieciom. Wizy zostały udzielone(8) pod warunkiem zawieszającym kontroli tożsamości zainteresowanych oraz autentyczności dokumentów dołączonych do ich zdalnie złożonego wniosku wizowego, podczas ich późniejszego stawiennictwa w ambasadzie lub konsulacie belgijskim. 19.      W dniu 13 października 2025 r. powodowie w postępowaniu głównym wystąpili do centrum kryzysowego przy ministrze spraw zagranicznych (Belgia) „z wnioskiem o zwrócenie się do władz izraelskich o zgodę [w odniesieniu do X i czworga dzieci, których dotyczy postępowanie] na opuszczenie Strefy Gazy oraz o zgodę władz egipskich i jordańskich na wjazd na ich terytorium dla celów przejazdu w celu odebrania wizy w konsulacie belgijskim, a następnie udania się do Belgii […], tak aby nadać skuteczność (effet utile) zgodzie urzędu […] na udzielenie wiz w związku z łączeniem rodziny”. 20.      W odpowiedzi z dnia 21 października 2025 r. centrum kryzysowe powołało się na liczne wyzwania związane z organizacją ewakuacji ze Strefy Gazy, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i logistyki, ale również z administracyjnego punktu widzenia. Centrum kryzysowe wskazało również, że „zanim zostanie przeprowadzona [ich] ewakuacja należy sprawdzić, czy [odnośne osoby] otrzymały od urzędu ważną wizę i czy [spełniają one] określone przez rząd belgijski kryteria kwalifikacji do ewakuacji. Obecnie jest to lista licząca około 500 osób […], sporządzona na podstawie wcześniej określonych kryteriów. Lista ta składa się głównie z członków podstawowej rodziny osób mających status uchodźców uznanych w Belgii. W tej chwili skupiamy się wyłącznie na ewakuacji tej grupy liczącej około 500 osób”. 21.      W doręczonej w dniu 21 października 2025 r. skardze o zastosowanie środka tymczasowego powodowie w postępowaniu głównym pozwali państwo belgijskie przed sądem odsyłającym. Na rozprawie w dniu 8 grudnia 2025 r. przed tymże sądem Y potwierdził, że jego żona i dzieci, które pozostały w Strefie Gazy, mają jedynie namiot, aby się schronić przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Są oni zmuszeni do gotowania skąpych ilości znalezionego pożywienia, wykorzystując odpady zawierające plastik, co naraża ich na zatrucie, aby zapewnić sobie minimalne wyżywienie . Y twierdzi, że jego dzieci nieustannie doświadczają okrucieństw wojny, nie mają żadnej rozrywki poza nauką w prowizorycznej szkole. Według niego, jedno z jego najmłodszych dzieci jest obecnie przekonane, że ojciec je celowo porzucił i odmawia rozmowy z nim, gdy X i Y udaje się nawiązać kontakt za pośrednictwem komunikatorów internetowych. 22.      Adwokat powodów w postępowaniu głównym wskazał na tej rozprawie, że Y złożył niedawno również wniosek w celu uzyskania statusu uchodźcy. Wniosek ten jest nadal w trakcie rozpatrywania przez właściwy organ belgijski. 23.      Powodowie w postępowaniu głównym wnieśli do sądu odsyłającego o nakazanie państwu belgijskiemu, tytułem żądania głównego, wpisania X i czworga jej dzieci na listę ewakuacyjną sporządzoną przez to państwo oraz konkretnego zorganizowania ich ewakuacji, gdy tylko zostaną dopełnione niezbędne formalności; oraz, tytułem żądania ewentualnego, poinformowania władz izraelskich i jordańskich o ich woli opuszczenia Strefy Gazy w celu udania się do Belgii. Państwo belgijskie wniosło do sądu odsyłającego, tytułem żądania głównego, o uznanie żądań powodów w postępowaniu głównym za niedopuszczalne lub przynajmniej za bezzasadne. 24.      Sąd odsyłający uważa, że biorąc pod uwagę trudności, jakie obecnie wiążą się z ewakuacją osób ze Strefy Gazy, nakazanie państwu belgijskiemu ewakuacji X i czworga jej dzieci, których dotyczy postępowanie, do Belgii z bardzo dużym prawdopodobieństwem stanowiłoby nadmierne obciążenie(9), gdyby żadna procedura nie została wdrożona w tym celu. Wskazuje on, że w rozpoznawanej sprawie taka procedura istnieje i skorzystało z niej już ponad 400 osób. W konsekwencji, dla porównania, X i czworo jej dzieci „wydają się reprezentować niewielką liczbę”. Sąd odsyłający uważa jednak, że nakazanie państwu belgijskiemu wpisania na listę ewakuacyjną X i jej dzieci, które pozostały w Strefie Gazy, oznaczałoby zwiększenie jego obciążenia humanitarnego, podczas gdy państwo to spontanicznie zdecydowało się udzielić pomocy, czego inne państwa prawdopodobnie od razu odmówiły. Sąd ten zastanawia się zatem, czy tego rodzaju nakaz nie zniechęciłby państwa belgijskiego do okazywania pomocy w przyszłości, w innych sytuacjach kryzysowych lub wojennych. 25.      Sad odsyłający uważa, że w świetle prawa krajowego państwo belgijskie dysponuje zakresem uznania przy ustalaniu porządku ewakuacji różnych osób mogących podlegać ewakuacji na podstawie porozumienia wynegocjowanego z Izraelem i Jordanią. Przy takim założeniu działania państwa belgijskiego nie są wyłączone spod kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez władzę sądowniczą, lecz kontrola ta ma charakter marginalny i ogranicza się wyłącznie do oczywistych błędów w ocenie. Zdaniem sądu odsyłającego w rozpoznawanej sprawie, z zastrzeżeniem odmiennego wniosku wynikającego z wykładni podanej przez Trybunał, państwo belgijskie nie popełniło żadnego oczywistego błędu w ocenie. 26.      W tych okolicznościach tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Czy w sytuacji, gdy państwo członkowskie na podstawie [d]yrektywy 2003/86 i zgodnie z [wyrokiem Afrin](10) udziela wizę w ramach łączenia rodzin i wymaga, by osoba, której przysługuje wiza, stawiła się osobiście podczas wydania (wręczenia do rąk własnych) wspomnianej wizy w celu kontroli jej tożsamości, stosowanie prawa Unii w rozumieniu art. 51 [Karty] rozciąga się poza udzielenie wizy – na przykład do momentu jej wydania (wręczenia do rąk własnych)? 2)      W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy art. 13 [ust. 1] [d]yrektywy 2003/86, rozpatrywany osobno lub w związku z art. 2, 4, 7 i 24 [Karty], należy interpretować w ten sposób, że nakłada on na państwo członkowskie, które udzieliło wizę, jak wskazano w pytaniu pierwszym, w sytuacji gdy osoba, której przysługuje wiza (obywatel państwa trzeciego) nie jest w stanie samodzielnie opuścić państwa trzeciego, w którym zamieszkuje, a jej życie jest tam w sposób oczywisty zagrożone, obowiązek udzielenia tej osobie pomocy w celu opuszczenia przez nią tego państwa i wydania jej (wręczenia do rąk własnych) wspomnianej wizy? 3)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie, czy pomoc, której należałoby udzielić na podstawie przywołanego powyżej przepisu lub przepisów, powinna polegać na: –        włączeniu osoby, której przysługuje wiza (obywatela państwa trzeciego) w proces ewakuacji zorganizowany przez dane państwo członkowskie dla określonych przez to państwo kategorii osób, na takich samych warunkach jak te osoby i to nawet jeżeli osoba, której przysługuje wiza, nie należy do tych kategorii; lub przynajmniej –        poinformowaniu organów każdego państwa trzeciego uniemożliwiającego tej osobie udanie się na terytorium Unii, że chce ona tam przebywać i posiada w tym zakresie wymaganą wizę, nawet jeśli informacja ta wykracza poza wspomniany wyżej proces ewakuacji?” IV.    Postępowanie przed Trybunałem 27.      Sąd odsyłający wniósł o rozpoznanie niniejszego odesłania prejudycjalnego w pilnym trybie prejudycjalnym przewidzianym w art. 107 §1 regulaminu postępowania przed Trybunałem. 28.      W dniu 12 stycznia 2026 r. Trybunał (piąta izba) postanowił rozpoznać niniejszą sprawę w pilnym trybie prejudycjalnym. Powodowie w postępowaniu głównym, rząd belgijski i Komisja Europejska przedstawili uwagi na piśmie. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 11 lutego 2026 r., wysłuchano wystąpień tychże zainteresowanych stron oraz rządów czeskiego, niemieckiego, greckiego, francuskiego, włoskiego i niderlandzkiego. V.      Analiza 29.      Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy stosowanie prawa Unii w rozumieniu art. 51 Karty rozciąga się poza udzielenie przez państwo członkowskie – zgodnie z art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 – wizy osobie, której przyznano dobrodziejstwo łączenia rodziny, pod warunkiem zawieszającym kontroli jej tożsamości, w szczególności do momentu wydania tej wizy. W przypadku udzielenia przez Trybunał odpowiedzi twierdzącej na to pytanie, sąd odsyłający, poprzez pytanie drugie, zmierza do ustalenia, czy owo państwo członkowskie ma obowiązek udzielenia pomocy osobie, której przysługuje wspomniana wiza, w celu opuszczenia przez nią państwa trzeciego, w którym zamieszkuje, aby wydano jej wizę, w sytuacji gdy nie jest ona w stanie samodzielnie opuścić tego państwa, a jej życie jest tam w sposób oczywisty zagrożone. W przypadku udzielenia na to pytanie odpowiedzi twierdzącej sąd odsyłający, poprzez pytanie trzecie, dąży do ustalenia, czy owo państwo członkowskie powinno włączyć osobę, której przysługuje wiza, w proces ewakuacji z państwa trzeciego lub poinformować organy każdego odnośnego państwa trzeciego, że owa osoba, której przysługuje wiza, chce się udać na terytorium Unii, aby tam przebywać i że posiada w tym zakresie wymagane wizy. 30.      Pytania te rozpatrzę łącznie. W ramach tejże analizy konieczne będzie przede wszystkim przedstawienie argumentów stron, aby następnie dokonać wykładnię przepisów dyrektywy 2003/86 w świetle orzecznictwa Trybunału. Wreszcie, przeanalizuję funkcje dyplomatyczne i konsularne państw członkowskich z punktu widzenia prawa Unii celem uzupełnienia i poparcia mojej analizy treści oraz zakresu obowiązków nałożonych w art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86. A.      Argumenty stron 31.      Powodowie w postępowaniu głównym uważają, że stosowanie przez państwo członkowskie art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 rozciąga się poza udzielenie wizy, w każdym razie, do momentu faktycznego jej wręczenia. Uważają oni, że jeżeli niezbędne jest udzielenie zainteresowanym pomocy w celu umożliwienia im opuszczenia Strefy Gazy i uniknięcia tym samym sytuacji, w której faktyczne wydanie wizy, a w konsekwencji wykonanie prawa do łączenia rodzin, stałyby się niemożliwe, lub w celu ochrony życia tych zainteresowanych, dane państwo członkowskie musi udzielić takiej pomocy zgodnie z art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 oraz art. 2, 4, 7 i 24 Karty. 32.      Jeżeli chodzi o charakter i zakres pomocy, którą powinno zapewnić państwo członkowskie, powodowie w postępowaniu głównym zauważają, że polega ona zasadniczo na włączeniu osoby, której przysługuje wiza w proces ewakuacji zorganizowany przez państwo członkowskie. Wskazują oni, że ów obowiązek, mający zastosowanie wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach(11) i wpisujący się w będący w toku proces ewakuacji, nie stanowi niemożliwego ani nadmiernego  obciążenia. Posiłkowo uważają oni, że w przypadku tymczasowej niemożności ewakuacji pomoc, jakiej należy udzielić, „powinna polegać na poinformowaniu państw trzecich uniemożliwiających osobie, której przyznano dobrodziejstwo [łączenia rodziny] udanie się na terytorium Unii, o tym, że chce ona udać się na terytorium danego państwa członkowskiego i otrzymała zezwolenie tegoż państwa”. 33.      Rząd belgijski uważa, że należy dokonać rozróżnienia między regulowanym dyrektywą 2003/86 postępowaniem administracyjnym w przedmiocie udzielenia wizy a udzieleniem pomocy konsularnej osobom posiadającym taką wizę, która to pomoc nie jest w żaden sposób uregulowana prawem Unii. Zdaniem tego rządu, z art. 4, 5 i 10 w związku z art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 wynika, że stosowanie tej dyrektywy nie rozciąga się poza powiadamianie o decyzjach, takich jak te wydane w dniu 6 października 2025 r., w których w jednej i tej samej decyzji dokonano przyjęcia wniosku o łączenie rodziny i wyrażono zgodę państwa członkowskiego na wydanie wizy. Uważa on, że skoro on sam nie uniemożliwia tym osobom faktycznego odebrania ich wizy, stosowanie dyrektywy 2003/86 nie rozciąga się poza powiadomienie o przyznaniu wiz. 34.      Udzielenie „wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz” zgodnie z art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 nie oznacza obowiązku udzielenia przez państwa członkowskie pomocy umożliwiającej opuszczenie przez osobę, której przysługuje wiza, jej państwa miejsca zamieszkania. Ponadto żadna norma prawa międzynarodowego, prawa Unii lub prawa krajowego nie ustanawia prawa do tego rodzaju pomocy. Rząd belgijski uważa, że taka wykładnia może ponadto stanowić źródło dyskryminacji, ponieważ obywatel belgijski lub obywatel Unii nie mógłby wymagać od państwa, którego jest obywatelem, aby włączyło go do procedury repatriacji w celu umożliwienia mu opuszczenia Strefy Gazy z powodu braku prawa do pomocy konsularnej. Rząd ten uważa, że zagwarantowanie takiego prawa wyłącznie osobom, którym przysługuje wiza w związku z łączeniem rodziny, nawet ograniczonego tylko do dwóch środków pomocy konsularnej wymienionych w trzecim pytaniu prejudycjalnym, wydaje się zatem dyskryminujące. 35.      Komisja uważa, że analiza ogólnej systematyki dyrektywy 2003/86 wskazuje, iż prawodawca nie zamierzał nakładać na państwa członkowskie nieproporcjonalnych obowiązków o charakterze finansowym lub dotyczących zaplecza personalnego poza tymi, które są wyraźnie przewidziane. Uważa ona, że zgodnie z art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 pomoc, której państwo członkowskie musi udzielić w celu umożliwienia danym osobom uzyskania wizy, ma zasadniczo charakter administracyjny. Jednakże w niniejszej sprawie brak działania ze strony państwa członkowskiego skutkowałby uniemożliwieniem odebrania wiz przez X i jej dzieci, pozbawiając w ten sposób prawo do łączenia rodziny rzeczywistego skutku. W tym kontekście, gdy życie X i jej dzieci jest zagrożone, Komisja uważa, że art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w świetle Karty, a w szczególności jej art. 2, 4, 7 i 24, należy interpretować jako zawierający obowiązek wdrożenia przez państwo członkowskie wszelkich będących w jego gestii środków w celu umożliwienia wydania wiz, nie nakładając jednak na to państwo członkowskie nadmiernego, a tym bardziej niemożliwego obciążenia. 36.      Zdaniem Komisji wymóg, aby państwo członkowskie wykazało się elastycznością(12) w celu umożliwienia skutecznego wydania wizy trudno jest interpretować jako obejmujący obowiązek wpisania odnośnych osób na listę ewakuacyjną, a następnie ewakuowania ich aż do Belgii. Byłoby to nadmierne obciążenie, którego dyrektywa 2003/86, interpretowana w świetle praw podstawowych, nie może nakładać na państwo członkowskie w sytuacji takiej jak ta w niniejszej sprawie. Komisja uważa natomiast, że samo poinformowanie organów danych państw trzecich, a nawet zwrócenie się do właściwych państw trzecich o zezwolenie na opuszczenie przez te osoby Strefy Gazy, może być objęte art. 13 ust. 1 dyrektywy i nie wydaje się na pierwszy rzut oka, aby wiązało się to z nadmiernym obciążeniem lub szczególnym ryzykiem dla państwa członkowskiego. Zdaniem Komisji to do państwa członkowskiego należy dokonanie oceny, czy takie działanie jest możliwe, czy też przeciwnie, mogłoby mieć negatywny wpływ na jego stosunki z tymi państwami trzecimi. 37.      Na rozprawie rządy czeski, niemiecki, grecki, francuski, włoski i niderlandzki jednomyślnie stwierdziły, że działania wymagane przez powodów mają charakter dyplomatyczny, podczas gdy te przewidziane w art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 są działaniami o charakterze czysto administracyjnym. Ponadto podkreślono, że chociaż przekazanie organom państwa trzeciego informacji o woli opuszczenia przez zainteresowanych Strefy Gazy wydaje się środkiem „mniej uciążliwym”, to w każdym razie jest to działanie dyplomatyczne, które nie wchodzi w zakres obowiązków administracyjnych przewidzianych w tym przepisie. Podkreślono również wysoce formalny charakter kontaktów dyplomatycznych między państwami. B.      W przedmiocie dyrektywy 2003/86 i wyroku Afrin 1.      Uwagi wstępne 38.      Zgodnie z art. 1 dyrektywy 2003/86 ma ona na celu określenie warunków wykonania prawa do łączenia rodziny przez obywateli państwa trzeciego zamieszkujących legalnie na terytorium państw członkowskich. Trybunał wielokrotnie orzekał, że celem tej dyrektywy jest wspieranie łączenia rodziny i przyznanie ochrony obywatelom państwa trzeciego, w szczególności małoletnim. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepisy dyrektywy 2003/86 należy interpretować i stosować w świetle art. 7 oraz art. 24 ust. 2 i 3 Karty(13), na co wskazują również motyw 2(14) oraz art. 5 ust. 5 tej dyrektywy, zgodnie z którymi państwa członkowskie mają obowiązek rozpatrywania wniosków w sprawie łączenia rodzin uwzględniając interes dzieci, których one dotyczą, oraz cel polegający na sprzyjaniu życiu rodzinnemu. 39.      Należy jednak zauważyć, że we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający odwołał się do art. 2 (prawo do życia) oraz art. 4 (zakaz tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania) Karty. W związku z tym uważam, że przy stosowaniu przez państwo członkowskie dyrektywy 2003/86 owe postanowienia Karty mogą również mieć znaczenie, w zależności od szczególnych okoliczności sprawy. 40.      W celu wspierania łączenia rodziny art. 4 ust. 1 dyrektywy 2003/86 nakłada na państwa członkowskie konkretne zobowiązania pozytywne, którym odpowiadają wyraźnie określone prawa podmiotowe. W szczególności, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) i b) tej dyrektywy, państwa członkowskie zezwalają na wjazd i pobyt, na mocy wspomnianej dyrektywy, małżonkowi członka rodziny rozdzielonej oraz nieletnim dzieciom członka rodziny rozdzielonej i jego małżonka. Państwa członkowskie muszą zatem zezwalać na łączenie tych członków rodziny członka rodziny rozdzielonej bez możliwości skorzystania przez nie z uprawnień dyskrecjonalnych, o ile spełnione są warunki wymienione w rozdziale IV tej samej dyrektywy(15). Zważywszy, że zezwolenie na łączenie rodziny stanowi zasadę ogólną, wymagania określone w rozdziale IV dyrektywy 2003/86 należy interpretować w sposób zawężający, aby nie naruszać celu tej dyrektywy ani jej skuteczności (effet utile)(16). 41.      Artykuł 5 dyrektywy 2003/86 przewiduje przepisy proceduralne regulujące złożenie i rozpatrywanie wniosku o łączenie rodziny. Z jego ust. 1 wynika, że do państw członkowskich należy określenie, po pierwsze, osoby uprawnionej do złożenia wniosku o wjazd i pobyt w celu wykonania prawa do łączenia rodziny oraz, po drugie, organów właściwych do zarejestrowania takiego wniosku(17). Ponadto, zgodnie z owym art. 5 ust. 2 akapit pierwszy, do wniosku o łączenie rodziny należy dołączyć „dokumenty dowodowe dotyczące związków rodzinnych”. Co więcej, w ustępie drugim akapicie drugim tego artykułu uściślono, że „[w] odpowiednich przypadkach, w celu uzyskania dowodu na istnienie związków rodzinnych, państwa członkowskie mogą przeprowadzać rozmowy z członkiem rodziny rozdzielonej i członkami jego rodziny oraz podejmować inne badania, które uznają za niezbędne”. Wreszcie, w przypadku przyjęcia wniosku o łączenie rodziny dane państwo członkowskie zezwala na wjazd członka rodziny członka rodziny rozdzielonej i wydaje mu pierwszy dokument pobytowy zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2003/86. Tym samym, przed udzieleniem zezwolenia na łączenie rodziny na podstawie dyrektywy 2003/86 właściwe organy krajowe są zobowiązane do stwierdzenia istnienia odpowiednich więzi rodzinnych łączących członka rodziny rozdzielonej z obywatelem państwa trzeciego, na rzecz którego złożono wniosek o łączenie rodziny(18). 42.      W tym względzie należy zauważyć, że w wyroku Afrin Trybunał orzekł, iż art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86 w związku z art. 7 oraz art. 24 ust. 2 i 3 Karty stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które do celów złożenia wniosku o wjazd i pobyt w ramach łączenia rodziny wymagają, aby członkowie rodziny członka rodziny rozdzielonej osobiście udali się do placówki dyplomatycznej lub konsularnej(19) właściwej ze względu na miejsce ich zamieszkania lub pobytu za granicą(20), w tym w sytuacji, w której udanie się przez nich do tej placówki jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. W sentencji tego wyroku wskazano wyraźnie, że taka wykładnia prawa Unii  pozostaje bez uszczerbku dla możliwości wymagania przez państwo członkowskie osobistego stawiennictwa tych członków rodziny członka rodziny rozdzielonej na późniejszym etapie postępowania w sprawie wniosku o łączenie rodziny(21). W pkt 59 odnośnego wyroku Trybunał uznał zatem, że państwo członkowskie musi ułatwić ich stawiennictwo, w szczególności poprzez wydanie dokumentów konsularnych lub laissez-passer. 43.      Jednakże z okoliczności sprawy, w której zapadł wyrok Afrin wynika, że rozpatrywany przepis krajowy, transponujący art. 5 ust. 1 dyrektywy 2003/86, wymagał osobistego stawiennictwa członków rodziny członka rodziny rozdzielonej w momencie złożenia wniosku o wjazd i pobyt w ramach łączenia rodziny i że prawo krajowe nie przewidywało odstępstw w sytuacjach, w których takie stawiennictwo było niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. Tymczasem rodzina członka rodziny rozdzielonej mieszkała w strefie konfliktu, a mianowicie w położonym w północno-zachodniej Syrii mieście Afrin, i przemieszczając się mogła się narazić na nieludzkie lub poniżające traktowanie, a nawet na niebezpieczeństwo utraty życia. Zgodnie z prawem krajowym zainteresowani nie mogli zatem złożyć wniosku o łączenie rodziny w odnośnym państwie członkowskim. W tych okolicznościach Trybunał orzekł, że brak elastyczności niezbędnej, aby umożliwić zainteresowanym skuteczne złożenie wniosku o łączenie rodziny w odpowiednim czasie, poprzez ułatwienie złożenia tego wniosku i dopuszczenie w szczególności możliwości skorzystania ze środków porozumiewania się na odległość, prowadzi w praktyce do uniemożliwienia wykonywania prawa do łączenia rodzin i pozbawia dyrektywę 2003/86 skuteczności (effet utile). 2.      Ocena w rozpoznawanej sprawie 44.      W rozpatrywanej sprawie, w przeciwieństwie do sprawy, w której zapadł wyrok Afrin, państwo belgijskie zezwoliło X i pięciorgu dzieciom pary na złożenie zdalnie wniosku o łączenie rodziny z Y. Ponadto ów wniosek został uwzględniony w dniu 6 października 2025 r., a Urząd udzielił wizę X i pięciorgu jej dzieciom pod warunkiem pod warunkiem zawieszającym kontroli tożsamości zainteresowanych oraz autentyczności dokumentów dołączonych do ich zdalnie złożonego wniosku wizowego, podczas ich późniejszego stawiennictwa w ambasadzie lub konsulacie belgijskim. 45.      W świetle powyższych rozważań wydaje mi się, że urząd zastosował się do wniosków wynikających z wyroku Afrin i wykazał się, z uwagi na katastrofalną sytuację humanitarną w Strefie Gazy, niezbędną elastycznością, aby zapewnić w szczególności skuteczność (effet utile) przewidzianej w art. 5 dyrektywy 2003/86 procedury składania i rozpatrywania wniosków o łączenie rodziny w okolicznościach sprawy w postępowaniu głównym. Wydaje się, że dostosowania, których dokonał urząd w odniesieniu do zasad proceduralnych umożliwiły zezwolenie na łączenie rodziny w niniejszej sprawie zapewniając jednocześnie, że sprawdzenie, w szczególności tożsamości zainteresowanych, nastąpi na późniejszym etapie, zgodnie z orzecznictwem Trybunału. 46.      Istotę rozpoznawanej sprawy stanowi nie etap udzielania zezwolenia na łączenie rodziny, lecz późniejszy etap procedury, a mianowicie etap wjazdu (wydawania zezwolenia na wjazd) członka lub członków rodziny członka rodziny rozdzielonej(22). Zgodnie z art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 dane państwo członkowskie jest zobowiązane, zaraz po przyjęciu wniosku o łączenie rodziny, zezwolić na wjazd członka lub członków rodziny oraz udzielić im „wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz”. 47.      Tymczasem, jak słusznie zauważyła Komisja, w dyrektywie 2003/86 nie zdefiniowano wyrażenia „udziela […] wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz”. Ponadto, według mojej wiedzy, Trybunał dotychczas nie dokonał wykładni tego wyrażenia(23). Jednakże z samego brzmienia art. 13 ust. 1 tej dyrektywy wynika, że przepis ów ma na celu ułatwienie uzyskania wiz począwszy od momentu zezwolenia na łączenie rodziny. W tym względzie wymaga on, aby system wydawania wiz funkcjonował skutecznie i szybko(24). 48.      Moim zdaniem przepis ten przewiduje wyraźnie nie tylko obowiązek usunięcia przez państwa członkowskie wszelkich nieuzasadnionych przeszkód administracyjnych, ale także ustanowienia i prowadzenia skutecznych postępowań administracyjnych w zakresie wydawania wiz w celu zapewnienia skuteczności (effet utile) prawa do łączenia rodziny. Taka wykładnia znajduje potwierdzenie w motywie 13 dyrektywy 2003/86, który przewiduje, że zasady regulujące procedurę badania wniosków o łączenie rodziny oraz wjazdu i pobytu członków rodziny powinny być „skuteczne i wykonalne oraz powinny uwzględniać zwykłe obciążenie pracą administracji państw członkowskich”, a także w pkt 5.1 wytycznych, który w szczególności odwołuje się do ograniczenia do minimum dodatkowego obciążenia administracyjnego(25). 49.      Należy podkreślić, że chociaż dyrektywa 2003/83, w szczególności jej art. 13 ust. 1, wymaga konstruktywnej, a nawet aktywnej współpracy organów danego państwa członkowskiego, to współpraca ta ma jednak charakter administracyjny. Owa wykładnia znajduje potwierdzenie w wyroku Afrin. W pkt 59 tego wyroku Trybunał uznał bowiem, że aby „nie doszło do naruszenia celu dyrektywy 2003/86, jakim jest wspieranie łączenia rodzin, ani praw podstawowych, które ma ona chronić, państwo członkowskie, które wymaga osobistego stawiennictwa członków rodziny członka rodziny rozdzielonej na późniejszym etapie postępowania(26), musi ułatwić ich stawiennictwo, w szczególności poprzez wydanie dokumentów konsularnych lub laissez-passer”. Należy zauważyć, że „wydanie dokumentów konsularnych lub laissez-passer” są działaniami o charakterze czysto administracyjnym(27). Są to działania podejmowane w zakresie wyłącznej odpowiedzialności danego państwa członkowskiego. 50.      Wynika stąd, że art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 zakłada pełną i ciągłą współpracę właściwych organów krajowych z osobami wnioskującymi o łączenie rodziny aż do etapu, w którym następuje skuteczne wydanie wizy. Obowiązek ten odzwierciedla zasadę lojalnej współpracy ustanowioną w art. 4 ust. 3 akapit drugi TUE oraz prawo do dobrej administracji wyrażone w art. 41 Karty(28). Nie wymaga on jednak od organów krajowych podejmowania środków nadzwyczajnych lub środków, które nie wchodzą w zakres stosowania tej dyrektywy. 51.      Tymczasem obowiązek ewakuacji powodów w postępowaniu głównym ze Strefy Gazy lub udzielenia im pomocy konsularnej poprzez poinformowanie organów państw trzecich o ich woli opuszczenia tego terytorium(29) wymagałby podjęcia środków nadzwyczajnych, które są całkowicie oderwane od wymogów o charakterze administracyjnym nałożonych w art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86(30). Obowiązki te wymagają bowiem podjęcia działań dyplomatycznych lub konsularnych między państwem członkowskim a jednym lub kilkoma państwami trzecimi, których to działań nie przewidziano w tej dyrektywie i które zresztą nie wchodzą w zakres jej stosowania. Zauważam, że chociaż drugi nakaz, którego domagają się powodowie w postępowaniu głównym, może wydawać się na pierwszy rzut oka(31) mniej uciążliwy niż pierwszy(32), to okoliczność ta nie zmienia charakteru dyplomatycznego lub konsularnego takiego działania, które nie wchodzi w zakres stosowania dyrektywy 2003/86. Ponadto nie można rozważać nieuzasadnionego rozszerzenia obowiązków przewidzianych w tej dyrektywie, nawet gdyby państwa członkowskie mogły je „łatwo” wykonać (quod non)(33). 52.      W tym względzie należy zauważyć, że dyrektywa 2003/86 została przyjęta na podstawie art. 63 akapit pierwszy pkt 3 lit. a) traktatu WE, obecnie art. 79 TFUE. Akt ten wchodzi zatem w zakres tytułu V traktatu FUE dotyczącego przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a nie np. tytułu V traktatu UE, który zawiera postanowienia ogólne o działaniach zewnętrznych Unii Europejskiej i postanowienia szczególne dotyczące wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB)(34). Pomimo że w niektórych przypadkach cele realizowane przez te polityki pokrywają się ze sobą, podstawowym celem i przedmiotem dyrektywy 2003/86 jest zapewnienie uczciwego traktowania obywateli państw trzecich mieszkających zgodnie z prawem na terytorium państw członkowskich. Poprzez wspieranie życia rodzinnego dyrektywa ta pomaga stworzyć stabilność socjokulturową ułatwiającą integrację obywateli państw trzecich w danym państwie członkowskim(35). Podczas gdy środki przyjęte na podstawie art. 79 TFUE mogą mieć aspekt lub element „zewnętrzny”(36), dyrektywa 2003/86 ma na celu wzmocnienie „wewnętrznej” polityki Unii w zakresie legalnej imigracji(37). 53.      W konsekwencji uważam, że rozpatrywane obowiązki nie tylko wykraczałyby poza brzmienie i cel dyrektywy 2003/86, ale także wpływałyby na działalność dyplomatyczną lub konsularną państw członkowskich, zmieniając w ten sposób zasadniczo równowagę kompetencji między tymi ostatnimi a Unią. Nic w dyrektywie 2003/86 nie wskazuje na to, że taka była intencja prawodawcy Unii. 54.      Ponadto należy zauważyć, że wykładnia Karty nie może zmienić tego wniosku. Jeżeli bowiem działanie państw członkowskich nie wchodzi w zakres stosowania prawa Unii, postanowienia Karty nie znajdują zastosowania(38). W tym względzie należy przypomnieć, że art. 51 ust. 1 Karty przewiduje, iż jej postanowienia mają zastosowanie do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii(39). W art. 51 ust. 2 wyjaśniono, że postanowienia Karty w żaden sposób nie rozszerzają kompetencji Unii Europejskiej określonych w traktatach. Te postanowienia Karty są potwierdzeniem orzecznictwa Trybunału, zgodnie z którym gwarantowane w porządku prawnym Unii prawa podstawowe znajdują zastosowanie we wszystkich sytuacjach podlegających prawu Unii, jednak nie poza takimi sytuacjami(40). 55.      Postanowienia Karty mają zastosowanie do państw członkowskich w zakresie, w jakim stosują one przepisy dyrektywy 2003/86, w szczególności jej art. 13 ust. 1. Wynika stąd, że w przypadku gdy państwo członkowskie przyznaje wizę w ramach łączenia rodziny i wymaga osobistego stawiennictwa osobie, której przysługuje wiza podczas wręczenia wspomnianej wizy do rąk własnych w celu kontroli jej tożsamości, stosowanie prawa Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 Karty rozciąga się poza udzielenie wizy, a w szczególności do momentu jej faktycznego wydania(41). Bez takiego osobistego stawiennictwa i wręczenia do rąk własnych rzeczonej wizy cel art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86, jakim jest zezwolenie na wjazd członka lub członków rodziny, nie zostałby bowiem osiągnięty. Sprzeczne z celem dyrektywy 2003/86 byłoby zatem ograniczenie obowiązku udzielania przez państwa członkowskie „wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz” wyłącznie do przyznawania tych wiz pod warunkami zawieszającymi, jednak bez ułatwiania dopełnienia formalności administracyjnych umożliwiających spełnienie tych warunków. 56.      W konsekwencji uważam, że na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. 57.      Jednakże zważywszy, iż ewakuacja powodów w postępowaniu głównym ze Strefy Gazy lub udzielenie im pomocy konsularnej poprzez poinformowanie organów państw trzecich o ich woli opuszczenia tego terytorium nie są działaniami lub „zadaniami”(42) regulowanymi dyrektywą 2003/86, nie stanowią one „stosowania” prawa Unii w rozumieniu art. 51 ust. 1 Karty(43). Ani przepisów dyrektywy 2003/86, ani postanowień Karty nie można interpretować w sposób, który sztucznie zmieniałby zakres obowiązków nałożonych na państwa członkowskie w art. 13 ust. 1 tej dyrektywy lub podział przewidzianych w traktatach kompetencji i zadań między Unią a państwami członkowskimi(44). 58.      Obowiązek zapewnienia konkretnego i skutecznego stosowania praw, o których mowa w dyrektywie 2003/86, a dokładniej rzecz ujmując obowiązek udzielenia osobom, którym przyznano dobrodziejstwo łączenia rodziny, wszelkiej pomocy w uzyskaniu wymaganych wiz, nie nakłada na państwo członkowskie, które udzieliło te wizy, obowiązku włączenia osób, którym one przysługują, w realizowany przez to państwo członkowskie proces ewakuacji ze Strefy Gazy lub poinformowania organów każdego państwa trzeciego uniemożliwiającego tym osobom udanie się na terytorium Unii, że chcą one tam przebywać i posiadają w tym zakresie wymagane wizy. Ani brzmienie, ani systematyka dyrektywy 2003/86 lub art. 51 Karty nie potwierdzają takiej wykładni. C.      Funkcje dyplomatyczne i konsularne państw członkowskich w świetle prawa Unii 59.      Niezależnie od dokonanej przeze mnie analizy przepisów dyrektywy 2003/86 i pojęcia „stosowania Karty” w kontekście pytań zadanych przez sąd odsyłający, uważam, że w celu udzielenia użytecznej odpowiedzi sądowi odsyłającemu należy zbadać, czy i – w stosownym przypadku – w jakim zakresie prawo Unii reguluje funkcje dyplomatyczne i konsularne państw członkowskich. 60.      W tym zakresie znam tylko jeden przypadek, w którym prawo Unii reguluje te funkcje. Obywatelstwo Unii(45) nadaje każdemu obywatelowi państwa członkowskiego w państwie trzecim, w którym to państwo członkowskie nie ma swojego przedstawicielstwa, ustanowione w art. 20 ust. 2 lit. c) TFUE oraz w art. 46 Karty i skonkretyzowane w art. 23 TFUE prawo do korzystania z ochrony dyplomatycznej i konsularnej pozostałych państw członkowskich na takich samych warunkach jak obywatele tych państw(46). Ponadto dyrektywa 2015/637(47), przyjęta na podstawie art. 23 TFUE, ustanawia środki w zakresie współpracy i koordynacji niezbędne dla dalszego ułatwienia ochrony konsularnej niereprezentowanych obywateli Unii. Środki te mają na celu przyczynianie się do zwiększenia pewności prawa, sprawniejszej współpracy oraz solidarności organów konsularnych(48). Zgodnie z art. 9 lit. e) tej dyrektywy ochrona konsularna, o której w niej mowa, może obejmować pomoc w przypadku, gdy istnieje potrzeba „udzieleni[a] pomocy i repatriacj[i] w sytuacji nadzwyczajnej”. 61.      Należy jednak stwierdzić, że rozpatrywane przepisy dotyczą wyłącznie obywateli Unii przebywających na terytorium państwa trzeciego, w którym państwo członkowskie, którego są obywatelami, nie jest reprezentowane, oraz, w pewnych okolicznościach, towarzyszących im członków ich rodzin niebędących obywatelami Unii(49). Nie mają one natomiast zastosowania do obywateli państw trzecich, którym przyznano dobrodziejstwo łączenia rodziny, na podstawie dyrektywy 2003/86. W każdym razie zważywszy, że nakazy, których domagają się powodowie w postępowaniu głównym nie stanowią realizacji polityk i działań Unii, dotyczący niedyskryminacji art. 10 TFUE nie ma zastosowania(50). 62.      W tym względzie należy zauważyć, że chociaż art. 20 ust. 2 lit. c) TFUE, art. 23 TFUE, art. 46 Karty oraz dyrektywa 2015/637 ustanawiają, pod określonymi warunkami, system równego traktowania obywateli jednego państwa członkowskiego i obywateli innego państwa członkowskiego w państwie trzecim, w którym to ostatnie państwo członkowskie nie jest reprezentowane, przepisy te nie regulują jako takie stosunków konsularnych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi(51). Zgodnie bowiem z motywem 5 dyrektywy 2015/637 „[owa] dyrektywa nie ma wpływu na kompetencje państw członkowskich w odniesieniu do określenia zakresu ochrony, która ma być zapewniona ich własnym obywatelom”(52). W związku z tym rozpatrywanych przepisów nie można interpretować jako nakładających na państwa członkowskie obowiązek repatriacji ich własnych obywateli w sytuacjach nadzwyczajnych. Ten sam wniosek ma zastosowanie a fortiori w przypadkach, gdy chodzi o obywateli państw trzecich(53). 63.      W tym samym duchu, wielka izba Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wyroku H.F. i inni przeciwko Francji stwierdziła, że „żadne zobowiązanie wynikające z międzynarodowego prawa umownego lub zwyczajowego nie zobowiązuje państw do repatriacji własnych obywateli”. Ponadto potwierdziła, że w prawie międzynarodowym nie istnieje „indywidualne prawo do ochrony dyplomatycznej” przysługujące obywatelom danego państwa. Zdaniem owego Trybunału takie prawo „byłoby sprzeczne z prawem międzynarodowym i uprawnieniami dyskrecjonalnymi państw”(54). 64.      W tym wyroku Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł w przedmiocie zakresu art. 3 ust. 2 Protokołu nr 4 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności gwarantujących niektóre prawa i wolności, inne niż już zawarte w Konwencji i w Pierwszym Protokole dodatkowym do Konwencji(55), zgodnie z którym nikt nie może być „pozbawiony prawa wjazdu na terytorium państwa, którego jest obywatelem”(56). Sprawa, w której zapadł ten wyrok dotyczyła odmowy przez Republikę Francuską repatriacji obywateli francuskich przetrzymywanych wraz z ich dziećmi w obozach w Syrii po upadku „Państwa Islamskiego”. 65.      Niemniej Europejski Trybunał Praw Człowieka wyjaśnił, że chociaż art. 3 ust. 2 protokołu nr 4 nie gwarantuje obywatelom państwa znajdującym się poza jego terytorium ogólnego prawa do repatriacji, to ów przepis w wyjątkowych okolicznościach(57) może nakładać pozytywny obowiązek, jeżeli odmowa podjęcia przez państwo jakichkolwiek działań skutkowałaby pozostawieniem danego obywatela w sytuacji porównywalnej de facto do wygnania(58). W razie zaistnienia takich wyjątkowych okoliczności obowiązek ten wymaga, aby proces decyzyjny dotyczący wniosku o repatriację zabezpieczono odpowiednimi gwarancjami chroniącymi przed arbitralnością. Oznacza to wdrożenie mechanizmu kontroli umożliwiającego weryfikację, czy powody oparte na nadrzędnych względach interesu publicznego lub trudności prawne, dyplomatyczne lub materialne, na które zgodnie z prawem mogły się powołać organy wykonawcze, były rzeczywiście pozbawione arbitralności(59). 66.      Poza okolicznością, że art. 3 ust. 2 Protokołu nr 4 ma zastosowanie wyłącznie do obywateli umawiających się państw, zauważam ponadto, że nic nie wskazuje na to, aby proces decyzyjny dotyczący wniosku o ewakuację powodów w postępowaniu głównym nie był zabezpieczony odpowiednimi gwarancjami chroniącymi przed arbitralnością. 67.      Należy bowiem przypomnieć, że zdaniem sądu odsyłającego zakres uznania, jakim dysponuje państwo belgijskie na podstawie prawa krajowego, nie jest wyłączony spod kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez władzę sądowniczą, chociaż ta kontrola – zgodnie z prawem krajowym – ma charakter marginalny. Sąd ten wskazał również, iż zgodnie z orzecznictwem belgijskiego Cour constitutionnelle (trybunału konstytucyjnego, Belgia), pomimo braku prawa podmiotowego do pomocy konsularnej w prawie krajowym, „decyzja placówki konsularnej o udzieleniu pomocy konsularnej lub jej nieudzieleniu jest indywidualnym aktem administracyjnym, który w związku z tym należy wyraźnie i właściwie uzasadnić. Zainteresowany może zaskarżyć to uzasadnienie przed wydziałem sporów administracyjnych Conseil d’État (rady stanu) w ramach skargi o stwierdzenie nieważności lub przed sądem powszechnym, w szczególności w ramach powództwa z tytułu odpowiedzialności [tj. w ramach kontroli zgodności z prawem przeprowadzanej przez jeden z tych sądów]”(60). 68.      W świetle powyższych rozważań uważam, że wyrok H.F. i inni przeciwko Francji nie stanowi uzasadnienia dla stanowiska powodów w postępowaniu głównym i nie może rozszerzyć zakresu stosowania prawa Unii na działania dyplomatyczne i konsularne, których domagali się powodowie. Ewentualna kontrola sądowa procesu decyzyjnego organów belgijskich podlega, zgodnie z prawem krajowym, ocenie sądu odsyłającego. VI.    Wnioski 69.      W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pytania prejudycjalne przedstawione przez tribunal de première instance francophone de Bruxelles (francuskojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia) Trybunał odpowiedział w następujący sposób: Artykuły 4 i 5 oraz art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2003/86 z dnia 22 września 2003 r. w sprawie prawa do łączenia rodzin w związku z art. 2, 4, 7, 24 ust. 2 i 3, a także art. 51 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: –        w sytuacji, gdy państwo członkowskie udziela wizę w ramach łączenia rodzin i wymaga, by osoba, której przysługuje wiza, stawiła się osobiście podczas wręczenia do rąk własnych wspomnianej wizy w celu kontroli jej tożsamości, stosowanie prawa Unii rozciąga się poza udzielenie wizy, w szczególności do momentu jej wydania; –        nie nakładają one na państwo członkowskie, które udzieliło wizy obywatelom państwa trzeciego w ramach łączenia rodzin, obowiązku włączenia ich w proces ewakuacji zorganizowany przez to państwo członkowskie lub poinformowania organów każdego państwa trzeciego uniemożliwiającego tym osobom udanie się na terytorium Unii, że osoby te posiadają wizę uprawniającą do pobytu w odnośnym państwie członkowskim. 1      Język oryginału: francuski. i      Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania. 2      Dz.U. 2003, L 251, s. 12. 3      A mianowicie A, urodzonym w 2013 r., B, urodzonym w 2016 r., C, urodzonym w 2018 r. i D, urodzonym w 2021 r. 4      Dyrektywa z dnia 20 kwietnia 2015 r. w sprawie środków koordynacji i współpracy mających ułatwić ochronę konsularną niereprezentowanych obywateli Unii w państwach trzecich oraz uchylająca decyzję 95/553/WE (Dz.U. 2015, L 106, s. 1). 5      Jedno z ich dzieci (zwane dalej „E”), urodzone w 2014 r., nie jest stroną sporu w postępowaniu głównym. 6      Stan zdrowia niektórych ewakuowanych osób wymaga bowiem obecności personelu medycznego, a nawet pilnego transportu medycznego, a zatem korzystania z karetek pogotowia. Ponadto owe katastrofalne warunki narażają również odnośnych pracowników na ryzyko zdrowotne. 7      Napięcia te narażają w istocie zarówno ewakuowane osoby, jak i pracowników belgijskich służb państwowych na realne zagrożenie dla ich integralności fizycznej lub życia. 8      Z pkt 37 wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że strony sporu w postępowaniu głównym zgadzają się co do tego, że wizy udzielone przez państwo belgijskie X i jej dzieciom udzielono na podstawie dyrektywy 2003/86. 9      Zobacz podobnie wyrok ETPC z dnia 14 września 2022 r. w sprawie H.F. i inni przeciwko Francji, CE:ECHR:2022:0914JUD002438419, zwany dalej „wyrokiem H.F. i inni przeciwko Francji”, § 252. 10      Wyrok z dnia 18 kwietnia 2023 r.(C‑1/23 PPU, zwany dalej „wyrokiem Afrin”, EU:C:2023:296). 11      A mianowicie w przypadku, gdy zainteresowany nie jest w stanie samodzielnie opuścić terytorium, na którym zamieszkuje, a jego życie jest w sposób oczywisty zagrożone. 12      Zgodnie z wyrokiem Afrin. 13      Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego uznano w art. 7 Karty. Artykuł ten należy ponadto odczytywać w świetle ustanowionego w art. 24 ust. 2 Karty obowiązku uwzględniania najlepszego interesu dziecka. Należy wreszcie, zgodnie z art. 24 ust. 3 Karty, zwracać uwagę na potrzebę utrzymywania przez dziecko stałego osobistego związku z obojgiem rodziców. Zobacz wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Belgische Staat (Małoletni uchodźca pozostający w związku małżeńskim) (C‑230/21, EU:C:2022:887, pkt 47, 48 i przytoczone tam orzecznictwo). 14      Motyw ten przewiduje, że „[ś]rodki dotyczące łączenia rodziny powinny zostać przyjęte zgodnie z obowiązkiem ochrony rodziny i poszanowania życia rodzinnego zawartym w wielu instrumentach prawa międzynarodowego”. 15      Wyrok Afrin, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo. 16      Zobacz podobnie wyrok z dnia 4 marca 2010 r., Chakroun (C‑578/08, EU:C:2010:117, pkt 43). 17      Wyrok Afrin, pkt 39 i 40. 18      Zobacz podobnie wyrok z dnia 20 listopada 2019 r., X (System dorozumianej decyzji o uwzględnieniu) (C‑706/18, EU:C:2019:993, pkt 30, 32 i 34). 19      Odnośnego państwa członkowskiego. 20      W tej sprawie odnośne państwo członkowskie twierdziło, że obecność członków rodziny członka rodziny rozdzielonej w placówce dyplomatycznej była niezbędna do zweryfikowania tam ich tożsamości poprzez pobranie ich identyfikatorów biometrycznych. 21      W pkt 58 wyroku Afrin Trybunał stwierdził, że „[p]aństwa członkowskie mogą […] zażądać osobistego stawiennictwa członków rodziny członka rodziny rozdzielonej na późniejszym etapie tego postępowania, w szczególności w celu zweryfikowania więzi rodzinnych i tożsamości zainteresowanych”. 22      Na rozprawie niektóre państwa członkowskie wskazały, że oba etapy przewidziane w dyrektywie 2003/86 przeprowadzają równocześnie. 23      Należy zauważyć, że w wyroku Afrin nie powoływano się na art. 13 dyrektywy 2003/86, co niewątpliwie wynika z okoliczności, że tenże przepis znajduje zastosowanie wyłącznie po udzieleniu zezwolenia na łączenie rodziny. Tymczasem w owej sprawie takiego zezwolenia (jeszcze) nie udzielono. 24      Zobacz w tym kontekście użyte w tymże przepisie wyrażenie „[z]araz po”. 25      Moim zdaniem chodzi o eliminowanie tych „niepotrzebnych obciążeń biurokratycznych”. Zobacz analogicznie wyrok ETPC z dnia 10 lipca 2014 r. w sprawie Mugenzi przeciwko Francji (CE:ECHR:2014:0710JUD005270109) § 52, w którym Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że po uznaniu zasady łączenia rodziny przyznanej uchodźcy „niezwykle ważne było, aby wnioski o wydanie wizy były rozpatrywane szybko, uważnie i ze szczególną starannością”. 26      Jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Zobacz warunek zawieszający nałożony przez państwo belgijskie. 27      Wykładnia ta znajduje potwierdzenie w genezie dyrektywy 2003/86. Zobacz uzasadnienie w zakresie art. 11 ust. 1 wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie prawa do łączenia rodzin [COM(1999) 638 final] które stanowi: „Po wydaniu przez organy państwa członkowskiego pozytywnej decyzji w sprawie wniosku złożonego przez członka rodziny rozdzielonej, członek rodziny uzyskuje zezwolenie na wjazd. Jeżeli obywatel państwa trzeciego, będący członkiem rodziny członka rodziny rozdzielonej, potrzebuje wizy w celu wjazdu do państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje członek rodziny rozdzielonej, państwo to ułatwia wydanie wizy, w szczególności poprzez jej niezwłoczne wydanie”. Artykuł 11 ust. 1 tego wniosku odpowiada art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86. 28      Chociaż art. 41 Karty dotyczący prawa do dobrej administracji jest adresowany nie do państw członkowskich, lecz wyłącznie do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii, postanowienie to odzwierciedla ogólną zasadę prawa Unii, która ma zastosowanie do państw członkowskich przy wdrażaniu przez nie tego prawa. Zobacz wyrok z dnia 24 listopada 2020 r., Minister van Buitenlandse Zaken (C‑225/19 i C‑226/19, EU:C:2020:951, pkt 34). 29      Podczas rozprawy kilka rządów poinformowało Trybunał, że przekazanie organom państw trzecich „zwykłych informacji” na temat członka rodziny rozdzielonej i jego rodziny, nawet za zgodą tych osób, może w niektórych przypadkach stanowić naruszenie art. 30 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U. L 2013, L 180, s. 60). Przepis ten przewiduje, że państwa członkowskie „nie ujawniają informacji odnoszących się do poszczególnych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani do samego faktu wystąpienia z takim wnioskiem, domniemanemu sprawcy lub sprawcom prześladowań lub poważnych krzywd”. 30      Komisja, używając wyrażenia „zwykła informacja”, przedstawiła drugi nakaz, którego domagają się powodowie w postępowaniu głównym, jako działanie (znacznie) mniej uciążliwe niż pierwszy nakaz, którego się domagają. Uważam jednak, że skutków obowiązku poinformowania organów niektórych państw trzecich o sytuacji X i jej dzieci nie należy bagatelizować ani lekceważyć. Wydaje się, że Komisja zresztą uznaje, iż taki obowiązek mógłby wywołać negatywny skutek i zaszkodzić zorganizowanemu przez państwo belgijskie procesowi ewakuacji. Zobacz pkt 36 niniejszej opinii. 31      Należy wskazać, że na rozprawie stanowczo zakwestionowano charakter „mniej uciążliwy” takiego działania. Zobacz pkt 37 niniejszej opinii. 32      Z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że państwo belgijskie podniosło przed sądem odsyłającym, iż taki nakaz stanowiłby nadmierne obciążenie lub nieuzasadnione naruszenie przysługującego mu zakresu uznania. Zdaniem państwa belgijskiego nakaz ten „oznaczałby wywieranie pośredniej presji na Izrael i na Jordanię, a tym samym stanowiłby ryzyko pogorszenia stosunków dyplomatycznych, jakie państwo belgijskie utrzymuje z tymi dwoma państwami. [Państwo belgijskie] uważa, że incydent dyplomatyczny w rozpoznawanej sprawie jest tym bardziej prawdopodobny, że z owymi dwoma państwami wynegocjowano proces ewakuacji, a żądane przekazywanie informacji nie wpisuje się w te ramy”. 33      Takie rozszerzenie stanowiłoby swego rodzaju „rozmywanie kompetencji” („competence creep”) i naruszałoby zasadę przyznania kompetencji zapisaną w art. 4 ust. 1 i w art. 5 ust. 1 i 2 TUE. 34      Deklaracja nr 14 dołączona do Aktu końcowego konferencji międzyrządowej, która przyjęła traktat z Lizbony (Dz.U. 2008, C 115, s. 343), wskazuje w akapicie pierwszym, że postanowienia traktatu z Lizbony dotyczące WPZiB „nie będą miały wpływu na […] uprawnienia każdego państwa członkowskiego w zakresie kształtowania i prowadzenia własnej polityki zagranicznej, krajowej służby dyplomatycznej, stosunków z państwami trzecimi oraz uczestnictwa w organizacjach międzynarodowych […]”. 35      Zobacz motywy 3 i 4 dyrektywy 2003/86. 36      Zobacz w szczególności art. 79 ust. 2 lit. c) TFUE dotyczący wydalania i odsyłania osób przebywających nielegalnie. 37      W przedmiocie rozróżnienia między polityką „wewnętrzną” a polityką „zewnętrzną” oraz wyboru podstawy prawnej, zob. wyrok z dnia 19 lipca 2012 r., Parlament/Rada (C‑130/10, EU:C:2012:472, pkt 67–78). 38      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 26 lutego 2013 r., Åkerberg Fransson (C‑617/10, EU:C:2013:105, pkt 19). 39      Wyrok z dnia 20 marca 2025 r., Arce (C‑365/23, EU:C:2025:192, pkt 98). 40      Wyrok z dnia 28 listopada 2024 r., PT (Ugoda między prokuratorem a sprawcą przestępstwa) (C‑432/22, EU:C:2024:987, pkt 33 i 34). 41      Z art. 14 i 15 dyrektywy 2003/86 wynika bowiem, że zakres stosowania tej dyrektywy rozciąga się poza zezwolenie na wjazd członka lub członków rodziny członka rodziny rozdzielonej. Należy zaznaczyć, że członkom rodziny członka rodziny rozdzielonej, po uzyskaniu zezwolenia na wjazd i pobyt, przysługują – na podstawie art. 14 ust. 1 dyrektywy 2003/86 – pewne prawa, a mianowicie prawo dostępu do edukacji, do podejmowania pracy najemnej i na własny rachunek oraz do dostępu do poradnictwa zawodowego, kształcenia podstawowego i dalszego przekwalifikowania. Ponadto art. 15 ust. 1 tej dyrektywy stanowi, że nie później niż po pięciu latach pobytu oraz pod warunkiem, że członkowi rodziny nie udzielono dokumentu pobytowego ze względów innych niż łączenie rodziny, małżonek lub niepoślubiony partner i dziecko, które osiągnęło pełnoletność, mają prawo, po złożeniu wniosku, jeśli jest wymagany, do samoistnego dokumentu pobytowego, niezależnego od dokumentu pobytowego członka rodziny rozdzielonej. 42      Zobacz art. 51 ust. 2 Karty. Moim zdaniem owe działania stanowią „nowe zadania” w rozumieniu tego postanowienia Karty. 43      Nie ma bowiem jakiegokolwiek związku między środkami administracyjnymi przewidzianymi w art. 13 ust. 1 dyrektywy 2003/86 a działaniami dyplomatycznymi i konsularnymi, których domagają się powodowie w postępowaniu głównym. 44      Zobacz podobnie art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 i 2 TUE dotyczące zasady przyznania regulującej kompetencje Unii. 45      Należy zaznaczyć, że art. 20 ust. 1 TFUE przyznaje każdej osobie mającej obywatelstwo państwa członkowskiego status obywatela Unii. Trybunał wielokrotnie podkreślał, że status obywatela Unii stanowi podstawowy status obywateli państw członkowskich. Zobacz podobnie wyrok z dnia 29 kwietnia 2025 r., Komisja/Malta (Obywatelstwo dla inwestorów) (C‑181/23, EU:C:2025:283, pkt 92 i przytoczone tam orzecznictwo). 46      Wyrok z dnia 29 kwietnia 2025 r., Komisja/Malta (Obywatelstwo dla inwestorów) (C‑181/23, EU:C:2025:283, pkt 90). Zobacz także art. 46 Karty. Zobacz również art. 35 TUE i art. 221 ust. 2 TFUE, które przewidują współpracę między misjami dyplomatycznymi i konsularnymi państw członkowskich a delegaturami Unii w państwach trzecich. 47      Zobacz także dyrektywę Rady (UE) 2019/997 z dnia 18 czerwca 2019 r. ustanawiającą unijny tymczasowy dokument podróży oraz uchylającą decyzję 96/409/WPZiB (Dz.U. 2019, L 163, s. 1). Zgodnie z jej art. 1, w dyrektywie tej „ustanawia się przepisy dotyczące warunków i procedury uzyskiwania unijnego tymczasowego dokumentu podróży […] przez niereprezentowanych obywateli w państwach trzecich oraz określa się jednolity format takiego dokumentu.” 48      Zobacz podobnie motyw 4 dyrektywy 2015/637. Zobacz także art. 8 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych sporządzonej w Wiedniu w dniu 24 kwietnia 1963 r., która weszła w życie w dniu 19 marca 1967 r., Recueil des traités des nations unies, vol. 596, s. 261, zatytułowany „Wykonywanie funkcji konsularnych na rzecz państwa trzeciego”, który przewiduje: „[p]o odpowiedniej notyfikacji państwu przyjmującemu i w braku jego sprzeciwu urząd konsularny państwa wysyłającego może wykonywać w państwie przyjmującym funkcje konsularne na rzecz państwa trzeciego”. Zobacz również art. 46 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych, sporządzonej w Wiedniu w dniu 18 kwietnia 1961 r., która weszła w życie w dniu 24 kwietnia 1964 r., Recueil des traités des Nations unies, vol. 500, s. 95, który przewiduje: „[p]aństwo wysyłające może, za uprzednią zgodą państwa przyjmującego i na prośbę państwa trzeciego niereprezentowanego w państwie przyjmującym, podjąć się czasowej ochrony interesów tego państwa trzeciego i jego obywateli.” 49      Zobacz art. 5 dyrektywy 2015/637. 50      Ta sama analiza odnosi się do art. 21 Karty. 51      Zobacz podobnie art. 1 ust. 2 dyrektywy 2015/637. 52      Zobacz także motyw 6 dyrektywy 2015/637, który przewiduje, że „[…] dyrektywa nie ma wpływu na stosunki konsularne między państwami członkowskimi a państwami trzecimi, w szczególności na ich prawa i obowiązki wynikające ze zwyczajów i umów międzynarodowych, […]”. 53      Zważywszy, że nakazy, których domagają się powodowie w postępowaniu głównym, nie stanowią działań lub „zadań” regulowanych przez prawo Unii, nie ma potrzeby badania, czy stanowią one „nadmierne obciążenie”. Taka analiza sprowadzałaby się do ustalenia, czy przestrzegano zasady proporcjonalności, której podlega wykonywanie kompetencji Unii, a zatem czy „zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów traktatów”. Zobacz art. 5 ust. 1 i 4 TUE. 54      Zobacz podobnie wyrok H.F. i inni przeciwko Francji, § 259. Zobacz także Barcelona Traction, Light and Power Company, Limited (Nowa skarga: 1962), wyrok, C.I.J. Recueil 1970, s. 3. W pkt 78 i 79 tego wyroku Międzynarodowy Trybunału Sprawiedliwości stwierdził, że „w granicach określonych przez prawo międzynarodowe państwo może wykonywać swoją ochronę dyplomatyczną w sposób i w zakresie, jaki uzna za właściwy, ponieważ powołuje się ono na swoje własne prawo. Jeżeli osoby fizyczne lub prawne, w imieniu których to państwo działa, uznają, że ich prawa nie są wystarczająco chronione, nie mają one możliwości powołania się na prawo międzynarodowe. […] Państwo należy uznać za jedynego decydenta w kwestii udzielenia ochrony, jej zakresu oraz momentu zakończenia jej udzielania. W tym zakresie posiada ono uprawnienia dyskrecjonalne, których wykonywanie może zależeć od względów, w szczególności porządku politycznego, niezwiązanych z rozpatrywaną sprawą”. 55      Strasburg, 16 września 1963 r. Zwany dalej „protokołem nr 4”. 56      Należy również podkreślić, że Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że „wyłącznie obywatele danego państwa mogą się powoływać na prawo [wjazdu] zagwarantowane w art. 3 ust. 2 Protokołu nr 4”. Zobacz wyrok H.F. i inni przeciwko Francji, § 245 i przytoczone tam orzecznictwo. 57      Na przykład w sytuacji gdy czynniki eksterytorialne zagrażają bezpośrednio integralności fizycznej i życiu dziecka znajdującego się w sytuacji, w której szczególnie potrzebuje pomocy. 58      Zobacz podobnie wyrok H.F. i inni przeciwko Francji, § 260. 59      Zobacz podobnie wyrok H.F. i inni przeciwko Francji, § 276. Po stwierdzeniu istnienia takich wyjątkowych okoliczności Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że doszło do naruszenia art. 3 ust. 2 protokołu nr 4, ponieważ skarżący nie otrzymali żadnego wyjaśnienia dotyczącego wyboru leżącego u podstaw decyzji wydanej w odniesieniu do nich przez organy wykonawcze, oprócz tego dorozumianego, wynikającego z realizacji polityki prowadzonej przez Francję, która zapewniła jednak powrót kilku małoletnich na terytorium kraju. Nie otrzymali oni również od organów francuskich informacji, która mogłaby przyczynić się do przejrzystości procesu decyzyjnego. Ponadto sytuacji tej nie można było naprawić w ramach postępowań przed sądami krajowymi, ponieważ te ostatnie uznały się za niewłaściwe ze względu na rozpoznawanie przez nie pozwów dotyczących aktów, których nie można oddzielić od prowadzenia przez Francję stosunków międzynarodowych (§§ 277, 280 i 281 tego wyroku). 60      Cour constitutionnelle (trybunał konstytucyjny), nr 117/2020 z dnia 24 września 2020 r., pkt B.8.3, akapit ostatni.