C-831/24

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO DEANA SPIELMANNA przedstawiona w dniu 11 czerwca 2026 r.(1) Sprawa C‑831/24 [Machski](i) K.J. przeciwko P. [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sąd Rejonowy w Białymstoku (Polska)] Odesłanie prejudycjalne – Ochrona konsumentów – Dyrektywa 2008/48/WE – Umowy o kredyt konsumencki – Obowiązek informacyjny – Artykuł 10 ust. 2 – Sankcje podlegające zastosowaniu – Artykuł 23 – Badanie z urzędu Wprowadzenie 1.        Pytanie prejudycjalne będące przedmiotem niniejszej opinii, o którą zwrócił się Trybunał, dotyczy wykładni art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48/WE(2). Do Trybunału zwrócono się o rozpatrzenie kwestii, czy sąd krajowy powinien zbadać z urzędu dochowanie przez kredytodawców ciążącego na nich obowiązku udzielenia określonych informacji zgodnie z dyrektywą 2008/48, czy też powinien on ograniczyć swoje badanie wyłącznie do uchybień zarzucanych kredytodawcy przez konsumenta. 2.        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Rejonowy w Białymstoku (Polska) w ramach sporu pomiędzy K.J., konsumentem, a bankiem P. (zwanym dalej „bankiem”) w przedmiocie uchybienia obowiązkowi wskazania pewnych informacji w umowie o kredyt konsumencki oraz wynikających z tego konsekwencji w odniesieniu do zwrotu kwot należnych z tytułu odsetek i kosztów zapłaconych na podstawie tej umowy. 3.        Sprawa ta daje Trybunałowi sposobność doprecyzowania orzecznictwa dotyczącego zakresu kontroli sądowej w dziedzinie ochrony konsumentów w odniesieniu do informacji, jakie powinna zawierać umowa o kredyt w rozumieniu dyrektywy 2008/48. Ramy prawne Prawo Unii 4.        Motyw 31 dyrektywy 2008/48 stanowi, że „w celu umożliwienia konsumentom poznania swoich praw i obowiązków wynikających z umowy o kredyt powinna ona zawierać wszelkie niezbędne informacje podane w sposób jasny i zwięzły”. 5.        Artykuł 10 tej dyrektywy, dotyczący informacji zamieszczanych w umowach o kredyt, przewiduje w ust. 1 akapit pierwszy, że umowy takie sporządza się w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku. Artykuł 10 ust. 2 wymienia rodzaje informacji, które należy wskazać w sposób jasny i zwięzły w każdej umowie o kredyt. Wykaz ten obejmuje w szczególności: „r)      prawo do przedterminowej spłaty oraz procedurę przedterminowej spłaty, a także, w stosownych przypadkach, informację dotyczącą prawa kredytodawcy do otrzymania rekompensaty i sposobu jej ustalania”. 6.        Zgodnie z art. 23 tej dyrektywy, zatytułowanym „Sankcje”, „[p]aństwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”. Prawo polskie 7.        Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w brzmieniu obowiązującym w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym (zwana dalej „ustawą o kredycie konsumenckim”)(3), ma na celu transpozycję do polskiego porządku prawnego dyrektywy 2008/48. 8.        Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 16 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki powinna określać „prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem”. 9.        Zgodnie z art. 45 ust. 1 tej ustawy „w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17, art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie”. Postępowanie główne, pytania prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem 10.      W dniu 8 lutego 2017 r. K.J. zawarł z bankiem umowę o kredyt konsumencki na kwotę 133 411,29 złotych polskich (PLN) (około 31 000 EUR)(4). Całkowita kwota odsetek wyniosła 54 730,67 PLN (około 13 000 EUR)(5), a K.J. zobowiązał się do spłaty kredytu w 96 ratach miesięcznych. 11.      W § 8 ust. 1 umowy postanowiono zasadniczo, że pożyczkobiorca ma prawo do spłaty całości albo części pożyczki przed terminem płatności ostatniej raty oraz że spłata dokonywana jest zgodnie z pisemną dyspozycją pożyczkobiorcy. Ustępy 2 i 3 tego postanowienia odnosiły się natomiast do skutków w zakresie rozliczeń lub okresu obowiązywania umowy, jakie mogły wyniknąć z wykonania prawa do przedterminowej spłaty. 12.      W dniu 14 marca 2024 r. K.J., za pośrednictwem swojego pełnomocnika, doręczył bankowi pismo zatytułowane „Reklamacja wraz z wezwaniem do zapłaty oraz oświadczeniem w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim”, w którym powołał się na utratę prawa kredytodawcy do odsetek i innych kosztów rozpatrywanego kredytu, czyli sankcji zwanej „kredytem darmowym”, przewidzianej w tym przepisie ustawy o kredycie konsumenckim, ze względu na to, że bank uchybił w szczególności niektórym obowiązkom informacyjnym przewidzianym w art. 30 ust. 1 tej ustawy(6). 13.      W pozwie z dnia 10 lipca 2024 r. wniesionym do Sądu Rejonowego w Białymstoku, będącego sądem odsyłającym, K.J. zażądał zastosowania sankcji kredytu darmowego i zasądzenia od banku na jego rzecz kwoty 43 505,96 PLN (około 10 200 EUR)(7), odpowiadającej sumie odsetek i kosztów zapłaconych przez K.J. w związku z zawarciem umowy o kredyt konsumencki, powiększonej o odsetki ustawowe za opóźnienie i koszty procesu. 14.      Przede wszystkim sąd odsyłający wyraża wątpliwości co do zakresu kontroli sądowej, jaką ma przeprowadzić przy ocenie stosowania sankcji kredytu darmowego przewidzianego w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, który wdraża art. 23 dyrektywy 2008/48, ze względu na naruszenie przez bank obowiązku informacyjnego ciążącego na nim na mocy tej ustawy. Dokładniej rzecz ujmując, sąd ten zastanawia się, czy powinien pozostać przy rozpatrywaniu różnych naruszeń podnoszonych przez konsumenta w jego pisemnym oświadczeniu, nawet jeśli nie zostały one udowodnione, czy też przeciwnie, jest on zobowiązany do zbadania z urzędu innych naruszeń tego obowiązku informacyjnego, które mogłyby prowadzić do zastosowania tej sankcji. W tym kontekście w niniejszej sprawie K.J. nie powołał się na uchybienie obowiązkowi określenia szczegółowych zasad procedury przedterminowej spłaty. Tymczasem zdaniem sądu odsyłającego takie uchybienie może zostać stwierdzone. 15.      Następnie, stwierdziwszy, że rozpatrywana umowa o kredyt nie określa w szczególności, kto powinien dokonywać określonych czynności związanych z procedurą przedterminowej spłaty, ani kolejności i szczegółowych zasad dokonywania czynności dotyczących takiej spłaty, sąd odsyłający zastanawia się nad wykładnią, jaką należy nadać wyrażeniu „procedura przedterminowej spłaty” zawartemu w art. 10 ust. 2 lit. r) dyrektywy 2008/48 i powtórzonemu zasadniczo w art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim. 16.      Wreszcie sąd odsyłający pyta, w świetle zasady proporcjonalności, o konieczność automatycznego stosowania sankcji przewidzianej w prawie polskim, zgodnie z art. 23 dyrektywy 2008/48, nawet w przypadku częściowego naruszenia obowiązku zawartego w art. 10 ust. 2 lit. r) tej dyrektywy. 17.      W tych okolicznościach Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1)      Czy art. 23 [dyrektywy 2008/48] należy intepretować w ten sposób, że nakłada on na sąd krajowy, przy rozpoznawaniu sprawy, w której konsument powołuje się na obowiązek zwrotu przez kredytodawcę nadpłaconej należności wskutek skorzystania przez konsumenta z sankcji przewidzianej w prawie krajowym, polegającej na prawie skierowania do kredytodawcy pisemnego oświadczenia, na mocy którego wygasają obowiązki konsumenta do zapłaty odsetek kapitałowych i innych kosztów kredytu, obowiązek zbadania z urzędu, czy kredytodawca naruszył przepisy krajowe inne niż te, na które powołał się konsument w skierowanym do kredytodawcy pisemnym oświadczeniu, a których naruszenie również uprawnia konsumenta do skorzystania z powyższej sankcji? 2)      Czy art. 10 ust. 2 lit. r) [dyrektywy 2008/48] należy rozumieć w ten sposób, że wymóg jasnego określenia procedury przedterminowej spłaty nakłada na kredytodawcę obowiązek zredagowania opisu sposobu postępowania w taki sposób, aby konsument w toku wykonywania umowy miał możliwość bez zasięgania dodatkowych informacji u kredytodawcy (lub czynienia z nim dodatkowych uzgodnień) stwierdzić punkt po punkcie, kto, w jaki sposób i w jakiej kolejności wykonać ma czynności związane z przedterminową spłatą, z wyraźnym oznaczeniem zdarzenia stanowiącego ostatni element tej procedury? 3)      Czy art. 23 [dyrektywy 2008/48] należy interpretować w ten sposób, że brak dopełnienia obowiązku jasnego i zwięzłego opisania procedury przedterminowej spłaty w rozumieniu art. 10 ust. 2 lit. r) tej dyrektywy rodzi zawsze konieczność zastosowania sankcji wobec kredytodawcy, czy też zastosowanie sankcji zależeć może od stopnia naruszenia wskazanego obowiązku, w szczególności czy dopuszczalne jest odstąpienie od zastosowania sankcji. w sytuacji gdy procedura przedterminowej spłaty została przedstawiona w sposób niepełny i nie ma to negatywnego wpływu na sferę praw i obowiązków konsumenta w okolicznościach konkretnej sprawy?”. 18.      Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez K.J., Komisję Europejską, rząd polski i bank. Analiza 19.      Na wstępie należy zauważyć, że bank uważa zasadniczo, iż pierwsze pytanie prejudycjalne, które jest przedmiotem niniejszej opinii, należy uznać za niedopuszczalne ze względu na to, że dotyczy ono art. 23 dyrektywy 2008/48, podczas gdy nie ma on związku z treścią tego pytania. 20.      W tym względzie należy przypomnieć, że w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy między Trybunałem i sądami krajowymi wyłącznie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i który powinien przyjąć na siebie odpowiedzialność za mające zapaść orzeczenie sądowe, należy dokonanie oceny, w świetle szczególnych okoliczności sprawy, zarówno konieczności wydania orzeczenia w trybie prejudycjalnym po to, aby tenże sąd krajowy był w stanie wydać swoje orzeczenie, jak i znaczenia dla sprawy pytań zadanych Trybunałowi. W konsekwencji jeżeli zadane pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest co do zasady zobowiązany do wydania orzeczenia. Odrzucenie wniosku sądu krajowego jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, które zostały mu przedstawione(8). 21.      W ramach tej współpracy do Trybunału należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. W tym względzie do Trybunału należy wskazanie na podstawie całości informacji przedstawionych przez sąd krajowy, a w szczególności na podstawie uzasadnienia postanowienia odsyłającego, elementów prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu(9). Ponadto Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa Unii, których sąd krajowy nie przywołał w treści swojego pytania(10). 22.      W niniejszej sprawie o ile pierwsze pytanie prejudycjalne, tak jak zostało sformułowane, w sposób wyraźny odnosi się wyłącznie do art. 23 dyrektywy 2008/48, który wymaga od państw członkowskich ustanowienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą, o tyle należy stwierdzić, że w uzasadnieniu sąd odsyłający odniósł się również do obowiązków informacyjnych zawartych w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim mających na celu transpozycję art. 10 ust. 2 tej dyrektywy do prawa krajowego. 23.      W związku z tym pytanie, jakie w istocie stawia sąd odsyłający, dotyczy tego, czy rozpatrując spór, w którym konsument powołuje się na przewidzianą w prawie krajowym sankcję kredytu darmowego, która służy wdrożeniu art. 23 dyrektywy 2008/48, w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, sąd ów powinien zbadać z urzędu, czy kredytodawca zaniechał przedstawienia informacji wymienionych w tym przepisie innych niż te, na które wyraźnie powołał się sam konsument. 24.      W tym kontekście wątpliwości wyrażone przez sąd odsyłający co do zakresu kontroli sądowej w ramach stosowania sankcji przewidzianej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, który wdraża art. 23 dyrektywy 2008/48 do prawa krajowego, należy rozumieć jako rozwinięcie jego wątpliwości dotyczących kontroli informacji zamieszczanych w umowach o kredyt zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, którego naruszenie może wiązać się z sankcją, zgodnie z prawem krajowym, pozbawienia kredytodawcy prawa do odsetek i innych kosztów rozpatrywanego kredytu. 25.      W świetle powyższych rozważań i w świetle orzecznictwa przytoczonego w pkt 21 niniejszej opinii proponuję stwierdzić, że pierwsze pytanie prejudycjalne jest dopuszczalne. W celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi proponuję, aby Trybunał przeformułował je w taki sposób, aby dokonać oceny, czy art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że nakłada on na sąd krajowy – rozpatrujący spór, w którym konsument powołuje się na zastosowanie sankcji przewidzianej w prawie krajowym mającym na celu wdrożenie art. 23 tej dyrektywy – obowiązek zbadania z urzędu poszanowania obowiązku wskazania w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły w rozumieniu tej dyrektywy informacji wymienionych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, innych niż informacje, w przypadku których uchybienie wyraźnie podnosi konsument. 26.      Uważam, że orzecznictwo Trybunału pozwala na udzielenie odpowiedzi twierdzącej na to pytanie. 27.      W wyroku Radlinger i Radlingerová(11) Trybunał stwierdził bowiem, że art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że nakłada on na sąd krajowy rozpoznający spór dotyczący wierzytelności wywodzonych z umowy o kredyt w rozumieniu rzeczonej dyrektywy obowiązek zbadania z urzędu poszanowania wymogu informacyjnego przewidzianego w tym przepisie oraz wyciągnięcia wszystkich wynikających z prawa krajowego konsekwencji naruszenia takiego obowiązku, pod warunkiem że sankcje spełniają wymogi ustanowione w art. 23 tej samej dyrektywy, z zastrzeżeniem dochowania zasady kontradyktoryjności(12). 28.      Prawdą jest, że niektóre wątpliwości wyrażone przez sąd odsyłający w tej sprawie dotyczyły konkretnie określonego w art. 10 ust. 2 lit. d) dyrektywy 2008/48 obowiązku informowania konsumenta o „całkowitej kwocie kredytu i warunkach dokonywania wypłat”(13), a nie prawa do przedterminowej spłaty lub procedury, której należy przestrzegać w tym względzie. Ponadto wobec konsumentów toczyło się postępowanie upadłościowe i zgodnie z przepisami krajowymi mieli oni ograniczenia w zakresie możliwości wniesienia przez nich powództwa wzajemnego w odniesieniu do spornych wierzytelności, co nie wydaje się mieć miejsca w niniejszej sprawie(14). 29.      Ponadto co do zasady prawo Unii nie wymaga od sądów krajowych podniesienia z urzędu zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów Unii, w sytuacji gdy zbadanie tego zarzutu zobowiązywałoby je do wyjścia poza granice sporu wyznaczone przez strony, w oparciu o fakty i okoliczności inne niż te, na których strona mająca interes w stosowaniu tych przepisów oparła swoje żądanie. Trybunał uważa, że to ograniczenie uprawnień sądu krajowego wynika z zasady, zgodnie z którą inicjatywa procesowa należy do stron, a zatem sąd może działać z urzędu jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy wymaga tego interes publiczny(15). 30.      Jednakże przede wszystkim należy przypomnieć, że z utrwalonego orzecznictwa Trybunału, które wskazał on w wyroku Radlinger i Radlingerová, wynika, iż sąd krajowy jest zobowiązany zbadać z urzędu przestrzeganie określonych przepisów prawa Unii w dziedzinie ochrony konsumentów, jeżeli w braku takiego badania cel skutecznej ochrony konsumentów nie mógłby zostać osiągnięty, w szczególności ze względu na znaczne ryzyko, że konsument będzie nieświadomy swoich praw lub napotka trudności w ich wykonywaniu(16). Wynika z tego, że skuteczna ochrona niektórych praw, które konsumenci wywodzą z prawa Unii, leży w interesie publicznym, który wymaga, by sąd krajowy działał z urzędu(17). 31.      Stwierdzenia te znalazły swoje pierwsze praktyczne zastosowanie w orzecznictwie Trybunału dotyczącym uprawnienia(18), a następnie obowiązku(19) uwzględnienia przez sędziego z urzędu przepisów wynikających z dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach zawieranych z konsumentami(20). Zostały one również uznane za ważne w dziedzinie prawa kredytu konsumenckiego i skłoniły Trybunał do przyznania sądom krajowym uprawnienia do zbadania z urzędu poszanowania ochrony konsumentów przewidzianej w art. 11 ust. 2 dyrektywy Rady 87/102/EWG z dnia 22 grudnia 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego(21), a także obowiązku przeprowadzenia z urzędu kontroli naruszenia przedumownego obowiązku kredytodawcy polegającego na ocenie zdolności kredytowej konsumenta, przewidzianego w art. 8 dyrektywy 2008/48(22). 32.      To samo dotyczyło sytuacji, w których Trybunał stwierdził, że sąd krajowy ma obowiązek zbadania z urzędu naruszenia obowiązku poinformowania konsumentów na piśmie o przysługującym im prawie do rozwiązania umowy w terminie co najmniej siedmiu dni na podstawie art. 4 dyrektywy Rady 85/577/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa(23), a także prawa konsumenta do uzyskania odpowiedniej obniżki ceny sprzedaży towaru ustalonej w umowie sprzedaży w przypadku braku zgodności tych towarów z umową, zgodnie z dyrektywą 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji(24). 33.      Należy następnie zauważyć, że według Trybunału spoczywający na sądzie krajowym obowiązek przeprowadzenia z urzędu badania naruszenia niektórych przepisów prawa Unii w zakresie ochrony konsumentów jest uzasadniony tym, że system ochrony opiera się na założeniu, iż konsument znajduje się w słabszej pozycji niż przedsiębiorca zarówno pod względem siły przetargowej, jak i poziomu informacji, co prowadzi do tego, że akceptuje on warunki sporządzone wcześniej przez przedsiębiorcę, nie mając możliwości wywarcia wpływu na ich treść(25). Obowiązek ten ma zatem na celu zrównoważenie, poprzez pozytywną interwencję sądu krajowego, niezależną od stron umowy, sytuacji nierówności konsumenta względem przedsiębiorcy(26), o ile sąd krajowy dysponuje niezbędnymi w tym celu elementami faktycznymi i prawnymi(27). 34.      Ponadto Trybunał uznał już, iż z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 w związku z motywem 31 tej dyrektywy wynika, że wymóg wskazania w umowie o kredyt sporządzonej w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku w sposób jasny i zwięzły elementów określonych w tym przepisie jest niezbędny w celu umożliwienia konsumentom poznania ich praw i obowiązków(28). Informacje poprzedzające zawarcie umowy i towarzyszące owemu zawarciu, związane z warunkami umownymi i konsekwencjami owego zawarcia, mają dla konsumenta fundamentalne znaczenie. To w szczególności na podstawie tych właśnie informacji konsument podejmuje decyzję, czy zamierza związać się warunkami sformułowanymi uprzednio przez przedsiębiorcę(29). 35.      Ów wymóg wskazania elementów, o których mowa w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, przyczynia się do realizacji celu zamierzonego przez tę dyrektywę, który polega na ustanowieniu w odniesieniu do kredytu konsumenckiego pełnej i bezwzględnie wiążącej harmonizacji w pewnych kluczowych obszarach, uznanej za niezbędną do zapewnienia wszystkim konsumentom w Unii wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów oraz ułatwienia powstania dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich(30). W świetle tego celu wszystkie elementy określone w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 powinny stanowić integralną część umowy o kredyt(31). 36.      I tak w wyroku Radlinger i Radlingerová Trybunał uznał, że badanie z urzędu przez sąd krajowy poszanowania wymogów wynikających z tej dyrektywy stanowi środek właściwy do osiągnięcia rezultatu określonego w art. 10 ust. 2 wspomnianej dyrektywy i do przyczynienia się do osiągnięcia celu, o którym mowa w jej motywie 31(32). Doszedł on na tej podstawie do wniosku, że skoro sąd krajowy jest zobowiązany do zapewnienia skuteczności (effet utile) ochrony konsumentów zamierzonej przez przepisy dyrektywy 2008/48, rola przyznana mu przez prawo Unii w rozpatrywanej dziedzinie nie ogranicza się do zwykłej możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie przestrzegania tych wymogów, lecz obejmuje również obowiązek zbadania z urzędu poszanowania obowiązku informacyjnego przewidzianego w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, gdy tylko dysponuje on niezbędnymi w tym celu informacjami na temat stanu prawnego i faktycznego(33). 37.      W świetle rozumowania przedstawionego przez Trybunał w tym wyroku(34) uważam, że przyjęte przez niego rozwiązanie ma zastosowanie do 22 elementów informacji wymienionych w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 i można je przenieść na grunt niniejszej sprawy. Okoliczność, że w niniejszym postępowaniu sprawa rozpatrywana w postępowaniu głównym została wszczęta przez konsumenta reprezentowanego przez adwokata, nie uzasadnia odmiennego wniosku, ponieważ kwestia o charakterze ogólnym dotycząca zakresu badania z urzędu spoczywającego na sądzie krajowym rozpatrującym sprawę powinna zostać rozstrzygnięta w oderwaniu od konkretnych okoliczności postępowania(35). Wnioski 38.      W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pierwsze pytanie prejudycjalne przedstawione przez Sąd Rejonowy w Białymstoku (Polska) Trybunał odpowiedział w następujący sposób: Artykuł 10 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że: nakłada on na sąd krajowy rozpatrujący spór, w którym konsument powołuje się na zastosowanie sankcji przewidzianej w prawie krajowym mającym na celu wdrożenie art. 23 tej dyrektywy, obowiązek zbadania z urzędu poszanowania obowiązku wskazania w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły w rozumieniu tej dyrektywy informacji wymienionych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy innych niż informacje, w odniesieniu do których uchybienie wyraźnie podnosi konsument. 1      Język oryginału: francuski. i      Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania. 2      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L 133, s. 66). 3      Dz.U. z 2024 r., poz. 1497. 4      Według kursu wymiany z dnia 8 lutego 2017 r. 5      Według kursu wymiany z dnia 8 lutego 2017 r. 6      Przepis ten wdraża zasadniczo art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48. 7      Według kursu wymiany z dnia 10 lipca 2024 r. 8      Zobacz wyrok z dnia 30 kwietnia 2024 r., M.N. (EncroChat) (C‑670/22, EU:C:2024:372, pkt 64, 65 i przytoczone tam orzecznictwo). 9      Zobacz wyrok z dnia 22 stycznia 2026 r., Herchoski (C‑902/24, EU:C:2026:42, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo). 10      Wyrok z dnia 22 stycznia 2026 r., Secab (C‑423/23, EU:C:2026:32, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo). 11      Wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r. Radlinger i Radlingerová (C‑377/14, zwany dalej „wyrokiem Radlinger i Radlingerová”, EU:C:2016:283). 12      Wyrok Radlinger i Radlingerová (pkt 71 i przytoczone tam orzecznictwo, pkt 74, a także sentencja). 13      Zobacz opinia rzeczniczki generalnej E. Sharpston w sprawie Radlinger i Radlingerová (C‑377/14, EU:C:2015:769, pkt 49). 14      Zobacz wyrok Radlinger i Radlingerová (pkt 38). 15      Zobacz wyrok z dnia 17 grudnia 2009 r., Martín Martín (C‑227/08, zwany dalej „wyrokiem Martín Martín”, EU:C:2009:792, pkt 19, 20 i przytoczone tam orzecznictwo). 16      W tym zakresie zob. wyroki: z dnia 4 października 2007 r., Rampion i Godard (C‑429/05, zwany dalej „wyrokiem Rampion i Godard”, EU:C:2007:575, pkt 61, 62, 65 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 4 czerwca 2015 r., Faber (C‑497/13, EU:C:2015:357, pkt 42 i przytoczone orzecznictwo) oraz Radlinger i Radlingerová (pkt 65, 66). 17      Zobacz wyrok z dnia 14 września 2023 r., Tuk Tuk Travel (C‑83/22, EU:C:2023:664, pkt 45–47 i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz również w tym zakresie wyrok Martín Martín (pkt 21–29). 18      Zobacz wyroki: z dnia 27 czerwca 2000 r., Océano Grupo Editorial i Salvat Editores (od C‑240/98 do C‑244/98, EU:C:2000:346, pkt 26, 28); z dnia 21 listopada 2002 r., Cofidis (C‑473/00, EU:C:2002:705, pkt 36). 19      Zobacz m.in. wyroki: z dnia 4 czerwca 2009 r., Pannon GSM (C‑243/08, zwany dalej „wyrokiem Pannon GSM”, EU:C:2009:350, pkt 31, 32, 35); z dnia 13 września 2018 r., Profi Credit Polska (C‑176/17, EU:C:2018:711, pkt 42); z dnia 17 maja 2022 r., Ibercaja Banco (C‑600/19, EU:C:2022:394, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo); opinia rzeczniczki generalnej J. Kokott w sprawach Cofidis i OPR-Finance (C‑616/18 i C‑679/18, EU:C:2019:975, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo). 20      Dz.U. 1993, L 95, s. 29. 21      Dz.U. 1986, L 42, s. 48. Zobacz wyrok Rampion i Godard (pkt 60–63, 69). Artykuł 11 ust. 2 dyrektywy 87/102 (która została uchylona i zastąpiona dyrektywą 2008/48) miał na celu przyznanie konsumentowi prawa do dochodzenia roszczeń od kredytodawcy. 22      Zobacz wyrok z dnia 5 marca 2020 r., OPR-Finance (C‑679/18, EU:C:2020:167, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo). 23      Dz.U. 1985, L 372, s. 31. Zobacz wyrok w sprawie Martín Martín (pkt 29), do którego Trybunał odesłał w wyroku w sprawie Radlinger i Radlingerová (pkt 62). 24      Dz.U. 1999, L 171, s. 12. Zobacz wyrok z dnia 3 października 2013 r., Duarte Hueros (C‑32/12, EU:C:2013:637, pkt 39, 43), do którego Trybunał odesłał w wyroku w sprawie Radlinger i Radlingerová (pkt 62). Dodam, że Trybunał stwierdził również istnienie obowiązku badania z urzędu przez sąd krajowy statusu konsumenta w przypadku strony umowy, która może wchodzić w zakres stosowania dyrektywy 1999/44 [zob. wyrok z dnia 4 czerwca 2015 r., Faber (C‑497/13, EU:C:2015:357, pkt 48)]. O ile Trybunał uznał ponadto taki obowiązek w odniesieniu do skutecznej ochrony prawa konsumenta do rozwiązania umowy, które przysługuje mu na podstawie art. 12 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych, zmieniającej rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE oraz uchylającej dyrektywę Rady 90/314/EWG (Dz.U. 2015, L 326, s. 1), o tyle jednak uzależnił to badanie z urzędu od spełnienia określonych warunków [zob. wyrok z dnia 14 września 2023 r., Tuk Tuk Travel (C‑83/22, EU:C:2023:664, pkt 49–64)]. 25      Zobacz m.in. wyroki: Pannon GSM (pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 1 października 2015 r., ERSTE Bank Hungary (C‑32/14, EU:C:2015:637, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo), do których odsyła Trybunał w wyroku Radlinger i Radlingerová (pkt 63). 26      Zobacz m.in. wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., Pohotovosť (C‑470/12, EU:C:2014:101, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo), do którego odsyła Trybunał w wyroku Radlinger i Radlingerová (pkt 53 i 67); a także z dnia 14 grudnia 2023 r., Getin Noble Bank (Termin przedawnienia roszczeń restytucyjnych) (C‑28/22, EU:C:2023:992, pkt 78 i przytoczone tam orzecznictwo). 27      Zobacz podobnie m.in. wyroki: Pannon GSM (pkt 32, 35); z dnia 1 października 2015 r., ERSTE Bank Hungary (C‑32/14, EU:C:2015:637, pkt 39–41 i przytoczone tam orzecznictwo), do którego odsyła Trybunał w wyroku Radlinger i Radlingerová (pkt 52); z dnia 13 marca 2025 r., APS Beta Bulgaria i Agentsia za kontrol na prosrocheni zadalzhenia (C‑337/23, EU:C:2025:183, pkt 77 i przytoczone tam orzecznictwo). 28      Zobacz wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., BMW Bank i in. (C‑38/21, C‑47/21 i C‑232/21, EU:C:2023:1014, pkt 233 i przytoczone tam orzecznictwo). 29      Zobacz wyroki: Radlinger i Radlingerová (pkt 64 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 30 października 2025 r., Mercedes-Benz Bank i Volkswagen Bank (C‑143/23, EU:C:2025:837, pkt 66 i przytoczone tam orzecznictwo). Dokładniej rzecz ujmując, Trybunał miał już okazję wyjaśnić znaczenie wskazania w umowie o kredyt rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, o której mowa w art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy 2008/48. [zob. postanowienie z dnia 16 listopada 2010 r., Pohotovosť (C‑76/10, EU:C:2010:685, pkt 77); wyroki: z dnia 9 listopada 2016 r., Home Credit Slovakia (C‑42/15, zwany dalej „wyrokiem Home Credit Slovakia”, EU:C:2016:842, pkt 68); z dnia 21 marca 2024 r., Profi Credit Bulgaria (Usługi dodatkowe związane z umową o kredyt) (C‑714/22, EU:C:2024:263, pkt 53); z dnia 13 marca 2025 r., APS Beta Bulgaria i Agentsia za kontrol na prosrocheni zadalzhenia (C‑337/23, EU:C:2025:183, pkt 98)] oraz liczby i częstotliwości płatności zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. h) tej dyrektywy, a także, w stosownym przypadku, istnienia wymaganych kosztów notarialnych, zabezpieczeń i ubezpieczenia, zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. n) i o) tej dyrektywy (zob. wyrok Home Credit Slovakia, pkt 70). 30      Zobacz wyroki: Radlinger i Radlingerová (pkt 61); Home Credit Slovakia (pkt 31, 32 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 21 marca 2024 r., Profi Credit Bulgaria (Usługi dodatkowe związane z umową o kredyt) (C‑714/22, EU:C:2024:263, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo); z dnia 13 lutego 2025 r., Lexitor (C‑472/23, EU:C:2025:89, pkt 28). 31      Zobacz podobnie wyrok Home Credit Slovakia (pkt 33). 32      Zobacz wyrok Radlinger i Radlingerová (pkt 68). 33      Zobacz wyrok Radlinger i Radlingerová (pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo, a także pkt 74). 34      W tym względzie przypominam, że w innych okolicznościach Trybunał często odsyłał do wniosków wynikających z wyroku Radlinger i Radlingerová [zob. postanowienie z dnia 28 listopada 2018 r., PKO Bank Polski (C‑632/17, EU:C:2018:963, pkt 50–53); wyroki: z dnia 7 listopada 2019 r., Profi Credit Polska (C‑419/18 i C‑483/18, EU:C:2019:930, pkt 59); z dnia 5 marca 2020 r., OPR-Finance (C‑679/18, EU:C:2020:167, pkt 23)]. 35      Zobacz analogicznie wyrok z dnia 11 marca 2020 r., Lintner (C‑511/17, EU:C:2020:188, pkt 40), w którym odesłano do wyroku w sprawie Rampion i Godard (pkt 62, 65).