C-88/22

WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba) z dnia 19 października 2023 r. ( *1 ) Odwołanie – Służba publiczna – Załącznik VII do regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej – Artykuł 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie – Personel tymczasowy – Wynagrodzenie – Dodatek zagraniczny – Warunki przyznania – Główna działalność zawodowa – Praca wykonywana dla innego państwa W sprawie C‑88/22 P mającej za przedmiot odwołanie w trybie art. 56 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wniesione w dniu 8 lutego 2022 r., QB, którego reprezentowali: początkowo R. Wardyn, radca prawny, a następnie K. Staszkiewicz, avocate, wnoszący odwołanie, w której drugą stroną postępowania była: Komisja Europejska, którą reprezentowali T.S. Bohr oraz A.‑C. Simon, w charakterze pełnomocników, strona pozwana w pierwszej instancji, TRYBUNAŁ (czwarta izba), w składzie: J.‑C. Bonichot, pełniący obowiązki prezesa izby, S. Rodin i L.S. Rossi (sprawozdawczyni), sędziowie, rzecznik generalny: J. Kokott, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, po zapoznaniu się z opinią rzecznik generalnej na posiedzeniu w dniu 4 maja 2023 r., wydaje następujący Wyrok W odwołaniu QB, członek personelu tymczasowego Komisji Europejskiej, wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 8 grudnia 2021 r., QB/Komisja (T‑71/21, zwanego dalej zaskarżonym wyrokiem, EU:T:2021:868), w którym Sąd oddalił jego skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych (PMO) Komisji z dnia 6 kwietnia 2020 r. (zwanej dalej „sporną decyzją”), na mocy której odmówiono przyznania QB dodatku zagranicznego. Ramy prawne Artykuł 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu leżącego u podstaw skargi, w ust. 1 stanowi: „Dodatek zagraniczny w wysokości równej 16 % całkowitej kwoty wynagrodzenia podstawowego powiększonej o dodatek na gospodarstwo domowe oraz dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu wypłacany na rzecz urzędnika jest przyznawany: a) urzędnikom: – którzy nie są oraz nigdy nie byli obywatelami państwa, na terytorium którego znajduje się ich miejsce zatrudnienia, oraz – którzy w okresie pięciu lat, kończącym się sześć miesięcy przed wstąpieniem do służby, [zwykle] nie prowadzili swojej głównej działalności zawodowej ani nie posiadali stałego miejsca zamieszkania na europejskim terytorium tego państwa. Do celów niniejszego przepisu nie są brane pod uwagę sytuacje wynikające z pracy wykonywanej dla innego państwa lub dla organizacji międzynarodowej; […]”. Okoliczności powstania sporu Okoliczności powstania sporu zostały przestawione przez Sąd w pkt 3–13 zaskarżonego wyroku w następujący sposób: „3 Europejska Sieć Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (zwana dalej »EJTN«) to międzynarodowe stowarzyszenie prawa belgijskiego o charakterze niezarobkowym, które nie posiada osobowości prawnej i ma swoją siedzibę w Brukseli (Belgia). Jego celem jest opracowywanie programów szkoleniowych o wymiarze europejskim dla członków i pracowników wymiaru sprawiedliwości. Członkami EJTN mogą być te instytucje państw członkowskich, które są odpowiedzialne za szkolenie sędziów i prokuratorów lub które uczestniczą w szkoleniu kadr wymiaru sprawiedliwości na poziomie Unii [Europejskiej]. Od 2005 r. skarżący QB, obywatel polski, sprawował obowiązki sędziego sądu rejonowego w Polsce. Od marca 2009 r. skarżący został oddelegowany do Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (zwanej dalej »KSSiP«) na mocy decyzji polskiego Ministerstwa Sprawiedliwości. KSSiP to centralna instytucja państwowa utworzona na mocy ustawy, która ma zapewnić szkolenie członków sądów powszechnych i prokuratury w Polsce. W grudniu 2013 r. polskie Ministerstwo Sprawiedliwości i EJTN zawarły porozumienie, na mocy którego skarżącemu, oddelegowanemu z KSSiP, powierzono obowiązki sekretarza generalnego EJTN. W odniesieniu do miejsca wykonywania obowiązków przewidziano, że obecność skarżącego będzie wymagana nie tylko w siedzibie KSSiP w Polsce, ale także w siedzibie EJTN w Brukseli oraz w każdym innym miejscu, w którym będzie prowadzona działalność EJTN lub w którym obecność skarżącego zostanie uznana za leżącą w interesie EJTN. Od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. skarżący zajmował również stanowisko głównego specjalisty w ośrodku współpracy międzynarodowej KSSiP. Powierzono mu obowiązki zapewnienia właściwej współpracy i realizacji zadań wynikających z przystąpienia KSSiP do EJTN. Skarżący mieszkał w Brukseli wraz z rodziną od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. Po wygaśnięciu mandatu w EJTN w czerwcu 2019 r. wrócił wraz z rodziną do Polski. Skarżący rozpoczął służbę w Komisji […] w dniu 1 stycznia 2020 r. w charakterze członka personelu tymczasowego. [Sporną decyzją], w następstwie rozpoczęcia przez skarżącego służby w Komisji, Urząd Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych (PMO) przyznał skarżącemu dodatek z tytułu zamieszkiwania za granicą, lecz odmówił mu dodatku zagranicznego. […] Na mocy decyzji z dnia 3 listopada 2020 r. (zwanej dalej »decyzją oddalającą zażalenie«) organ upoważniony do zawierania umów o pracę […] Komisji oddalił […] zażalenie [złożone przez skarżącego na sporną decyzję]. W decyzji wyjaśniono, że pięcioletni okres odniesienia poprzedzający rozpoczęcie przez skarżącego służby w Komisji [(zwany dalej »okresem odniesienia«)] trwał od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. Uznano, że przez cały ten okres skarżący pełnił obowiązki sekretarza generalnego EJTN w Brukseli. Wskazano, że skarżący nie kwestionuje wniosku PMO, zgodnie z którym EJTN nie można uznać za organizację międzynarodową w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego. Uznano, że o ile w okresie odniesienia skarżący nadal podlegał kierownictwu swoich przełożonych w KSSiP, o tyle był on jednak związany z EJTN niezależnym stosunkiem prawnym. Podkreślono, że ponieważ skarżący nie został włączony w struktury stałego przedstawicielstwa państwa polskiego w Belgii, wykonywania obowiązków sekretarza generalnego EJTN nie można uznać za pracę wykonywaną dla państwa polskiego w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) załącznika VII do regulaminu pracowniczego, w związku z czym jego główna działalność zawodowa w okresie odniesienia była wykonywana w Belgii. Uznano, że skoro można odmówić przyznania dodatku zagranicznego wyłącznie na podstawie kryterium miejsca wykonywania głównej działalności zawodowej, nie jest konieczne badanie kryterium stałego miejsca zamieszkania”. Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 2 lutego 2021 r. QB wniósł skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji. W uzasadnieniu swojej skargi QB podniósł trzy zarzuty. Zarzut pierwszy dotyczył naruszenia obowiązku uzasadnienia. Zarzut drugi dotyczył naruszenia przez Komisję art. 4 ust. 1 lit. a) załącznika VII do regulaminu pracowniczego w zakresie, po pierwsze, ustalenia stałego miejsca zamieszkania QB w trakcie okresu odniesienia, po drugie, ustalenia jego głównej działalności zawodowej w tym okresie i miejsca wykonywania tej działalności, a po trzecie, możliwości zastosowania wyjątku przewidzianego w tym przepisie do „pracy wykonywanej dla innego państwa”. Zarzut trzeci dotyczył oczywistego błędu w ocenie przy stosowaniu przesłanek przyznania dodatku zagranicznego. Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił wspomnianą skargę w całości. Żądania stron w postępowaniu odwoławczym QB wnosi w odwołaniu o: – uchylenie zaskarżonego wyroku; – stwierdzenie nieważności spornej decyzji oraz decyzji oddalającej zażalenie; – tytułem żądania ewentualnego – przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd, a także – obciążenie Komisji kosztami postępowania w obydwu instancjach. Komisja wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami postępowania. W przedmiocie odwołania W uzasadnieniu odwołania wnoszący je podnosi dwa zarzuty, dotyczące naruszenia prawa przez Sąd przy dokonywaniu wykładni i stosowaniu przesłanek przyznania dodatku zagranicznego przewidzianych w art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego. W przedmiocie zarzutu pierwszego Argumentacja stron W zarzucie pierwszym wnoszący odwołanie podnosi, że Sąd naruszył prawo przy wykładni i stosowaniu art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego w zakresie, w jakim orzekł w pkt 63–74 zaskarżonego wyroku, że główną działalnością zawodową wnoszącego odwołanie w okresie odniesienia była praca sekretarza generalnego EJTN, a miejsce wykonywania tej działalności znajdowało się w Brukseli. W tym względzie wnoszący odwołanie nie kwestionuje tego, że w okresie odniesienia sprawował on obowiązki sekretarza generalnego EJTN, że wykonywał z tego tytułu liczne zadania administracyjne i reprezentacyjne, wiążące się z dużą odpowiedzialnością, ani że jego obecność była wymagana nie tylko w KSSiP, lecz również w siedzibie EJTN w Brukseli. Uważa on jednak, że przez cały ten okres jego główną działalnością zawodową była nadal praca oddelegowanego do KSSiP sędziego w Polsce. Wnoszący odwołanie podnosi w szczególności, że po pierwsze, zadania i obowiązki, które wykonywał dla EJTN, wykonywał w imieniu KSSiP, ponieważ zadaniem KSSiP jest tworzenie polskiego wymiaru sprawiedliwości i ponieważ KSSiP jest też jednym z głównych beneficjentów oferty szkoleniowej EJTN. Po drugie, wnoszący odwołanie utrzymuje, że cała działalność EJTN jest wykonywana na rzecz organów sądowych państw członkowskich i że EJTN należy uznać za zgrupowanie tych organów krajowych, co znajduje potwierdzenie w braku osobowości prawnej EJTN. Po trzecie, wnoszący odwołanie podkreśla, że ani statut, ani regulamin wewnętrzny EJTN nie przewidują stosunku pracy ani innego stosunku prawnego między EJTN a sędzią krajowym pełniącym funkcję sekretarza generalnego. Wynika to również z protokołu ustaleń zawartego między EJTN a polskim Ministerstwem Sprawiedliwości, który wskazuje, że między wnoszącym odwołanie a EJTN nie istnieje żaden stosunek prawny. Po czwarte, wnoszący odwołanie podnosi, że z orzecznictwa wypływającego z wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r., Komisja/Hosman-Chevalier (C‑424/05 P, EU:C:2007:367, pkt 42), wynika, iż „zwierzchnictwo służbowe” jest elementem istotnym dla ustalenia, na czyją rzecz dana osoba świadczyła pracę w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego. W tym względzie uważa on, że przez cały okres odniesienia zachował on status sędziego i z tego tytułu pozostawał pracownikiem państwa polskiego, podlegającym zwierzchnictwu KSSiP. Wnoszący odwołanie wykonywał zatem zadania i obowiązki sekretarza generalnego EJTN jako sędzia oddelegowany do KSSiP, zgodnie z zasadami niezależności i bezstronności, które zakazują sędziom równoległego zajmowania stanowisk lub nawiązywania stosunku prawnego o podobnym charakterze. W replice wnoszący odwołanie kwestionuje ponadto, że był wynagradzany przez EJTN za pracę świadczoną w charakterze sekretarza generalnego, podnosząc, że przez cały okres odniesienia otrzymywał wynagrodzenie wyłącznie od państwa polskiego, które było jego jedynym pracodawcą z mocy prawa. W tym względzie wnoszący odwołanie podnosi w szczególności, że po pierwsze, sekretarze generalni EJTN nadal otrzymują odpowiednie wynagrodzenie krajowe, które to wynagrodzenie jest zwracane przez EJTN odpowiednim organom krajowym w granicach rocznego pułapu, niekoniecznie odpowiadającego całości tego wynagrodzenia. Po drugie, podkreśla on, że jedynie koszty zakwaterowania sekretarzy generalnych w Brukseli obciążają EJTN, z wyłączeniem innych świadczeń w naturze przyznanych personelowi EJTN, co dowodzi, że sekretarze generalni nie są zatrudnieni przez EJTN. Komisja kwestionuje powyższą argumentację. Ocena Trybunału Zarzut pierwszy dotyczy naruszenia prawa, jakiego miał dopuścić się Sąd przy wykładni i stosowaniu kryteriów pozwalających na określenie głównej działalności zawodowej rozpatrywanej osoby i miejsca wykonywania tej działalności w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego, gdy orzekł w pkt 63–74 zaskarżonego wyroku, że główną działalnością zawodową wnoszącego odwołanie była w okresie odniesienia działalność sekretarza generalnego EJTN i że miejsce jej wykonywania znajdowało się w Brukseli. Zgodnie z tym przepisem dodatek zagraniczny jest przyznawany urzędnikom, którzy spełniają dwie kumulatywne przesłanki przewidziane w tym przepisie, a mianowicie, po pierwsze, nie posiadają i nigdy nie posiadali obywatelstwa państwa, na którego terytorium znajduje się ich miejsce zatrudnienia (zwanego dalej „państwem zatrudnienia”), a po drugie, nie prowadzili [„zwykle”] swojej głównej działalności zawodowej ani nie posiadali stałego miejsca zamieszkania na europejskim terytorium tego państwa w okresie odniesienia, wynoszącym pięć lat i kończącym się sześć miesięcy przed wstąpieniem do służby (zob. podobnie wyrok z dnia 15 września 2022 r., Brown/Komisja i Rada, C‑675/20 P, EU:C:2022:686, pkt 37, 38 i przytoczone tam orzecznictwo). Jednakże ten sam przepis przewiduje, że dla stosowania drugiej przesłanki „nie są brane pod uwagę sytuacje wynikające z pracy wykonywanej dla innego państwa lub dla organizacji międzynarodowej”. W braku definicji „głównej działalności zawodowej” w regulaminie pracowniczym należy ustalić znaczenie i zakres tego pojęcia zgodnie z jego zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, z uwzględnieniem jednocześnie kontekstu, w jakim to pojęcie zostało użyte, a także celów uregulowania, którego jest ono częścią [zob. podobnie wyrok z dnia 8 czerwca 2023 r., Komisja/Słowacja (Prawo do rozwiązania umowy bez opłaty), C‑540/21, EU:C:2023:450, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo]. W tym względzie należy zauważyć, że pojęcie „głównej działalności zawodowej” oznacza, zgodnie z jego zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, każdą regularną pracę zarobkową – bez względu na jej prywatny lub publiczny charakter oraz na to, czy jest najemna, czy na własny rachunek – wykonywaną w sposób przeważający w stosunku do każdej innej działalności, wykonywanej ewentualnie przez daną osobę. Tak więc, jak stwierdziła zasadniczo rzecznik generalna w pkt 46 opinii, aby dana działalność wchodziła w zakres tego pojęcia, konieczne jest, aby osoba ta poświęcała tej działalności największą część swojego czasu pracy i uzyskiwała z niej większość swoich dochodów z działalności zawodowej. Nie jest natomiast konieczne, by była ona wykonywana w ramach stosunku pracy, na podstawie powołania lub umowy, który wiąże wyraźnie daną osobę i podmiot, na rzecz którego wspomniana działalność jest wykonywana. Co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się pojęcie „głównej działalności zawodowej”, a w szczególności odniesienia do art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego, w który wpisuje się to pojęcie, należy zauważyć, że po pierwsze, główna działalność zawodowa jest istotna dla tego przepisu jedynie w zakresie, w jakim była ona wykonywana „[zwykle]” i „na europejskim terytorium” państwa zatrudnienia. Wynika z tego, że okoliczności faktyczne pozwalające na ustalenie stałego i ciągłego charakteru takiej działalności oraz na określenie miejsca jej wykonywania, takie jak okoliczności dotyczące rozkładu czasu pracy danej osoby w okresie odniesienia, a także miejsca, w którym osoba ta rzeczywiście miała ten czas pracy spędzać, mają szczególne znaczenie dla zakwalifikowania danej pracy jako „głównej działalności zawodowej” w rozumieniu wspomnianego przepisu. Po drugie, dopiero po określeniu głównej działalności zawodowej wykonywanej przez daną osobę powstaje pytanie, czy działalność tę można uznać za „pracę wykonywaną dla innego państwa lub dla organizacji międzynarodowej” w rozumieniu tego samego przepisu i czy ewentualna identyfikacja podmiotu, na rzecz którego jest ona wykonywana, staje się istotna. Wynika z tego, że beneficjenci końcowi wspomnianej działalności oraz podmioty, na rzecz których była ona ewentualnie wykonywana, nie mają znaczenia dla określenia głównej działalności zawodowej danej osoby lub miejsca wykonywania tej działalności. Taka językowa i systemowa wykładnia pojęcia „głównej działalności zawodowej” znajduje potwierdzenie w celach przedstawionych w art. 4 ust. 1 załącznika VII do regulaminu pracowniczego. Trybunał bowiem wielokrotnie orzekał, że dodatek zagraniczny służy zrekompensowaniu szczególnych obciążeń i niedogodności, wynikających z podjęcia służby w instytucjach Unii, urzędnikom, którzy z tego powodu są zmuszeni do przeniesienia miejsca zamieszkania z państwa, w którym dotychczas zamieszkiwali, do państwa zatrudnienia i do zintegrowania się z nowym środowiskiem. Pojęcie ekspatriacji zależy też od subiektywnej sytuacji urzędnika, a konkretnie od stopnia jego integracji z nowym środowiskiem, związanego z jego stałym miejscem pobytu lub wykonywaniem głównej działalności zawodowej. Dlatego przyznanie dodatku zagranicznego ma na celu zadośćuczynienie faktycznej nierówności między urzędnikami zintegrowanymi ze społeczeństwem państwa zatrudnienia i urzędnikami, którzy nie są z nim zintegrowani (zob. podobnie wyrok z dnia 25 marca 2021 r., Alvarez y Bejarano i in./Komisja, C‑517/19 P i C‑518/19 P, EU:C:2021:240, pkt 69 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że – jak zauważyła zasadniczo rzecznik generalna w pkt 49 i 50 opinii – w celu ustalenia, czy w okresie odniesienia rozpatrywana osoba wykonywała główną działalność zawodową w państwie zatrudnienia, w związku z czym należy co do zasady uznać, że jest ona zintegrowana ze społeczeństwem tego państwa i że w związku z tym nie może otrzymywać dodatku zagranicznego, należy uwzględnić okoliczności faktyczne, które mogą mieć wpływ na jej integrację z tym społeczeństwem, a nie okoliczności formalne związane ze statusem prawnym lub umownym zainteresowanej osoby. Te okoliczności faktyczne to w szczególności główne miejsce rzeczywistego wykonywania zadań wymaganych przez taką działalność zawodową, czas pracy poświęcony na tę działalność oraz wysokość otrzymywanego za nią wynagrodzenia, również w postaci ewentualnych świadczeń w naturze, odpowiadających wymogowi obecności w miejscu pracy. W związku z powyższym należy jeszcze przypomnieć, że zgodnie z art. 256 ust. 1 TFUE i z art. 58 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odwołanie do Trybunału ogranicza się do kwestii prawnych. Jedynie Sąd jest właściwy do ustalenia i oceny istotnych okoliczności faktycznych oraz oceny dowodów. Ocena tych okoliczności faktycznych i dowodów nie stanowi zatem – z zastrzeżeniem przypadków ich przeinaczenia – kwestii prawnej podlegającej jako taka kontroli Trybunału w ramach postępowania odwoławczego (zob. podobnie wyrok z dnia 12 stycznia 2023 r., Lietuvos geležinkeliai/Komisja, C‑42/21 P, EU:C:2023:12, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie wnoszący odwołanie nie powołał się na jakiekolwiek przeinaczenia w uzasadnieniu zawartym w pkt 63–66 zaskarżonego wyroku, w których Sąd stwierdził zasadniczo, że z porozumienia zawartego między polskim Ministerstwem Sprawiedliwości a EJTN wynika, iż wnoszący odwołanie miał wykonywać zadania administracyjne i zadania związane z reprezentacją zewnętrzną, wymagające spędzania znacznej części czasu pracy w pomieszczeniach sekretariatu EJTN w Brukseli, i w którym Sąd zauważył, że z tytułu pełnienia funkcji sekretarza generalnego wnoszący odwołanie, po pierwsze, otrzymywał wynagrodzenie w znacznej kwocie, której wysokość wykluczała możliwość sprawowania tej funkcji przez wnoszącego odwołanie pomocniczo względem urzędu sędziego w Polsce, a po drugie, przyznawano mu świadczenia w naturze, odpowiadające wymogowi obecności w Brukseli, w tym w szczególności możliwość korzystania z mieszkania służbowego, w którym wnoszący odwołanie mieszkał ze swoją rodziną przez cały okres odniesienia. Ponadto strony są zgodne co do tego, że stanowisko sekretarza generalnego EJTN jest stanowiskiem, z którym wiążą się znaczące obowiązki i odpowiedzialność. Na poparcie zarzutu pierwszego wnoszący odwołanie podnosi w pierwszej kolejności argument, że funkcje, które pełnił, i zadania, które wykonywał na rzecz EJTN w charakterze sekretarza generalnego, wykonywał w imieniu KSSiP jako beneficjenta oferty szkoleniowej EJTN oraz że cała działalność EJTN jest wykonywana na rzecz instytucji odpowiedzialnych za szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości państw członkowskich. Argumentu tego nie można uwzględnić, ponieważ – jak wskazano w pkt 26 niniejszego wyroku – identyfikacja beneficjentów końcowych działalności zawodowej rozpatrywanej osoby jest pozbawiona znaczenia dla ustalenia, czy działalność ta stanowi jej główną działalność zawodową, podobnie jak miejsce, w którym ta działalność jest wykonywana. W drugiej kolejności wnoszący odwołanie powołuje się na brak stosunku pracy lub innego stosunku prawnego między nim a EJTN. Jednakże, jak wskazano w pkt 23, 24 i 28 niniejszego wyroku, dla uznania za „główną działalność zawodową” w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego, nie jest konieczne, aby dana działalność była przedmiotem stosunku pracy łączącego rozpatrywaną osobę z podmiotem, na rzecz którego ta działalność jest wykonywana, o ile, po pierwsze, jest ona wykonywana przez tę osobę w sposób regularny i za wynagrodzeniem, a po drugie –wspomniana osoba poświęca jej największą część swojego czasu pracy i uzyskuje z niej większość swoich dochodów z tytułu działalności zawodowej. W niniejszej sprawie z ustaleń dokonanych przez Sąd w zaskarżonym wyroku, a przypomnianych w pkt 30 niniejszego wyroku, wynika, po pierwsze, że działalność sekretarza generalnego EJTN była wykonywana przez wnoszącego odwołanie w sposób regularny i za wynagrodzeniem, w wykonaniu porozumienia między pracodawcą wnoszącego odwołanie, czyli polskim Ministerstwem Sprawiedliwości, a EJTN, a po drugie, że wnoszący odwołanie poświęcał tej działalności znaczną część swojego czasu pracy, otrzymując za to wynagrodzenie, którego poziom wykluczał wykonywanie tej działalności jako działalności dodatkowej. W trzeciej kolejności wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi brak uwzględnienia do celów określenia jego głównej działalności zawodowej kryterium zwierzchnictwa służbowego, które wynika z orzecznictwa Trybunału wypływającego z wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r., Komisja/Hosman-Chevalier (C‑424/05 P, EU:C:2007:367, pkt 42), a także z jego statusu sędziego krajowego. Argument ten wynika jednak z błędnego rozumienia tego orzecznictwa. Dopiero bowiem w ramach oceny kwestii, czy działalność zawodowa rozpatrywana w sprawie, w której zapadł ten wyrok, mogła zostać zakwalifikowana jako „praca wykonywana dla innego państwa”, Trybunał wziął pod uwagę istnienie zależności hierarchicznej między daną osobą a podmiotem, dla którego działalność ta była wykonywana. Tymczasem, jak podkreślono w pkt 26 niniejszego wyroku, ocena ta następuje dopiero po ustaleniu głównego charakteru takiej działalności zawodowej. Podobnie, co się tyczy okoliczności, że wnoszący odwołanie zachował status sędziego krajowego, a tym samym pełnił obowiązki sekretarza generalnego EJTN jako sędzia oddelegowany do KSSiP, należy zauważyć, że – jak wskazała zasadniczo rzecznik generalna w pkt 59 opinii – okoliczność ta może co najwyżej mieć znaczenie dla ustalenia, czy taka działalność zawodowa była wykonywana na rzecz państwa polskiego. Z tych samych powodów, które zostały przedstawione w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, okoliczność ta nie ma zatem żadnego wpływu na ustalenie głównego charakteru wykonywanej działalności ani miejsca jej wykonywania. W czwartej i ostatniej kolejności argument mający na celu podważenie oceny, zgodnie z którą wnoszący odwołanie był wynagradzany przez EJTN za swoją pracę świadczoną w charakterze sekretarza generalnego, wynika zresztą również z błędnego rozumienia zaskarżonego wyroku. W pkt 66 tego wyroku Sąd nie stwierdził bowiem, że wnoszący odwołanie był wynagradzany przez EJTN, lecz że jego wynagrodzenie zostało ostatecznie przejęte przez EJTN do maksymalnej, znacznej wysokości. Z powyższych względów zarzut pierwszy należy oddalić jako bezzasadny. W przedmiocie zarzutu drugiego Argumentacja stron W zarzucie drugim wnoszący odwołanie zarzuca Sądowi, że w pkt 79–82 zaskarżonego wyroku naruszył prawo przy wykładni pojęcia „pracy wykonywanej dla innego państwa” w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego. Po pierwsze, wnoszący odwołanie twierdzi, że Sąd błędnie przyjął, iż pojęcie to obejmuje jedynie pracę wykonywaną w ramach stałego przedstawicielstwa państwa. W tym względzie podnosi on przede wszystkim, że taka zawężająca wykładnia wspomnianego pojęcia odbiega od orzecznictwa Sądu, zgodnie z którym o ile zainteresowany miał bezpośrednie więzi prawne z danym państwem lub daną organizacją międzynarodową, wyjątek przewidziany w tym przepisie dotyczy wszystkich sytuacji wynikających z pracy wykonywanej dla tego państwa lub tej organizacji międzynarodowej. Następnie wnoszący odwołanie uważa, że orzecznictwo przypomniane przez Sąd w zaskarżonym wyroku na poparcie wspomnianej wykładni zawężającej nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Orzecznictwo to dotyczy bowiem – jego zdaniem – albo osób, które korzystały ze statusu dyplomatycznego wyłącznie ze względu na swoich małżonków – dyplomatów z państw członkowskich – i które będąc związane stosunkiem prawnym z podmiotami belgijskimi, nie miały bezpośredniej więzi z państwem pochodzenia, albo osób pracujących w jednostkach terytorialnych niższego szczebla danego państwa, a nie w jego administracji centralnej. Wreszcie, wnoszący odwołanie podnosi, że w świetle zasady podziału władzy, wynikającej w szczególności ze wspólnych tradycji konstytucyjnych państw członkowskich, żaden członek władzy sądowniczej nie może zostać włączony do stałego przedstawicielstwa państwa członkowskiego, ponieważ stanowi ono część władzy wykonawczej. Dokonując wykładni pojęcia „pracy wykonywanej dla innego państwa” w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego w ten sposób, że obejmuje ono jedynie pracę wykonywaną w ramach stałego przedstawicielstwa państwa, Sąd niesłusznie wykluczył z możliwości skorzystania z tego wyjątku wszystkich członków władzy sądowniczej. Po drugie, wnoszący odwołanie twierdzi, że nie uwzględniając jego statusu sędziego krajowego i pracy wykonywanej na rzecz KSSiP, Sąd naruszył ten przepis. W tym względzie wnoszący odwołanie odsyła do argumentów przedstawionych w zarzucie pierwszym odwołania w celu stwierdzenia, że wykonując zadania i obowiązki sekretarza generalnego EJTN, wykonywał zadania powierzone mu przez KSSiP. Komisja kwestionuje powyższą argumentację. Ocena Trybunału W zarzucie drugim wnoszący odwołanie kwestionuje wykładnię pojęcia „pracy wykonywanej dla innego państwa” w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego, podnosząc, że Sąd, po pierwsze, błędnie orzekł, iż pojęcie to obejmuje jedynie pracę wykonywaną w ramach stałego przedstawicielstwa państwa, a po drugie, nie uwzględnił jego statusu sędziego krajowego i pracy wykonywanej dla KSSiP. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zakres pojęcia „pracy wykonywanej dla innego państwa” należy oceniać jako całość i interpretować zgodnie z systematyką i celami realizowanymi przez uregulowanie, którego część stanowi (wyrok z dnia 29 listopada 2007 r., Salvador García/Komisja, C‑7/06 P, EU:C:2007:724, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie Trybunał przyjął, że – jak przypomniano w pkt 27 niniejszego wyroku – dodatek zagraniczny służy zlikwidowaniu faktycznych nierówności między urzędnikami zintegrowanymi ze społeczeństwem państwa zatrudnienia a tymi, którzy nie są z nim zintegrowani. Tymczasem wykonywanie pracy dla innego państwa lub dla organizacji międzynarodowej skutkuje utrzymaniem specyficznej więzi łączącej zainteresowanego z tym innym państwem lub z organizacją międzynarodową, co stanowi przeszkodę w stworzeniu trwałych więzi z państwem zatrudnienia, która prowadzi do niewystarczającego zintegrowania zainteresowanego ze społeczeństwem państwa zatrudnienia. W tym kontekście również urzędnik, który w okresie odniesienia zamieszkiwał lub wykonywał działalność zawodową na europejskim terytorium państwa zatrudnienia w celu wykonywania pracy na rzecz innego państwa lub organizacji międzynarodowej, znajduje się w sytuacji przeniesienia za granicę (zobacz podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2007 r., Salvador García/Komisja, C‑7/06 P, EU:C:2007:724, pkt 43–46 i przytoczone tam orzecznictwo). Tym samym Trybunał orzekł, że każda osoba, którą z powodu przynależności w okresie odniesienia do struktur innego państwa lub organizacji międzynarodowej w państwie zatrudnienia należy uznać za osobę, która była zatrudniona w tym innym państwie lub w tej organizacji międzynarodowej, znajduje się w sytuacji „przeniesienia za granicę” na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego, i to niezależnie od wykonywanych obowiązków i istnienia bezpośredniej więzi prawnej z tym innym państwem lub wspomnianą organizacją międzynarodową (zob. wyroki: z dnia 15 stycznia 1981 r., Vutera/Komisja, 1322/79, EU:C:1981:6, pkt 8; z dnia 21 czerwca 2007 r., Komisja/Hosman-Chevalier, C‑424/05 P, EU:C:2007:367, pkt 41, 44, 45). Trybunał wyjaśnił ponadto, że ponieważ pojęcie „pracy wykonywanej dla innego państwa” w rozumieniu tego przepisu obejmuje również pracę wykonywaną dla państwa trzeciego, dla celów jego wykładni należy odnieść się do prawa międzynarodowego publicznego, które reguluje stosunki między państwami członkowskimi a państwami trzecimi. Nawet jeśli wewnątrzkrajowy podział kompetencji jest różny w zależności od instytucjonalnej organizacji danego państwa, w publicznym prawie międzynarodowym państwo powinno być traktowane jako podmiot o jednolitym charakterze (zob. podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2007 r., Salvador García/Komisja, C‑7/06 P, EU:C:2007:724, pkt 47–49). Zgodnie z tą koncepcją w państwie zatrudnienia danej osoby inne państwa są reprezentowane przez jeden tylko system reprezentacji dyplomatycznej, który odzwierciedla na płaszczyźnie międzynarodowej jedność tych państw i obejmuje ambasady, misje dyplomatyczne oraz stałe przedstawicielstwa przy organizacjach międzynarodowych (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 czerwca 2007 r., Komisja/Hosman-Chevalier, C‑424/05 P, EU:C:2007:367, pkt 39; z dnia 29 listopada 2007 r., Salvador García/Komisja, C‑7/06 P, EU:C:2007:724, pkt 49). W tym kontekście Trybunał orzekł, że o ile dla uznania, że osoba, która w okresie odniesienia wykonywała główną działalność zawodową w biurze przedstawicielstwa jednostki terytorialnej niższego szczebla państwa członkowskiego przy instytucjach Unii w Brukseli, świadczyła pracę dla „innego państwa”, nie jest konieczne, aby była ona zatrudniona przez administrację centralną tego państwa, o tyle jej funkcjonalna integracja w ramach stałego przedstawicielstwa tego państwa przy Unii w tym okresie stanowi element rozstrzygający (zob. podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2007 r., Salvador García/Komisja, C‑7/06 P, EU:C:2007:724, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał stwierdził bowiem, że szczególny status członka personelu stałego przedstawicielstwa, który to status pozwala między innymi na korzystanie z różnych przywilejów i immunitetów zgodnie z Konwencją wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych z dnia 18 kwietnia 1961 r., stanowi podstawę szczególnej więzi z danym państwem członkowskim i jest sam w sobie przeszkodą w nawiązaniu przez osobę zainteresowaną trwałych więzi z państwem zatrudnienia, a przez to w wystarczającym zintegrowaniu się ze społeczeństwem tego państwa (wyrok z dnia 29 listopada 2007 r., Salvador García/Komisja, C‑7/06 P, EU:C:2007:724, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo). W zaskarżonym wyroku Sąd, przypomniawszy w pkt 78–80 istotę orzecznictwa przytoczonego w pkt 50–52 niniejszego wyroku, orzekł w pkt 82, że praca świadczona przez wnoszącego odwołanie na rzecz EJTN w charakterze sekretarza generalnego nie wchodzi w zakres pojęcia „pracy wykonywanej dla innego państwa”, w szczególności dlatego, że EJTN jest międzynarodowym stowarzyszeniem o celu niezarobkowym prawa belgijskiego, „które nie jest częścią stałego przedstawicielstwa państwa członkowskiego”. Orzekając w ten sposób, bez zbadania, czy wnoszący odwołanie sam wykonywał główną działalność zawodową jako sekretarz generalny EJTN w ramach przedstawicielstwa dyplomatycznego innego państwa w państwie zatrudnienia, a zatem w służbie tego innego państwa, w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 48–51 niniejszego wyroku, Sąd naruszył prawo. Jeżeli jednak w uzasadnieniu orzeczenia Sądu dopuszczono się naruszenia prawa Unii, lecz rozstrzygnięcie w tym orzeczeniu jest zasadne w świetle innych względów prawnych, tego rodzaju naruszenie nie może doprowadzić do uchylenia tegoż orzeczenia, lecz należy zastąpić jego uzasadnienie (wyrok z dnia 17 stycznia 2023 r., Hiszpania/Komisja, C‑632/20 P, EU:C:2023:28, pkt 48). Należy zatem zbadać, czy Sąd mógł słusznie stwierdzić w pkt 83 zaskarżonego wyroku, że wyjątek „pracy wykonywanej dla innego państwa”, przewidziany w art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego, nie ma zastosowania do pracy wykonywanej przez wnoszącego odwołanie w EJTN. W tym względzie ze stwierdzeń zawartych w pkt 3, 64–66 i 73 zaskarżonego wyroku, niezakwestionowanych skutecznie przez wnoszącego odwołanie, wynika: że EJTN jest międzynarodowym stowarzyszeniem o celu niezarobkowym prawa belgijskiego, którego członkami są instytucje państw członkowskich Unii odpowiedzialne za kształcenie kadr wymiaru sprawiedliwości i którego celem jest opracowywanie programów szkoleniowych skierowanych do sądów krajowych; że działalność sekretarza generalnego EJTN wykonywana przez wnoszącego odwołanie polegała na wykonywaniu zadań administracyjnych i zadań związanych z reprezentacją na zewnątrz tego stowarzyszenia; że jako sekretarzowi generalnemu EJTN wnoszącemu odwołanie przyznano prawo do korzystania z mieszkania służbowego w Brukseli, ale – jak sam on przyznaje – nie korzystał on z żadnych innych korzyści, przywilejów lub immunitetów; oraz ponadto, że wnoszący odwołanie, jako sekretarz generalny, podlegał uprawnieniom kontrolnym komitetu sterującego EJTN, który miał prawo zawiesić go w sprawowaniu funkcji i zaproponować zgromadzeniu ogólnemu tego stowarzyszenia zakończenie jego kadencji. Z powyższego wynika, że wnoszący odwołanie nie wykonywał swojej głównej działalności zawodowej jako sekretarz generalny EJTN w ramach przedstawicielstwa dyplomatycznego innego państwa w państwie zatrudnienia, a tym samym w służbie tego innego państwa w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 48–51 niniejszego wyroku, ani zresztą w ramach innego organu reprezentującego interesy tego innego państwa w państwie zatrudnienia. Okoliczność, że wnoszący odwołanie był w okresie odniesienia sędzią krajowym oddelegowanym do KSSiP, nie może podważyć tego wniosku. Jak bowiem wskazano w pkt 49 niniejszego wyroku, istnienie bezpośredniej więzi prawnej z państwem innym niż państwo zatrudnienia poza sytuacjami, o których mowa w poprzednim punkcie niniejszego wyroku, nie pozwala samo w sobie wykazać, że główna działalność zawodowa danej osoby w okresie odniesienia była wykonywana w służbie tego innego państwa. W konsekwencji Sąd słusznie stwierdził w pkt 83 zaskarżonego wyroku, że wyjątek dotyczący „pracy wykonywanej dla innego państwa”, przewidziany w art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie załącznika VII do regulaminu pracowniczego, nie ma zastosowania do głównej działalności zawodowej wykonywanej przez wnoszącego odwołanie w okresie odniesienia. Wobec tego należy oddalić zarzut drugi. Wobec całości powyższych rozważań odwołanie należy oddalić jako bezzasadne. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ QB przegrał sprawę, należy, zgodnie z żądaniem Komisji, obciążyć go własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Komisję.   Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:   1) Odwołanie zostaje oddalone.   2) QB pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: angielski.