C-9/18

WYROK TRYBUNAŁU (siódma izba) z dnia 28 lutego 2019 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Transport – Dyrektywa 2006/126/WE – Wzajemne uznawanie praw jazdy – Odmowa uznania prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim – Uprawnienie do kierowania pojazdami ustalone na podstawie prawa jazdy W sprawie C-9/18 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Oberlandesgericht Karlsruhe (wyższy sąd krajowy w Karlsruhe, Niemcy) postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 4 stycznia 2018 r., w postępowaniu karnym przeciwko Detlefowi Meynowi, przy udziale Generalstaatsanwaltschaft Karlsruhe, TRYBUNAŁ (siódma izba), w składzie: T. von Danwitz, prezes izby, E. Levits (sprawozdawca) i P.G. Xuereb, sędziowie, rzecznik generalny: M. Bobek, sekretarz: A. Calot Escobar, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi przedstawione: – w imieniu D. Meyna przez W. Säftela, Rechtsanwalt, – w imieniu Komisji Europejskiej przez G. Brauna i N. Yerrell, działających w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 6 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/126/WE z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U. 2006, L 403, s. 18). Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego prowadzonego przeciwko Detlefowi Meynowi z tytułu prowadzenia pojazdu silnikowego bez zezwolenia na kierowanie pojazdami. Ramy prawne Dyrektywa 2006/126 Motyw 8 dyrektywy 2006/126 brzmi następująco: „Z uwagi na bezpieczeństwo ruchu drogowego powinny zostać ustanowione minimalne wymagania, jakim podlega wydawanie praw jazdy. Należy podjąć harmonizację wymagań dotyczących egzaminów na prawo jazdy oraz wydawania praw jazdy. W tym celu powinien zostać określony zakres wiedzy, umiejętności i zachowań związanych z kierowaniem pojazdami silnikowymi, a egzamin na prawo jazdy powinien opierać się na tym zakresie, oraz powinno się ponownie ustalić minimalne wymagania dotyczące fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania takimi pojazdami”. Artykuł 1 ust. 1 tej dyrektywy stanowi: „Państwa członkowskie wprowadzają krajowe prawo jazdy oparte na wzorze wspólnotowym określonym w załączniku I, zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy. Emblemat umieszczony na pierwszej stronie wspólnotowego wzoru prawa jazdy zawiera znak wyróżniający państwa członkowskiego, które wydało prawo jazdy”. Artykuł 2 owej dyrektywy, zatytułowany „Wzajemne uznawanie”, w ustępie 1 stanowi: „Prawa jazdy wydane przez państwa członkowskie są wzajemnie uznawane”. Artykuł 7 ust. 1 tejże dyrektywy określa wymagania, jakim podlega wydanie prawa jazdy, oraz stanowi w lit. e), w szczególności, że prawo jazdy wydaje się jedynie kandydatom mającym zwykłe miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy. Zgodnie z art. 11 dyrektywy 2006/126: „1.   Posiadacz ważnego krajowego prawa jazdy wydanego przez jedno państwo członkowskie, który ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, może złożyć wniosek z prośbą o wymianę jego prawa jazdy na prawo jazdy równoważne. Obowiązkiem państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy równoważne jest sprawdzenie, jakiej kategorii uprawnienia faktycznie zachowują ważność na mocy przedstawionego prawa jazdy. […] 6.   Jeżeli państwo członkowskie dokonuje wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie na dokument według wspólnotowego wzoru prawa jazdy, na dokumencie według wspólnotowego wzoru prawa jazdy dokonuje się wzmianki w tym zakresie podobnie jak w zakresie informacji o dokonywanych później przedłużeniach okresu ważności lub wydanych wtórnikach. Wymiana taka może nastąpić tylko wówczas, gdy prawo jazdy wydane przez państwo trzecie zostało zwrócone właściwym organom państwa członkowskiego dokonującego wymiany. Jeżeli posiadacz takiego prawa jazdy przenosi swoje miejsce zamieszkania do innego państwa członkowskiego, państwo to nie musi stosować zasady wzajemnego uznawania określonej w art. 2”. Prawo niemieckie Zgodnie z § 28 ust. 1 Verordnung über die Zulassung von Personen zum Straßenverkehr (rozporządzenia w sprawie dopuszczenia osób do ruchu drogowego), w brzmieniu mającym zastosowanie w postępowaniu głównym: „1.   Posiadacze ważnego zezwolenia na kierowanie pojazdami wydanego w [Unii Europejskiej] lub w [Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG)], mający normalne miejsce zamieszkania […] w [Niemczech], mogą w zakresie swoich uprawnień – z zastrzeżeniem ograniczeń określonych w ust. 2–4 – kierować pojazdami na terytorium krajowym. […]”. Paragraf 28 ust. 4 tego rozporządzenia przewiduje w szczególności, że pozwolenie, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania do posiadaczy zezwolenia na kierowanie pojazdami wydanego w Unii lub w EOG na podstawie sfałszowanego prawa jazdy uzyskanego w państwie trzecim. Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne W następstwie wypadku drogowego, który miał miejsce w dniu 1 września 2015 r., zostało stwierdzone, że D. Meyn, obywatel niemiecki zamieszkały na terytorium Niemiec, nie posiadał już, od czasu odebrania mu prawa jazdy w 2006 r., niemieckiego zezwolenia na kierowanie pojazdami. D. Meyn był jednak posiadaczem polskiego prawa jazdy wydanego w dniu 1 sierpnia 2011 r. na podstawie węgierskiego prawa jazdy z dnia 3 listopada 2010 r. To ostatnie prawo jazdy zostało wydane w ramach wymiany rosyjskiego prawa jazdy z 1986 r., które okazało się sfałszowane. Za to przestępstwo posługiwania się fałszywymi dokumentami D. Meyn został skazany w 2012 r. przez sąd niemiecki. Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2017 r. Amtsgericht Bad Säckingen (sąd rejonowy w Bad Säckingen, Niemcy) na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 Straßenverkehrsgesetz (ustawy o ruchu drogowym) skazał D. Meyna za umyślne prowadzenie pojazdu bez zezwolenia na kierowanie pojazdami. Sąd odsyłający, do którego wpłynęła skarga rewizyjna na ten wyrok, zastanawia się, czy odmowa, na mocy § 28 ust. 4 rozporządzenia w sprawie dopuszczenia osób do ruchu drogowego, uznania prawa jazdy uzyskanego w jednym państwie członkowskim i opartego na odpisie prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie, opartego z kolei na sfałszowanym prawie jazdy uzyskanym w państwie trzecim, jest zgodna z przepisami dyrektywy 2006/126. W tych okolicznościach Oberlandesgericht Karlsruhe (wyższy sąd krajowy w Karlsruhe, Niemcy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy zgodnie z art. 2 ust. 1 [dyrektywy 2006/126] obowiązek uznawania istnieje również po dokonanej przez państwo członkowskie Unii Europejskiej wymianie prawa jazdy, która nastąpiła bez sprawdzenia zdolności prowadzenia pojazdów, jeżeli poprzednie prawo jazdy nie podlega obowiązkowi uznawania (podstawą dla wydania rzeczonego poprzedniego prawa jazdy przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej była wymiana prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie [zgodnie z] art. 11 ust. 6 zdanie trzecie dyrektywy 2006/126?”. W przedmiocie pytania prejudycjalnego Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy przepisy dyrektywy 2006/126 sprzeciwiają się temu, aby państwo członkowskie odmówiło uznania prawa jazdy należącego do osoby mającej miejsce zamieszkania na jego terytorium, wydanego przez inne państwo członkowskie bez badania umiejętności, na podstawie prawa jazdy, które zostało wydane przez inne państwo członkowskie i które samo zostało uzyskane w drodze wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie. Na wstępie należy przypomnieć, że art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126 przewiduje wzajemne uznawanie, bez żadnych formalności, praw jazdy wydanych przez państwa członkowskie (zob. podobnie wyrok z dnia 26 października 2017 r., I, C-195/16, EU:C:2017:815, pkt 34). W tym celu art. 7 ust. 1 tej dyrektywy określa warunki wydawania praw jazdy, wskazując w lit. e), że kandydat wnioskujący o prawo jazdy musi mieć miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy. Artykuł 11 ust. 1 wspomnianej dyrektywy dodaje, że posiadacz ważnego krajowego prawa jazdy wydanego przez jedno państwo członkowskie, który ma miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, może złożyć wniosek z prośbą o wymianę jego prawa jazdy na prawo jazdy równoważne. Co się tyczy wydania prawa jazdy opartego na wzorze wspólnotowym (zwanego dalej „wspólnotowym prawem jazdy”) poprzez wymianę prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie, to choć dyrektywa 2006/126 nie określa warunków, w jakich państwa członkowskie mogą dokonać takiej wymiany, niemniej jednak przewiduje, że taka wymiana powoduje konsekwencje, jeśli chodzi o stosowanie zasady wzajemnego uznawania ustanowionej w art. 2 ust. 1 tej dyrektywy. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 6 akapit drugi wspomnianej dyrektywy, jeżeli posiadacz prawa jazdy wydanego w ramach wymiany prawa jazdy uzyskanego w państwie trzecim przenosi swoje miejsce zamieszkania do innego państwa członkowskiego, państwo to nie musi stosować zasady wzajemnego uznawania. Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 6 akapit pierwszy dyrektywy 2006/126, jeżeli wydanie wspólnotowego prawa jazdy wynika z wymiany prawa jazdy uzyskanego w państwie trzecim, wspólnotowe prawo jazdy musi zawierać wzmiankę o tej wymianie. W związku z tym zgodnie z dyrektywą 2006/126 obowiązek wzajemnego uznawania ustanowiony w jej art. 2 ust. 1 ogranicza się do praw jazdy wydanych przez państwa członkowskie i nie dotyczy praw jazdy wydanych przez państwa trzecie. Z postanowienia odsyłającego wynika, że w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych rozpatrywanych w postępowaniu głównym D. Meyn zamieszkiwał w Niemczech. Zatem na podstawie art. 11 ust. 6 akapit drugi dyrektywy 2006/126 Republika Federalna Niemiec nie byłaby zobowiązana do uznania prawa jazdy wydanego D. Meynowi przez inne państwo członkowskie i uzyskanego poprzez wymianę prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie. Sąd odsyłający zastanawia się jednak, czy konkluzja ta dotyczy również sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu głównym, gdy prawo jazdy zostało wydane w ramach wymiany prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie, uzyskanego z kolei poprzez wymianę prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie. W tym względzie należy stwierdzić, że brzmienie art. 11 ust. 6 akapit drugi dyrektywy 2006/126 nie pozwala samo w sobie udzielić odpowiedzi na pytanie zadane przez sąd odsyłający. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że dotyczy on wydania prawa jazdy przez państwo członkowskie poprzez wymianę prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie, nie zaś wydania prawa jazdy przez państwo członkowskie poprzez wymianę prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie, uzyskanego z kolei poprzez wymianę prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie. Jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi (wyrok z dnia 26 września 2018 r., Baumgartner, C-513/17, EU:C:2018:772, pkt 23). W tym względzie należy wskazać, że zgodnie ze swym motywem 8 dyrektywa 2006/126 ma na celu ustanowienie minimalnych wymagań, jakim podlega wydawanie praw jazdy, w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nałożenie na mocy dyrektywy 2006/126 obowiązku wzajemnego uznawania praw jazdy wydanych przez państwa członkowskie jest konsekwencją ustanowienia w tej dyrektywie minimalnych wymagań, jakim podlega wydanie wspólnotowego prawa jazdy. I tak do wydającego państwa członkowskiego należy zbadanie, czy spełnione są minimalne wymagania nałożone przez prawo Unii, w szczególności te dotyczące miejsca zamieszkania i zdolności do kierowania, przewidziane w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2006/126, a zatem czy wydanie prawa jazdy jest uzasadnione (wyrok z dnia 26 października 2017 r., I, C-195/16, EU:C:2017:815, pkt 46). Jak z tego wynika, jeżeli organy jednego państwa członkowskiego wydały prawo jazdy, inne państwa członkowskie nie mogą już badać spełnienia warunków wydania prawa jazdy przewidzianych w tej dyrektywie, bowiem posiadanie prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie należy uważać za stanowiące dowód, że posiadacz tego prawa jazdy w dniu jego wydania spełniał te warunki (wyrok z dnia 26 października 2017 r., I, C‑195/16, EU:C:2017:815, pkt 47). Dyrektywa 2006/126 nie służy jednak określeniu wymagań, jakie należy spełnić w celu wymiany prawa jazdy uzyskanego w państwie trzecim, ponieważ taka kompetencja należy do wyłącznej właściwości państw członkowskich, wobec czego nie mogą one być w tym względzie związane oceną dokonaną przez inne państwa członkowskie. W konsekwencji, aby nie narażać bezpieczeństwa drogowego, którego zapewnieniu służy dyrektywa 2006/126, nie można wymagać od państwa członkowskiego uznawania prawa jazdy należącego do osoby mającej miejsce zamieszkania na jego terytorium, wydanego przez inne państwo członkowskie bez badania umiejętności, w drodze wymiany prawa jazdy, które zostało wydane przez inne państwo członkowskie na tej tylko podstawie, że to ostatnie prawo jazdy było samo przedmiotem wcześniejszej wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie. Jak wynika z całości powyższych rozważań, przepisy dyrektywy 2006/126 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie odmówiło uznania prawa jazdy należącego do osoby mającej miejsce zamieszkania na jego terytorium, wydanego przez inne państwo członkowskie bez badania umiejętności, na podstawie prawa jazdy, które zostało wydane przez inne państwo członkowskie i które samo zostało uzyskane w drodze wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie. Koszty Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów Trybunał (siódma izba) orzeka, co następuje:   Przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/126/WE z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie odmówiło uznania prawa jazdy należącego do osoby mającej miejsce zamieszkania na jego terytorium, wydanego przez inne państwo członkowskie bez badania umiejętności, na podstawie prawa jazdy, które zostało wydane przez inne państwo członkowskie i które samo zostało uzyskane w drodze wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie.   Podpisy ( *1 ) Język postępowania: niemiecki.