C-91/05
WyrokTSUE2008-05-20CELEX: 62005CJ0091ECLI:EU:C:2008:288
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy akt przyjęty na podstawie tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej (WPZiB), który ma cele i treść wchodzące również w zakres polityki współpracy na rzecz rozwoju (kompetencja Wspólnoty), narusza art. 47 UE, jeśli żaden z tych aspektów nie jest pomocniczy w stosunku do drugiego?Ratio decidendi
Trybunał orzekł, że akt prawny przyjęty w ramach tytułu V Traktatu o UE narusza art. 47 UE, jeśli mógł zostać skutecznie przyjęty na podstawie Traktatu WE, a jego zasadniczym celem i treścią jest wykonanie polityki przyznanej Wspólnocie. W przypadku, gdy środek ma kilka celów lub części składowych, a żaden z nich nie jest pomocniczy w stosunku do pozostałych, i wchodzi zarówno w zakres WPZiB, jak i polityki współpracy na rzecz rozwoju, to art. 47 UE wyklucza przyjęcie go wyłącznie na podstawie WPZiB. Trybunał stwierdził, że zaskarżona decyzja 2004/833/WPZiB miała dualny charakter, realizując cele zarówno WPZiB (zwalczanie rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej jako zagrożenia dla pokoju i bezpieczeństwa), jak i polityki współpracy na rzecz rozwoju (wspieranie rozwoju gospodarczego i społecznego krajów afrykańskich poprzez wzmocnienie ich zdolności do walki z tym zjawiskiem), przy czym żaden z tych aspektów nie był pomocniczy. W konsekwencji, przyjęcie decyzji wyłącznie na podstawie tytułu V Traktatu o UE naruszyło art. 47 UE.Stan faktyczny
Komisja Wspólnot Europejskich wniosła skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Rady 2004/833/WPZiB z dnia 2 grudnia 2004 r., która dotyczyła wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej do Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (CEDEAO) w ramach moratorium dotyczącego broni strzeleckiej i lekkiej. Komisja argumentowała, że zaskarżona decyzja, przyjęta na podstawie tytułu V Traktatu o UE (WPZiB), wkracza w kompetencje Wspólnoty w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju i narusza art. 47 UE. Decyzja przewidywała finansowe i techniczne wsparcie dla CEDEAO w celu stworzenia jednostki ds. broni strzeleckiej i przekształcenia moratorium w konwencję.Rozstrzygnięcie
1) Decyzja Rady 2004/833/WPZiB z dnia 2 grudnia 2004 r., dotycząca wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej do CEDEAO w ramach moratorium dotyczącego ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej, jest nieważna.
2) Komisja Wspólnot Europejskich i Rada Unii Europejskiej ponoszą swoje własne koszty.
3) Królestwo Danii, Republika Francuska, Królestwo Hiszpanii, Królestwo Niderlandów, Królestwo Szwecji oraz Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, jak również Parlament Europejski ponoszą własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa C‑91/05
Komisja Wspólnot Europejskich
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Skarga o stwierdzenie nieważności – Artykuł 47 UE – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Decyzja 2004/833/WPZiB– Wykonanie wspólnego działania 2002/589/WPZiB – Zwalczanie rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej – Kompetencja Wspólnoty – Polityka współpracy na rzecz rozwoju
Streszczenie wyroku
1. Unia Europejska – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Właściwość sądu wspólnotowego – Akty wydane na podstawie
tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej
(art. 230 WE, 241 WE; art. 46 lit. f) UE, art. 47 UE)
2. Unia Europejska – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa –– Akty wydane na podstawie tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej
(art. 47 UE)
3. Współpraca na rzecz rozwoju – Kompetencja Wspólnoty – Zakres – Środki mające na celu zwalczanie rozpowszechniania broni strzeleckiej
i lekkiej
(art. 177 WE)
4. Unia Europejska – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Zwalczanie rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej
(art. 47 UE; decyzja Rady 2004/833)
1. Z art. 46 lit. f) UE wynika, że postanowienia traktatu WE dotyczące kompetencji Trybunału i wykonywania tych kompetencji stosują
się do art. 47 UE. Na mocy art. 47 UE żadne z postanowień traktatu Unii Europejskiej nie narusza postanowień traktatu WE.
Do Trybunału należy więc zapewnienie, żeby akty prawne, co do których Rada utrzymuje, iż objęte są tytułem V traktatu UE,
i które ze swej istoty mogą wywoływać skutki prawne, nie naruszały kompetencji przyznanych Wspólnocie na mocy postanowień
traktatu WE.
Z powyższego wynika, że Trybunał jest właściwy do rozpoznania skargi o stwierdzenie nieważności aktu przyjętego w ramach tytułu V
traktatu UE wniesionej przez instytucję wspólnotową na podstawie art. 230 WE oraz – w ramach tego postępowania – rozpoznania
zarzutów podniesionych na podstawie art. 241 WE w zakresie, w jakim oparte są na naruszeniu art. 47 UE.
(zob. pkt 31–34)
2. Akt wywołujący skutki prawne, przyjęty w ramach tytułu V traktatu UE, narusza postanowienia traktatu WE w rozumieniu art. 47 UE,
o ile mógł zostać przyjęty na podstawie traktatu WE i nie zachodzi tu potrzeba badania, czy akt ten uniemożliwia lub ogranicza
wykonywanie przez Wspólnotę jej kompetencji. W istocie, gdy okazuje się, że zasadniczym celem przepisów aktu wydanego w ramach
tytułów V lub VI traktatu UE – z uwagi na ich cel i treść – jest wykonanie polityki przyznanej traktatem WE Wspólnocie i że
mogły one zostać skutecznie przyjęte na podstawie tego traktatu, przepisy te zostały wydane z naruszeniem art. 47 UE.
Skoro naruszenie art. 47 UE wynika z faktu, że akt wywołujący skutki prawne przyjęty przez Unię na podstawie traktatu UE mógł
zostać skutecznie przyjęty przez Wspólnotę, to w dziedzinie, która nie należy do wyłącznych kompetencji Wspólnoty i w której
w konsekwencji państwa członkowskie nie są pozbawione możliwości wykonywania – zbiorowo lub indywidualnie – swoich kompetencji,
nie ma znaczenia kwestia, czy taki akt mógł zostać przyjęty przez państwa członkowskie w ramach ich kompetencji.
Ponadto odpowiedź na pytanie, czy przepisy takiego aktu przyjętego przez Unię należą do zakresu kompetencji Wspólnoty, dotyczy
powierzenia, a więc samego istnienia tej kompetencji, a nie jej wyłącznego lub dzielonego charakteru.
(por. pkt 60–62)
3. O ile nie należy ograniczać celów obecnej wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju, to jednak aby móc stwierdzić,
że dany środek wchodzi w zakres tej polityki, konieczne jest, by środek ten przyczyniał się do osiągania celów tej polityki,
to jest rozwoju gospodarczego i społecznego. W tej kwestii z licznych dokumentów, których autorami są instytucje Unii jak
również Rada Europejska, wynika, że niektóre środki mające na celu zapobieżenie brakowi stabilności w krajach rozwijających
się, w tym środki przyjęte w ramach zwalczania rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej, mogą przyczyniać się do wyeliminowania
lub zredukowania przeszkód w rozwoju gospodarczym i społecznym tych krajów.
Mimo to, aby konkretny środek mający na celu zwalczanie rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej mógł zostać przyjęty
przez Wspólnotę w ramach jej polityki współpracy na rzecz rozwoju, środek ten – zarówno z uwagi na jego cele, jak i treść
– powinien mieścić się w zakresie kompetencji, które traktat WE przyznaje w tej dziedzinie Wspólnocie. Sytuacja taka nie ma
miejsca, gdy głównym celem takiego środka, nawet jeżeli przyczynia się on do rozwoju gospodarczego i społecznego krajów rozwijających
się, jest wykonywanie Wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.
(por. pkt 67, 68, 71, 72)
4. Decyzja Rady 2004/833 dotycząca wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej do
Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej w ramach moratorium dotyczącego ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej
– z punktu widzenia jej celu i treści – składa się z dwóch części, z których żadna nie jest pomocnicza w stosunku do drugiej,
przy czym jedna wchodzi w zakres wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju, a druga Wspólnej polityki zagranicznej
i bezpieczeństwa (WPZiB).
Tymczasem co się tyczy środka zmierzającego do osiągnięcia kilku celów lub który ma kilka części składowych, a żaden z celów
lub żadna z tych części nie ma charakteru pomocniczego w stosunku do pozostałych, środek taki, jeżeli znajdują do niego zastosowanie
różne podstawy prawne z traktatu, należy wyjątkowo wydać na różnych, odpowiednich podstawach prawnych. Jednakże na mocy art. 47 UE
takie rozwiązanie jest wykluczone w przypadku środka realizującego kilka celów lub składającego się z kilku części wchodzących
w zakres, odpowiednio, polityki współpracy na rzecz rozwoju – za którą na mocy traktatu WE odpowiedzialna jest Wspólnota –
oraz WPZiB, a żaden z tych aspektów nie jest pomocniczy w stosunku do drugiego. Skoro bowiem art. 47 UE stoi na przeszkodzie
przyjęciu przez Unię na podstawie traktatu UE środka, który mógłby zostać skutecznie wydany na podstawie traktatu WE, to Unia
nie może korzystać z podstawy prawnej odpowiadającej WPZiB w celu wydania przepisów, które mieszczą się również w kompetencji
Wspólnoty przyznanej jej traktatem WE.
W konsekwencji przyjmując decyzję 2004/833 na podstawie tytułu V traktatu UE, w sytuacji gdy wchodzi ona w również w zakres
polityki współpracy na rzecz rozwoju, Rada naruszyła art. 47 UE.
(por. pkt 75–77, 108, 109)
WYROK TRYBUNAŁU (wielka izba)
z dnia 20 maja 2008 r.(*)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Artykuł 47 UE – Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Decyzja 2004/833/WPZiB– Wykonanie wspólnego działania 2002/589/WPZiB – Zwalczanie rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej – Kompetencja Wspólnoty – Polityka współpracy na rzecz rozwoju
W sprawie C‑91/05
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE, wniesioną w dniu 21 lutego 2005 r.,
Komisja Wspólnot Europejskich, reprezentowana przez M. Petite’a, P.J. Kuijpera oraz J. Enegrena, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do
doręczeń w Luksemburgu,
strona skarżąca,
popierana przez:
Parlament europejski, reprezentowany przez R. Passosa oraz przez K. Lindahl i D. Gauci, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do
doręczeń w Luksemburgu,
interwenient,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, reprezentowanej przez J.–C. Pirisa, R. Gosalba Bona i S. Marquardta oraz przez E. Finnegan, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranej przez:
Królestwo Danii, reprezentowane przez A. Jacobsena i C. Thorninga oraz przez L. Lander Madsen, działających w charakterze pełnomocników,
Królestwo Hiszpanii, reprezentowane przez N. Díaz Abad, działającą w charakterze pełnomocnika,
Republikę Francuską, reprezentowane przez G. de Berguesa oraz przez E. Belliard i C. Jurgensen, działających w charakterze pełnomocników,
Królestwo Niderlandów, reprezentowane przez M. de Grave’a oraz przez C. Wissels i H.G. Sevenster, działających w charakterze pełnomocników,
Królestwo Szwecji, reprezentowane przez A. Falk, działającą w charakterze pełnomocnika,
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, reprezentowane przez R. Caudwell oraz E. Jenkinson, działające w charakterze pełnomocników, wspierane przez A. Dashwooda,
barrister,
interwenienci,
TRYBUNAŁ (wielka izba),
w składzie: V. Skouris, prezes, P. Jann, C.W.A. Timmermans, A. Rosas, K. Lenaerts (sprawozdawca), A. Tizzano i G. Arestis,
prezesi izb, A. Borg Barthet, M. Ilešič, J. Malenovský i J.–C. Bonichot, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Mengozzi,
sekretarz: J. Swedenborg, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 5 grudnia 2006 r.,
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 19 września 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie nieważności decyzji Rady 2004/833/WPZiB z dnia
2 grudnia 2004 r. dotyczącej wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej do CEDEAO
w ramach moratorium dotyczącego ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej [zwanej dalej „bronią strzelecką i lekką”] (Dz.U.
L 359, s. 65, zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”) oraz stwierdzenie niemożności zastosowania ze względu na niezgodność z prawem
wspólnego działania Rady 2002/589/WPZiB z dnia 12 lipca 2002 r. w sprawie wniesienia wkładu Unii Europejskiej w zwalczanie
destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej [zwanej dalej „bronią strzelecką
i lekką”] oraz uchylającego wspólne działanie 1999/34/WPZiB (Dz.U. L 191, s. 1, zwanego dalej „spornym wspólnym działaniem”),
w szczególności jego tytułu II.
Ramy prawne i okoliczności poprzedzające wniesienie skargi
Umowa z Kotonu
2 W dniu 23 czerwca 2000 r. podpisano w Kotonu (Benin) umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku,
z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony (Dz.U. L 317, s. 3, zwaną dalej „umową
z Kotonu”), zatwierdzoną w imieniu Wspólnoty decyzją Rady 2003/159/WE z dnia 19 grudnia 2002 r. (Dz.U. 2003, L 65, s. 27).
Weszła ona w życie z dniem 1 kwietnia 2003 r.
3 Artykuł 1 tej umowy, zatytułowany „Cele partnerstwa”, stanowi:
„Wspólnota i jej państwa członkowskie, z jednej strony, oraz państwa [Afryki, Karaibów i Pacyfiku (zwane dalej »państwami
AKP«)], z drugiej strony, zwane dalej »Stronami«, zawierają niniejszą Umowę w celu wspierania oraz przyspieszenia rozwoju
gospodarczego, kulturalnego i społecznego państw AKP, mając na celu przyczynienie się do pokoju i bezpieczeństwa oraz do wspierania
stabilnego i demokratycznego otoczenia politycznego.
Zgodnie z celami stałego rozwoju oraz stopniowego włączania krajów AKP w gospodarkę światową, partnerstwo koncentruje się
na celach ograniczenia, a wreszcie wyeliminowania ubóstwa.
Cele oraz zobowiązania międzynarodowe Stron przyświecają wszystkim strategiom na rzecz rozwoju i są realizowane za pomocą
zintegrowanego podejścia, przy jednoczesnym uwzględnieniu politycznych, gospodarczych, społecznych, kulturowych i środowiskowych
aspektów rozwoju. Partnerstwo dostarcza spójnych ram wspierania strategii na rzecz rozwoju, przyjmowanych przez każde państwo
AKP.
[…]”
4 Artykuł 11 umowy z Kotonu, zatytułowany „Polityka budowania pokoju, zapobiegania konfliktom oraz ich rozwiązywania”, stanowi:
„1. W ramach partnerstwa Strony prowadzą aktywną, kompleksową i zintegrowaną politykę budowania pokoju oraz zapobiegania konfliktom
i rozwiązywania ich. Polityka ta opiera się na zasadzie własności. W szczególności koncentruje się na tworzeniu możliwości
regionalnych, lokalnych i krajowych oraz na zapobieganiu konfliktom zbrojnym na wczesnym ich etapie, w drodze bezpośredniego
rozpoznawania przyczyn leżących u ich podstaw oraz przez właściwe łączenie wszelkich dostępnych instrumentów.
2. Działania w dziedzinie budowania pokoju, zapobiegania konfliktom i rozwiązywania ich będą w szczególności obejmowały wspieranie
zrównoważonych możliwości politycznych, gospodarczych, społecznych i kulturowych między wszystkimi częściami społeczeństwa,
wzmacnianie praworządności demokratycznej i skuteczności rządzenia, ustanawianie skutecznych mechanizmów pokojowego godzenia
interesów grup, likwidowanie różnic między poszczególnymi częściami społeczeństwa, a także wspieranie aktywnego i zorganizowanego
społeczeństwa obywatelskiego.
3. Właściwe działania obejmują również, między innymi, wspieranie dążeń mediacyjnych, negocjacyjnych i pokojowych, skuteczne
zarządzanie wspólnymi, ograniczonymi zasobami naturalnymi na szczeblu regionalnym, demobilizację oraz ponowną integrację społeczną
byłych uczestników walk, analizę problemu wcielania dzieci do armii, a także podejmowanie właściwego działania mającego na
celu ustanowienie odpowiednich ograniczeń w zakresie wydatków na zbrojenia i handel bronią, w tym przez wspieranie propagowania
i stosowania uzgodnionych norm i kodeksów postępowania. W tym kontekście szczególny nacisk należy położyć na walkę z minami
przeciwpiechotnymi, a także zwalczanie nadmiernego i niekontrolowanego rozprzestrzeniania się nielegalnego handlu oraz gromadzenia
broni małokalibrowej i lekkiej.
[…]”
5 Na mocy art. 6–10 załącznika IV do umowy z Kotonu, zatytułowanego „Procedury realizacji i zarządzania”, aktem z dnia 19 lutego
2003 r. podpisanym, z jednej strony, przez Komisję, i ,z drugiej strony, przez Wspólnotę Gospodarczą Państw Afryki Zachodniej
(zwanej dalej „CEDEAO”) oraz Zachodnioafrykańską Unię Gospodarczą i Monetarną (UEMAO), ustanowiono strategię współpracy regionalnej,
a także regionalny program indykatywny.
6 Dokument ten podkreśla w sekcji 2.3.1., zatytułowanej „Bezpieczeństwo i zapobieganie konfliktom”, „ważny element, jaki stanowi
kontrola nielegalnego handlu bronią strzelecką, gdzie moratorium dotyczące przywozu i wywozu jest wspierane przez Narody Zjednoczone”
[tłumaczenie nieoficjalne]. W sekcji 6.4.1., zatytułowanej „Wsparcie regionalnej polityki zapobiegania konfliktom i dobrego
zarządzania”, dokument ten wspomina, że dla wsparcia działań Narodów Zjednoczonych będzie przewidziane działanie w celu realizacji
priorytetowych zadań planu na rzecz wykonania moratorium dotyczącego przywozu, wywozu oraz produkcji broni strzeleckiej.
7 Na wniosek CEDEAO Komisja rozpoczęła w 2004 r. przygotowywanie propozycji finansowania działań zapobiegających konfliktom
i umacniających pokój. Według Komisji najważniejszą częścią omawianego finansowania będzie przyznanie programowi CEDEAO kontroli
broni strzeleckiej.
Sporne wspólne działanie
8 W dniu 12 lipca 2002 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła na podstawie art. 14 UE sporne wspólne działanie, które uchyliło i zastąpiło
wspólne działanie Rady 1999/34/WPZiB z dnia 17 grudnia 1998 r., przyjęte na podstawie art. J.3 traktatu o Unii Europejskiej,
w sprawie wniesienia wkładu Unii Europejskiej w zwalczanie destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni
strzeleckiej i broni lekkiej (Dz.U. 1999, L 9, s.1).
9 Zgodnie z art. 1 ust. 1 spornego wspólnego działania „[jego] cele są następujące:
– zwalcza[nie] i przyczynia[nie] się do zakończenia destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania broni lekkiej,
– przyczynia[nie] się do zredukowania istniejącego nagromadzenia tej broni i amunicji do poziomów zgodnych ze słusznymi potrzebami
krajów w zakresie bezpieczeństwa, oraz
– pomoc w rozwiązywaniu problemów spowodowanych takim nagromadzeniem”.
10 Tytuł I spornego wspólnego działania, zatytułowany „Zasady dotyczące aspektów prewencji i reagowania”, ustanawia zasady i cele,
na podstawie których Unia Europejska będzie dążyć do budowania zgody na właściwych płaszczyznach regionalnych i międzynarodowych.
W tym celu wymienia zasady i środki, które powinny zostać urzeczywistnione w celu zapobiegania dalszemu destabilizującemu
gromadzeniu broni lekkiej (art. 3) oraz by zredukować istniejące nagromadzenie broni lekkiej i amunicji do niej(art. 4).
11 Wśród zasad i środków, które powinny zostać urzeczywistnione, by zapobiec dalszemu destabilizującemu gromadzeniu broni lekkiej,
art. 3 tytułu I wymienia zobowiązanie się wszystkich krajów w dziedzinie produkcji, wywozu, przywozu i przechowywania omawianej
broni, jak również utworzenie i utrzymywanie narodowych spisów broni kraju oraz ustanowienie restrykcyjnego prawodawstwa krajowego.
12 Wśród zasad i środków, które powinny zostać urzeczywistnione w celu zredukowania istniejącego nagromadzenia broni lekkiej
i amunicji, art. 4 tytułu I wymienia, w szczególności, przyznanie właściwej pomocy krajom o nią wnoszącym, w celu kontroli
i wyeliminowania nadwyżek ręcznej broni strzeleckiej i amunicji do niej na ich terytorium, popieranie środków budowy zaufania
i zachęty w celu popierania dobrowolnego składania nadwyżek broni lekkiej posiadanej nielegalnie oraz amunicji do niej.
13 Tytuł II spornego wspólnego działania, „Wkład Unii w określone działania”, przewiduje, w szczególności, udzielanie finansowego
i technicznego wsparcia programom i projektom, które wnoszą bezpośredni i rozpoznawalny wkład do zasad i środków określonych
w tytule I spornego wspólnego działania.
14 Zgodnie z art. 6 ust. 2 tego wspólnego działania:
„Udzielając takiego wsparcia, Unia bierze pod uwagę, w szczególności, zaangażowanie się odbiorców w przestrzeganie zasad wymienionych
w art. 3, respektowanie przez nich praw człowieka, przestrzeganie międzynarodowych zasad humanitarnych i ochronę praworządności
oraz przestrzeganie przez nich zobowiązań międzynarodowych, w szczególności w odniesieniu do istniejących traktatów pokojowych
i międzynarodowych porozumień o kontroli zbrojeń”.
15 Zgodnie z art. 7 ust. 1 spornego wspólnego działania Rada decyduje o przydzielaniu finansowego i technicznego wsparcia określonego
w art. 6, priorytetach dla użytkowania tych funduszy i warunkach wprowadzania w życie określonych działań Unii. Artykuł 7
ust. 2 przewiduje, że „Rada decyduje o zasadzie, przygotowaniu i finansowaniu takich projektów, na podstawie konkretnych i należycie
uwzględniających koszty propozycji projektowych i dla każdego przypadku oddzielnie, nie naruszając dwustronnego wkładu państw
członkowskich i funkcjonowania Wspólnoty”.
16 Artykuł 8 spornego wspólnego działania stanowi:
„Rada zwraca uwagę, że Komisja zamierza nakierować swoje działania na osiąganie celów i priorytetów niniejszego wspólnego
działania, gdzie stosowne, za pomocą środków przynależnych Wspólnocie”.
17 Artykuł 9 ust. 1 tego wspólnego działania ma następujące brzmienie:
„Rada i Komisja są odpowiedzialne za zapewnienie spójności działań Unii w dziedzinie broni lekkiej, w szczególności w odniesieniu
do polityk rozwoju. W tym celu państwa członkowskie i Komisja przedkładają wszelkie stosowne informacje właściwym organom
Rady. Rada i Komisja zapewniają wprowadzenie w życie działań przez nie przeprowadzanych, zgodnie ze swymi kompetencjami”.
Zaskarżona decyzja
18 W dniu 2 grudnia 2004 r. Rada wydała zaskarżoną decyzję dotyczącą wykonania spornego wspólnego działania w celu wniesienia
wkładu Unii Europejskiej do CEDEAO w ramach moratorium dotyczącego broni strzeleckiej i lekkiej. Jako podstawę prawną zaskarżona
decyzja wymienia sporne wspólne działanie, szczególnie jego art. 3, jak również art. 23 ust. 2 UE.
19 W preambule zaskarżona decyzja wymienia następujące motywy:
„(1) Nadmierne i niekontrolowane gromadzenie oraz rozpowszechnianie ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej [broni strzeleckiej
i lekkiej] stanowią zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa oraz zmniejszają perspektywy trwałego rozwoju; dotyczy to w szczególności
Afryki Zachodniej.
(2) W dążeniu do celów określonych w art. 1 [spornego] wspólnego działania Unia Europejska zamierza działać w ramach właściwych
organizacji międzynarodowych, aby wspierać środki służące budowaniu zaufania. W tym znaczeniu niniejsza decyzja przeznaczona
jest do wykonania tego wspólnego działania.
(3) Unia Europejska uważa, że wkład finansowy oraz pomoc techniczna przyczyniłyby się do skonsolidowania inicjatywy Wspólnoty
Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (CEDEAO) w zakresie ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej [broni strzeleckiej i lekkiej];
(4) Unia Europejska ma w związku z tym zamiar udzielić pomocy finansowej i technicznej Wspólnocie Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej
zgodnie z tytułem II [spornego] wspólnego działania”.
20 Zgodnie z art. 1 zaskarżonej decyzji Unia Europejska wnosi wkład do realizacji projektów w ramach moratorium CEDEAO dotyczącego
przywozu, wywozu i produkcji broni strzeleckiej i lekkiej. W tym celu Unia Europejska wnosi wkład finansowy i udziela pomocy
technicznej, aby stworzyć jednostkę ds. broni strzeleckiej w ramach sekretariatu technicznego CEDEAO oraz aby przekształcić
moratorium w konwencję o broni strzeleckiej i lekkiej między członkami CEDEAO.
21 Artykuł 3 zaskarżonej decyzji stanowi:
„Wykonanie niniejszej decyzji pod względem finansowym zostaje powierzone Komisji. W tym celu zawiera ona umowę dotyczącą finansowania
z CEDEAO odnoszącą się do warunków wykorzystania wkładu Unii Europejskiej, który przyjmie formę bezzwrotnej pomocy. Pomoc
ta będzie wykorzystana między innymi do pokrycia w okresie dwunastu miesięcy wynagrodzeń, kosztów podróży, wyposażenia i sprzętu
niezbędnego do stworzenia jednostki ds. [broni strzeleckiej] w ramach sekretariatu technicznego CEDEAO, a także do przekształcenia
moratorium w konwencję o [broni strzeleckiej i lekkiej] między członkami CEDEAO. Umowa dotycząca finansowania, która zostanie
zawarta, określać będzie, że CEDEAO zadba o to, by wkład Unii Europejskiej do projektu był wykorzystany w przejrzysty, odpowiadający
jego znaczeniu sposób […]”.
22 Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej decyzji:
„Prezydencja i Komisja przedstawiają właściwym organom Rady okresowe sprawozdania dotyczące spójności działań Unii Europejskiej
w dziedzinie [broni strzeleckiej i lekkiej] uwzględniając w szczególności polityki w zakresie rozwoju zgodnie z art. 9 ust. 1
[spornego] wspólnego działania. Komisja przedstawia bardziej szczegółowe sprawozdanie dotyczące aspektów, o których mowa w art. 3
zdanie pierwsze. Informacje te powinny być między innymi oparte na regularnych sprawozdaniach przekazywanych przez CEDEAO
w ramach stosunku umownego z Komisją”.
23 W czasie dyskusji nad projektem zaskarżonej decyzji, w ramach komitetu stałych przedstawicieli w dniu 24 listopada 2004 r.,
Komisja zgłosiła do protokołu z posiedzenia Rady następujące oświadczenie (doc. nr 15236/04 WPZiB 1039, z dnia 25 listopada
2004 r.):
„Komisja ocenia, że niniejsze wspólne działanie nie powinno być przyjęte oraz że projekt ten powinien być finansowany przez
dziewiąty [Europejski Fundusz Rozwoju (zwany dalej »EFR«)] tytułem umowy z Kotonu. Opinię tę wyraźnie potwierdza art. 11 ust. 3
umowy z Kotonu, który wprost wymienia pomiędzy właściwymi działaniami walkę z gromadzeniem broni strzeleckiej i lekkiej. Poza
tym z komentarzy do odpowiedniej pozycji budżetowej [Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (zwanej dalej »WPZiB«)]
(19 03 02) budżetu 2004 wynika, że finansowanie takich projektów tytułem WPZiB jest wykluczone, jeśli pokrywa je już umowa
z Kotonu.
Wspólne działanie finansowane tytułem WPZiB mogłoby podlegać dziewiątemu EFR i znakomicie odpowiadałoby ramom regionalnego
programu orientacyjnego CEDEAO, czego dowodzi fakt, że Komisja jest w trakcie ustalania propozycji finansowania, oszacowanej
na kwotę 1,5 miliona EUR, przeznaczonej na wsparcie wykonania moratorium CEDEAO dotyczącego broni strzeleckiej i lekkiej.
Wreszcie, wspólne działanie podlega właściwości dzielonej, na której opierają się wspólnotowa polityka rozwoju i umowa z Kotonu.
Artykuł 47 [UE] stosuje się do dziedzin kompetencji dzielonej, jak również do kompetencji wyłącznej, w przeciwnym razie byłby
w znacznej części pozbawiony effet utile. Komisja zastrzega sobie wykonywanie swych praw w tej dziedzinie” [tłumaczenie nieoficjalne].
24 Uznając, że zaskarżona decyzja nie została wydana na właściwej podstawie prawnej i że doszło do naruszenia art. 47 UE, Komisja
wniosła niniejszą skargę.
Żądania stron
25 Komisja wnosi do Trybunału o:
– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
– orzeczenie, że sporne wspólne działanie, a w szczególności jego tytuł II, jest niezgodne z prawem, a w konsekwencji stwierdzenie
niemożności jego stosowania.
26 Rada wnosi do Trybunału o:
– oddalenie wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako bezzasadnego;
– odrzucenie wniosku Komisji o stwierdzenie niemożności stosowania spornego wspólnego działania jako niedopuszczalnego, a tytułem
ewentualnym oddalenie go jako bezzasadnego;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
27 Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 7 września 2005 r. Parlament Europejski został dopuszczony do udziału w postępowaniu
w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji.
28 Tym samym postanowieniem do udziału w sprawie w charakterze interwenientów popierających żądania Rady dopuszczone zostały
Królestwo Hiszpanii, Republika Francuska, Królestwo Niderlandów, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
oraz Królestwo Szwecji. Postanowieniem przewodniczącego Trybunału z dnia 12 września 2005 r. do udziału w sprawie w charakterze
interwenienta popierającego żądania Rady dopuszczone zostało Królestwo Danii.
W przedmiocie właściwości Trybunału
29 Poprzez niniejszą skargę, wniesioną na podstawie art. 230 WE, Komisja zmierza do uzyskania orzeczenia stwierdzającego, że
podczas przyjmowania zaskarżonej decyzji Rada wkroczyła w kompetencje Wspólnoty, a tym samym naruszyła art. 47 UE. Ponieważ
podstawą zaskarżonej decyzji jest sporne wspólne działanie, Komisja, powołując się na art. 241 WE, podnosi niemożność stosowania
tego wspólnego działania, w szczególności jego tytułu II, z uwagi na takie samo naruszenie art. 47 UE.
30 Rada, popierana przez rząd hiszpański oraz rząd Zjednoczonego Królestwa – nie kwestionując właściwości Trybunału do rozpoznania
tej skargi – zauważa, co się tyczy w szczególności zarzutu niezgodności z prawem spornego wspólnego działania, że Trybunał
nie jest właściwy do rozstrzygania o zgodności z prawem aktu wchodzącego w zakres WPZiB.
31 W tej kwestii z art. 46 lit. f) UE wynika, że postanowienia traktatu WE dotyczące kompetencji Trybunału i wykonywania tych
kompetencji stosują się do art. 47 UE.
32 Na mocy art. 47 UE żadne z postanowień traktatu Unii Europejskiej nie narusza postanowień traktatu WE (wyroki z dnia 13 września
2005 r. w sprawie C‑176/03 Komisja przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑7879, pkt 38, i z dnia 23 października 2007 r. w sprawie
C‑440/05 Komisja przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑9097, pkt 52).
33 Do Trybunału należy więc zapewnienie, żeby akty prawne, co do których Rada utrzymuje, iż objęte są tytułem V traktatu UE,
i które ze swej istoty mogą wywoływać skutki prawne, nie naruszały kompetencji przyznanych Wspólnocie na mocy postanowień
traktatu WE (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 1998 r. w sprawie C‑170/96 Komisja przeciwko Radzie, Rec. s. I‑2763, pkt 16;
oraz ww. wyroki: z dnia 13 września 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 39 i z dnia 23 października 2007 r. w sprawie
Komisja przeciwko Radzie, pkt 53).
34 Z powyższego wynika, że Trybunał jest właściwy do rozpoznania skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej przez Komisję na
podstawie art. 230 WE oraz – w ramach tego postępowania – rozpoznania zarzutów podniesionych na podstawie art. 241 WE, w zakresie,
w jakim oparte są na naruszeniu art. 47 UE.
W przedmiocie skargi
Argumentacja stron
35 Komisja, popierana przez Parlament, podnosi, że zaskarżoną decyzję należy uchylić, ponieważ wkracza ona w kompetencje przyznane
w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju Komisji i w ten sposób narusza art. 47 UE.
36 Według Komisji i Parlamentu art. 47 UE ustanawia „sztywną” granicę między kompetencjami Wspólnoty oraz kompetencjami Unii.
O ile w dziedzinie kompetencji dzielonych, tak jak w polityce współpracy na rzecz rozwoju, państwa członkowskie zachowują
kompetencje, by działać samodzielnie, w sposób indywidualny lub zbiorowy, do czasu, gdy Wspólnota nie skorzysta ze swojej
kompetencji, inaczej jest w przypadku Unii, która zgodnie z art. 47 UE nie posiada takiej kompetencji uzupełniającej, lecz
musi uszanować kompetencje Wspólnoty – wyłączne lub nie – nawet jeśli chodzi o kompetencje niewykonywane. W związku z tym,
zdaniem Komisji, z chwilą przyjęcia przez Radę w ramach WPZiB aktu, który skutecznie mógłby zostać wydany na podstawie traktatu WE,
następuje wkroczenie w kompetencje Wspólnoty.
37 Według Komisji i Parlamentu zwalczanie rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej, w tej mierze, w której stało się ono
częścią integralną polityki współpracy na rzecz rozwoju, podlega kompetencjom powierzonym w tej dziedzinie Wspólnocie. Współpraca
na rzecz trwałego rozwoju danego kraju może być bowiem, ich zdaniem, skuteczna jedynie przy istnieniu minimum stabilizacji
i legitymacji demokratycznej. Przyjmując tę optykę stabilizacji, polityka rozminowywania i wycofywania broni strzeleckiej
i lekkiej stanowi niezbędny środek do osiągnięcia celów polityki współpracy na rzecz rozwoju.
38 Komisja zwraca uwagę, że włączenie zwalczania rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej we wspólnotową politykę współpracy
na rzecz rozwoju było zatwierdzone w ramach umowy z Kotonu, w szczególności w jej art. 11 ust. 3.
39 Istnienie związku między polityką współpracy na rzecz rozwoju a destabilizującym gromadzeniem broni strzeleckiej i lekkiej
zostało zresztą, zdaniem Komisji, przyznane przez samą Radę, jak również przez wspólnotę międzynarodową.
40 Zdaniem Komisji, popieranej przez Parlament, z uwagi na cel i treść zaskarżonej decyzji mieści się ona w kompetencjach wspólnotowych
i mogłaby zostać skutecznie przyjęta na podstawie traktatu WE. Po pierwsze bowiem, celem zaskarżonej decyzji jest nie tylko
wspieranie pokoju i bezpieczeństwa, ale także poprawa perspektyw trwałego rozwoju w Afryce Zachodniej. Po drugie, koncepcja
wzmocnienia jednostki ds. broni strzeleckiej w ramach sekretariatu technicznego CEDEAO i zatrudnienia eksperta w celu opracowania
projektu konwencji o broni strzeleckiej, przewidziane w załączniku do zaskarżonej decyzji, oznaczają, jej zdaniem, klasyczną
pomoc w ramach programów współpracy i rozwoju, która nie wymaga szczególnych działań z zakresu WPZiB.
41 Ponieważ zaskarżona decyzja jest oparta na zaskarżonym wspólnym działaniu, Komisja, popierana przez Parlament, wnosi o orzeczenie,
że to wspólne działanie, a w szczególności jego tytuł II, jest niezgodne z prawem z tego powodu, że wkracza w kompetencje
Wspólnoty. O ile bowiem pewne aspekty zwalczania rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej, jak działania policyjne
i wojskowe mające na celu odbieranie tej broni czy inicjowanie programów jej niszczenia, mogą podlegać WPZiB, to rzecz przedstawia
się inaczej w przypadku środków wsparcia finansowego i technicznego, o których mowa w tymże tytule II i które należą do wspólnotowych
kompetencji w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju i współpracy gospodarczej, finansowej i technicznej z państwami trzecimi.
42 Zdaniem Rady, popieranej przez wszystkie rządy interweniujących państw członkowskich, nie można powoływać się na jakiekolwiek
naruszenie art. 47 UE, skoro zwalczanie broni strzeleckiej i lekkiej nie należy do kompetencji wspólnotowych w dziedzinie
polityki współpracy na rzecz rozwoju ani do innych kompetencji Wspólnoty.
43 Co się tyczy, po pierwsze, art. 47 UE, Rada utrzymuje, że przepis ten służy ochronie ustalonej równowagi władz i nie może
być interpretowany w ten sposób, że ma na celu ochronę kompetencji powierzonych Wspólnocie ze szkodą dla tych, z których korzysta
Unia Europejska. Zdaniem Rady art. 47 UE – wbrew twierdzeniom Komisji – nie ustanawia sztywnej granicy między kompetencjami
Wspólnoty i kompetencjami Unii. W celu ustalenia, czy działanie Unii narusza kompetencje Rady, należy, jej zdaniem, wziąć
pod uwagę charakter kompetencji przyznanych Wspólnocie w danej dziedzinie, w szczególności uzupełniający charakter kompetencji
wspólnotowej w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju.
44 Zdaniem rządu Zjednoczonego Królestwa, aby można było uznać akt oparty na traktacie UE za sprzeczny z art. 47 UE, konieczne
jest po pierwsze, by Wspólnota miała kompetencje do przyjęcia aktu o takim samym celu i takiej samej treści. Po drugie, akt
przyjęty na podstawie traktatu UE powinien wkraczać w kompetencję powierzoną Wspólnocie, uniemożliwiając lub ograniczając
jej działanie, czego skutkiem byłoby „zajęcie pola” kompetencji wspólnotowych. Taki skutek jest, jego zdaniem, wykluczony
w dziedzinie takiej jak współpraca na rzecz rozwoju, gdzie Wspólnota posiada kompetencje równoległe.
45 Rada, popierana w tej kwestii przez ogół rządów interweniujących państw członkowskich, podnosi następnie, że zwalczanie destabilizującego
gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni strzeleckiej i lekkiej nie mieści się w kompetencjach przyznanych Wspólnocie.
46 W jej opinii ani zwalczanie rozprzestrzeniania się broni strzeleckiej i lekkiej, ani bardziej ogólne cele utrzymania pokoju
i wzmocnienia bezpieczeństwa nie znajdują się wśród celów Wspólnoty wymienionych w art. 2 WE i 3 WE. Ponadto, zgodnie z art. 177
ust. 1 WE, głównym celem wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju jest zmniejszenie ubóstwa. Cele polegające na utrzymaniu
pokoju i umacnianiu bezpieczeństwa międzynarodowego podlegają bowiem, jej zdaniem, wyłącznie traktatowi UE, w szczególności
WPZiB. Zatem postanowienia traktatu WE nie mogą być interpretowane rozszerzająco, gdyż doprowadziłoby to do zachwiania współistnienia
Unii i Wspólnoty jako dwóch zintegrowanych, lecz odrębnych porządków prawnych, jak również zachwiania konstytucyjnej konstrukcji
całości opartej na trzech filarach.
47 Rada, popierana przez rząd francuski, niderlandzki i Zjednoczonego Królestwa, uważa, iż okoliczność, że rozprzestrzenianie
się broni strzeleckiej i lekkiej może dodatkowo zagrażać perspektywom trwałego rozwoju, nie oznacza, że całość tej dziedziny
podlega kompetencjom wspólnotowym.
48 Rada i rząd Zjednoczonego Królestwa podkreślają ponadto, że przyjęcie tezy Komisji pozbawi WPZiB jej effet utile. Rząd ten
dodaje, że gdyby fakt, iż dane działanie należy do kompetencji wspólnotowej wystarczał, by miało ono wpływ na cele tej kompetencji,
przestałyby istnieć granice kompetencji wspólnotowej, co byłoby sprzeczne z zasadą powierzenia kompetencji. Rząd niderlandzki
natomiast nie uważa, by korzystne było ograniczanie roli WPZiB w zakresie utrzymania pokoju i umacniania bezpieczeństwa w krajach
rozwijających się, ponieważ polityka ta umożliwia Radzie szybkie i skuteczne działanie w tych krajach.
49 Rada, popierana przez rząd hiszpański, francuski, szwedzki i Zjednoczonego Królestwa, podkreśla, że biorąc pod uwagę „mieszany”
charakter umowy z Kotonu, nie można również wywieść z tego porozumienia istnienia kompetencji wspólnotowej w dziedzinie zwalczania
destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej.
50 Zarówno Rada, jak i ogół rządów interweniujących państw członkowskich stoją poza tym na stanowisku, że zaskarżona decyzja
została przyjęta z poszanowaniem litery i ducha traktatu. Skoro bowiem zasadniczym celem zaskarżonej decyzji jest zwalczanie
destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej, mieści się ona, ich zdaniem, nie w kompetencjach
wspólnotowych, lecz w kompetencjach Unii w ramach WPZiB.
51 Z jednej strony bowiem zwalczanie destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej wpisuje się,
jak wskazują, w zasadniczy cel WPZiB, jakim jest wymieniony w art. 11 UE cel utrzymania pokoju i umocnienia bezpieczeństwa
międzynarodowego. Rząd szwedzki dodaje, że w dziedzinie zwalczania rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej w Afryce
Zachodniej Rada Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych uchwaliła rezolucje, w których wezwała międzynarodową społeczność donatorów
do wprowadzenia w życie moratorium CEDAO dotyczące takiej broni i wspierania jej sekretariatu technicznego.
52 Z drugiej strony Rada i rządy interweniujących państw członkowskich zwracają uwagę na fakt, że jeżeli dane działanie należy
do WPZiB, to art. 47 UE nie stoi na przeszkodzie temu, by Unia stosowała te same metody, z jakich korzysta Wspólnota w dziedzinie
współpracy na rzecz rozwoju. Ich zdaniem bowiem, aby osiągnąć cele wyznaczone w ramach WPZiB, Unia dysponuje instrumentami,
które nie ograniczają się do zabiegów dyplomatycznych lub wojskowych, ale obejmują także działania operacyjne, między innymi
pomoc finansową lub techniczną niezbędną przy realizacji tych celów.
53 Rada i rząd francuski podkreślają ponadto, że sporne wspólne działanie było wykonywane w drodze licznych decyzji podlegających
WPZiB, których zgodność z prawem nie była przez Komisję kwestionowana, mianowicie: decyzji Rady 2002/842/WPZiB z dnia 21 października
2002 r. dotyczącej wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej w zwalczanie destabilizującego
gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej w Europie Południowo–Wschodniej (Dz.U. L 289, s. 1);
decyzji Rady 2003/543/WPZiB z dnia 21 lipca 2003 r. dotyczącej wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w związku z wkładem
Unii Europejskiej w zwalczanie destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej
w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach (Dz.U. L 185, s. 59); decyzji Rady 2004/790/WPZiB z dnia 22 listopada 2004 r. rozszerzającej
i zmieniającej decyzję 2003/276/WPZiB dotyczącą wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii
Europejskiej w zniszczenie amunicji do ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej w Albanii (Dz.U. L 348, s. 45), decyzji
Rady 2004/791/WPZiB z dnia 22 listopada 2004 r. rozszerzającej i zmieniającej decyzję 2002/842/WPZiB dotyczącą wykonania wspólnego
działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej w zwalczanie destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania
ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej w Europie Południowo–Wschodniej (Dz.U. L 348, s. 46); decyzji Rady 2004/792/WPZiB
z dnia 22 listopada 2004 r. rozszerzającej i zmieniającej decyzję 1999/730/WPZiB wdrażającą wspólne działanie 1999/34/WPZiB
w związku z wkładem Unii Europejskiej w zwalczanie destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni strzeleckiej
i broni lekkiej w Kambodży (Dz.U. L 348, s. 47), a także decyzji Rady 2005/852/WPZiB z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie
zniszczenia ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej (SALW) oraz amunicji do tych rodzajów broni na Ukrainie (Dz.U. L 315,
s. 27).
54 Wreszcie, zdaniem Rady, popieranej w tej kwestii przez rząd hiszpański oraz rząd Zjednoczonego Królestwa, zarzut niezgodności
z prawem spornego wspólnego działania jest niedopuszczalny, ponieważ skarżący uprzywilejowany, jakim jest Komisja, nie może
podnieść zarzutu niezgodności z prawem aktu, na który może wnieść bezpośrednio skargę o stwierdzenie nieważności na podstawie
art. 230 WE.
55 Odnosząc się do argumentów dotyczących zaskarżonej decyzji, Rada oraz rządy niderlandzki, szwedzki i Zjednoczonego Królestwa
twierdzą, że w każdym razie sporne wspólne działanie zostało przyjęte z pełnym poszanowaniem art. 47 UE.
Ocena Trybunału
W przedmiocie stosowania art. 47 UE
56 Z pkt 31–33 niniejszego wyroku wynika, że na mocy art. 47 UE do Trybunału należy czuwanie nad tym, by akty, które zdaniem
Rady wchodzą w zakres tytułu V traktatu UE i mogą wywoływać skutki prawne, nie wkraczały w kompetencje, które postanowienia
traktatu WE przyznają Wspólnocie.
57 Zdaniem Komisji zaskarżona decyzja narusza ustalony w art. 47 UE podział kompetencji między Wspólnotą a Unią, gdyż mogła ona
zostać wydana na podstawie kompetencji przyznanych Wspólnocie w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju. Podobnie, jej zdaniem,
rzecz przedstawia się w przypadku przepisów tytułu II spornego wspólnego działania, wykonywanego przez zaskarżoną decyzję,
które należą bądź do kompetencji Wspólnoty w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, bądź do jej kompetencji związanych ze
współpracą gospodarczą, finansową i techniczną z państwami trzecimi.
58 Należy zatem zbadać, czy przepisy zaskarżonej decyzji nie naruszają kompetencji posiadanych przez Wspólnotę na mocy traktatu WE
w zakresie, w jakim mogły być one przyjęte, jak utrzymuje Komisja, na podstawie tego traktatu (zob. podobnie ww. wyroki z dnia
13 września 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 40, i z dnia 23 października 2007 r. w sprawie Komisja przeciwko
Radzie, pkt 54).
59 W istocie art. 47 UE, przewidując iż żadne z postanowień traktatu nie narusza traktatów ustanawiających Wspólnoty Europejskie
oraz późniejszych traktatów i aktów je zmieniających lub uzupełniających, ma na celu – zgodnie art. 2 tiret piąte UE i art. 3
akapit pierwszy UE – zachowanie i rozwój dorobku wspólnotowego.
60 Wbrew twierdzeniom rządu Zjednoczonego Królestwa, akt wywołujący skutki prawne, przyjęty w ramach tytułu V traktatu UE, narusza
postanowienia traktatu WE w rozumieniu art. 47 UE, o ile mógł zostać przyjęty na podstawie traktatu WE i nie zachodzi tu potrzeba
badania, czy akt ten uniemożliwia lub ogranicza wykonywanie przez Wspólnotę jej kompetencji. Jak bowiem wynika z orzecznictwa
Trybunału, gdy okazuje się, że zasadniczym celem przepisów aktu wydanego w ramach tytułów V lub VI traktatu UE – z uwagi na
ich cel i treść – jest wykonanie polityki przyznanej traktatem WE Wspólnocie i że mogły one zostać skutecznie przyjęte na
podstawie traktatu WE, Trybunał stwierdza, że przepisy te zostały wydane z naruszeniem art. 47 UE. (zob. podobnie ww. wyroki
z dnia 13 września 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 51 i 53, oraz z dnia 23 października 2007 r. w sprawie
Komisja przeciwko Radzie, pkt 69–74).
61 Skoro naruszenie art. 47 UE wynika z faktu, że akt wywołujący skutki prawne przyjęty przez Unię na podstawie traktatu UE mógł
zostać skutecznie przyjęty przez Wspólnotę, to w dziedzinie takiej jak współpraca na rzecz rozwoju, która nie należy do wyłącznych
kompetencji Wspólnoty i w której w konsekwencji państwa członkowskie nie są pozbawione możliwości wykonywania – zbiorowo lub
indywidualnie – swoich kompetencji (zob. podobnie wyroki z dnia 30 czerwca 1993 r. w sprawach połączonych C‑181/91 i C‑248/91
Parlament przeciwko Radzie i Komisji, Rec. s. I‑3685, pkt 16, i z dnia 2 marca 1994 r. w sprawie C‑316/91 Parlament przeciwko
Radzie, Rec. s. I‑625, pkt 26), nie ma znaczenia kwestia, czy taki akt mógł zostać przyjęty przez państwa członkowskie w ramach
ich kompetencji.
62 Ponadto odpowiedź na pytanie, czy przepisy takiego aktu przyjętego przez Unię należą do zakresu kompetencji Wspólnoty, dotyczy
powierzenia, a więc samego istnienia tej kompetencji, a nie jej wyłącznego lub dzielonego charakteru (zob. podobnie wyrok
z dnia 30 maja 2006 r. w sprawie C‑459/03 Komisja przeciwko Irlandii, Zb.Orz. s. I‑4635, pkt 93).
63 Należy zatem ustalić, czy zaskarżona decyzja narusza art. 47 UE dlatego, że mogła zostać wydana na podstawie postanowień traktatu WE.
Określenie dziedzin dotyczących odpowiednio wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju i WPZiB
64 Co się tyczy wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju, Trybunał orzekł, że cele, o których mowa w art. 130 U traktatu WE
(obecnie art. 177 WE), są szerokie w tym znaczeniu, że środki niezbędne do ich osiągnięcia powinny móc odnosić się do różnych
szczególnych materii (wyrok z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie C‑268/94 Portugalia przeciwko Radzie, Rec. s. I‑6177, pkt 37).
65 W istocie art. 177–181 WE, dotyczące współpracy z krajami rozwijającymi się, mają na celu nie tylko trwały rozwój gospodarczy
i społeczny tych krajów, ich harmonijne i stopniowe włączenie do gospodarki światowej, a także zwalczanie ubóstwa, ale również
rozwój i wzmocnienie demokracji i państwa prawa, a także przestrzeganie praw człowieka i podstawowych wolności przy jednoczesnym
poszanowaniu zobowiązań podjętych w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych organizacji międzynarodowych (wyrok
z dnia 23 października 2007 r. w sprawie C‑403/05 Parlament przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑9045, pkt 56).
66 Co więcej, ze wspólnego oświadczenia Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich, zebranych w ramach Rady, Parlamentu
Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej, zatytułowanej „Konsensus Europejski [na rzecz rozwoju]”
(Dz.U. 2006, C 46, s. 1), wynika, że bez pokoju i bezpieczeństwa niemożliwe są trwały rozwój i likwidacja ubóstwa i że realizacja
celów nowej polityki rozwojowej Wspólnoty następuje przez promowanie demokracji i przestrzegania praw człowieka (ww. wyrok
w sprawie Parlament przeciwko Komisji, pkt 57).
67 O ile nie należy więc ograniczać celów obecnej wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju do środków mających bezpośrednio
na celu walkę z ubóstwem, to jednak aby móc stwierdzić, że dany środek wchodzi w zakres tej polityki, konieczne jest, by środek
ten przyczyniał się do osiągania celów tej polityki, to jest rozwoju gospodarczego i społecznego (zob. podobnie ww. wyrok
w sprawie Portugalia przeciwko Radzie, pkt 44, 60, 63 i 73).
68 W tej kwestii z licznych dokumentów, których autorami są instytucje Unii jak również Rada Europejska, wynika, że niektóre
środki mające na celu zapobieżenie brakowi stabilności w krajach rozwijających się, w tym środki przyjęte w ramach zwalczania
rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej, mogą przyczyniać się do wyeliminowania lub zredukowania przeszkód w rozwoju
gospodarczym i społecznym tych krajów.
69 I tak w dniu 21 maja 1999 r. Rada Unii Europejskiej „Rozwój” uchwaliła rezolucję o broni strzeleckiej, w której przedstawiła
rozprzestrzenianie się tej broni jako problem o wymiarze światowym, który szczególnie w państwach i strefach objętych kryzysem,
znajdujących się w niestabilnej z punktu widzenia bezpieczeństwa sytuacji, stanowi przeszkodę dla pokojowego rozwoju gospodarczego
i społecznego. Niedawno natomiast Rada Europejska, w Strategii Unii Europejskiej zwalczania nielegalnego gromadzenia i handlu
ręczną bronią strzelecką i bronią lekką oraz amunicją do niej, przyjętej na posiedzeniu w dniach 15 i 16 grudnia 2005 r. (doc.
nr 5319/06 WPZiB 31, z dnia 13 stycznia 2006 r.), wśród skutków rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej wymieniła w szczególności
skutki dotyczące rozwoju krajów, których to dotyczy, to jest osłabienie struktur państwowych, wysiedlenia, załamanie się systemów
usług zdrowotnych i edukacyjnych, słabnącą działalność gospodarczą, zmniejszenie zasobów państwa, rozprzestrzenianie się pandemii,
uszkodzenie struktury społecznej oraz, w dłuższej perspektywie, ograniczenie lub wstrzymanie pomocy rozwojowej. Rada Europejska
dodała, że w przypadku Afryki Subsaharyjskiej, szczególnie tym dotkniętej, te skutki stanowią zasadniczy czynnik hamujący
rozwój.
70 Wymienione w pkt 66 niniejszego wyroku wspólne oświadczenie Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich, zebranych
w ramach Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej, wylicza w pkt 37 brak bezpieczeństwa
i konflikty z użyciem siły wśród najważniejszych przeszkód w osiągnięciu milenijnych celów rozwoju, uzgodnionych w ramach
Narodów Zjednoczonych, wskazując w tym kontekście na zwalczanie niekontrolowanego rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej.
71 Mimo to, aby konkretny środek mający na celu zwalczanie rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej mógł zostać przyjęty
przez Wspólnotę w ramach jej polityki współpracy na rzecz rozwoju, środek ten – zarówno z uwagi na jego cele, jak i treść
– powinien mieścić się w zakresie kompetencji, które traktat WE przyznaje w tej dziedzinie Wspólnocie.
72 Sytuacja taka nie ma miejsca, gdy głównym celem takiego środka, nawet jeżeli przyczynia się on do rozwoju gospodarczego i społecznego
krajów rozwijających się, jest wykonywanie WPZiB.
73 W przypadku bowiem, gdy analiza wspólnotowego aktu prawnego wykaże, że wyznaczono takiemu aktowi dwa cele lub ma on dwie części
składowe i jeden z tych aspektów można zidentyfikować jako główny, podczas gdy drugi jest jedynie pomocniczy, wówczas ten
akt prawny należy wydać na pojedynczej podstawie prawnej, tj. na tej podstawie, która wymagana jest z racji głównego celu
lub głównej części składowej (zob. podobnie wyroki: z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C‑211/01 Komisja przeciwko Radzie,
Rec. s. I‑8913, pkt 39; z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑338/01 Komisja przeciwko Radzie, Rec. s. I‑4829, pkt 55, i z dnia
10 stycznia 2006 r. w sprawie C‑94/03 Komisja przeciwko Radzie, Zb.Orz. s. I‑1, pkt 35; a także, w kwestii stosowania art. 47 UE,
ww. wyroki z dnia 13 września 2005 r. w sprawie Komisja przeciwko Radzie pkt 51–53, i z dnia 23 października 2007 r. w sprawie
Komisja przeciwko Radzie pkt 71–73).
74 Z powyższego wynika, że jeżeli środki mające na celu zwalczanie rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej wpisują się
– z uwagi na ich cel lub główną część składową – w realizację WPZiB, to wówczas nie wchodzą w zakres kompetencji przyznanych
Wspólnocie w dziedzinie polityki współpracy na rzecz rozwoju.
75 Co się tyczy środka zmierzającego do osiągnięcia kilku celów lub który ma kilka części składowych, a żaden z celów lub żadna
z tych części nie ma charakteru pomocniczego w stosunku do pozostałych, Trybunał orzekł, że środek taki, jeżeli znajdują do
niego zastosowanie różne podstawy prawne z traktatu WE, należy wyjątkowo wydać na różnych, odpowiednich podstawach prawnych
(zob. podobnie ww. wyroki z dnia z dnia 11 września 2003 r. Komisja przeciwko Radzie, pkt 40 i z dnia 10 stycznia 2006 r.
Komisja przeciwko Radzie, pkt 36).
76 Jednakże na mocy art. 47 UE takie rozwiązanie jest wykluczone w przypadku środka realizującego kilka celów lub składającego
się z kilku części wchodzących w zakres, odpowiednio, polityki współpracy na rzecz rozwoju – za którą na mocy traktatu WE
odpowiedzialna jest Wspólnota – oraz WPZiB, a żaden z tych aspektów nie jest pomocniczy w stosunku do drugiego.
77 Skoro bowiem art. 47 UE stoi na przeszkodzie przyjęciu przez Unię na podstawie traktatu UE środka, który mógłby zostać skutecznie
wydany na podstawie traktatu WE, to Unia nie może korzystać z podstawy prawnej odpowiadającej WPZiB w celu wydania przepisów,
które mieszczą się również w kompetencji Wspólnoty przyznanej jej traktatem WE.
78 W świetle powyższych rozważań należy ustalić, czy – jak twierdzi Komisja – zaskarżona decyzja, wykonująca sporne wspólne działanie
w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej do CEDEAO w ramach moratorium dotyczącego broni strzeleckiej i lekkiej, z uwagi
zarówno na jej cel jak i treść, wchodzi w zakres polityki współpracy na rzecz rozwoju, za którą na podstawie traktatu WE odpowiada
Wspólnota.
W przedmiocie celu zaskarżonej decyzji
79 Co się tyczy celu zaskarżonej decyzji, to zarówno z jej tytułu jak i umocowania oraz pkt 2–4 jej uzasadnienia wynika przede
wszystkim, że poprzez udzielenie wkładu finansowego oraz pomocy technicznej na rzecz inicjatywy CEDEAO w zakresie zwalczania
rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej, decyzja ta ma na celu wykonanie spornego wspólnego działania, które Rada
przyjęła na podstawie tytułu V traktatu UE.
80 W zakresie, w jakim zaskarżona decyzja wykonuje akt podlegający WPZiB, należy na wstępie zbadać, czy w związku z tym należy
sądzić, że decyzja ta ma na celu raczej realizowanie celów WPZiB niż wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju.
81 W tej kwestii – i bez potrzeby analizowania na tym etapie zarzutu Komisji dotyczącego niezgodności z prawem spornego wspólnego
działania – należy zauważyć, że to wspólne działanie zostało w jego motywach przedstawione jako środek mający zastąpić wspólne
działanie 1999/34, w celu objęcia wspólnym działaniem Unii – tam, gdzie to konieczne – amunicji do broni strzeleckiej i lekkiej.
82 Jak wynika z art. 1 ust. 1 spornego wspólnego działania, jego celami są zwalczanie i przyczynianie się do zakończenia destabilizującego
gromadzenia i rozpowszechniania broni lekkiej, przyczynianie się do zredukowania istniejącego nagromadzenia tej broni i amunicji
do poziomów zgodnych ze słusznymi potrzebami krajów w zakresie bezpieczeństwa oraz pomoc w rozwiązywaniu problemów spowodowanych
takim nagromadzeniem.
83 Cele te są skonkretyzowane, po pierwsze, w tytule I spornego wspólnego działania, w którym wymienione zostały pewne zasady
i środki, na podstawie których Unia podejmuje wysiłki, by budować zgodę w celu zwalczania destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania
broni strzeleckiej i lekkiej, a po drugie, w tytule II tego wspólnego działania, który dotyczy finansowego i technicznego
wsparcia, jakiego Unia udziela programom i projektom, które wnoszą wkład do tych zasad i środków.
84 Ze spornego wspólnego działania nie wynika natomiast, by wykonanie zapowiedzianego w nim programu zwalczania rozprzestrzeniania
broni strzeleckiej i lekkiej miało nieodzownie przybrać postać środków, które wpisują się raczej w realizację celów WPZiB,
takich jak utrzymanie pokoju i wzmocnienie bezpieczeństwa międzynarodowego, niż w realizację celów wspólnotowej polityki współpracy
dla rozwoju.
85 W tej kwestii należy przede wszystkim podkreślić, że wspólne działanie 1999/34, które sporne wspólne działanie zastąpiło i którego
cele, wyliczone w nim zasady i rodzaj planowanego wkładu w całości przejęło, zawierało w swym motywie pierwszym wyraźne stwierdzenie,
że zjawisko nadmiernego i niekontrolowanego gromadzenia i rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej stanowi zagrożenie
dla pokoju i bezpieczeństwa oraz zmniejsza perspektywy trwałego rozwoju w wielu regionach świata. Tym samym walka z tym zjawiskiem
została wpisana w podwójną optykę, z jednej strony, utrzymania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, a z drugiej strony
– utrzymania perspektyw rozwoju.
86 Następnie z przepisów tytułu II spornego wspólnego działania, które – przejmując przepisy wspólnego działania 1999/34 – jednocześnie
precyzuje rodzaj wkładu Unii oraz podział zadań przypadających w tym zakresie Radzie i Komisji, wynika, że cele i program
działania ustalone w tym wspólnym działaniu mogą być realizowane nie tylko przez Unię działającą w ramach WPZiB, ale również
przez Wspólnotę na podstawie jej własnych kompetencji.
87 W art. 7 spornego wspólnego działania wskazano bowiem, że do Rady należy przydzielanie finansowego i technicznego wsparcia
określonego w art. 6 tej decyzji, precyzując w ustępie 2 tego przepisu, że „nie naruszając funkcjonowania Wspólnoty” Rada
decyduje, dla każdego przypadku oddzielnie, o zasadzie, przygotowaniu i finansowaniu takich projektów. Fakt, że sporne wspólne
działanie może być wykonywane zarówno przez Wspólnotę jak i Unię, znajduje potwierdzenie w art. 8 tego wspólnego działania,
w którym Rada zwraca uwagę, że Komisja zamierza nakierować swoje działania na osiąganie celów i priorytetów tego wspólnego
działania, gdzie stosowne, za pomocą środków przynależnych Wspólnocie, a także w jego art. 9, który pozostawia Radzie i Komisji
troskę o zapewnienie spójności działań Unii w dziedzinie broni lekkiej, „w szczególności w odniesieniu do polityk rozwoju”,
oraz o wprowadzenie w życie działań przez nie przeprowadzanych, zgodnie z ich kompetencjami. O konieczności spójności działań
Unii w dziedzinie broni strzeleckiej i lekkiej wspomniano ponadto w art. 4 ust. 2 zaskarżonej decyzji, zawierającym identyczne
odniesienie do „polityki [Unii] w zakresie rozwoju”.
88 Konkluzja, zgodnie z którą cele spornego wspólnego działania mogą być realizowane zarówno przez Unię w ramach tytułu V traktatu UE,
jak i Wspólnotę w ramach jej polityki współpracy na rzecz rozwoju, odpowiada wreszcie stanowisku reprezentowanemu przez instytucje
Unii i Radę Europejską w licznych dokumentach.
89 Po pierwsze, sama Rada w rezolucji o broni strzeleckiej, wymienionej w pkt 69 niniejszego wyroku, odnosząc się do działania
przedsięwziętego przez Unię w ramach WPZiB i przypominając o potrzebie zapewnienia spójności działań Unii dotyczących broni
lekkiej, w szczególności w odniesieniu do WPZiB, zaleca jednak w tym samym dokumencie, by w ramach współpracy na rzecz rozwoju
Wspólnota i państwa członkowskie przykładały szczególną uwagę do środków mających na celu „włączenie kwestii broni lekkiej
do dialogu politycznego z państwami AKP i innymi partnerami Unii we współpracy na rzecz rozwoju, niesienie wsparcia w ramach
współpracy na rzecz rozwoju państwom, które życzą sobie skorzystać z pomocy w celu ograniczenia lub likwidacji nadwyżek broni
lekkiej [...], wprowadzenie innych zachęt do dobrowolnego oddawania broni i jej niszczenia [...], w stosownym wypadku rozważenie
wsparcia mającego na celu wzmocnienie instytucji rządowych i stosownego ustawodawstwa dla lepszej kontroli broni lekkiej”,
dodając, że „[p]ierwsze interwencje mogłyby dotyczyć Afryki Południowej i Afryki Zachodniej(CEDEAO), gdzie zanotowano znaczne
postępy oraz gdzie ramy programowe zostały dopracowane i przystosowane do zwalczania rozprzestrzeniania się broni lekkiej”.
90 Po drugie, w Strategii Unii Europejskiej zwalczania nielegalnego gromadzenia i handlu bronią strzelecką i lekką oraz amunicją
do niej, o której mowa w pkt 69 niniejszego wyroku, Rada Europejska, wśród środków, jakimi dysponują Unia, Wspólnota i państwa
członkowskie w celu reagowania na zagrożenia związane z nielegalnym rozprzestrzenianiem broni strzeleckiej i lekkiej, wymienia
w szczególności – oprócz cywilnych i wojskowych operacji zarządzania kryzysami oraz innych narzędzi dyplomatycznych – umowy
o partnerstwie i współpracy z państwami trzecimi, a także programy rozwojowe i pomocowe w ramach współpracy WE–AKP zawierające
rozdział dotyczący broni strzeleckiej i lekkiej i amunicji do nich. Po wskazaniu w pkt 15, że zdaniem Rady Europejskiej wyzwaniem
dla Strategii UE w sprawie broni strzeleckiej i lekkiej jest odpowiedź na to zagrożenie oraz zapewnienie spójności polityk
bezpieczeństwa i rozwoju, dokument ten wskazuje – jako końcowy element planu działania ogłoszonego w odpowiedzi na gromadzenie
tej broni – „[z]apewnienie spójności i komplementarności decyzji Rady w ramach WPZiB i działań podejmowanych przez Komisję
w zakresie pomocy rozwojowej, tak aby promować spójne podejście do problemu [broni strzeleckiej i lekkiej] w przypadku wszystkich
działań [Unii]”.
91 Po trzecie, w pkt 37 wspólnego oświadczenia Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich, zebranych w ramach Rady, Parlamentu
Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej, wymienionego w pkt 66 niniejszego wyroku, zostały
zapowiedziane konkretne kroki w celu ograniczenia niekontrolowanego rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej, które
będą podejmowane, zgodnie z europejską strategią przeciw nielegalnemu handlowi tą bronią oraz amunicją do niej, przez „Unię,
w zakresie odpowiednich kompetencji Wspólnoty i państw członkowskich”.
92 I tak, skoro w wykonywanym przez zaskarżoną decyzję akcie wchodzącym w zakres WPZiB nie wykluczono, że jego cele mogą być
osiągane środkami przyjmowanymi przez Wspólnotę na podstawie jej kompetencji w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, należy
ustalić, czy zaskarżona decyzja sama w sobie powinna być uważana za środek realizujący cele z zakresu wspólnotowej polityki
współpracy na rzecz rozwoju.
93 W tej kwestii w pkt 1 uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazano, że nadmierne i niekontrolowane gromadzenie oraz rozpowszechnianie
broni strzeleckiej i lekkiej nie tylko stanowią zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa, ale także zmniejszają perspektywy
trwałego rozwoju, w szczególności w Afryce Zachodniej.
94 Jak wynika z pkt 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jest ona przeznaczona do wykonania spornego wspólnego działania, poprzez
które Unia, w szczególności poprzez wspieranie środków służących budowaniu zaufania, dąży do celów określonych w art. 1 tego
wspólnego działania, to jest zwalczania gromadzenia i rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej oraz zredukowania istniejącego
nagromadzenia tej broni.
95 Wbrew twierdzeniom Komisji i Parlamentu nie można zaprzeczyć, że zaskarżona decyzja – w zakresie, w jakim ma na celu zapobieganie
ponownemu gromadzeniu broni strzeleckiej i lekkiej w Afryce Zachodniej, mogącemu spowodować destabilizację w regionie – wpisuje
się w optykę utrzymania pokoju i wzmocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego.
96 Mimo to nie można z zaskarżonej decyzji wywnioskować, że – w odniesieniu do jej celów utrzymania pokoju i wzmocnienia bezpieczeństwa
międzynarodowego – wyrażone w niej zainteresowanie zlikwidowaniem lub zmniejszeniem przeszkody w rozwoju zainteresowanych
państw, jakim jest gromadzenie takiej broni, jest czysto pomocnicze.
97 Jak bowiem wskazują pkt 3 i 4 uzasadnienia tej decyzji, wkład finansowy i techniczny planowany przez Unię ma służyć skonsolidowaniu
inicjatywy CEDEAO w zakresie broni strzeleckiej i lekkiej.
98 Zaskarżona decyzja ma zatem specyficzny cel wzmocnienia zdolności grupy rozwijających się krajów afrykańskich do walki ze
zjawiskiem, które zgodnie z pkt 1 uzasadnienia tej decyzji stanowi przeszkodę w trwałym rozwoju tych krajów.
99 Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja służy realizacji kilku celów, wchodzących odpowiednio w zakres WPZiB oraz polityki
współpracy na rzecz rozwoju, a żaden z tych aspektów nie jest pomocniczy w stosunku do drugiego.
W przedmiocie treści zaskarżonej decyzji
100 Konkluzji, którą zamyka przeprowadzone w punktach poprzedzających badanie celu zaskarżonej decyzji, nie podważa analiza jej
treści.
101 Z art. 1 ust 2 tej decyzji wynika bowiem, że dotyczy ona wniesienia wkładu finansowego i udzielenia pomocy technicznej w celu
stworzenia jednostki ds. broni strzeleckiej w ramach sekretariatu technicznego CEDEAO oraz przekształcenia istniejącego między
państwami, członkami tej organizacji, moratorium o broni strzeleckiej i lekkiej w konwencję. Na ten cel w art. 4 ust. 1 tej
decyzji przewidziano kwotę referencyjną w wysokości 515 000 EUR.
102 Zgodnie z art. 3 zaskarżonej decyzji jej wykonanie pod względem finansowym zostało powierzone Komisji. Wykonanie to, po zawarciu
przez Komisję umowy o finansowaniu z CEDEAO, przyjmuje formę bezzwrotnej pomocy, służącej w szczególności do pokrycia, w okresie
dwunastu miesięcy, wynagrodzeń, kosztów podróży, wyposażenia i sprzętu niezbędnego do stworzenia jednostki ds. broni strzeleckiej
w ramach sekretariatu technicznego CEDEAO, a także do przekształcenia omawianego moratorium w konwencję.
103 Co się tyczy pomocy technicznej, jakiej powinna udzielić Unia, to z projektu znajdującego się w załączniku do zaskarżonej
decyzji wynika, że obejmuje ona powołanie ekspertów, którzy sporządzą opracowania niezbędne do przygotowania projektu konwencji.
104 Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 211 opinii, wkład finansowy i pomoc techniczna mogą zostać zakwalifikowane jako instrument
właściwy bądź dla WPZiB, bądź dla współpracy na rzecz rozwoju jedynie w świetle realizowanych celów.
105 O ile bowiem istnieją środki, takie jak udzielenie politycznego wsparcia wdrożeniu moratorium lub odbieranie i niszczenie
broni, które są właściwe raczej dla operacji utrzymania pokoju, wzmocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego lub wspierania
współpracy międzynarodowej, wpisujące się w cele WPZiB wymienione w art. 11 ust. 1 UE, to decyzja o uruchomieniu funduszy
i przyznaniu grupie krajów rozwijających się wsparcia technicznego w celu sfinalizowania projektu konwencji może wchodzić
zarówno w zakres polityki współpracy na rzecz rozwoju, jak i WPZiB.
106 Jeśli chodzi o okoliczność, iż sporne wspólne działanie było wykonywane w drodze innych decyzji wydanych w ramach tytułu V
traktatu UE, których zgodności z prawem Komisja nie kwestionowała, to nie może ona mieć decydującego wpływu na ustalenia Trybunału
w niniejszej sprawie. Podstawę prawną aktu należy bowiem ustalać z uwzględnieniem jego własnego celu i treści, a nie tego,
jaką podstawę prawną przyjęto przy wydawaniu innych aktów Unii, które w danym przypadku mają podobne cechy (zob. podobnie
ww. wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 50).
107 Ponadto, jak wskazano w pkt 87 niniejszego wyroku, sporne wspólne działanie wykonywane przez zaskarżoną decyzję nie wyklucza
samo w sobie możliwości osiągnięcia celu, polegającego na zwalczaniu rozpowszechniania broni strzeleckiej i lekkiej w drodze
środków podejmowanych przez Wspólnotę, skoro ta w art. 8 i 9 wspomina o tym, że Komisja zamierza nakierować swoje działania
na osiąganie tego celu, gdzie stosowne, za pomocą środków przynależnych Wspólnocie oraz o tym, że Rada i Komisja są odpowiedzialne
za zapewnienie spójności działań Unii w dziedzinie broni lekkiej, w szczególności w odniesieniu do ich polityk rozwoju, a także
mówi o wprowadzeniu w życie działań przez nie przeprowadzanych, zgodnie z ich kompetencjami.
108 Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja – z punktu widzenia jej celu i treści – składa się z dwóch części, z których żadna
nie jest pomocnicza w stosunku do drugiej, przy czym jedna wchodzi w zakres wspólnotowej polityki współpracy na rzecz rozwoju,
a druga WPZiB.
109 Mając na względzie rozważania zawarte w pkt 76 i 77 niniejszego wyroku, należy stwierdzić, że przyjmując zaskarżoną decyzję
na podstawie tytułu V traktatu UE w sytuacji, gdy wchodzi ona w również w zakres polityki współpracy na rzecz rozwoju, Rada
naruszyła art. 47 UE.
110 W konsekwencji należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.
111 Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z powodu jej własnych wad, nie ma potrzeby analizowania zarzutu niezgodności
z prawem spornego wspólnego działania.
W przedmiocie kosztów
112 Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja nie wniosła o obciążenie Rady kosztami postępowania, obie instytucje poniosą swoje własne koszty. Zgodnie z § 4 tego
artykułu interwenienci pokrywają własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1) Decyzja Rady 2004/833/WPZiB z dnia 2 grudnia 2004 r., dotycząca wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia
wkładu Unii Europejskiej do CEDEAO w ramach moratorium dotyczącego ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej, jest nieważna.
2) Komisja Wspólnot Europejskich i Rada Unii Europejskiej ponoszą swoje własne koszty.
3) Królestwo Danii, Republika Francuska, Królestwo Hiszpanii, Królestwo Niderlandów, Królestwo Szwecji oraz Zjednoczone Królestwo
Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, jak również Parlament Europejski ponoszą własne koszty.
Podpisy
* Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło