T-115/22

WYROK SĄDU (dziewiąta izba w składzie powiększonym) z dnia 20 marca 2024 r. ( *1 ) Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające podjęte w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy – Zamrożenie środków finansowych – Wykaz osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Umieszczenie i pozostawienie nazwy strony skarżącej w wykazach – Wsparcie dla reżimu Łukaszenki – Wsparcie finansowe – Przedsiębiorstwo państwowe – Represje wobec społeczeństwa obywatelskiego – Błąd w ocenie W sprawie T‑115/22 Belshyna AAT, z siedzibą w Bobrujsku (Białoruś), którą reprezentowali N. Tuominen i L. Engelen, adwokaci, strona skarżąca, przeciwko Radzie Unii Europejskiej, którą reprezentowali A. Boggio-Tomasaz i A. Antoniadis, w charakterze pełnomocników, strona pozwana, SĄD (dziewiąta izba w składzie powiększonym), w składzie: S. Papasavvas, prezes, L. Truchot, H. Kanninen (sprawozdawca), R. Frendo i T. Perišin, sędziowie, sekretarz: I. Kurme, administratorka, uwzględniając pisemny etap postępowania, po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 czerwca 2023 r., wydaje następujący Wyrok ( ) W niniejszej skardze, opartej na art. 263 TFUE, strona skarżąca, Belshyna AAT, wnosi o stwierdzenie nieważności, po pierwsze, decyzji wykonawczej Rady (WPZiB) 2021/2125 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie wykonania decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi (Dz.U. 2021, L 430 I, s. 16), a także rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2021/2124 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie wykonania art. 8a ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających wobec Białorusi (Dz.U. 2021, L 430 I, s. 1) (zwanych dalej „aktami pierwotnymi”), i po drugie, decyzji Rady (WPZiB) 2023/421 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie zmiany decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 61, s. 41), a także rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/419 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz.U. 2023, L 61, s. 20) (zwanych dalej „aktami utrzymującymi”) w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą. Okoliczności powstania sporu i okoliczności faktyczne zaistniałe po wniesieniu skargi Strona skarżąca jest przedsiębiorstwem produkującym opony, z siedzibą w Bobrujsku (Białoruś). Niniejsza sprawa wpisuje się w ramy środków ograniczających przyjmowanych przez Unię Europejską od 2004 r. ze względu na istniejącą na Białorusi sytuację w zakresie demokracji, praworządności i praw człowieka. W dniu 18 maja 2006 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła, na podstawie art. [75 i 215 TFUE], rozporządzenie (WE) nr 765/2006 dotyczące środków ograniczających skierowanych przeciwko prezydentowi Aleksandrowi Łukaszence i niektórym urzędnikom z Białorusi (Dz.U. 2006, L 134, s. 1), którego tytuł został zastąpiony, zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 588/2011 z dnia 20 czerwca 2011 r. (Dz.U. 2011, L 161, s. 1), tytułem „Rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczące środków ograniczających wobec Białorusi”. W dniu 15 października 2012 r. Rada przyjęła, na podstawie art. 29 TUE, decyzję 2012/642/WPZiB dotyczącą środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi (Dz.U. 2012, L 285, s. 1). Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2012/642 oraz art. 2 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 765/2006, zmienionego rozporządzeniem Rady (UE) nr 1014/2012 z dnia 6 listopada 2012 r. (Dz.U. 2012, L 307, s. 1) – przy czym ten ostatni przepis odsyła do tego pierwszego przepisu – zamrożone zostają wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do osób i podmiotów lub przez nie posiadane, przechowywane lub kontrolowane, w szczególności, przez osoby, podmioty lub organy odpowiedzialne za poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, lub których działania w inny sposób poważnie naruszyły demokrację lub praworządność na Białorusi, a także przez osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy, które wspierają reżim Łukaszenki. W dniu 2 grudnia 2021 r. Rada przyjęła akty pierwotne. Z ich motywu 4 wynika, że „[z]ważywszy na powagę sytuacji na Białorusi, do wykazu osób fizycznych i prawnych, podmiotów i organów objętych środkami ograniczającymi […] należy dodać 17 osób i 11 podmiotów”. Na mocy aktów pierwotnych nazwa skarżącej została umieszczona w wierszu 26 tabeli B wykazu osób fizycznych i prawnych, podmiotów i organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 i w art. 4 ust. 1 decyzji 2012/642, zawartej w załączniku do wspomnianej decyzji, oraz w wierszu 26 tabeli B wykazu osób fizycznych i prawnych, podmiotów i organów, o których mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 765/2006, zawartej w załączniku I do wspomnianego rozporządzenia (zwanych dalej łącznie „spornymi wykazami”). W aktach pierwotnych, co się tyczy skarżącej, Rada umieściła następujące informacje umożliwiające identyfikację „[n]azwa: [o]twarta spółka akcyjna »Belshina«”, „[a]dres: 4 Minskoe Shosse St., [Bobrujsk], 213824 [Białoruś]”, „[d]ata rejestracji: 10.1.1994”, „[n]umer rejestracji: 700016217” i „[s]trona internetowa: http://www.belshinajsc.by/”, a także uzasadniła przyjęcie wobec niej środków ograniczających, wskazując następujące przyczyny umieszczenia jej nazwy w wykazie: „[Strona skarżąca] jest jednym z wiodących państwowych przedsiębiorstw na Białorusi i dużym producentem opon samochodowych. Jest zatem dla reżimu Łukaszenki źródłem znacznych dochodów. Państwo białoruskie ma bezpośrednie dochody z zysków wypracowywanych przez [stronę skarżącą]. [Strona skarżąca] wspiera zatem reżim Łukaszenki. [P]racownicy [strony skarżącej], którzy protestowali i strajkowali po białoruskich wyborach prezydenckich w 2020 r., zostali zwolnieni. [Strona skarżąca] jest zatem odpowiedzialn[a] za represjonowanie społeczeństwa obywatelskiego”. Pismem z dnia 3 grudnia 2021 r. Rada poinformowała skarżącą, że jej nazwa została umieszczona w spornych wykazach. Pismem z dnia 30 grudnia 2021 r. skarżąca zwróciła się do Rady o udzielenie jej dostępu do informacji i dowodów na poparcie umieszczenia jej nazwy w spornych wykazach oraz o ponowne rozpatrzenie tego umieszczenia. Pismem z dnia 14 stycznia 2022 r. Rada przekazała skarżącej dokumenty zawierające dowody wykorzystane do podjęcia decyzji o umieszczeniu jej nazwy w spornych wykazach i oświadczyła, że poinformuje ją później o działaniach podjętych w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie umieszczenia nazwy w wykazach. W dniu 24 lutego 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/307 zmieniającą decyzję 2012/642 (Dz.U. 2022, L 46, s. 97) oraz rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/300 w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia nr 765/2006 (Dz.U. 2022, L 46, s. 3) (zwane dalej „aktami z dnia 24 lutego 2022 r.”), na mocy których pozostawiła nazwę skarżącej w spornych wykazach z powodów zasadniczo identycznych z tymi, które wskazano w aktach pierwotnych. Pismem z dnia 21 grudnia 2022 r. Rada powiadomiła skarżącą o zamiarze przedłużenia stosowania wobec niej środków ograniczających, opierając się na dokumencie załączonym do wspomnianego pisma. Pismem z dnia 20 stycznia 2023 r. skarżąca odpowiedziała, że dokument przekazany przez Radę nie uzasadnia pozostawienia jej nazwy w spornych wykazach. W dniu 24 lutego 2023 r. Rada przyjęła akty utrzymujące, na mocy których pozostawiła nazwę skarżącej w spornych wykazach z powodów identycznych z tymi, które przyjęto w aktach z dnia 24 lutego 2022 r. Pismem z dnia 27 lutego 2023 r. Rada wskazała, że uwagi zawarte w piśmie z dnia 20 stycznia 2023 r. nie podważają jej oceny, zgodnie z którą należy pozostawić nazwę skarżącej w spornych wykazach. Żądania stron Po dostosowaniu skargi na podstawie art. 86 regulaminu postępowania przed Sądem skarżąca wnosi do Sądu o: – stwierdzenie nieważności aktów pierwotnych i aktów utrzymujących w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą; – obciążenie Rady kosztami postępowania; – oddalenie żądania ewentualnego Rady mającego na celu utrzymanie w mocy skutków decyzji wykonawczej 2021/2125 w zakresie, w jakim dotyczy ona skarżącej, do czasu, gdy stwierdzenie częściowej nieważności rozporządzenia wykonawczego 2021/2124 stanie się skuteczne. Rada wnosi do Sądu o: – oddalenie skargi; – obciążenie skarżącej kosztami postępowania; – ewentualnie, na wypadek gdyby Sąd stwierdził nieważność środków ograniczających zastosowanych wobec skarżącej, utrzymanie w mocy w odniesieniu do skarżącej skutków decyzji wykonawczej 2021/2125 do chwili, gdy stwierdzenie częściowej nieważności rozporządzenia wykonawczego 2021/2124 stanie się skuteczne. Co do prawa […] W przedmiocie żądania stwierdzenia częściowej nieważności aktów utrzymujących W piśmie dostosowującym żądania skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności aktów utrzymujących w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą. W uwagach dotyczących pisma dostosowującego Rada podnosi, że żądanie stwierdzenia częściowej nieważności aktów utrzymujących jest dopuszczalne i że należy je oddalić jako bezzasadne. W przedmiocie dopuszczalności dostosowania skargi Stwierdzając, że badanie dopuszczalności skarg ma charakter bezwzględnie wiążący i że w związku z tym, w przypadku dostosowania skargi, należy zbadać, czy spełnione są przesłanki określone w art. 86 § 1 regulaminu postępowania (zob. podobnie wyrok z dnia 14 grudnia 2018 r., Hamas/Rada, T‑400/10 RENV, EU:T:2018:966, pkt 139–145 i przytoczone tam orzecznictwo), Sąd zadał stronom pytanie w tym względzie na rozprawie. W odpowiedzi na pytania Sądu zarówno skarżąca, jak i Rada podniosły, że okoliczność, iż w ramach niniejszej sprawy skarżąca nie dostosowała swoich żądań w celu domagania się stwierdzenia nieważności aktów z dnia 24 lutego 2022 r. w zakresie, w jakim akty te jej dotyczą, nie powinna mieć wpływu na dopuszczalność dostosowania skargi, aby żądać również stwierdzenia częściowej nieważności aktów utrzymujących. Na poparcie swojej tezy strony podnoszą, że wnioski płynące z pkt 141 i 142 wyroku z dnia 14 grudnia 2018 r., Hamas/Rada (T‑400/10 RENV, EU:T:2018:966), oraz z pkt 90 i 96 wyroku z dnia 24 listopada 2021 r., LTTE/Rada (T‑160/19, niepublikowanego, EU:T:2021:817), nie mogą być przeniesione na grunt niniejszej sprawy. Twierdzą one, że sprawy, w których zapadły te wyroki, dotyczyły środków ograniczających przyjętych przez Unię na podstawie wspólnego stanowiska Rady 2001/931/WPZiB z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie zastosowania szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu (Dz.U. 2001, L 344, s. 93), w ramach którego akty prawne zawierające wykaz osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi zostają uchylone i zastąpione nowymi aktami podczas okresowego przeglądu przeprowadzanego przez Radę, podczas gdy w ramach środków ograniczających dotyczących Białorusi okresowy przegląd spornych wykazów przyjmuje formę aktów prawnych zmieniających okres stosowania lub załączniki do decyzji 2012/642 i do rozporządzenia nr 765/2006. Rada podniosła również, że uznanie za dopuszczalne żądania stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących jest zgodne z celem ekonomii procesowej. Należy przypomnieć, że art. 86 § 1 regulaminu postępowania stanowi, że w przypadku gdy akt, o którego stwierdzenie nieważności się wnosi, został zastąpiony lub zmieniony przez inny akt mający ten sam przedmiot, skarżący może, przed zamknięciem ustnego etapu postępowania lub przed podjęciem przez Sąd decyzji o rozstrzygnięciu sprawy z pominięciem ustnego etapu postępowania, dostosować skargę w celu uwzględnienia tej nowej okoliczności. W niniejszej sprawie należy zauważyć, po pierwsze, że zarówno akty pierwotne, jak i akty utrzymujące – w zakresie, w jakim dotyczą one skarżącej – mają na celu nałożenie na nią indywidualnych środków ograniczających polegających na zamrożeniu wszystkich jej środków finansowych i zasobów gospodarczych na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) i b) decyzji 2012/642 oraz art. 2 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 765/2006. Po drugie, jak słusznie wskazały strony, w ramach systemu wprowadzającego środki ograniczające wobec Białorusi indywidualne środki ograniczające przyjmują formę umieszczenia nazwisk osób, podmiotów lub organów w spornych wykazach, które znajdują się w załącznikach do decyzji 2012/642 i do rozporządzenia nr 765/2006. W tym kontekście akty pierwotne zmieniły załączniki do decyzji 2012/642 i do rozporządzenia nr 765/2006 w celu umieszczenia, w szczególności, nazwy strony skarżącej w spornych wykazach. Co się tyczy aktów utrzymujących, należy stwierdzić, po pierwsze, że decyzja 2023/421 przedłużyła do dnia 28 lutego 2024 r. stosowanie decyzji 2012/642, do której załącznik I, zmieniony decyzją wykonawczą 2021/2125, wymienia nazwę skarżącej, i po drugie, że rozporządzenie wykonawcze 2023/419 zmieniło załącznik I do rozporządzenia nr 765/2006, utrzymując, przynajmniej w sposób dorozumiany, umieszczenie nazwy strony skarżącej we wspomnianym załączniku. W związku z tym akty utrzymujące należy uznać za zmieniające akty pierwotne w rozumieniu art. 86 § 1 regulaminu postępowania. Wynika z tego, że zgodnie z celem ekonomii procesowej leżącym u podstaw art. 86 regulaminu postępowania (zob. podobnie wyrok z dnia 13 września 2018 r., Almaz-Antey/Rada, T‑515/15, niepublikowany, EU:T:2018:545, pkt 43, 44), ponieważ skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności aktów pierwotnych w skardze, miała ona prawo, w ramach niniejszego postępowania, dostosować skargę, aby żądać również stwierdzenia nieważności aktów utrzymujących – i to nawet jeśli wcześniej nie dostosowała skargi w celu żądania stwierdzenia nieważności aktów z dnia 24 lutego 2022 r. Należy zatem uznać, że wniosek o dostosowanie skargi jest dopuszczalny. […]   Z powyższych względów SĄD (dziewiąta izba w składzie powiększonym) orzeka, co następuje:   1) Stwierdza się nieważność decyzji wykonawczej Rady (WPZiB) 2021/2125 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie wykonania decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi, rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2021/2124 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie wykonania art. 8a ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających wobec Białorusi, decyzji Rady (WPZiB) 2023/421 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie zmiany decyzji 2012/642/WPZiB dotyczącej środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy, a także rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2023/419 z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie wykonania art. 8a rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy w zakresie, w jakim akty te dotyczą Belshyna AAT.   2) Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.   Papasavvas Truchot Kanninen Frendo Perišin Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 20 marca 2024 r. Podpisy ( *1 ) Język postępowania: angielski. ( ) Poniżej zostały odtworzone jedynie te punkty wyroku, których publikację Sąd uznał za wskazaną.