T-137/04
PostanowienieTSUE2006-06-22CELEX: 62004TO0137ECLI:EU:T:2006:171
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Komisji przyjmująca wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty na podstawie dyrektywy siedliskowej dotyczy bezpośrednio osób fizycznych będących właścicielami tych terenów, w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE, w celu dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie dotyczy bezpośrednio skarżących, ponieważ nie wywiera sama z siebie skutków na ich sytuację prawną. Decyzja ta nie zawiera przepisów odnoszących się do systemu ochrony terenów ani środków ochronnych, ani procedur wydawania zezwoleń, a także nie zobowiązuje bezpośrednio podmiotów gospodarczych czy osób fizycznych. Obowiązki wynikające z dyrektywy siedliskowej (art. 6) wymagają wydania aktu przez zainteresowane państwo członkowskie, które ma swobodę uznania co do sposobu ich wprowadzenia w życie. Brak bezpośredniego oddziaływania wynika z tego, że państwo członkowskie ma możliwość działania lub niepodejmowania działania, a skutki dla jednostek zależą od wykonania uprawnień dyskrecjonalnych przez władze krajowe.Stan faktyczny
Skarżący to Kurt Martin Mayer i inni, użytkownicy i właściciele terenów rolnych i leśnych w Austrii. Ich nieruchomości zostały zaliczone do terenów w alpejskim regionie biogeograficznym mających znaczenie dla Wspólnoty na mocy decyzji Komisji 2004/69/WE. Drugi skarżący jest właścicielem gruntów w całości odpowiadających terenowi AT 2119000, a pozostali skarżący są właścicielami gruntów na terenie AT 2102000. Skarżący wnieśli skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji, twierdząc, że ogranicza ona ich prawa własności i użytkowania gruntów.Rozstrzygnięcie
1) Skarga zostaje oddalona jako niedopuszczalna.
2) Skarżący pokrywają koszty własne, jak również koszty poniesione przez Komisję.
3) Republika Finlandii zostaje obciążona kosztami własnymi.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa T‑137/04
Kurt Martin Mayer i in.
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich
Dyrektywa Rady 92/43/EWG − Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory − Decyzja Komisji 2004/69/WE – Wykaz terenów w alpejskim regionie biogeograficznym mających znaczenie dla Wspólnoty – Skarga o stwierdzenie nieważności – Niedopuszczalność
Postanowienie Sądu Pierwszej Instancji (pierwsza izba) z dnia 22 czerwca 2006 r.
Streszczenie postanowienia
Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie
(art. 230 akapit czwarty WE)
Bezpośrednie oddziaływanie na skarżącego, jako przesłanka dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności w rozumieniu art. 230
akapit czwarty WE, wymaga, by zaskarżony akt wspólnotowy bezpośrednio oddziaływał na sytuację prawną skarżącego i nie pozostawiał
żadnej uznaniowości adresatom tego aktu, których obowiązkiem jest go wykonać, co ma mieć charakter automatyczny i musi wynikać
z samego aktu wspólnotowego, bez potrzeby stosowania przepisów pośrednich. Oznacza to, że w przypadku gdy instytucja kieruje
do państwa członkowskiego akt wspólnotowy, jeśli działanie, jakie musi podjąć państwo członkowskie w celu wykonania tego aktu,
ma charakter automatyczny lub jeśli skutki tego aktu narzucają się jednoznacznie, akt ten dotyczy bezpośrednio każdej osoby,
na którą ma wpływ. Jeśli wręcz przeciwnie – akt daje państwu członkowskiemu możliwość działania lub niepodejmowania działania
albo nie zmusza go do określonego działania – to właśnie działanie lub brak działania państwa członkowskiego bezpośrednio
dotyczy osoby, na którą oddziałuje, a nie sam akt.
W tym kontekście decyzja 2004/69 przyjmująca, na podstawie dyrektywy Rady 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych
oraz dzikiej fauny i flory, wykaz obszarów w alpejskim regionie biogeograficznym mających znaczenie dla Wspólnoty, która określa
jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty obszary terytorium austriackiego, nie oddziałuje ani na prawa i obowiązki właścicieli
terenów, ani na korzystanie z tych praw, ponieważ nie zobowiązuje w żaden sposób podmiotów gospodarczych lub osób fizycznych
oraz nie zawiera żadnego przepisu odnoszącego się do systemu ochrony terenów mających znaczenie dla Wspólnoty jak również
środków ochronnych lub procedur wydawania zezwoleń.
Podobnie obowiązki wynikające z wyżej wymienionej dyrektywy 92/43, a w szczególności z jej art. 4 i 6, które spoczywają na
państwach członkowskich po wyznaczeniu w zaskarżonej decyzji terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, nie są bezpośrednio
stosowane do tych podmiotów, bowiem wymagają wydania aktu przez zainteresowane państwo członkowskie, aby określić, w jaki
sposób zamierza ono wprowadzić je w życie.
(por. pkt 58–60, 65)
POSTANOWIENIE SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (pierwsza izba)
z dnia 22 czerwca 2006 r.(*)
Dyrektywa Rady 92/43/EWG − Ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory − Decyzja Komisji 2004/69/WE – Wykaz terenów w alpejskim regionie biogeograficznym mających znaczenie dla Wspólnoty – Skarga o stwierdzenie nieważności – Niedopuszczalność
W sprawie T‑137/04
Kurt Martin Mayer, zamieszkały w Eisentratten (Austria),
Tilly Forstbetriebe GmbH, z siedzibą w Treibach (Austria),
Anton Volpini de Maestri, zamieszkały w Spittal/Drau (Austria),
Johannes Volpini de Maestri, zamieszkały w Seeboden (Austria),
reprezentowani przez adwokata M. Schaffgotscha,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez M. van Beeka i B. Schima, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranej przez
Republikę Finlandii, reprezentowaną przez T. Pynnę i A. Guimaraes‑Purokoski, działające w charakterze pełnomocników,
interwenient,
mającej za przedmiot wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2004/69/WE z dnia 22 grudnia 2003 r. przyjmującej,
na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG, wykaz obszarów w alpejskim regionie biogeograficznym mających znaczenie dla Wspólnoty (Dz.U. 2004,
L 14, str. 21),
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI
WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (pierwsza izba),
w składzie: R. García‑Valdecasas, prezes, I. Labucka i V. Trstenjak, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujące
Postanowienie
Ramy prawne i stan faktyczny
1 W dniu 21 maja 1992 r. Rada przyjęła dyrektywę 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory
(Dz.U. L 206, str. 7, zwaną dalej „dyrektywą siedliskową”).
2 Celem dyrektywy siedliskowej jest zgodnie z jej art. 2 ust. 1 przyczynienie się do zapewnienia różnorodności biologicznej
poprzez ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory na terytorium państw członkowskich, do którego stosuje
się traktat WE.
3 W art. 2 ust. 2 precyzuje ona, że środki podejmowane w celu jej stosowania mają zapewnić zachowanie lub odtworzenie, we właściwym
stanie ochrony, siedlisk przyrodniczych oraz gatunków dzikiej fauny i flory ważnych dla Wspólnoty.
4 Zgodnie z motywem szóstym dyrektywy siedliskowej w celu odtworzenia lub zachowania siedlisk przyrodniczych i gatunków, objętych
zakresem zainteresowania Wspólnoty, we właściwym stanie ochrony, konieczne jest wyznaczenie specjalnych obszarów ochrony w celu
stworzenia spójnej europejskiej sieci ekologicznej zgodnie z wyznaczonym harmonogramem.
5 Na mocy art. 3 ust. 1 dyrektywy siedliskowej sieć ta, zwana „Natura 2000”, obejmuje specjalne obszary ochrony, jak również
specjalne obszary ochrony sklasyfikowane przez państwa członkowskie zgodnie z dyrektywą Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia
1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.U. L 103, str. 1).
6 Zgodnie z art. 1 lit. l) dyrektywy siedliskowej specjalny obszar ochrony oznacza „teren mający znaczenie dla Wspólnoty wyznaczony
przez państwa członkowskie w drodze ustawy, decyzji administracyjnej lub umowy, na którym są stosowane konieczne środki ochronne
w celu zachowania lub odtworzenia, we właściwym stanie ochrony, siedlisk przyrodniczych lub populacji gatunków, dla których
teren został wyznaczony”.
7 Artykuł 4 dyrektywy siedliskowej przewiduje trzyetapową procedurę wyznaczania specjalnych obszarów ochrony. Na mocy ust. 1
tego przepisu każde państwo członkowskie proponuje wykaz terenów, wskazując w odniesieniu do danego terytorium rodzime typy
siedlisk przyrodniczych z załącznika I i rodzime gatunki z załącznika II. Wykaz ten zostaje przekazany Komisji w ciągu trzech
lat od notyfikacji dyrektywy siedliskowej wraz z informacjami na temat każdego terenu.
8 Zgodnie z art. 4 ust. 2 dyrektywy siedliskowej na podstawie tych wykazów oraz na podstawie kryteriów wymienionych w załączniku III,
jak również w porozumieniu z każdym państwem członkowskim Komisja opracowuje projekt wykazu terenów mających znaczenie dla
Wspólnoty. Wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty przyjmowany jest zgodnie z procedurą określoną w art. 21 dyrektywy
siedliskowej. Zgodnie z art. 4 ust. 3 wykaz ten sporządza się w ciągu sześciu lat od notyfikacji dyrektywy siedliskowej.
9 Artykuł 4 ust. 4 tej dyrektywy stanowi, że po zatwierdzeniu terenu mającego znaczenie dla Wspólnoty, zgodnie z procedurą określoną
w ust. 2 tego aktu, zainteresowane państwo członkowskie możliwie najszybciej, nie później niż w ciągu sześciu lat, wyznacza
ten teren jako specjalny obszar ochrony, ustalając priorytetowe działania w świetle znaczenia tych terenów dla zachowania
lub odtworzenia, we właściwym stanie ochrony, typu siedliska przyrodniczego wymienionego w załączniku I lub gatunku wymienionego
w załączniku II, a także do celów spójności Natury 2000 oraz w świetle zagrożenia degradacją lub zniszczeniem, na które narażone
są te tereny.
10 W art. 4 ust. 5 dyrektywa siedliskowa określa, że wraz z umieszczeniem terenu w ustanowionym przez Komisję wykazie terenów
mających znaczenie dla Wspólnoty teren ten podlega przepisom art. 6 ust. 2, 3 i 4 dyrektywy siedliskowej.
11 Zgodnie z art. 6 dyrektywy siedliskowej:
„1. Dla specjalnych obszarów ochrony państwa członkowskie tworzą konieczne środki ochronne [ochrony] obejmujące, jeśli zaistnieje
taka potrzeba, odpowiednie plany zagospodarowania opracowane specjalnie dla tych terenów bądź zintegrowane z innymi planami
rozwoju oraz odpowiednie środki ustawowe, administracyjne lub umowne, odpowiadające ekologicznym wymaganiom typów siedlisk
przyrodniczych, wymienionych w załączniku I, lub gatunków wymienionych w załączniku II, żyjących na tych terenach.
2. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu uniknięcia na specjalnych obszarach ochrony pogorszenia stanu
siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, jak również w celu uniknięcia niepokojenia gatunków, dla których zostały wyznaczone
takie obszary, o ile to niepokojenie może mieć znaczenie w stosunku do celów niniejszej dyrektywy.
3. Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które
może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega
odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających
z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie
dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii
całego społeczeństwa.
4. Jeśli pomimo negatywnej oceny skutków dla danego terenu oraz braku rozwiązań alternatywnych plan lub przedsięwzięcie musi
jednak zostać zrealizowane z powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, w tym interesów
mających charakter społeczny lub gospodarczy, państwo członkowskie stosuje wszelkie środki kompensujące konieczne do zapewnienia
ochrony ogólnej spójności Natury 2000. O przyjętych środkach kompensujących państwo członkowskie informuje Komisję.
Jeżeli dany teren obejmuje typ siedliska przyrodniczego i/lub jest zamieszkały przez gatunek o znaczeniu priorytetowym, jedyne
względy, na które można się powołać, to względy odnoszące się do zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa publicznego, korzystnych
skutków o podstawowym znaczeniu dla środowiska lub, po wyrażeniu opinii przez Komisję, innych powodów o charakterze zasadniczym
wynikających z nadrzędnego interesu publicznego”.
12 Decyzja Komisji 2004/69/WE z dnia 22 grudnia 2003 r. przyjmująca, na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG, wykaz obszarów [terenów]
w alpejskim regionie biogeograficznym mających znaczenie dla Wspólnoty (Dz.U. 2004, L 14, str. 21, zwana dalej „zaskarżoną
decyzją”) została przyjęta na podstawie art. 4 ust. 2 akapit trzeci tej dyrektywy. Wśród terenów mających znaczenie dla Wspólnoty,
które zostały ujęte w wykazie, znajdują się następujące:
– AT 2102000 Nockberge (Kernzone), Kärnten;
– AT 2119000 Gut Walterskirchen.
13 Skarżący są użytkownikami terenów rolnych i leśnych, którzy prowadzą na nich, poza działalnością związaną z ich eksploatacją,
działalność uboczną o innym charakterze. Na mocy zaskarżonej decyzji nieruchomości te zaliczają się do terenów w alpejskim
regionie biogeograficznym mających znaczenie dla Wspólnoty.
14 Drugi skarżący jest właścicielem gruntów w całości odpowiadających terenowi mającemu znaczenie dla Wspólnoty, oznaczonemu
numerem AT 2119000. Pozostali skarżący są właścicielami gruntów znajdujących się na terenie mającym znaczenie dla Wspólnoty,
oznaczonym numerem AT 2102000.
Przebieg postępowania
15 W dniu 13 kwietnia 2004 r. skarżący złożyli w sekretariacie Sądu skargę w niniejszej sprawie.
16 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 30 czerwca 2004 r. Komisja podniosła zarzut niedopuszczalności skargi na podstawie
art. 114 § 1 regulaminu Sądu. W dniu 2 września 2004 r. skarżący złożyli uwagi w przedmiocie tego zarzutu.
17 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 7 lipca 2004 r. Republika Finlandii złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału
w niniejszym postępowaniu w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji. Postanowieniem z dnia 20 września 2004 r.
prezes pierwszej izby Sądu dopuścił interwencję. Interwenient złożył uwagi ograniczone do dopuszczalności. W dniu 30 grudnia
2004 r. skarżący przedstawili swoje odpowiedzi na te uwagi.
Żądania stron
18 Podnosząc zarzut niedopuszczalności, Komisja wnosi do Sądu o:
– oddalenie skargi jako niedopuszczalnej;
– obciążenie skarżących kosztami postępowania.
19 W swoich uwagach interwenient wnosi do Sądu o oddalenie skargi jako niedopuszczalnej.
20 W swoich uwagach odnoszących się do zarzutu niedopuszczalności skarżący wnoszą do Sądu:
– tytułem żądania głównego o:
– oddalenie zarzutu niedopuszczalności;
– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
– tytułem żądania ewentualnego o:
– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w odniesieniu do terenów umieszczonych w załączniku I i znajdujących się w Austrii;
– lub stwierdzenie nieważności umieszczenia terenów wpisanych do załącznika I do zaskarżonej decyzji pod numerami AT 2102000
Nockberge (Kernzone), Kärnten i AT 2119000 Gut Walterskirchen;
– lub stwierdzenie nieważności umieszczenia w załączniku I do zaskarżonej decyzji terenów uznanych za mające znaczenie dla Wspólnoty
dla siedlisk i gatunków, których stopień reprezentatywności i globalna ocena odpowiada kategoriom C i D, lub tytułem kolejnego
żądania ewentualnego kategoriom C i D, bądź tytułem jeszcze kolejnego żądania ewentualnego kategorii D, standardowego formularza
danych wypełnionego przez państwa członkowskie albo w odniesieniu do wszystkich terenów umieszczonych w zaskarżonej decyzji,
albo w odniesieniu do wszystkich terenów austriackich, albo w odniesieniu do terenów umieszczonych pod numerami AT 2102000
Nockberge (Kernzone), Kärnten i AT 2119000 Gut Walterskirchen;
– ponadto o obciążenie Komisji kosztami postępowania.
Co do prawa
21 Zgodnie z art. 114 regulaminu Sądu jeśli strona wnosi do Sądu o stwierdzenie niedopuszczalności skargi bez rozpatrywania istoty
sprawy, jeżeli Trybunał nie zadecyduje inaczej, pozostała część postępowania w przedmiocie wniosku odbywa się ustnie. W niniejszej
sprawie Sąd stwierdza, że ma wystarczająco jasny obraz sprawy po zbadaniu akt, i decyduje, że nie jest konieczne przeprowadzanie
procedury ustnej.
Argumenty stron
22 Przede wszystkim Komisja twierdzi, że skarżący nie mają interesu prawnego do wniesienia skargi.
23 Uważa ona, że zaskarżona decyzja stanowi wyłącznie akt tymczasowy w rozumieniu wyroku Trybunału z dnia 11 listopada 1981 r.
w sprawie 60/81 IBM przeciwko Komisji (Rec. str. 2639, pkt 10). Zaskarżona decyzja nie jest aktem, który podlega zaskarżeniu,
ponieważ sporządzenie wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty nie zamyka procedury zmierzającej do stworzenia sieci
Natura 2000.
24 Komisja podkreśla, że zaskarżona decyzja nie ma bezpośredniego wpływu na sytuację prawną skarżących. Jej zdaniem możliwe skutki
prawne dla skarżących mogą wystąpić dopiero, gdy organy krajowe podejmą środki w celu wykonania dyrektywy o siedliskach i zaskarżonej
decyzji.
25 W związku z tym Komisja uważa, że zaskarżona decyzja w żaden sposób nie narusza sfery prawnej skarżących. A zatem, w braku
interesu prawnego, nie są oni upoważnieni do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności tej decyzji na mocy art. 230 akapit
czwarty traktatu WE.
26 Dodatkowo Komisja twierdzi, że decyzja nie dotyczy skarżących bezpośrednio i indywidualnie.
27 W tym przypadku sporny środek przyjęty został w formie decyzji skierowanej do państw członkowskich. Jednakże charakteru aktu
nie należy szukać w jego formie zewnętrznej, ale w jego konkretnej treści normatywnej. Sporna decyzja uzupełniała ramy prawne,
w które wpisuje się sieć Natura 2000, ponieważ określa ona, jakie obszary powinny być zatwierdzane przez państwa członkowskie
jako specjalne obszary ochrony (art. 4 ust. 4 dyrektywy siedliskowej), w ten sposób że państwa te są dodatkowo zobowiązane
do tworzenia dla danych obszarów koniecznych środków ochrony.
28 Zaskarżona decyzja jest zatem częścią ogólnych przepisów o charakterze normatywnym. Jednakże Komisja przyznaje, że zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem nie wyklucza to jednak możliwości, iż decyzja może dotyczyć bezpośrednio i indywidualnie pewnych
podmiotów gospodarczych.
29 Jeśli chodzi o bezpośrednie oddziaływanie na skarżących, Komisja uważa, że fakt możliwości zidentyfikowania, jakie tereny
mają znaczenie dla Wspólnoty i z tego względu są objęte zakresem stosowania art. 6 ust. 2, 3 i 4 dyrektywy siedliskowej, w żaden
sposób nie narusza sytuacji prawnej skarżących. Zgodnie z reżimem prawnym dyrektyw obowiązkami wynikającymi z tego artykułu
nie można obciążyć jednostek i obowiązki takie mogą wynikać jedynie ze środków przyjmowanych przez państwa członkowskie w celu
transpozycji dyrektywy siedliskowej.
30 Komisja uważa, że art. 6 ust. 2 dyrektywy siedliskowej pozostawia państwom członkowskim swobodę uznania co do chwili, w której
zakłócenie równowagi w przyrodzie może mieć znaczące skutki i co do określenia stosownych środków, aby nie dopuścić do zniszczeń
i pogorszenia stanu siedlisk. Uściśla ona, że jeśli państwo członkowskie nie korzysta ze swoich uprawnień dyskrecjonalnych,
nie można stwierdzić, czy wpływa to na sytuację prawną skarżących. Wyciąga ona z tego wniosek, że zaskarżona decyzja bezpośrednio
nie oddziałuje na skarżących.
31 Zdaniem Komisji te same rozważania odnoszą się do stosowania art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy siedliskowej: wymóg badania zgodności
z celami ochrony może mieć skutki prawne tylko w kontekście konkretnego planu lub przedsięwzięcia. Ponieważ chodzi o procedurę
wydawania zezwoleń, w której należy rozważyć i uwzględnić różne elementy, władzom krajowym z natury rzeczy przysługuje swoboda
uznania. Zresztą wymogi art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy siedliskowej, o ile się konkretyzują, dotyczą autora planu lub przedsięwzięcia,
a nie właściciela terenów. Jednakże wszyscy skarżący wskazują na swój status właścicieli terenów. Artykuł 6 ust. 3 i 4 dyrektywy
siedliskowej nie powoduje zatem skutków prawnych mających bezpośredni wpływ na sytuację skarżących.
32 Jeśli chodzi o indywidualne oddziaływanie, Komisja uważa, że zaskarżona decyzja nie określa ani praw, ani obowiązków właścicieli
terenów, ale jedynie ustanawia wykaz terenów, do których następnie będą miały zastosowanie inne przepisy, pozostające bez
wpływu na własność gruntów. Celem tych przepisów jest ochrona terenów przed pogorszeniem ich stanu, niezależnie od tego, jakie
zachowanie spowodowało to pogorszenie.
33 Komisja uważa, że skoro zaskarżona decyzja nie nakłada żadnego obowiązku na właścicieli terenów, skarżący nie mogą twierdzić,
że narusza ona ich szczególne prawa lub spowodowała wyjątkową szkodę, która pozwala wyodrębnić ich od każdego innego podmiotu
gospodarczego. Nawet przyznając, że decyzja może nałożyć na skarżących obowiązki, to fakt ten wynika z obiektywnie określonej
sytuacji, to znaczy położenia geograficznego terenów ujętych w załączniku.
34 Skarżący nie są również indywidualizowani ze względu na fakt, iż na mocy szczególnych przepisów Komisja jest zobowiązana do
uwzględnienia skutków aktu, jaki zamierza przyjąć, odnośnie do sytuacji skarżących. Zdaniem Komisji jedynie wyłącznie naukowe
kryteria dotyczące ochrony przyrody mają zastosowanie w procedurze, która doprowadziła do przyjęcia zaskarżonej decyzji. Ponadto
żaden przepis prawa wspólnotowego nie nakłada na Komisję, w celu przyjęcia zaskarżonej decyzji, obowiązku przeprowadzenia
procedury, w ramach której skarżący mogliby powoływać się na swoje prawa, takie jak prawo do bycia wysłuchanym.
35 W świetle powyższego Komisja twierdzi, że skargę należy oddalić jako niedopuszczalną.
36 Interwenient popiera argumentację Komisji i również twierdzi, że niniejsza skarga jest niedopuszczalna.
37 Co do bezpośredniego oddziaływania na skarżących, dodaje on, że zaskarżona decyzja wyraźnie daje państwom członkowskim możliwość
przyjmowania lub nieprzyjmowania pewnych środków. Skutki zaskarżonej decyzji zależą od użytku, jaki zrobią władze krajowe
ze swoich uprawnień dyskrecjonalnych.
38 Co do indywidualnego oddziaływania na skarżących, interwenient uważa, że zaskarżona decyzja nie uniemożliwia im korzystania
z ich wyłącznych praw i nie odbiera im żadnego z nich. Decyzja ta nie reguluje bowiem praw i obowiązków skarżących, ale jedynie
ustala geograficznie ograniczony wykaz. Możliwe niedogodności przedstawione w skardze są tylko pośrednimi skutkami zaskarżonej
decyzji.
39 Zdaniem interwenienta należy ponadto stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie dotyczy skarżących jako posiadaczy wyłącznych praw.
Zakładając, że oddziałuje ona na nich, ma to miejsce tylko w odniesieniu do ich statusu właścicieli terenów, w ten sam sposób
jak do właścicieli wszystkich terenów wymienionych w załączniku do niej.
40 Interwenient zauważa jeszcze, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału możliwość określenia z przybliżoną dokładnością liczby
lub nawet tożsamości podmiotów prawa, do których ma zastosowanie dany akt, nie zakłada wcale, że podmioty te należy traktować
tak, jakby akt ten dotyczył ich indywidualnie, o ile pozostaje bezsporne, że akt podlega zastosowaniu ze względu na zaistnienie
pewnej obiektywnej sytuacji prawnej lub faktycznej, przez niego określonej (zob. postanowienie Sądu z dnia 6 września 2004 r.
w sprawie SNF przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑3047, pkt 59, i cytowane orzecznictwo).
41 Interwenient uważa, że nawet jeśli zaskarżona decyzja pozwala, w danym przypadku, na określenie właścicieli terenów położonych
na obszarach wymienionych w załączniku do tej decyzji, nie zmienia to faktu, że decyzja ta jest stosowana zgodnie z określoną
przez nią obiektywną sytuacją faktyczną, to znaczy wartością przyrodniczą terenów.
42 Skarżący twierdzą najpierw, że zaskarżona decyzja jest aktem normatywnym Komisji, który powoduje jednak również skutki dla
jednostek, ponieważ adresatami są nie tylko państwa członkowskie, ale również skarżący.
43 Skarżący uważają, że niedokonanie w terminie transpozycji dyrektywy siedliskowej nie może działać na ich niekorzyść. Przypominają oni, że zgodnie
z orzecznictwem Trybunału obywatel może powołać się bezpośrednio na dyrektywę wobec państwa członkowskiego, do którego jest
kierowana, lub wobec jego jednostek administracyjnych, jeżeli dyrektywa ta jest sformułowana w sposób wystarczająco precyzyjny,
aby prawa można było wywodzić z niej bezpośrednio, oraz jeżeli zainteresowane państwo członkowskie nie dotrzymało terminu
transpozycji. Opóźnienie w transpozycji dyrektywy przez jedno państwo członkowskie nie może jednak prowadzić do tego, że obywatel
Unii będzie mógł uchylić się od celów tej dyrektywy lub spowodować, że nie zostaną osiągnięte.
44 Co do argumentu Komisji, zgodnie z którym teren korzysta z ochrony przewidzianej w art. 6 ust. 2, 3 i 4 dyrektywy siedliskowej
od chwili notyfikowania go przez zainteresowane państwo członkowskie, skarżący uważają, że jeśli taka byłaby intencja ustawodawcy,
to przepis zawarty w art. 4 ust. 5 dyrektywy siedliskowej byłby zbyteczny i zostałoby przewidziane, że notyfikacja pociąga
za sobą stosowanie systemu ochrony.
45 Następnie utrzymują oni, że zaskarżona decyzja dotyczy ich bezpośrednio i indywidualnie.
46 Odnośnie do bezpośredniego oddziaływania, skarżący twierdzą, że ponieważ zaskarżona decyzja nie pozostawia państwom członkowskim
przy wdrażaniu przepisów normatywnych dyrektywy siedliskowej żadnego zakresu uznania w odniesieniu do skarżących, kryterium,
zgodnie z którym zaskarżona decyzja bezpośrednio dotyczy skarżących, jest spełnione. Ich zdaniem zaskarżona decyzja, chociaż
formalnie skierowana jest do państw członkowskich, ustala dla wymienionych w niej specjalnych obszarów ochrony, na podstawie
dyrektywy siedliskowej, nie tylko bezpośredni i ostateczny wykaz zatwierdzonych terenów, ale również bezpośrednią i ostateczną
definicję celów ochrony. Państwa członkowskie są upoważnione wyłącznie do podjęcia działań faktycznych lub prawodawczych w poszanowaniu
zasady zakazu pogarszania stanu siedlisk i obowiązku dokonywania odpowiedniej oceny skutków działalności rolnej i leśnej skarżących.
Działania te powodują jednak znaczne pogorszenie sytuacji prawnej i ekonomicznej skarżących.
47 Skarżący uważają, że przeprowadzona przez Komisję analiza art. 6 ust. 2, 3 i 4 dyrektywy siedliskowej nie jest przekonywająca.
Z jednej strony Komisja pomija podstawowy element, to znaczy nie odpowiada na zarzut dotyczący braku wyraźnego podania powodów,
dla których wskazane tereny mają faktycznie znaczenie dla Wspólnoty, a z drugiej strony jej analiza odnośnie do obowiązków
władz krajowych i ich zakresu uznania dotyczy jedynie kwestii ubocznych.
48 W tej kwestii skarżący przypominają, że państwa członkowskie nie posiadają żadnego zakresu uznania odnośnie do zakazu pogarszania
stanu siedlisk i niepokojenia gatunków na terenach mających znaczenie dla Wspólnoty, przyjętych w ramach przepisów wykonawczych
do dyrektywy o siedliskach. Cele określone w zaskarżonej decyzji nie dają również państwom członkowskim pola manewru, wobec
czego decyzja ta oraz brak w niniejszym przypadku szczegółów odnośnie do właściwego charakteru ochrony pewnych gatunków i siedlisk
bezpośrednio dotyczy skarżących.
49 Skarżący nie zgadzają się z uwagami interwenienta. Państwa członkowskie powinny dokonać oceny planów i przedsięwzięć oddziałujących
na tereny klasyfikowane w świetle art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej, jak również celów ochrony, które są wyznaczone w zaskarżonej
decyzji. Zatem obowiązek dokonania takiej oceny i kryteria tej oceny wynikają z określenia celu ochrony wyznaczonego w zaskarżonej
decyzji i państwo członkowskie nie może w żaden sposób uchylić się od tych obowiązków poprzez jakiekolwiek własne uprawnienia
dyskrecjonalne. To samo odnosi się do zakazu pogarszania stanu siedlisk przewidzianego w art. 6 ust. 2 dyrektywy siedliskowej.
50 Odnośnie do indywidualnego oddziaływania, skarżący twierdzą, że w istocie zaskarżona decyzja dotyczy ich bezpośrednio ze względu
na ich status właścicieli gruntów, do których odnosi się decyzja Komisji. Fakt, że decyzja dotyczy pewnej liczby innych właścicieli
gruntów, w niczym nie zmienia stanu faktycznego. Właściciele odróżniają się od kręgu innych zainteresowanych podmiotów gospodarczych
– na przykład osób niebędących właścicielami, które mają plany co do omawianych terenów lub zamierzają na nich realizować
przedsięwzięcia – tym, że zaskarżona decyzja dotyczy ich już w chwili obecnej, a nie dopiero będzie mogła dotyczyć w przyszłości.
Okoliczność ta grozi im ponadto nie tylko istotnym pogorszeniem ich sytuacji ekonomicznej, ale również obecnej sytuacji prawnej.
Fakt, że nie mogą rozporządzać swoimi gruntami, ponieważ ich prawa ogranicza system ochrony, który już wszedł w życie, jest
szczególnie determinujący. Nie odnosi się to do innych podmiotów gospodarczych, które mogą realizować swoje plany lub przedsięwzięcia
na innych bardziej odpowiednich terenach, nieobjętych przez restrykcyjny system ochrony.
51 Skarżący nie zgadzają się z argumentami Komisji dotyczącymi indywidualnego oddziaływania. Przypominają oni, że nie powołują
się jedynie na iudum ius własności gruntów, ale na swój status użytkownika gruntu. Zaskarżona decyzja ogranicza również prawa
użytkowania przysługujące skarżącym, ponieważ nie mogą oni korzystać z nich w tym samym stopniu co przedtem.
52 Skarżący nie podzielają zdania, że obowiązki, jakie nakłada na nich zaskarżona decyzja, są konsekwencją obiektywnie określonej
sytuacji, jak utrzymuje Komisja. Uważają oni, że ich tereny nie podlegają istniejącemu uregulowaniu przypadkowo ze względu
na swoje położenie geograficzne, ale że przyjęto uregulowanie, które stosuje się do istniejących terenów. Zatem odróżniają
się oni nie tylko od kręgu osób, których decyzja nie dotyczy, ale również od kręgu osób, których decyzja dotyczy, ponieważ
stosowanie tych przepisów opiera się na arbitralnych kryteriach.
53 W odpowiedzi na uwagi interwenienta skarżący przypominają, że nie chodzi o oddziaływanie na jakąkolwiek pozycję na rynku,
ale o poważne ograniczenie podstawowych praw. Ograniczenie to wynika z zaskarżonej decyzji, która jest bardzo konkretna i skrajnie
szczegółowa. Uważają oni, że są konkretnymi adresatami błędnej decyzji, poprzez którą Komisja wyznaczyła pewne cele ochrony
terenów.
54 Skarżący uważają, że ze względu na arbitralność zaskarżonej decyzji są oni wyodrębnieni w stosunku do wszystkich innych właścicieli
gruntów, których dotyczy zaskarżona decyzja, przyjmując jako grupę odniesienia wszystkich właścicieli gruntów na terenach
objętych celami ochrony wyznaczonymi w zaskarżonej decyzji.
55 Dodają oni, że decyzję o ograniczeniu prawa własności gruntów podjęto bez umożliwienia zainteresowanym osobom skorzystania
z prawa do bycia wysłuchanym przed sądem, bez rozważenia istniejących interesów, bez odszkodowania lub nawet możliwości uzyskania
odszkodowania. Są to powody, które w tym przypadku uzasadniają nieprzyjmowanie zawężającej wykładni warunków dopuszczalności.
Ocena Sądu
56 Zgodnie z art. 230 akapit czwarty traktatu WE „każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść [...] skargę na decyzje, których
jest adresatem, oraz na decyzje, które mimo przyjęcia w formie rozporządzenia lub decyzji skierowanej do innej osoby dotyczą
jej bezpośrednio i indywidualnie”.
57 Ponieważ nie jest kwestionowane, iż skarżący nie są adresatami zaskarżonej decyzji, należy zbadać, czy ta decyzja dotyczy
ich bezpośrednio i indywidualnie.
58 Co do bezpośredniego oddziaływania na skarżących, należy przypomnieć, iż przesłanka bezpośredniego oddziaływania na podmiot
indywidualny wymaga, by zaskarżona decyzja bezpośrednio oddziaływała na sytuację prawną skarżących i nie pozostawiała żadnej
uznaniowości adresatom tego aktu, których obowiązkiem jest go wykonać, co ma mieć charakter automatyczny i musi wynikać z samego
aktu wspólnotowego, bez potrzeby stosowania przepisów pośrednich. (zob. wyrok Trybunału z dnia 5 maja 1998 r. w sprawie C‑386/96 P
Dreyfus przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2309, pkt 43 i cytowane orzecznictwo oraz wyrok Sądu z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawach
połączonych T‑172/98, od T‑175/98 do T/177/98 Salamander i in. przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. str. II‑2487, pkt 52).
59 Oznacza to, że w przypadku gdy instytucja kieruje do państwa członkowskiego akt wspólnotowy, jeśli działanie, jakie musi podjąć
państwo członkowskie w celu wykonania tego aktu, ma charakter automatyczny lub jeśli skutki tego aktu w taki lub w inny sposób
narzucają się jednoznacznie, akt ten dotyczy bezpośrednio każdej osoby, na którą ma wpływ. Jeśli wręcz przeciwnie, akt daje
państwu członkowskiemu możliwość działania lub niepodejmowania działania albo nie zmusza go do określonego działania, to właśnie
działanie lub brak działania państwa członkowskiego bezpośrednio dotyczy osoby, na którą oddziałuje, a nie sam akt. Innymi
słowy, aby wydany akt był skuteczny, nie może zależeć od wykonywania uprawnień dyskrecjonalnych przez osoby trzecie, chyba
że jest oczywiste, że takie uprawnienia mogą być wykonywane tylko w określony sposób (zob. podobnie postanowienie Sądu z dnia
10 września 2002 r. w sprawie T‑223/01 Japan Tobacco i JT International przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. str. II‑3259,
pkt 46).
60 Sąd uważa, iż nie można uznać, że zaskarżona decyzja, określająca jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty obszary terytorium
austriackiego, na których właścicielami gruntów są skarżący, wywiera sama z siebie skutki na sytuację prawną skarżących. Zaskarżona
decyzja nie zawiera żadnego przepisu odnoszącego się do systemu ochrony terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, jak również
środków ochronnych lub procedur wydawania zezwoleń. Nie oddziałuje ona zatem ani na prawa i obowiązki właścicieli terenów,
ani na korzystanie z tych praw. W przeciwieństwie do tego, co twierdzą skarżący, umieszczenie tych terenów w wykazie terenów
mających znaczenie dla Wspólnoty nie zobowiązuje w żaden sposób podmiotów gospodarczych lub osób fizycznych.
61 Artykuł 4 ust. 4 dyrektywy siedliskowej stanowi, że po zatwierdzeniu przez Komisję terenu jako terenu mającego znaczenie dla
Wspólnoty zainteresowane państwo członkowskie, nie później niż w ciągu sześciu lat, wyznacza ten teren jako „specjalny obszar
ochronny”. W tej kwestii art. 6 ust. 1 dyrektywy siedliskowej przewiduje, że państwa członkowskie przyjmują konieczne środki
ochronne dla specjalnych obszarów ochrony, aby spełnić ekologiczne wymagania typów siedlisk przyrodniczych lub gatunków żyjących
na tych terenach.
62 Artykuł 4 ust. 5 dyrektywy siedliskowej przewiduje również, że wraz z umieszczeniem terenu w wykazie terenów mających znaczenie
dla Wspólnoty podlega on przepisom art. 6 ust. 2, 3 i 4.
63 Artykuł 6 ust. 2 dyrektywy siedliskowej stanowi, że państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu uniknięcia
na specjalnych obszarach ochrony pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, jak również w celu uniknięcia
niepokojenia gatunków, dla których zostały wyznaczone takie obszary, o ile to niepokojenie może mieć znaczenie w stosunku
do celów tej dyrektywy.
64 Tak samo art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej stanowi, że każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane
lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, podlega odpowiedniej ocenie
jego skutków dla tego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. Mając na uwadze te wnioski z oceny tych skutków dla tego
terenu, właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na to przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie ono niekorzystnie
na dany teren. W tej kwestii art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej mówi, że jeśli takie przedsięwzięcie musi zostać zrealizowane
z powodów wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, państwo członkowskie stosuje wszelkie środki kompensujące konieczne
do zapewnienia ochrony ogólnej spójności Natury 2000.
65 W świetle wspomnianych wyżej obowiązków, które spoczywają na zainteresowanych państwach członkowskich po wyznaczeniu w zaskarżonej
decyzji terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, należy stwierdzić, że żaden z tych obowiązków nie dotyczy bezpośrednio skarżących.
W istocie wszystkie te obowiązki wymagają wydania aktu przez zainteresowane państwo członkowskie, aby określić, w jaki sposób
zamierza ono wprowadzić w życie dany obowiązek w odniesieniu do koniecznych środków ochrony (art. 6 ust. 1 dyrektywy siedliskowej),
odpowiednich działań w celu uniknięcia pogorszenia stanu terenu (art. 6 ust. 2 dyrektywy siedliskowej) lub zgody, jaką mają
wyrazić właściwe władze krajowe na przedsięwzięcie, które może w istotny sposób oddziaływać na teren (art. 6 ust. 3 i 4 dyrektywy
siedliskowej).
66 Z dyrektywy siedliskowej – na podstawie której przyjęta została zaskarżona decyzja – wynika zatem, że wiąże ona państwo członkowskie
w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawiając organom krajowym właściwość w przedmiocie środków ochrony,
jakie mają przedsięwziąć, i stosowanych procedur wydawania zezwoleń. Wniosku tego nie zmienia fakt, że z danego państwom członkowskim
zakresu uznania należy korzystać zgodnie z celami dyrektywy siedliskowej.
67 Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja nie dotyczy skarżących bezpośrednio, w rozumieniu art. 230 akapit czwarty traktatu WE,
a zatem skargę należy oddalić jako niedopuszczalną bez konieczności rozpatrywania kwestii, czy dana decyzja dotyczy indywidualnie
skarżących.
68 Jednakże, chociaż skarżący nie mają możliwości wystąpienia o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, będą mogli zakwestionować
środki przyjęte na podstawie art. 6 dyrektywy siedliskowej, które na nich oddziałują, i w tym kontekście zachowują możliwość
powoływania się na jej niezgodność z prawem przed sądami krajowymi, orzekającymi w poszanowaniu art. 234 traktatu WE (wyrok
Trybunału z dnia 17 listopada 1998 r. w sprawie C‑70/97 P Kruidvat przeciwko Komisji, Rec. str. I‑7183, pkt 48 i 49 oraz postanowienie
Sądu z dnia 12 lipca 2000 r. w sprawie T‑45/00 Conseil national des professions de l’automobile i in. przeciwko Komisji, Rec.
str. II‑2927, pkt 26).
W przedmiocie kosztów
69 Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
skarżący przegrali sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Komisji – obciążyć ich kosztami poniesionymi przez Komisję.
70 Na podstawie art. 87 § 4 akapit pierwszy regulaminu państwa członkowskie, które przystąpiły do sprawy w charakterze interwenienta,
pokrywają własne koszty. Zatem w tym przypadku Republika Finlandii pokrywa własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (pierwsza izba)
postanawia:
1) Skarga zostaje oddalona jako niedopuszczalna.
2) Skarżący pokrywają koszty własne, jak również koszty poniesione przez Komisję.
3) Republika Finlandii zostaje obciążona kosztami własnymi.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 22 czerwca 2006 r.
Sekretarz
Prezes
E. Coulon
R. García‑Valdecasas
* Język postępowania: niemiecki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło