T-143/22
WyrokTSUE2023-06-07CELEX: 62022TJ0143ECLI:EU:T:2023:313
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego w związku z art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego należy interpretować w ten sposób, że prawo do renty sierocej dla dziecka niepełnosprawnego jest uzależnione od formalnego uznania statusu dziecka pozostającego na utrzymaniu przez organ powołujący przed śmiercią urzędnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Parlament Europejski błędnie zastosował art. 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego w związku z art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, odmawiając przyznania renty sierocej synowi skarżącej z powodu braku formalnego uznania jego statusu jako dziecka pozostającego na utrzymaniu przed śmiercią urzędnika. Sąd stwierdził, że wyrażenie „w chwili śmierci” odnosi się do daty, którą należy mieć na względzie w celu oceny spełnienia materialnych przesłanek (niezdolność do samodzielnego utrzymania z powodu choroby/inwalidztwa oraz faktyczne utrzymywanie przez urzędnika), a nie do daty zakończenia działań administracyjnych. Wymóg wcześniejszego formalnego uznania stanowiłby dodatkową przesłankę, której nie przewidują przepisy i która byłaby sprzeczna z celem społecznym renty sierocej.Stan faktyczny
Skarżąca OP była żoną byłego urzędnika Parlamentu Europejskiego, B. Po rozwodzie w 2017 r., ponownie zawarli związek małżeński 29 stycznia 2021 r. Mieli czwórkę dzieci, w tym syna A, który w 2015 r. został uznany za osobę niepełnosprawną w 66%, a w 2021 r. w 90%. B zmarł [poufne] w 2021 r. po zdiagnozowaniu poważnej choroby w 2020 r. Córka B informowała służby Parlamentu o stanie zdrowia ojca, ponownym małżeństwie i niepełnosprawności brata przed śmiercią ojca. Parlament Europejski odmówił przyznania skarżącej renty rodzinnej oraz renty sierocej dla syna A, argumentując, że syn nie został formalnie uznany za dziecko pozostające na utrzymaniu przed śmiercią B.Rozstrzygnięcie
1) Stwierdza się nieważność decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 7 czerwca 2021 r. w zakresie, w jakim odmówiono w niej przyznania A renty sierocej.
2) W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
3) Parlament pokrywa własne koszty i zostaje obciążony kosztami poniesionymi przez OP.
4) Rada Unii Europejskiej pokrywa własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
WYROK SĄDU (czwarta izba)
z dnia 7 czerwca 2023 r. (
*1
)
Służba publiczna – Urzędnicy – Renta rodzinna – Odmowa przyznania – Żyjący małżonek – Przesłanki kwalifikujące – Czas trwania małżeństwa – Zarzut niezgodności z prawem – Artykuł 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego – Artykuł 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego – Renta sieroca – Odmowa przyznania – Pojęcie „dziecka pozostającego na utrzymaniu” – Naruszenie prawa
W sprawie T‑143/22
OP, którą reprezentował F. Moyse, adwokat,
strona skarżąca,
przeciwko
Parlamentowi Europejskiemu, który reprezentowali J. Van Pottelberge i M. Windisch, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranemu przez
Radę Unii Europejskiej, którą reprezentowali M. Bauer i M. Alver, w charakterze pełnomocników,
interwenient,
SĄD (czwarta izba),
w składzie: R. da Silva Passos, prezes, I. Reine i T. Pynnä (sprawozdawczyni), sędziowie,
sekretarz: V. Di Bucci,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
uwzględniwszy, że w terminie trzech tygodni od dnia powiadomienia stron o zakończeniu pisemnego etapu postępowania nie wpłynął wniosek stron o wyznaczenie rozprawy, i postanowiwszy, na podstawie art. 106 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem, orzec w przedmiocie skargi bez przeprowadzenia ustnego etapu postępowania,
wydaje następujący
Wyrok ( )
W skardze opartej na art. 270 TFUE skarżąca, OP, żąda, po pierwsze, stwierdzenia nieważności decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 7 czerwca 2021 r. w zakresie, w jakim oddalono wniosek skarżącej o przyznanie renty rodzinnej z powodu śmierci jej małżonka, byłego urzędnika Parlamentu, a także, w imieniu jej syna A, stwierdzenia nieważności tej samej decyzji w zakresie, w jakim oddalono wniosek skarżącej o przyznanie renty sierocej dla ich niepełnosprawnego syna (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).
Okoliczności powstania sporu
Skarżąca zawarła związek małżeński z B w 1980 r. Rozwód między małżonkami został orzeczony w 2017 r. W dniu 29 stycznia 2021 r. skarżąca ponownie zawarła związek małżeński z B. Małżeństwo to miało czwórkę dzieci, w tym syna, o którym mowa w pkt 1 powyżej, urodzonego w dniu [poufne] ( ). W 2015 r. syn ten został uznany przez władze belgijskie za osobę niepełnosprawną w 66 %. W zaświadczeniu lekarskim dotyczącym orzeczenia o niepełnosprawności syna skarżącej, z dnia 9 kwietnia 2021 r., lekarz tego ostatniego stwierdził, że jest on niepełnosprawny [poufne] w 90 %.
B był byłym urzędnikiem Parlamentu, który przeszedł na emeryturę w czerwcu 2019 r. W dniu 18 czerwca 2020 r. zdiagnozowano u niego poważną chorobę, a w dniu [poufne] zmarł.
W dniu 22 marca 2021 r. B udzielił swojej córce pełnomocnictwa do zarządzania jego sprawami w relacji ze wspólnym systemem ubezpieczenia zdrowotnego instytucji Wspólnot Europejskich (RCAM). Tego samego dnia za pośrednictwem poczty elektronicznej skontaktowała się ona ze służbami Parlamentu w celu poinformowania ich o stanie zdrowia swojego ojca, o ponownym zawarciu małżeństwa pomiędzy jej rodzicami oraz o istnieniu czworga ich dzieci. Zwróciła się również z pytaniami dotyczącymi uprawnień matki do renty rodzinnej.
W dniu 25 marca 2021 r. córka małżeństwa przesłała służbom Parlamentu, za pośrednictwem poczty elektronicznej dodatkowe informacje dotyczące jej rodziców. Wspomniała również, że śmierć jej ojca jest nieuchronna, a jedno z dzieci jej rodziców jest niepełnosprawne. Ponowiła swoje pytanie dotyczące praw jej matki do renty rodzinnej.
W dniu 29 marca 2021 r. służby Parlamentu przesłały córce małżeństwa dokumenty do wypełnienia, w celu aktualizacji akt jej ojca. Córka małżeństwa w odpowiedzi poinformowała, że jej ojciec zmarł dwa dni wcześniej, i zapytała o dalsze kroki.
W dniu 30 marca 2021 r. służby Parlamentu udzieliły odpowiedzi córce małżeństwa i zażądały wypełnienia przez skarżącą formularza przesłanego poprzedniego dnia. Tego samego dnia córka małżeństwa przesłała służbom Parlamentu wypełnione dokumenty wraz z załączonymi dokumentami potwierdzającymi.
W tym samym dniu służby Parlamentu potwierdziły otrzymanie wypełnionych dokumentów i przesłały córce małżeństwa dokumenty do wypełnienia w celu złożenia wniosku o przyznanie jej niepełnosprawnemu bratu renty sierocej. Jeszcze tego samego dnia córka małżeństwa przesłała służbom Parlamentu jeden z tych dokumentów, należycie wypełniony i poinformowała je, że wkrótce zostanie przesłane także zaświadczenie lekarskie.
W dniu 9 kwietnia 2021 r. Parlament poinformował córkę małżeństwa pocztą elektroniczną, że renta sieroca nie może zostać przyznana jej niepełnosprawnemu bratu, ponieważ wniosek nie został złożony przed śmiercią B.
W dniu 15 kwietnia 2021 r. córka małżeństwa wysłała pocztą elektroniczną do służb Parlamentu wiadomość, w której poinformowała o przyjęciu do wiadomości ich odpowiedzi dotyczącej renty sierocej dla brata, przypomniała, że brat jest niepełnosprawny od pięciu lat, i przesłała dokumenty wypełnione przez lekarza rodzinnego. Zwróciła się ona również z pytaniami dotyczącymi zwrotu kosztów leczenia brata i skarżącej. Tego samego dnia służby Parlamentu odpowiedziały, że zwrot kosztów leczenia niepełnosprawnego syna małżeństwa nie jest możliwy, ponieważ nie był on dzieckiem pozostającym na utrzymaniu w chwili śmierci B. Również w tym samym dniu córka małżeństwa przesłała pocztą elektroniczną odpowiedź służbom Parlamentu, udzielając dodatkowych informacji na temat sytuacji swojej rodziny.
W dniu 5 maja 2021 r. kierownik działu ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent Parlamentu poinformował skarżącą o swojej decyzji w sprawie przyznania jej świadczenia na wypadek śmierci na podstawie art. 70 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”).
W dniu 7 czerwca 2021 r. służby Parlamentu, zaskarżoną decyzją, poinformowały skarżącą, że po pierwsze, zgodnie z art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego nie jest możliwe przyznanie jej renty rodzinnej, a po drugie, że ze względu na to, że w chwili śmierci B nie było dzieci pozostających na utrzymaniu uznanych przez dział praw indywidualnych Parlamentu, to również niepełnosprawny syn małżeństwa nie ma prawa do renty sierocej.
W dniu 10 sierpnia 2021 r. skarżąca złożyła do Parlamentu zażalenie, w którym zażądała, po pierwsze, stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, a po drugie, przyznania jej samej renty rodzinnej oraz renty sierocej jej synowi.
Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. (zwaną dalej „decyzją oddalającą zażalenie”) Parlament oddalił zażalenie skarżącej. W decyzji tej Parlament, powołując się na brzmienie art. 80 regulaminu pracowniczego, wyjaśnił, że dziecko nie może zostać uznane za dziecko pozostające na utrzymaniu na podstawie art. 2 ust. 5 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, bez złożenia wniosku w tym celu do administracji i bez sprawdzenia przez nią spełnienia przesłanek z tym związanych.
Żądania stron
Skarżąca wnosi do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
–
o ile zajdzie taka potrzeba, stwierdzenie nieważności decyzji oddalającej zażalenie;
–
przyznanie jej prawa do renty rodzinnej i przyznanie jej synowi, A, prawa do renty sierocej;
–
obciążenie Parlamentu kosztami postępowania.
Parlament wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
[…]
W przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności
Na poparcie swych żądań stwierdzenia nieważności skarżąca podnosi sześć zarzutów mających na celu wykazanie niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, opartych zasadniczo:
–
pierwszy z nich, dotyczący renty rodzinnej, na niezgodności z prawem art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego;
–
drugi, dotyczący renty rodzinnej, na naruszeniu prawa przy stosowaniu art. 18 i 20 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego;
–
trzeci, dotyczący renty rodzinnej, na oczywistym błędzie w ocenie jej szczególnej sytuacji;
–
czwarty, dotyczący renty sierocej jej syna, na niezgodności z prawem art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego;
–
piąty, dotyczący naruszenia renty sierocej jej syna, na naruszeniu prawa przy stosowaniu art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego;
–
szósty, dotyczący renty sierocej jej syna i podniesiony tytułem ewentualnym, na naruszeniu przez Parlament obowiązku dbałości.
[…]
W przedmiocie zarzutu piątego, dotyczącego naruszenia prawa przy stosowaniu art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego
[…]
– W przedmiocie zasadności zarzutu piątego
Skarżąca utrzymuje, że Parlament popełnił błąd przy stosowaniu art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, uzasadniając odmowę przyznania renty sierocej jej synowi na tej podstawie, że w chwili śmierci jej małżonka syn ten nie był uznany za dziecko pozostające na utrzymaniu zmarłego małżonka.
Zdaniem skarżącej jej syn znajduje się bowiem w sytuacji przewidzianej w art. 2 ust. 5 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, a mianowicie w sytuacji dziecka, które ze względu na inwalidztwo nie jest w stanie samodzielnie się utrzymywać, i to przez cały okres inwalidztwa. Tym samym wymogi art. 2 ust. 3 lit. b) załącznika VII do regulaminu pracowniczego nie znajdują zastosowania, ponieważ dodatek na niepełnosprawne dziecko przyznawany jest automatycznie. Ponadto Parlament niesłusznie wymagał, aby uznanie dziecka za niepełnosprawne nastąpiło przed śmiercią rodzica, który był urzędnikiem państwowym, w sytuacji gdy dziecko to zostało zgłoszone do służb Parlamentu przed śmiercią. Służby Parlamentu zażądały dodatkowych dokumentów dopiero dwa dni po śmierci urzędnika, podczas gdy natychmiastowa odpowiedź ze strony Parlamentu na pytania córki zmarłego urzędnika mogłaby pozwolić na dokonanie formalności administracyjnych przed tą śmiercią.
Parlament odpowiada, że aby otrzymać rentę sierocą, dziecko musi zostać „uznane” za pozostające na utrzymaniu w chwili śmierci urzędnika zgodnie z art. 80 regulaminu pracowniczego. W niniejszej sprawie urzędnik nigdy nie podjął działań w kwestii dodatku na pełnoletnie, niepełnosprawne dziecko. Tymczasem z systematyki i celu art. 2 ust. 5 załącznika VII do regulaminu pracowniczego wynika, że przyznanie tego dodatku następuje na wniosek, w którym urzędnik informuje administrację o sytuacji swojego dziecka, a który to wniosek organ powołujący następnie rozpatruje. Zwykła informacja dotycząca istnienia dziecka niepełnosprawnego, bez dowodów z dokumentów, zawarta w wiadomości elektronicznej wysłanej do administracji przez córkę byłego urzędnika, której pełnomocnictwo ograniczało się do zarządzania sprawami związanymi z RCAM, nie wystarcza, aby uznać, że dziecko powinno zostać uznane za pozostające na utrzymaniu.
W tym względzie należy przypomnieć, że art. 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego stanowi, że jeżeli urzędnik umiera, nie pozostawiając małżonka uprawnionego do otrzymywania renty rodzinnej, „dzieciom będącym na utrzymaniu zmarłego w chwili śmierci w rozumieniu art. 2 załącznika VII [do regulaminu pracowniczego] przysługuje renta sieroca […]”.
Na wstępie należy stwierdzić, że różne wersje językowe art. 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego różnią się od siebie. O ile bowiem jedynie wersje francuska, włoska i rumuńska tego przepisu używają sformułowania „dzieci uznane za będące na utrzymaniu”, inne wersje językowe nie używają terminu „uznane za”. I tak, tytułem przykładu, w wersji niemieckiej mowa jest o „unterhaltsberechtigte Kinder”, w wersji angielskiej o „children dependent on the deceased”, w wersji fińskiej o „virkamiehen huollettavina olevat lapset”, a w wersji portugalskiej o „filhos que sejam considerados como estando a seu cargo”.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału sformułowania użytego w jednej z wersji językowych przepisu prawa Unii nie można traktować jako jedynej podstawy jego wykładni lub przyznawać mu w tym zakresie pierwszeństwa względem innych wersji językowych. Przepisy prawa Unii należy bowiem interpretować i stosować w sposób jednolity w świetle wersji sporządzonych we wszystkich językach Unii. W przypadku wystąpienia rozbieżności między różnymi wersjami językowymi tekstu prawa Unii dany przepis należy interpretować z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego jest częścią (zob. wyrok z dnia 12 września 2019 r., A i in., C‑347/17, EU:C:2019:720, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo; wyrok z dnia 16 stycznia 2018 r., SE/Rada, T‑231/17, niepublikowany, EU:T:2018:3, pkt 34).
Tym samym wykładni art. 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego należy dokonywać z uwzględnieniem zarówno celu tego przepisu, jak i kontekstu, w jaki się on wpisuje.
Co się tyczy definicji osób uprawnionych do renty sierocej, czyli dzieci pozostających na utrzymaniu zmarłego urzędnika, art. 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego odsyła do art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego w całości, a nie tylko do art. 2 ust. 2, w którym zdefiniowano pojęcie „dziecka pozostającego na utrzymaniu”. W związku z tym, ze względu na spójność przepisów regulaminu pracowniczego, w celu zdefiniowania pojęcia „dziecka pozostającego na utrzymaniu” należy odwołać się do wszystkich właściwych przepisów art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego (wyrok z dnia 20 stycznia 2009 r., Klein/Komisja, F‑32/08, EU:F:2009:3, pkt 39).
Prawdą jest, że art. 2 ust. 5 załącznika VII do regulaminu pracowniczego odnosi się wyraźnie do dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu, podczas gdy ust. 2 tego artykułu jest sformułowany w sposób bardziej ogólny. Niemniej jednak kryteria przewidziane w art. 2 ust. 5 załącznika VII są uzasadnione nie tylko w odniesieniu do przyznawania dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu, lecz również w odniesieniu do przyznawania renty sierocej. Od pewnego wieku dzieci powinny bowiem być w stanie samodzielnie się utrzymywać i nie mogą stanowić obciążenia dla budżetu Unii, co dotyczy również świadczeń pieniężnych przewidzianych w art. 80 regulaminu pracowniczego (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2009 r., Klein/Komisja, F‑32/08, EU:F:2009:3, pkt 40).
Artykuł 2 ust. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego definiuje pojęcie „dziecka pozostającego na utrzymaniu”, wyjaśniając, że chodzi o „dziecko urzędnika lub jego małżonka pochodzące z małżeństwa, niepochodzące z małżeństwa lub przysposobione, na którego utrzymanie rzeczywiście łoży urzędnik”. Ustęp 3 lit. a) tego artykułu przewiduje, że dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu przyznawany jest automatycznie na dzieci poniżej 18. roku życia, podczas gdy ust. 5 tego artykułu dotyczy w szczególności sytuacji pełnoletnich dzieci niepełnosprawnych i przewiduje, że „[d]odatek jest dalej wypłacany niezależnie od wieku dziecka, w przypadku gdy dziecko ze względu na ciężką chorobę lub inwalidztwo nie jest w stanie samodzielnie się utrzymywać, przez cały okres choroby lub inwalidztwa”.
Ponadto w celu stosowania art. 2 ust. 5 załącznika VII do regulaminu pracowniczego organ powołujący powinien ustalić, w każdym konkretnym przypadku i z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danego przypadku, czy chodzi o ciężką chorobę lub inwalidztwo, ze względu na które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymywać (wyrok z dnia 21 października 2003 r., Birkhoff/Komisja, T‑302/01, EU:T:2003:276, pkt 40).
W tym względzie termin „dalej wypłacany” użyty w art. 2 ust. 5 załącznika VII do regulaminu pracowniczego nie oznacza, że prawodawca zamierzał zachować prawo do dodatku na dziecko niepełnosprawne, gdy staje się ono pełnoletnie, wykluczając przy tym sytuację, w której dziecko jest niepełnosprawne po osiągnięciu pełnoletności. Z orzecznictwa wynika bowiem, że o ile przepis ten w sposób oczywisty obejmuje sytuację, w której wypłaty na podstawie ust. 3 i wypłaty na podstawie ust. 5 są dokonywane nieprzerwanie w czasie, o tyle nie jest wykluczone, że wypłata danego zasiłku może zostać przerwana (wyrok z dnia 30 listopada 1994 r., Dornonville de la Cour/Komisja, T‑498/93, EU:T:1994:278, pkt 33).
Należy dodać, że sytuacja, w której dziecko pozostaje na utrzymaniu w rozumieniu art. 2 ust. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, niezależnie od tego, czy chodzi o dziecko urzędnika lub jego małżonka pochodzące z małżeństwa, niepochodzące z małżeństwa lub przysposobione, uprawnia do otrzymania dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu, o ile na jego utrzymanie rzeczywiście łoży urzędnik, a ponadto spełniona jest jedna z przesłanek wymienionych w art. 2 ust. 3 i 5. Musi ono zatem być w wieku poniżej 18. roku życia albo być w przedziale wiekowym od 18 do 26 lat i być w trakcie kształcenia szkolnego lub zawodowego, albo ze względu na ciężką chorobę lub inwalidztwo nie jest ono w stanie samodzielnie się utrzymywać. W każdym z tych trzech przypadków regulamin pracowniczy nie przyznaje organowi powołującemu jakichkolwiek uprawnień dyskrecjonalnych w zakresie przyznania lub odmowy przyznania rozpatrywanej renty sierocej, lecz przyznaje mu ograniczoną swobodę w tym znaczeniu, że organ ten jest zobowiązany do przyznania tej renty, jeżeli stwierdzi, że spełnione są przesłanki, i do nieprzyznawania jej w przeciwnym wypadku (zob. analogicznie wyroki: z dnia 21 października 2003 r., Birkhoff/Komisja, T‑302/01, EU:T:2003:276, pkt 38; z dnia 17 listopada 2021 r., KR/Komisja, T‑408/20, niepublikowany, EU:T:2021:788, pkt 23).
Tym samym z łącznej lektury przepisów art. 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego i art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego wynika, że prawo do renty sierocej w przypadku takim jak przypadek syna skarżącej jest uzależnione od spełnienia trzech przesłanek. Dwie pierwsze przesłanki mają charakter materialny w tym znaczeniu, że syn skarżącej ze względu na ciężką chorobę lub inwalidztwo nie jest w stanie samodzielnie się utrzymywać, a zmarły urzędnik rzeczywiście łożył na jego utrzymanie. Trzecia przesłanka ma charakter czasowy, w tym znaczeniu, że syn skarżącej powinien pozostawać na utrzymaniu zmarłego urzędnika w chwili jego śmierci.
Argumenty Parlamentu, zgodnie z którymi należy dodać dodatkową przesłankę związaną z datą wydania decyzji o uznaniu statusu dziecka pozostającego na utrzymaniu, nie znajdują oparcia w art. 80 regulaminu pracowniczego w związku z art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, biorąc pod uwagę kontekst, w jaki wpisują się te przepisy i ich cel.
Przede wszystkim należy zauważyć, że art. 80 akapit trzeci regulaminu pracowniczego przewiduje, iż w przypadku gdy urzędnik lub osoba uprawniona do emerytury za wysługę lat umiera, a przesłanki określone w akapicie pierwszym tego artykułu nie zostały spełnione, dzieci uznane za pozostające na utrzymaniu w rozumieniu art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego są uprawnione do renty sierocej na warunkach określonych w art. 21 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego. Przepis ten, który dotyczy tego samego uprawnienia do renty sierocej, nie odnosi się do przesłanki proceduralnej dotyczącej istnienia decyzji o uznaniu, która powinna była zostać wydana przed śmiercią urzędnika.
Podobnie art. 37 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej, który przewiduje podobny mechanizm wypłacania renty sierocej na dzieci pozostające na utrzymaniu urzędników Unii, nie ustanawia żadnej przesłanki dotyczącej daty uznania statusu dziecka pozostającego na utrzymaniu. Przeciwnie, art. 37 akapit pierwszy Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej stanowi, że renta sieroca przysługuje dzieciom „będącym na utrzymaniu zmarłego [pracownika lub osoby uprawnionej do emerytury za wysługę lat lub renty inwalidzkiej], [w chwili jego śmierci]” zgodnie z art. 80 regulaminu pracowniczego.
Wprawdzie, jak podnosi Parlament, dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu jest przyznawany automatycznie w przypadku dziecka poniżej 18. roku życia, lecz w innych przypadkach jest przyznawany na wniosek zainteresowanego urzędnika (wyrok z dnia 14 grudnia 1990 r., Brems/Rada, T‑75/89, EU:T:1990:88, pkt 23). Jednakże jedynym zadaniem tego wniosku jest umożliwienie organowi powołującemu sprawdzenie, czy spełnione są przesłanki materialne i czasowe, o których mowa w pkt 92 powyżej, oraz przyznanie, jeśli tak jest, dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu. Wymóg, który nie jest nałożony przez te przepisy, zgodnie z którym uznanie przez służby Parlamentu powinno nastąpić przed śmiercią, stanowi dodatkową przesłankę, której spełnienia nie można wymagać do tego celu.
Ponadto wspomniane przepisy nie przewidują, aby wniosek miał być sporządzony w jakiejkolwiek szczególnej formie lub aby towarzyszyły mu jakiekolwiek dokumenty potwierdzające. I tak, tytułem przykładu, z okoliczności faktycznych sprawy, w której zapadł wyrok z dnia 30 listopada 1994 r., Dornonville de la Cour/Komisja (T‑498/93, EU:T:1994:278), wynika, że dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu został przyznany skarżącej w tej sprawie, z mocą wsteczną, od momentu gdy skarżąca została wezwana do przesłania dokumentów potwierdzających.
Następnie orzeczono, że dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu odpowiada celowi społecznemu uzasadnionemu kosztami wynikającymi z aktualnej i pewnej potrzeby, związanej z istnieniem dziecka i jego faktycznym utrzymaniem (zob. wyrok z dnia 7 maja 1992 r., Rada/Brems, C‑70/91 P, EU:C:1992:201, pkt 9 i przytoczone tam orzecznictwo). Przyznanie renty sierocej dzieciom pozostającym na utrzymaniu zmarłego urzędnika ma podobny cel. Tymczasem taki cel nie zostałby spełniony, gdyby organ powołujący mógł odmówić przyznania renty sierocej z powodów niezwiązanych z sytuacją dziecka, a także z przesłankami materialnymi i przesłanką czasową, które zostały przypomniane w pkt 92 powyżej.
O ile prawdą jest, że przepisy prawa Unii uprawniające do świadczeń finansowych należy interpretować ściśle (wyrok z dnia 30 listopada 1994 r., Dornonville de la Cour/Komisja, T‑498/93, EU:T:1994:278, pkt 39), o tyle z powyższych rozważań wynika, że jedynie łączne zastosowanie przepisów art. 80 regulaminu pracowniczego i art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, które uwzględnia ogólną systematykę uregulowania dotyczącego renty sierocej, a także szczególną sytuację danej osoby, mianowicie dziecka cierpiącego na ciężką chorobę lub dotknięte inwalidztwem jest zgodne z celem społecznym, jakiemu służy wypłata renty sierocej na rzecz takiego dziecka, które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymywać (zob. podobnie i analogicznie wyroki: z dnia 30 listopada 1994 r., Dornonville de la Cour/Komisja, T‑498/93, EU:T:1994:278, pkt 39; z dnia 29 listopada 2011 r., Birkhoff/Komisja, T‑10/11 P, EU:T:2011:699, pkt 50).
W związku z tym wyrażenie „w chwili śmierci” użyte w art. 80 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego, należy rozumieć jako odnoszące się do daty, którą należy mieć na względzie w celu dokonania oceny, czy dziecko zmarłego urzędnika spełnia przesłanki określone w art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego, a nie do daty, w której organ powołujący powinien wydać decyzję w tym względzie. Oznacza to, że o ile materialne przesłanki dotyczące dziecka pozostającego na utrzymaniu są spełnione przed śmiercią urzędnika, o tyle nie jest konieczne, aby działania administracyjne mające na celu uzyskanie dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu zostały ukończone przed śmiercią.
Z całości powyższych rozważań wynika, że odmawiając przyznania renty sierocej synowi skarżącej ze względu na to, że w chwili śmierci B nie został on jeszcze uznany za dziecko pozostające na jego utrzymaniu przez dział praw indywidualnych, Parlament błędnie zastosował art. 80 regulaminu pracowniczego w związku z art. 2 załącznika VII do regulaminu pracowniczego.
Należy zatem uwzględnić zarzut piąty. W związku z tym w zakresie, w jakim odmowa przyznania renty sierocej opiera się na jednej tylko podstawie, a z powyższego wynika, że podstawa ta nie jest zasadna, należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w odniesieniu do odmowy przyznania renty sierocej synowi skarżącej, bez konieczności orzekania w przedmiocie zarzutów czwartego i szóstego skierowanych również przeciwko odmowie przyznania renty sierocej.
– Wnioski w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności
[…]
Należy natomiast stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim dotyczy ona odmowy przyznania renty sierocej synowi skarżącej, bez konieczności orzekania w przedmiocie zarzutów czwartego i szóstego.
W przedmiocie żądań mających na celu uznanie prawa skarżącej do otrzymania renty rodzinnej i prawa jej syna do otrzymania renty sierocej
Skarżąca wnosi do Sądu o uznanie jej prawa do renty rodzinnej i prawa jej syna do otrzymywania renty sierocej. Wnosi ona również do Sądu o przyznanie jej synowi wspomnianej renty.
Artykuł 91 ust. 1 zdanie drugie regulaminu pracowniczego przyznaje sądowi Unii, w sporach o charakterze majątkowym, nieograniczone prawo orzekania i nakłada na niego w szczególności obowiązek rozstrzygnięcia zawisłych przed nim sporów w sposób zupełny oraz zagwarantowania praktycznej skuteczności wydawanych przez niego wyroków o stwierdzeniu nieważności w sprawach dotyczących służby publicznej (zob. wyrok z dnia 20 maja 2010 r., Gogos/Komisja, C‑583/08 P, EU:C:2010:287, pkt 49, 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
Wykonując nieograniczone prawo orzekania, sąd Unii nie kieruje nakazów do danych instytucji lub organów, lecz w razie potrzeby może zastępować te instytucje lub organy w podejmowaniu decyzji, które nieuchronnie wiążą się z wnioskami, do jakich sąd ten doszedł w wyniku dokonanej przez niego oceny prawnej sporu (wyrok z dnia 24 listopada 2021 r., KL/EBI,T‑370/20, EU:T:2021:822, pkt 113).
Należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem „spory o charakterze majątkowym” w rozumieniu art. 91 ust. 1 zdanie drugie regulaminu pracowniczego stanowią nie tylko skargi urzędników dotyczące odpowiedzialności instytucji lub organu Unii, lecz również wszelkie spory dotyczące zapłaty przez taką instytucję lub taki organ osobom uprawnionym kwoty, którą uważają oni za należną im na mocy regulaminu pracowniczego (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 grudnia 2007 r., Weißenfels/Parlament, C‑135/06 P, EU:C:2007:812, pkt 65; z dnia 20 maja 2010 r., Gogos/Komisja, C‑583/08 P, EU:C:2010:287, pkt 45).
Wynika z tego, że niniejszy spór, który dotyczy wypłaty renty rodzinnej i renty sierocej, jest sporem o charakterze majątkowym.
[…]
Co się tyczy przyznania renty sierocej, częściowe stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oznacza, że Parlament wydaje na podstawie art. 266 TFUE nową decyzję w sprawie przyznania renty sierocej synowi skarżącej. Do organu powołującego będzie zatem należało ponowne zbadanie, w świetle uzasadnienia niniejszego wyroku, sytuacji syna skarżącej w celu sprawdzenia, czy spełnione zostały przesłanki określone w pkt 92 powyżej. W związku z tym nie można obecnie stwierdzić, w sytuacji gdy organ powołujący powinien przeprowadzić to badanie, że syn skarżącej ma prawo do otrzymywania renty sierocej (wyrok z dnia 28 września 2011 r., Allen/Komisja, F‑23/10, EU:F:2011:162, pkt 117; zob. także a contrario wyrok z dnia 24 listopada 2021 r., KL/EBI, T‑370/20, EU:T:2021:822, pkt 121).
Zatem wniosek skarżącej o uznanie prawa jej syna do otrzymywania renty sierocej i o uzyskanie przyznania tej renty należy oddalić jako przedwczesny.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 134 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań każdej ze stron każda z nich pokrywa własne koszty. Niemniej jednak na mocy art. 135 § 1 tego regulaminu postępowania Sąd może zdecydować, jeżeli wymagają tego względy słuszności, że strona przegrywająca sprawę pokrywa własne koszty i zostaje obciążona tylko częścią kosztów poniesionych przez stronę przeciwną, a nawet, że nie zostaje nimi obciążona w ogóle.
W niniejszej sprawie żądania Parlamentu i skarżącej zostały odpowiednio uwzględnione tylko częściowo. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, należy obciążyć Parlament jego własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez skarżącą.
Rada pokrywa własne koszty zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania.
Z powyższych względów
SĄD (czwarta izba)
orzeka, co następuje:
1)
Stwierdza się nieważność decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 7 czerwca 2021 r. w zakresie, w jakim odmówiono w niej przyznania A renty sierocej.
2)
W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
3)
Parlament pokrywa własne koszty i zostaje obciążony kosztami poniesionymi przez OP.
4)
Rada Unii Europejskiej pokrywa własne koszty.
da Silva Passos
Reine
Pynnä
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 7 czerwca 2023 r.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: francuski.
( ) Poniżej zostały odtworzone jedynie te punkty wyroku, których publikację Sąd uznał za wskazaną.
( ) Poufne informacje utajnione.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło