T-208/16

WYROK SĄDU (druga izba) z dnia 5 lutego 2018 r. ( *1 ) Badania i rozwój technologiczny – Zaproszenia do składania wniosków i powiązane działania przewidziane w programie pracy ERBN na rok 2015 – Program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020) – Horyzont 2020 – Decyzja ERCEA uznająca wniosek złożony przez skarżącego za niekwalifikujący się do finasowania – Projekt dotyczący identyfikacji algorytmów matematycznych ułatwiających odczyt i analizę niektórych starych rękopisów – Nadużycie władzy – Błąd dotyczący okoliczności faktycznych – Naruszenie prawa – Oczywisty błąd w ocenie W sprawie T‑208/16 Graziano Ranocchia, zamieszkały w Rzymie (Włochy), reprezentowany przez adwokata C. Intina, strona skarżąca, przeciwko Agencji Wykonawczej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERCEA), reprezentowanej początkowo przez E. Chacon Mohedano, R. Maggio Panizzę i L. Moreau, a następnie przez E. Chacon Mohedano, R. Maggio Panizzę i F. Sgrittę, działające w charakterze pełnomocników, strona pozwana, mającej za przedmiot żądanie wniesione na podstawie art. 263 TFUE i zmierzające do stwierdzenia nieważności, po pierwsze, decyzji ERCEA Ares (2016) 1020667 z dnia 26 lutego 2016 r., w której oddaliła ona żądanie skarżącego zmiany decyzji o odmowie przyznania dotacji na wniosek o przeprowadzenie badań naukowych nr 682937, zatytułowany „PHercSchools2 – The Hellenistic Philosophical Schools in the Herculaneum Papyri”, po drugie, decyzji ERCEA Ares(2015) 5922529 z dnia 17 grudnia 2015 r., w której odmówiła ona przyznania dotacji na ten wniosek o przeprowadzenie badań i po trzecie, wszelkich wcześniejszych, późniejszych i powiązanych aktów, w tym wykazu projektów zatwierdzonych w ramach programu dotacji „ERC-Consolidator Grant”, opublikowanego w komunikacie prasowym z dnia 12 lutego 2016 r., SĄD (druga izba), w składzie: M. Prek, prezes, E. Buttigieg i B. Berke (sprawozdawca), sędziowie, sekretarz: E. Coulon, wydaje następujący Wyrok Okoliczności powstania sporu Program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont 2020 Program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji Horyzont 2020 został ustanowiony na podstawie art. 173 i 182 TFUE rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1291/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiającym program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” (2014–2020) i uchylającym decyzję 1982/2006/WE (Dz.U. 2013, L 347, s. 104), rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1290/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiającym zasady uczestnictwa i upowszechniania dla programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” (2014–2020) oraz zasady upowszechniania wyników i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1906/2006 (Dz.U. 2013, L 347, s. 81). Program ten przewiduje w szczególności, że Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERBN) koordynuje i finansuje projekty badawcze za pośrednictwem zaproszeń do składania wniosków. Artykuł 11 rozporządzenia nr 1290/2013, zatytułowany „Zaproszenia do składania wniosków”, stanowi w ust. 1, co następuje: „Zaproszenia do składania wniosków ogłasza się […] z uwzględnieniem w szczególności potrzeby przejrzystości i niedyskryminacji oraz potrzeby elastyczności właściwej z uwagi na zróżnicowany charakter sektorów badań naukowych i innowacji”. Artykuł 15 rozporządzenia nr 1290/2013, zatytułowany „Kryteria wyboru i przyznania dotacji”, ma następujące brzmienie: „1.   Oceny złożonych wniosków dokonuje się w oparciu o następujące kryteria udzielania: a) doskonałość; b) oddziaływanie; c) jakość i skuteczność realizacji. 2.   Do wniosków dotyczących działań w zakresie badań pionierskich ERBN zastosowanie ma wyłączne kryterium, o którym mowa w ust. 1 lit. a). […] 6.   Wnioski klasyfikowane są w kolejności odpowiadającej wynikom oceny. Na podstawie tej klasyfikacji dokonuje się wyboru. 7.   Oceny dokonują niezależni eksperci. […]”. Artykuł 16 rozporządzenia nr 1290/2013 dotyczy procedury przeglądu procesu oceny. Brzmi on następująco: „1.   Komisja lub odpowiedni organ finansujący stosuje przejrzystą procedurę przeglądu procesu oceny w przypadku wnioskodawców, którzy uważają, że ocena ich wniosków nie została przeprowadzona zgodnie z procedurami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, stosownym programie, planie prac lub w zaproszeniu do składania wniosków. 2.   Wniosek o dokonanie przeglądu oceny jest związany z konkretnym wnioskiem o udzielenie dotacji oraz zostaje złożony przez koordynatora wniosku o udzielenie dotacji w ciągu 30 dni od dnia, w którym Komisja lub odpowiedni organ finansujący poinformowały koordynatora o wynikach oceny. 3.   Komisja lub odpowiedni organ finansujący są odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku, o którym mowa w ust. 2. Czynność ta obejmuje tylko aspekty proceduralne oceny, nie zaś kwestie merytoryczne wniosku. 4.   Komitet ds. przeglądu procesu oceny, w którego skład wchodzą pracownicy Komisji lub pracownicy stosownego organu finansującego wydaje opinię na temat aspektów proceduralnych procesu oceny. Przewodniczy mu urzędnik Komisji lub stosownego organu finansującego z departamentu innego niż departament odpowiedzialny za zaproszenie do składania wniosków. Komitet może zalecić: a) ponowną ocenę wniosku przede wszystkim przez oceniających, którzy nie brali udziału w poprzedniej ocenie; b) potwierdzenie pierwotnej oceny. 5.   Na podstawie zalecenia, o którym mowa w ust. 4, Komisja lub odpowiedni organ finansujący wydaje decyzję i powiadamia koordynatora wniosku. Komisja lub odpowiedni organ finansujący podejmuje decyzję bez zbędnej zwłoki. 6.   Procedura przeglądu nie powoduje opóźnienia procesu wyboru wniosków niepodlegających przeglądowi. 7.   Procedura przeglądu nie wyklucza podjęcia przez uczestnika jakichkolwiek innych działań zgodnie z prawem Unii”. Artykuł 17 rozporządzenia nr 1290/2013, zatytułowany „Wnioski o udzielenie informacji i skargi”, stanowi, co następuje: „1.   Komisja zapewnia istnienie procedury umożliwiającej uczestnikom składanie zapytań lub skarg dotyczących ich udziału w programie »Horyzont 2020«. 2.   Komisja zapewnia udostępnienie wszystkim uczestnikom oraz opublikowanie w Internecie informacji dotyczących procedury zgłaszania wątpliwości, pytań lub skarg”. Artykuł 20 rozporządzenia nr 1290/2013, zatytułowany „Terminy wszczęcia”, przewiduje w ust. 2 lit. a), że kandydaci powinni być poinformowani o wyniku naukowej oceny ich wniosków w terminie nieprzekraczającym pięciu miesięcy od ostatecznej daty składania kompletnych wniosków. Komisja Europejska powierzyła zadania z zakresu zarządzania w ramach programu ramowego „Horyzont 2020” agencji wykonawczej ERBN (ERCEA). Ramy prawne w zakresie zarządzania przez agencje wykonawcze określa rozporządzenie Rady (WE) nr 58/2003 z dnia 19 grudnia 2002 r. ustanawiające statut agencji wykonawczych, którym zostaną powierzone niektóre zadania w zakresie zarządzania programami wspólnotowymi (Dz.U. 2003, L 11, s. 1). Artykuł 22 rozporządzenia nr 58/2003 przewiduje możliwość odwołania się w trybie administracyjnym do Komisji, która sprawuje kontrolę zgodności z prawem [aktów agencji]. Kryteria wyboru i procedura oceny zaproszeń do składania wniosków z 2015 r. Zaproszenia do składania wniosków z 2015 r., kryteria wyboru i procedury oceny zostały określone w programie prac ERBN na rok 2015 i w ramach zasad dotyczących składania wniosków oraz odpowiednich procedur oceny, wyboru i przyznawania dotacji mających zastosowanie do programu szczegółowego „Horyzont 2020” (zwanych dalej „zasadami ERBN”), zatwierdzonych decyzją Komisji C(2014) 2454 final z dnia 15 kwietnia 2014 r. dotyczącej zasad ERBN. Ponadto do zaproszeń do składania wniosków są dołączone informacje dla kandydatów, którzy odpowiedzieli na zaproszenie do składania wniosków w celu uzyskania dotacji (zwane dalej „informacjami dla kandydatów”). Program prac ERBN wskazuje, że w odniesieniu do wszystkich dotacji na badania pionierskie ERBN doskonałość jest jedynym kryterium oceny innowacyjnego charakteru, ambicji i wykonalności projektu, ale także kompetencji i kreatywności oraz zaangażowania głównego badacza. Procedura oceny jest bardziej szczegółowo opisana w pkt 3.6–3.8 zasad ERBN i składa się z dwóch etapów. Jedynie wnioski, które pomyślnie przejdą przez pierwszy etap, są dopuszczane do etapu drugiego. Na pierwszym etapie projekt jest oceniany w wersji skróconej, zawierającej opis projektu (rozszerzone streszczenie), doświadczenie i życiorysy głównego badacza. Dopiero na drugim etapie kompletny wniosek, tj. szczegółowy projekt badawczy (scientific proposal) jest poddawany badaniu i ocenie. Informacje te są również streszczone w informacjach dla kandydatów i dołączone do zaproszenia do składania wniosków. Ponadto zgodnie z pkt 3.6.1 akapit dwunasty zasad ERBN: „Zespół dokonuje oceny wniosku oraz jego pozycji w rankingu w oparciu o indywidualne oceny i dyskusję w łonie zespołu ekspertów, przyjmując ją większością głosów. Wynikiem etapu oceny zespołowej jest ranking. Na ostatnim etapie wzajemnej oceny zespół wskazuje wnioski rekomendowane do finansowania, jeżeli dostępne są wystarczające środki” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie fragmenty z tego aktu poniżej]. Z pkt 3.6.2 zasad ERBN wynika natomiast, że jeżeli okoliczność taką przewiduje program prac ERBN, ocena przez zespół ekspertów może obejmować również rozmowę kwalifikacyjną z głównym badaczem. Ponadto pkt 1.2.5 informacji dla kandydatów precyzuje, co następuje: „[…] Należy zauważyć, że komentarze poszczególnych recenzentów mogą nie być zawsze zbieżne – kontrowersje i rozbieżności opinii na temat wartości wniosku stanowią część »metody naukowej« i są uzasadnione. Ponadto zespół dokonujący oceny wniosków w ramach ERBN może przyjąć inne stanowisko niż to, które wynika z uwag każdego indywidualnego recenzenta. Tak na przykład dzieje się, w przypadku gdy dyskusja w ramach zespołu ujawni poważne niedociągnięcia wniosku, które nie zostały zidentyfikowane przez recenzentów indywidualnych. Uwagi zespołu odzwierciedlają decyzję podjętą w drodze konsensusu przez całość zespołu na podstawie wcześniejszych indywidualnych ocen przeprowadzonych na odległość przez niezależnych recenzentów, którymi mogą być eksperci nieotrzymujący wynagrodzenia lub członkowie zespołu, w oparciu o pogłębioną dyskusję i pozycję [danego wniosku] w rankingu, ustaloną w zależności od innych wniosków dyskutowanych na posiedzeniu zespołu”. W następstwie przeprowadzenia wzajemnej oceny naukowej ERCEA przedstawia kandydatom, zgodnie z pkt 3.8 zasad ERBN, wynik oceny w „liście informacyjnym” adresowanym do głównego badacza i podmiotu prawnego, będącego kandydatem. Procedura przeglądu oceny Na podstawie pkt 3.9 zasad ERBN wniosek o przegląd oceny należy skierować do wewnętrznego komitetu ds. przeglądu oceny. Zgodnie z pkt 3.9 akapit piąty zasad ERBN: „[…] Rolą komitetu ds. przeglądu oceny jest zapewnienie spójnej interpretacji prawnej tego rodzaju wniosków i równego traktowania kandydatów. Komitet dostarcza specjalistycznej opinii na temat realizacji procesu oceny na podstawie wszelkich dostępnych informacji dotyczących wniosku i jego oceny. Komitet działa w sposób niezależny. Niemniej jednak komitet sam nie dokonuje oceny wniosku. W przypadku ustalenia, iż doszło do nieprawidłowości w ramach procesu oceny, która mogła wpływać na decyzję o odmowie finansowania wniosku, komitet może zaproponować przeprowadzenie dalszej oceny całości lub części wniosku przez niezależnych ekspertów. W zależności od charakteru wniosku o przegląd oceny, komitet może zweryfikować życiorysy niezależnych ekspertów, ich indywidualne uwagi, a także sprawozdania z oceny. Komitet nie kwestionuje naukowej oceny zespołu właściwie wykwalifikowanych ekspertów. Na podstawie tej oceny komitet wskazuje urzędnikowi odpowiedzialnemu za zaproszenie do składania wniosków linię postępowania. Jeżeli komitet ds. przeglądu uzna, że istnieją dowody uzasadniające odwołanie w trybie administracyjnym, może zaproponować poddanie wniosku, w całości lub w części, ponownej ocenie przez niezależnych ekspertów lub utrzymanie pierwotnej oceny. Komitet ds. przeglądu może przedstawić wszelkie inne uwagi lub zalecenia […]”. W tym względzie pkt 1.2.5.1 akapit drugi informacji dla kandydatów wskazuje, że procedura przeglądu oceny dotyczy braków procedury oceny oraz w rzadkich przypadkach błędnych ustaleń faktycznych. Wreszcie pkt 3.9 akapit ósmy zasad ERBN precyzuje, że procedura przeglądu oceny wniosku nie stoi na przeszkodzie temu, by kandydaci skorzystali z innych środków prawnych, w tym ze skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Postępowanie administracyjne W dniu 30 lipca 2014 r. Komisja opublikowała w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zaproszenie do składania wniosków i powiązanych działań przewidziane w programie pracy ERBN na rok 2015 w ramach programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020) – „Horyzont 2020” (Dz.U. 2014, C 248, s. 6), w następstwie przyjęcia decyzji Komisji C(2014) 5008 z dnia 22 lipca 2014 r. W dniu 12 marca 2015 r. skarżący Graziano Ranocchia złożył do ERCEA wniosek o przyznanie dotacji typu „ERC Consolidator Grants” w ramach zaproszenia do składania wniosków do programu dotacji ERC Consolidator Grant 2015, rozpatrywany następnie przez zespół SH5 (kultura i twórczość kulturalna) (zwany dalej „zespołem SH5”) dla projektu dotyczącego zastosowania rentgenowskiej tomografii komputerowej z kontrastem fazowym do badania papirusu z Herkulanum. Dotacja, o którą wnioskowano, wyniosła 2 mln EUR, co odpowiada maksymalnej kwocie, jaka może zostać przyznana, powiększonej o dodatkową kwotę w wysokości 749226 EUR na zakup niezbędnego wyposażenia. Po przeprowadzeniu pierwszego etapu oceny zespół SH5 wyraził pozytywną ocenę na temat złożonego przez skarżącego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych. Opinia ta została podana do wiadomości skarżącego w pismach z dni 3 i 22 lipca 2015 r. Skarżący został również zaproszony do udziału w rozmowie kwalifikacyjnej. W dniu 5 października 2015 r. do ERCEA wpłynęła skarga formułująca zarzuty niewłaściwych praktyk badawczych, dotyczące wniosku o przeprowadzenia badań naukowych złożonego przez skarżącego, zgodnie z którą skarżący we wniosku posłużył się nieopublikowanymi badaniami przeprowadzonymi w innym instytucie przez inną grupę badawczą, przy udziale jednego ze współpracowników skarżącego pracującego dla instytutu badawczego, którego dotyczy postępowanie. Po przeprowadzeniu analizy skargi przez właściwy komitet wewnętrzny ERCEA, w dniu 30 października 2015 r. skarżący został wezwany pocztą elektroniczną do przedstawienia uwag w sprawie tych zarzutów. W dniu 5 listopada 2015 r. skarżący przedstawił wymagane wyjaśnienia i dodał, że jego współpracownik nie został nigdy poinformowany o niepublikowanym badaniu, które miało jakoby zostać przeprowadzone przez konkurencyjną grupę badawczą. Urzędnik odpowiedzialny w ramach ERCEA postanowił – na podstawie analizy zarzutu niewłaściwych praktyk badawczych i zgodnie z zaleceniem komitetu rady naukowej ds. konfliktu interesów, uchybień naukowych i kwestii etycznych – odrzucić ocenę przedstawioną przez jednego z ekspertów pracujących na odległość, który mógł znajdować się w sytuacji konfliktu interesów z powodu ścisłej współpracy z autorem skargi dotyczącej niewłaściwych praktyk badawczych. Po zakończeniu pierwszego etapu oceny skarżący, działając w charakterze głównego badacza, odbył w dniu 12 listopada 2015 r. rozmowę kwalifikacyjną z zespołem SH5. W piśmie z dnia 17 grudnia 2015 r. ERCEA poinformowała skarżącego o swojej decyzji Ares(2015) 5922529 o nieumieszczeniu jego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych w wykazie wniosków zatwierdzonych (zwanej dalej „decyzją o odmowie dotacji”), ponieważ zespół SH5 zdecydował na podstawie indywidualnych ocen ekspertów, załączonych do tego pisma, że spełnia on nie wszystkie kryteria oceny ERBN, ale tylko niektóre z nich. W piśmie tym ERCEA wyjaśniła, że zespół SH5 oparł swą ewaluację na ocenach ekspertów pracujących na odległość oraz na dyskusji pomiędzy członkami zespołu. W ten sposób, w oparciu o indywidualne oceny sześciu recenzentów zewnętrznych, a także o końcową rozmowę kwalifikacyjną ze skarżącym oraz o porównanie z pozostałymi wnioskami o przeprowadzenie badań naukowych, zespół SH5 postanowił nie rekomendować wniosku zgłoszonego przez skarżącego. Zarzuty podniesione przez zespół SH5 wobec skarżącego i jego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych dotyczyły co do zasady jego kompetencji w zakresie monitorowania aspektów technologicznych oraz finansowych projektu, a także stosunkowo niewielkiej roli przypisanej naukowcom z tytułem doktora. W dniu 21 grudnia 2015 r. skarżący został poinformowany o oddaleniu skargi dotyczącej zarzucanych mu niewłaściwych praktyk badawczych przez właściwy komitet wewnętrzny w porozumieniu z komitetem rady naukowej ds. konfliktu interesów, uchybień naukowych i kwestii etycznych. W dniu 22 grudnia 2015 r. skarżący złożył za pośrednictwem portalu elektronicznego udostępnionego uczestnikom programu „Horyzont 2020”, wniosek o dokonanie przeglądu oceny jego wniosku, zgodnie z pkt 3.9 zasad ERBN. W swoim wniosku o dokonanie przeglądu, po pierwsze, wskazał on, że przy składaniu wniosku o przeprowadzenie badań naukowych w 2015 r. stosował się do zaleceń ERCEA zakomunikowanych mu przy okazji jego poprzedniej kandydatury w 2014 r. Po drugie, zakwestionował on zarzut dotyczący możliwości monitorowania aspektów technologicznych projektu, twierdząc, że zarzut ten nie opierał się na jego pisemnym wniosku, ale na pytaniach zadanych w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej, z których na jedno odmówił odpowiedzi. Pytanie to, dotyczące fizyki, nie powinno być skierowane do niego – historyka i filozofa. Ponadto wymaganie, by główny badacz miał wiedzę na temat wszystkich aspektów technicznych projektu, w tym tych, które nie należą do jego specjalizacji, pozostaje w sprzeczności z polityką ERBN polegającą na wspieraniu projektów transdyscyplinarnych. Skarżący podkreślił również, że udzielił wyczerpującej odpowiedzi na dwa pozostałe pytania. Po trzecie, skarżący zakwestionował zarzut dotyczący nieznacznej roli w ramach projektu naukowców z tytułem doktorskim, podkreślając, że rola, jaką spełniali ci młodzi naukowcy, stanowiła sedno projektu. Po czwarte, skarżący twierdzi, że ocena zespołu SH5 była nieproporcjonalna, ponieważ przypisano w niej zbyt duże znaczenie jednej indywidualnej ocenie negatywnej – przez niego zakwestionowanej – podczas gdy pięć pozostałych było pozytywnych. W związku z tym twierdził on, że negatywna ocena wniosku wynikała bez wątpienia z opinii konkurującego badacza znajdującego się w sytuacji konfliktu interesów i w związku z tym nie powinna była zostać uwzględniona. Po piąte, skarżący podniósł w istocie, że na decyzję zespołu SH5 miało bez wątpienia wpływ prowadzone przeciwko niemu postępowanie w przedmiocie skargi na niewłaściwe praktyki badawcze, które zostało umorzone i o którym zostali poinformowani członkowie zespołu SH5. W dniu 12 lutego 2016 r. ERCEA wydała komunikat prasowy informujący o wykazie projektów zatwierdzonych przez zespół SH5 na rok 2015 (zwanym dalej „wykazem zatwierdzonych projektów”). W piśmie z dnia 26 lutego 2016 r. ERCEA powiadomiła skarżącego o przyjęciu decyzji Ares(2016) 1020667 kończącej przegląd oceny (zwanej dalej „decyzją z dnia 26 lutego 2016 r.”). W piśmie tym skarżący został poinformowany, że komitet ds. przeglądu zbadał jego skargę i potwierdził, że procedura oceny ERBN była w pełni przestrzegana zgodnie z zasadami ERBN i jej programem prac. ERCEA wskazała w tym piśmie wnioski końcowe komitetu ds. przeglądu. Z pisma tego wynika, że komitet ds. przeglądu stwierdził, że wniosek o przeprowadzenia badań naukowych złożony przez skarżącego został oceniony przez niezależnych ekspertów będących specjalistami w danej dziedzinie. Ów komitet stwierdził również, że decyzja o odmowie dotacji została wydana nie tylko na podstawie uwag ekspertów indywidualnych, lecz także na podstawie dyskusji, które miały miejsce w łonie zespołu SH5, oraz z uwzględnieniem klasyfikacji wniosku skarżącego w stosunku do pozostałych wniosków. Ponadto komitet podkreślił, że wyniki końcowej oceny jego wniosku o przeprowadzenie badań odzwierciedlały decyzję zespołu SH5 przyjętą w drodze konsensusu, niekoniecznie odzwierciedlającą każdą opinię ekspertów indywidualnych. Ponadto komitet ds. przeglądu uznał, że uwagi przedstawione przez skarżącego miały na celu podważenie oceny naukowej ekspertów lub zespołu SH5, podczas gdy taka ocena nie wchodzi w zakres jej kompetencji. Wreszcie komitet ds. przeglądu stwierdził, że przestrzegano zasad ERBN dotyczących konfliktu interesów oraz że nic nie wskazuje na to, by takowy konflikt interesów z recenzentami wniosku badawczego zachodził w niniejszej sprawie. Komitet wywiódł stąd, że nie doszło do uchybień proceduralnych w trakcie procedury oceny. Na podstawie tych wniosków komitetu ds. przeglądu ERCEA poinformowała skarżącego, że decyzja o odmowie dotacji została utrzymana w mocy. Przebieg postępowania i żądania stron Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 29 kwietnia 2016 r. skarżący wniósł niniejszą skargę. W dniu 19 lipca 2016 r. ERCEA złożyła odpowiedź na skargę. Skarżący złożył replikę w dniu 6 września 2016 r. ERCEA złożyła duplikę w dniu 28 października 2016 r. W dniu 13 lipca 2017 r. Sąd zwrócił się do stron z zapytaniem o dopuszczalność skargi ratione temporis w odniesieniu do niektórych aktów będących przedmiotem sporu. ERCEA i skarżący udzielili, odpowiednio, w dniach 19 i 28 lipca 2017 r. odpowiedzi na pytanie Sądu. Skarżący wnosi do Sądu o: – stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 lutego 2016 r.; – stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie dotacji; – stwierdzenie nieważności wszystkich aktów wcześniejszych, późniejszych i związanych z tymi aktami, w tym wykazu zatwierdzonych projektów; – zarządzenie włączenia jego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych do rankingu projektów już zatwierdzonych i finansowanych w ramach zaproszenia do składania wniosków z 2015 r.; – nakazanie przedstawienia niektórych dokumentów; – obciążenie ERCEA kosztami postępowania. ERCEA wnosi do Sądu o: – oddalenie skargi jako bezzasadnej; – oddalenie żądania przedstawienia niektórych dokumentów jako pozbawionego znaczenia dla sprawy; – obciążenie skarżącego kosztami postępowania. Co do prawa W trosce o ekonomię procesową i przy poszanowaniu zasady prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości sąd może orzec w przedmiocie skargi, nie będąc przy tym zobowiązanym do orzekania w przedmiocie wszystkich zarzutów i argumentów podnoszonych przez strony (zob. analogicznie wyrok z dnia 26 lutego 2002 r., Rada/Boehringer, C‑23/00 P, EU:C:2002:118, pkt 52). W niniejszej sprawie Sąd jest zdania, że skarga może zostać rozpatrzona co do istoty bez konieczności orzekania w przedmiocie jej dopuszczalności. W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania dotacji oraz decyzji z dnia 26 lutego 2016 r. Na poparcie swojej skargi skarżący podnosi trzy zarzuty, dotyczące, po pierwsze, nadużycia władzy wynikającego z oczywiście nieracjonalnej oceny jego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych, po drugie, nadużycia władzy wynikającego z przeinaczenia okoliczności faktycznych, a po trzecie, nadużycia władzy wynikającego z naruszeniem zasad ERCEA w zakresie oceny wniosków o przeprowadzenie badań. W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego nadużycia władzy wynikającego z oczywiście nieracjonalnej oceny wniosku o przeprowadzenie badań naukowych W pierwszej kolejności skarżący uważa w istocie, że decyzja o odmowie przyznania dotacji jest wadliwa z powodu nadużycia władzy. Twierdzi on, że powodom, które skłoniły zespół SH5 do oddalenia złożonego przez niego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych, przeczy dostarczona przez skarżącego dokumentacja i że nie wchodzą one w zakres procedury oceny naukowej. Skarżący dodaje, iż znał biegle wniosek i dziedziny, których ów wniosek dotyczył, oraz że udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania poza jednym. W drugiej kolejności nadużycie władzy nie ogranicza się jedynie do oceny, ale dotyczy również właściwego przełożenia indywidualnych ocen ekspertów pracujących na odległość w ramach ogólnej oceny końcowej zespołu SH5. Ta ocena końcowa była nieracjonalna i nieproporcjonalna ze względu na fakt, że synteza pięciu ocen bardzo pozytywnych i jednej częściowo negatywnej powinna prowadzić do całościowej oceny optymalnej i skutkować zatwierdzeniem wniosku skarżącego o przeprowadzenie badań naukowych. Zasady ERBN zostały naruszone, ponieważ ocena zespołu SH5 polegała jedynie na zwykłym przedstawieniu najbardziej negatywnej oceny indywidualnej, co skarżący wywodzi z faktu, iż podstawowe przesłanki decyzji o oddaleniu jego wniosku przez zespół SH5 pokrywały się z argumentacją piątego egzaminatora. W trzeciej kolejności skarżący zarzuca komitetowi ds. przeglądu, że „zignorował oczywiste wypaczenie kryterium doskonałości naukowej” oraz że zaprzeczył istnieniu konfliktu interesów w odniesieniu do piątego egzaminatora, który nie został wyłączony. Jego zdaniem zarzuty te dotyczą, w przeciwieństwie do tego, co ustalił komitet ds. przeglądu kwestii proceduralnych i metodologicznych, które wchodzą w zakres kompetencji tego komitetu, a nie do oceny naukowej projektu. ERCEA kwestionuje tę argumentację. W ramach tego zarzutu skarżący zarzuca ERCEA, że co do zasady dopuściła się nadużycia władzy wynikającego z oczywiście nieracjonalnej oceny jego wniosku oraz z nieprzestrzegania zasad ERBN dotyczących sposobu przeprowadzania oceny. Na poparcie tego argumentu skarżący podnosi zasadniczo, że zespół SH5 popełnił błąd, ponieważ przesłankom podjęcia decyzji o odmowie przyznania dotacji przeczy przedstawiona dokumentacja, oraz że nie dokonał on prawidłowego przełożenia ocen indywidualnych, jak wskazywała na to różnica pomiędzy tymi ocenami i końcową oceną zespołu. Wynika z tego, że zespół SH5 realizował inny cel niż cel oceny naukowej. Ponadto skarżący twierdzi, że komitet ds. przeglądu niesłusznie nie uwzględnił „oczywistego wypaczenia kryterium doskonałości naukowej” wynikającego z faktu, iż zespół SH5 uwzględnił wyłącznie indywidualną ocenę negatywną oraz zaprzeczył istnieniu konfliktu interesów. Zgodnie z orzecznictwem akt jest dotknięty wadą nadużycia władzy tylko wtedy, gdy z obiektywnych, istotnych i spójnych przesłanek wynika, że został on przyjęty wyłącznie lub w znacznej mierze w celu innym niż wskazany albo w celu obejścia szczególnej procedury przewidzianej w traktacie dla okoliczności danej sprawy (wyrok z dnia 10 marca 2005 r., Hiszpania/Rada, C‑342/03, EU:C:2005:151, pkt 64). Ponadto z utrwalonego orzecznictwa wynika, że w przypadku złożonych ocen organy Unii Europejskiej dysponują w niektórych obszarach prawa Unii szerokimi uprawnieniami dyskrecjonalnymi, w związku z czym kontrola sądów Unii w odniesieniu do tych ocen powinna ograniczać się do kontroli przestrzegania przepisów proceduralnych i uzasadnienia, materialnej prawdziwości okoliczności faktycznych przyjętych na potrzeby kwestionowanego rozstrzygnięcia, braku oczywistego błędu w ocenie tych okoliczności faktycznych oraz braku nadużycia władzy (zob. podobnie wyroki: z dnia 2 września 2010 r., Komisja/Deutsche Post, C‑399/08 P, EU:C:2010:481, pkt 97; z dnia 28 stycznia 2016 r., Heli-Flight/EASA, C‑61/15 P, niepublikowany, EU:C:2016:59, pkt 101). Ocena doskonałości naukowej wniosku o przeprowadzenie badań przez zespół ekspertów i recenzentów indywidualnych w odpowiednich dziedzinach nauki należy do kategorii złożonych ocen w rozumieniu orzecznictwa przywołanego w pkt 70 powyżej. W związku z tym do Sądu należy ustalenie, czy istnieją obiektywne, istotne i spójne przesłanki wskazujące, że decyzja o odmowie przyznania dotacji została podjęta w innych celach niż finansowanie projektów badawczych o doskonałej jakości naukowej, w taki sposób, że nadużycie władzy zostanie wykazane, jeżeli po weryfikacji, potwierdzą się zasadnicze tezy skarżącego, że ERCEA dokonała błędnych ustaleń stanu faktycznego, dopuściła się błędów w ocenie lub naruszyła zasady ERBN. W tym względzie, po pierwsze, jak wynika z pkt 3.6 akapit dwunasty zasad ERBN, decyzje zespołu nie są wyłącznie oparte na opiniach indywidualnych recenzentów, które powinny być dostępne przed spotkaniem z kandydatami, ale także na dyskusjach odbywających się wewnątrz danego zespołu. Ponadto pkt 1.2.5 informacji dla kandydatów precyzuje, z jednej strony, że zespół ekspertów ERBN może przyjąć inne stanowisko niż stanowisko, które można wywieść z uwag każdego indywidualnego recenzenta, w szczególności jeśli dyskusje te ujawniają niedociągnięcia wniosku, które nie zostały zidentyfikowane przez innych recenzentów indywidualnych, a z drugiej strony, że decyzja zespołu opiera się nie tylko na indywidualnych ocenach, ale również na dogłębnej dyskusji i zależy od klasyfikacji pozostałych wniosków. Tym samym, nawet jeśli obowiązkiem zespołu jest uwzględnić podczas dyskusji nad wnioskiem o przeprowadzenie badań naukowych wszystkie indywidualne recenzje, to jednak ostateczna ocena zespołu może z uwagi na przysługujący mu zakres uznania nie odzwierciedlać stanowiska, jakie zdaje się wynikać z uwag każdego indywidualnego recenzenta. W związku z tym ewentualna rozbieżność między większością opinii recenzentów a decyzją zespołu jest elementem normalnego przebiegu procedury oceny wartości naukowej wniosku o przeprowadzenie badań oraz interesu w jego realizacji. Tym samym, z wyjątkiem zaistnienia wykazanych błędnych ustaleń faktycznych lub oczywistego błędu w ocenie możliwość, że w trakcie dyskusji zespół badawczy zostanie przekonany argumentem podniesionym w jednej tylko recenzji indywidualnej, jest elementem normalnego przebiegu procedury oceny naukowej i nie pozostaje w sprzeczności z zasadami ERBN. Ponadto możliwość taka jest wyraźnie przewidziana w informacji dla kandydatów. Ponadto ocena wniosków opiera się w równiej mierze na dyskusjach zespołu oraz porównaniu różnych wniosków o przeprowadzenie badań naukowych. Tymczasem skarżący nie wykazał, że zespół SH5 dokonał błędnego ustalenia okoliczności faktycznych lub dopuścił się oczywistego błędu w ocenie, lecz ograniczył się do kwestionowania zastosowanych przez ten zespół kryteriów oceny i samej oceny swego wniosku, o której twierdzi – nie przedstawiając jednak na tę okoliczność, że przeczy jej dostarczona dokumentacja. W związku z tym ewentualna różnica zaistniała między ogółem indywidualnych recenzji a oceną końcową zespołu SH5 nie jest dowodem na realizację innego celu niż poszukiwanie doskonałej jakości naukowej, na naruszenie zasad ERBN lub na oczywisty błąd w ocenie po stronie zespołu SH5. Z tych samych powodów przyjęcie decyzji, która pokrywa się z jedną z indywidualnych recenzji, nawet przy wykazaniu tej tezy, nie może sama w sobie stanowić nadużycia władzy, oczywistego błędu w ocenie lub naruszenia zasad ERBN. Po drugie, ocenienie dokumentacji złożonej w ramach wniosku o przeprowadzenie badań naukowych w ten sam sposób jak ocenienie znaczenia pytań zadanych głównemu badaczowi przez zespół SH5 w czasie rozmowy kwalifikacyjnej oraz udzielonych na nie odpowiedzi wchodzi w zakres uznania zespołu SH5. W sytuacji gdy nie doszło do błędu w ocenie prawdziwości faktów ani do oczywistego błędu w ocenie, podważenie tych elementów oceny na planie naukowym nie może zatem stanowić naruszenia prawa. Po trzecie, jeżeli nie występują obiektywne, istotne i spójne wskazówki pozwalające udowodnić, że zastosowane kryteria oceny oraz ocena wniosku jak również rozmowa kwalifikacyjna ze skarżącym służyła innemu celowi niż ocena jakości naukowej jego wniosku, argumenty podniesione przez skarżącego nie mogą świadczyć o nadużyciu władzy. Decyzja o odmowie przyznania dotacji nie jest zatem dotknięta oczywistym błędem w ocenie, nie obciąża jej błędne ustalenie faktyczne lub naruszenie zasad ERBN, ani też nadużycie władzy. W tych okolicznościach decyzja z dnia 26 lutego 2016 r. w zakresie, w jakim ERCEA stwierdziła w niej, że zasady ERBN były przestrzegane, nie jest dotknięta zarzucanymi naruszeniami prawa. Jeśli chodzi o podważenie przez skarżącego wniosku komitetu ds. przeglądu, że nie zachodził konflikt interesów, pozostaje stwierdzić, iż skarżący nie przedstawił dowodów wykazujących istnienie konfliktu interesów z piątym recenzentem. W rzeczywistości skarżący podkreśla, że istnieje zbieżność pomiędzy – z jednej strony – prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem w przedmiocie skargi na niewłaściwe praktyki badawcze, zakończone wyłączeniem jednego z indywidualnych recenzentów ze względów na konflikt interesów – a z drugiej strony – uwagami piątego z recenzentów. W jego ocenie wniosek o istnieniu konfliktu interesów wynika z owej rzekomej zbieżności. Jednakże zbieżność taka, nawet gdyby została wykazana, nie może wobec braku innych dowodów stanowić sama w sobie wystarczającej podstawy uprawniającej wniosek o istnieniu sytuacji konfliktu interesów. Ponadto w przypadku braku innych dowodów nie sposób wywodzić wniosku o istniejącym konflikcie interesów z krytycznej recenzji naukowej wniosku skarżącego. W konsekwencji dowody przedstawione przez skarżącego nie wykazują, by decyzja z dnia 26 lutego 2016 r. – w zakresie, w jakim ERCEA stwierdza w niej, że żaden z recenzentów nie znajdował się w sytuacji konfliktu interesów – była niezgodna z prawem. W pozostałym zakresie dalsze argumenty skarżącego, w szczególności oparte na porównaniu z zatwierdzonymi wnioskami o przeprowadzenie badań naukowych, mają wyłącznie na celu podważenie oceny naukowej jego wniosku i nie pozwalają na wykazanie błędnego ustalenia stanu faktycznego ani oczywistego błędu w ocenie, w związku z czym należy je oddalić. Pierwszy zarzut jest zatem bezzasadny. W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego nadużycia władzy wynikającego z przeinaczenia okoliczności faktycznych Skarżący twierdzi, że sporna recenzja piątego z recenzentów, która zdecydowała o ostatecznym wyborze zespołu SH5, dowodzi nadużycia władzy. Kwestionuje on w istocie ocenę swego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych oraz swego doświadczenia osobistego przez tego recenzenta i wywodzi stąd, że decyzja zespołu SH5 jest niezgodna z prawem, ponieważ przypisała zbyt dużą wagę do piątej recenzji, o której twierdzi, że oparta jest na błędnych ustaleniach faktycznych. Jego zdaniem ocena, która nie odzwierciedla faktów, jest równoznaczna z nadużyciem władzy. W replice skarżący podnosi również, że decyzja o odmowie przyznania dotacji jest obarczona nadużyciem władzy, ponieważ została przyjęta w innym celu niż ocena doskonałości naukowej jego projektu badawczego. Uzasadniając ten argument, twierdził on co do zasady, że ocena piątego recenzenta, która nie opierała się na żadnych podstawach naukowych, dowodzi, że kryterium etyczne przeważyło nad kryterium doskonałości naukowej oraz że postępowanie w przedmiocie skargi na niewłaściwe praktyki badawcze miało wpływ na ocenę jego wniosku o przeprowadzenie badań. W tym względzie podkreśla on zbieżność pomiędzy wniesioną przeciwko niemu skargą na niewłaściwe praktyki badawcze, następnie oddaloną oraz oceną piątego recenzenta, a także obecnością dwóch członków komitetu ds. etyki podczas jego rozmowy kwalifikacyjnej z zespołem SH5. Podnosi on również, że dowodem takiego wpływu była zapamiętałość jednego z członków zespołu SH5 i jego inkwizytorski ton. Wreszcie twierdzi on, że uznanie doskonałości naukowej jego projektu badawczego w 2014 r. dowodzi, że jego projekt poprawiony w 2015 r. nie powinien być oddalony. ERCEA kwestionuje tę argumentację. W ramach zarzutu drugiego skarżący w istocie zarzuca ERCEA nadużycie władzy wynikające z nadmiernej wagi przypisanej ocenie piątego recenzenta w procesie podejmowania decyzji przez zespół SH5, oczywistego błędu w ocenie zespołu SH5, ponieważ ocena tego recenzenta była oparta na błędnych ustaleniach faktycznych, uwzględnienie argumentów o charakterze etycznym zamiast oparcie się wyłącznie na dowodach naukowych i naruszenie zasad ERBN. Kwestionuje on również dokonaną przez piątego recenzenta ocenę swego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych i swojej zdolności do monitorowania technicznych aspektów projektu oraz twierdzi, że ocena ta została oparta na błędnych ustaleniach faktycznych. W pierwszej kolejności, jak wynika z pkt 73–78 niniejszego wyroku, uwzględnienie oceny piątego recenzenta, w tak istotnym wymiarze, nie dowodzi samo w sobie – w sytuacji braku wykazania, iż doszło do nadużycia władzy, błędnego ustalenia faktycznego, oczywistego błędu w ocenie czy też naruszenia zasad ERBN – że decyzja o odmowie przyznania dotacji jest niezgodna z prawem. W drugiej kolejności zespół SH5 wskazał w uzasadnieniu decyzji o odmowie przyznania dotacji, że w kontekście ambitnego celu wniosku o przeprowadzenie badań naukowych, wynikającego z zastosowania technologii obrazowania do odczytania papirusów, w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej zespołu SH5 z głównym badaczem pojawiły się wątpliwości co do jego biegłości w zakresie aspektów technicznych i finansowych projektu. Po pierwsze, należy podkreślić, że niektóre okoliczności faktyczne, na które wskazał piąty recenzent, a które kwestionuje skarżący, nie zostały powołane w uzasadnieniu decyzji zespołu SH5. Stało się tak w szczególności w odniesieniu do spostrzeżenia, że technologia tomografii rentgenowskiej fazowej z kontrastem była już wykorzystywana przez nieakredytowanych badaczy uniwersyteckich, do uwagi dotyczącej braku możliwości przetransportowania manuskryptów z Włoch do Francji oraz do konstatacji, że rekonstrukcja omawianych tekstów przy użyciu tejże technologii zajęłaby dziesięciolecia. Ponadto sprawozdanie z oceny piątego recenzenta jest tylko jednym z elementów, które zostały uwzględnione przez zespół SH5. W związku z tym podważanie tych okoliczności faktycznych nie może skutkować wykazaniem oczywistego błędu w ocenie zespołu SH5. Po drugie, skarżący podnosi, że teza piątego recenzenta, zgodnie z którą skarżący nie ma wystarczającego doświadczenia w wykorzystywaniu tomografii rentgenowskiej fazowej z kontrastem do badania papirusów z Herkulanum, aby posiadać całkowitą biegłość w aspekcie technologicznym wniosku o przeprowadzenie badań naukowych, jest błędna, ponieważ publikacja wspólnego artykułu naukowego skarżącego i jego współpracowników udowodniła, że zespół ten posiada taką umiejętność kontroli i zarządzania technologicznym aspektem wniosku. Tymczasem ocena biegłości skarżącego w zakresie części technologicznej wniosku o przeprowadzenie badań, wymaganego stopnia biegłości oraz znaczenia aspektów technologicznych jest częścią oceny naukowej dokonanej przez zespół SH5. W związku z tym publikacja zbiorczego artykułu naukowego oraz obecność w zespole specjalistów z tej technologii nie mogą wykazać oczywistego błędu w ocenie zespołu SH5. Jak wynika bowiem z pkt 104 powyżej, zespół SH5 nie wyraził wątpliwości co do kompetencji naukowych członków zespołu badawczego, lecz wyłącznie co do kompetencji skarżącego jako głównego badacza w odniesieniu do biegłości w technologicznych aspektach projektu. Ponadto skarżący przyznaje, że odmówił udzielenia odpowiedzi na pytanie dotyczące elementów przenośnego stołu laboratoryjnego do tomografii rentgenowskiej fazowej z kontrastem, przewidzianego w projekcie, ponieważ nie należy to do jego specjalizacji. Twierdzi on również, że szczegóły techniczne są drugorzędne w ramach projektu oraz że w każdym wypadku zajmują się nimi inni członkowie zespołu badawczego. Ponadto żaden z dowodów przedstawionych przez skarżącego – samodzielnie lub łącznie z innymi dowodami – nie pozwala wykazać, że zespół SH5 dopuścił się oczywistego błędu w ocenie. W trzeciej kolejności, ponieważ zespoły ekspertów podejmują decyzję niezależnie dla każdego zaproszenia do składania wniosków, zatwierdzenie projektu skarżącego w 2014 r. nie gwarantowało późniejszego zatwierdzenia projektu podobnego. W tych okolicznościach zespół SH5 nie dopuścił się oczywistego błędu w ocenie, uznając, że istniały wątpliwości co do biegłości skarżącego w odniesieniu do części technologicznej wniosku o przeprowadzenie badań naukowych. W czwartej kolejności skarżący podnosi, że decyzja o odmowie przyznania dotacji została podjęta pod wpływem jednocześnie toczącego się przeciwko niemu postępowania o niewłaściwe praktyki badawcze oraz że zespół SH5 uwzględnił kryterium etyczne kosztem kryterium doskonałości naukowej, co wynika jego zdaniem z oceny piątego recenzenta, obecności dwóch członków komitetu ds. etyki w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej z zespołem SH5 i rzekomo inkwizytorskiego tonu eksperta tego zespołu, jak również z jego – jak to ocenia – zapamiętałości. W tym względzie, jak wynika z pkt 73–78 niniejszego wyroku, ocena piątego recenzenta jest tylko jednym z wielu elementów uwzględnionych przez zespół SH5. Co więcej, wbrew temu, co twierdzi skarżący, nie wynika z uzasadnienia decyzji o odmowie przyznania dotacji, by zespół SH5 przejął bezwarunkowo ocenę piątego recenzenta. W odniesieniu do twierdzenia, zgodnie z którym zespół SH5 wydał decyzję o odmowie przyznania dotacji, będąc pod wpływem wszczętego przeciwko skarżącemu a potem umorzonego postępowania dotyczącego niewłaściwych praktyk badawczych – skarżący nie dostarczył dowodów, które mogłyby wykazać istnienie takiego wpływu. Po pierwsze, nie można wywodzić przekonania o wpływie toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania w przedmiocie niewłaściwych praktyk badawczych z rzekomego podobieństwa pomiędzy krytyką sformułowaną przez piątego recenzenta a zarzutami stawianymi mu w tym postępowaniu. Nie można przekonania takiego wywodzić również z jakoby inkwizytorskiego tonu jednego z recenzentów w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej ze skarżącym. Z jednej strony bowiem ocena piątego recenzenta jest tylko jednym z elementów, które uwzględnił zespół SH5, z drugiej zaś – z uzasadnienia decyzji o odmowie przyznania dotacji nie wynika, by oparł on swą decyzję na zarzutach dotyczących wykorzystania dorobku innych badaczy. Po drugie, obecność członków komitetu ds. etyki w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej ze skarżącym, na którą się on powołuje, nawet gdyby została wykazana, nie dowodzi sama w sobie i wobec braku innych dowodów, że zespół SH5 dokonywał wyboru projektów w oparciu o inne kryteria niż kryterium doskonałości naukowej. Ponadto ERCEA kwestionuje twierdzenie, jakoby członkowie komitetu ds. etyki byli obecni podczas rozmowy kwalifikacyjnej ze skarżącym. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów w tym względzie. Po trzecie, okoliczność, że przewodniczący zespołu SH5 został poinformowany o toczącym się postępowaniu dotyczącym stawianych skarżącemu zarzutów o niewłaściwe praktyki badawcze, nie dowodzi wobec braku innych dowodów, że postępowanie to miało wpływ na ten zespół. W związku z tym skarżący nie wykazał, że zespół SH5 popełnił błąd w ocenie prawdziwości faktów lub oczywisty błąd w ocenie, przyjmując decyzję o odmowie przyznania dotacji. Ponadto, jeżeli nie występują obiektywne, istotne i spójne wskazówki pozwalające wykazać, że zastosowane kryteria oceny oraz ocena wniosku, jak również rozmowa kwalifikacyjna ze skarżącym służyła innemu celowi niż ocena jakości naukowej jego wniosku, dowody podniesione przez skarżącego również nie mogą świadczyć o nadużyciu władzy. Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że decyzja o odmowie przyznania dotacji była niezgodna z prawem. W konsekwencji decyzja z dnia 26 lutego 2016 r. w zakresie, w jakim ERCEA stwierdza w niej, że przestrzegano zasad ERBN, nie jest niezgodna z prawem. Zarzut drugi jest zatem bezzasadny. W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego nadużycia władzy wynikającego z naruszenia zasad ERBN dotyczących oceny wniosków o przeprowadzenie badań naukowych Na wstępie skarżący podnosi co do zasady, że jego wniosek o przeprowadzenie badań naukowych nie został oceniony zgodnie z kryterium doskonałości naukowej, i kwestionuje ocenę wartości swego wniosku, wymaganego przez zespół SH5 stopnia biegłości w technologicznym aspekcie projektu i jego życiorysu. Następnie zarzuca on zespołowi SH5 przeprowadzenie powierzchownego badania, które opierało się na nieprawdziwych ustaleniach faktycznych. Ponadto twierdzi on, że zespół SH5 dokonał nieprawidłowej oceny innowacyjnego charakteru złożonego przez niego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych oraz że zespół ten nie powinien był opierać swej oceny na wiedzy głównego badacza na temat drugorzędnego elementu technicznego. Wreszcie przekształcenie pięciu recenzji wyjątkowo pozytywnych w osąd jednolicie negatywny przeczy wszelkiej logice opartej na osiągnięciach i jest wewnętrznie sprzeczne. ERCEA kwestionuje tę argumentację. W ramach zarzutu trzeciego skarżący kwestionuje zasadniczo ocenę naukową swego wniosku o przeprowadzenie badań naukowych, wymaganego przez zespół SH5 stopienia biegłości, jeśli chodzi o technologiczny aspekt wniosku, w tym uwzględnienia kwestii technicznej, którą skarżący postrzega jako uzupełniającą, oraz ocenę jego życiorysu. Zarzuca on również zespołowi SH5, że dokonał powierzchownych badań, opierając się na nieprawdziwych ustaleniach faktycznych i oraz twierdzi, że przekształcenie pięciu recenzji pozytywnych w osąd negatywny jest sprzeczne z zasadami ERBN i stanowi nadużycie władzy. W tym względzie, i tak jak wynika z analizy dwóch pierwszych zarzutów, argumenty skarżącego dotyczące naukowej oceny wniosku o przeprowadzenie badań naukowych, wymaganego przez zespół SH5 stopienia biegłości, jeśli chodzi o technologiczny aspekt wniosku, w tym uwzględnienia kwestii technicznej, którą skarżący postrzega jako uzupełniającą, jak również argumenty dotyczące błędu w ocenie prawdziwości faktów oraz rozbieżności, która miała zaistnieć pomiędzy recenzjami indywidualnymi oraz decyzją o odmowie przyznania dotacji, nie mogą świadczyć o błędzie co do stanu faktycznego, oczywistym błędzie w ocenie lub nadużyciu władzy czy też naruszeniu zasad ERBN. Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że decyzja o odmowie przyznania dotacji była niezgodna z prawem. W konsekwencji decyzja z dnia 26 lutego 2016 r. w zakresie, w jakim ERCEA stwierdza w niej, że przestrzegano zasad ERBN, nie jest niezgodna z prawem. Zarzut trzeci jest zatem bezzasadny. Z powyższych rozważań wynika, że należy oddalić żądania stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania dotacji oraz decyzji z dnia 26 lutego 2016 r., będące przedmiotem zarzutów pierwszego i drugiego. Skarżący powołuje się na sprzeczność z prawem decyzji o odmowie przyznania dotacji oraz decyzji z dnia 26 lutego 2016 r. w celu uzyskania stwierdzenia nieważności aktów wcześniejszych, późniejszych, i związanych z tymi aktami, w tym wykazu zatwierdzonych projektów oraz uzyskania orzeczenia Sądu, w którym nakaże on ERCEA dopuszczenie wniosku o przeprowadzenie badań naukowych do projektów finansowanych. Mając na uwadze oddalenie zarzutów dotyczących decyzji o odmowie udzielenia dotacji oraz decyzji z dnia 26 lutego 2016 r., żądanie stwierdzenia nieważności aktów wcześniejszych, późniejszych, i związanych z tymi aktami, których dotyczy skarga, żądanie stwierdzenia nieważności wykazu zatwierdzonych projektów oraz żądanie, by Sąd nakazał ERCEA dopuszczenie wniosku o przeprowadzenie badań naukowych do projektów finansowanych – należy również oddalić. W przedmiocie żądania udostępnienia dokumentów Skarżący wnosi do Sądu o nakazanie przedstawienia, po pierwsze, klasyfikacji zatwierdzonych projektów finansowanych przez zespół SH5, po drugie, końcowych ocen, recenzji indywidualnych, uwag dotyczących projektów zatwierdzonych i finansowanych przez zespół SH5 i po trzecie, skargi na niewłaściwe praktyki badawcze wniesionej przeciw jego wnioskowi o przeprowadzenie badań naukowych, po czwarte, nazwiska piątego anonimowego recenzenta jego wniosku, i po piąte, nagrania swojej rozmowy kwalifikacyjnej z zespołem SH5 z dnia 12 listopada 2015 r. Z orzecznictwa wynika, że w celu umożliwienia Sądowi określenia, czy nakazanie przedłożenia niektórych dokumentów jest użyteczne dla właściwego przebiegu postępowania, strona podnosząca to żądanie ma obowiązek określić żądane dokumenty i dostarczyć Sądowi przynajmniej minimalne dowody potwierdzające użyteczność tych dokumentów dla potrzeb postępowania (wyroki: z dnia 17 grudnia 1998 r., Baustahlgewebe/Komisja, C‑185/95 P, EU:C:1998:608, pkt 93; z dnia 8 października 2008 r., Sogelma/EAR, T‑411/06, EU:T:2008:419, pkt 152). Przede wszystkim klasyfikacja zatwierdzonych projektów finansowanych przez zespół SH5, tak jak i oceny końcowe, indywidualne recenzje oraz uwagi dotyczące tych projektów byłyby użyteczne jedynie wtedy, gdy porównanie wniosku skarżącego o przeprowadzenie badań naukowych i tych projektów mogłoby wykazać oczywisty błąd w ocenie lub naruszenie zasad ERBN przez zespół SH5. Niemniej jednak porównanie to należy do oceny naukowej wniosków o przeprowadzenie badań naukowych. Tymczasem wobec braku jakiegokolwiek dowodu na okoliczność błędu w ocenie wniosku skarżącego o przeprowadzenie badań naukowych wspomniane porównanie nie może samo w sobie wykazać oczywistego błędu w ocenie lub naruszenia zasad ERBN. W związku z powyższym klasyfikacja zatwierdzonych projektów, oceny końcowe, indywidualne recenzje oraz uwagi dotyczące tych projektów nie są użyteczne dla celów tego postępowania. Następnie, jak wynika z pkt 87–90 i 121–123 niniejszego wyroku, skarga na niewłaściwe praktyki badawcze wniesiona przeciw wnioskowi skarżącego o przeprowadzenie badań naukowych nie jest użyteczna dla potrzeb niniejszego postępowania, ponieważ nie może ona wobec braku innych dowodów na okoliczność tego, że zespół SH5 dokonał oceny jego wniosku pod wpływem tej skargi, wykazać nadużycia władzy, oczywistego błędu w ocenie lub naruszenia zasad ERBN. Odnosi się to również do nazwiska piątego anonimowego recenzenta. Wreszcie, ponieważ treść rozmowy kwalifikacyjnej ze skarżącym nie była przedmiotem sporu między stronami i nie może wykazać nadużycia władzy, oczywistego błędu w ocenie lub naruszenia zasad ERBN, jej nagranie również nie jest użyteczne dla celów niniejszego postępowania. Nie ma zatem podstaw do nakazania ujawnienia tych dokumentów. Z ogółu wcześniejszych uwag wynika, że skargę należy oddalić w całości. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżący przegrał sprawę, należy nakazać mu – zgodnie z żądaniem strony skarżącej – pokrycie własnych kosztów oraz kosztów poniesionych przez ERCEA.   Z powyższych względów SĄD (druga izba) orzeka, co następuje:   1) Skarga zostaje oddalona.   2) Graziano Ranocchia zostaje obciążony kosztami postępowania.   Prek Buttigieg Berke Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 5 lutego 2018 r. Podpisy ( *1 ) Język postępowania: włoski.