T-212/02
PostanowienieTSUE2007-07-03CELEX: 62002TO0212ECLI:EU:T:2007:194
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Rady i Komisji zatwierdzająca umowę między WE a Konfederacją Szwajcarską w sprawie handlu produktami rolnymi, która przyznaje wyłączną ochronę nazwie „Champagne” dla win francuskich, jest aktem niekorzystnym dla szwajcarskich producentów wina z gminy Champagne, a tym samym czy ich skarga o stwierdzenie nieważności i odszkodowanie jest dopuszczalna i zasadna?Ratio decidendi
Sąd uznał skargę o stwierdzenie nieważności za niedopuszczalną, ponieważ zaskarżona decyzja nie wywoływała wiążących skutków prawnych, które mogłyby naruszać interesy skarżących. Na terytorium Wspólnoty, obowiązujące przepisy wspólnotowe (rozporządzenia nr 2392/89 i 753/2002) już przed wejściem w życie umowy uniemożliwiały skarżącym wprowadzanie ich win pod nazwą „champagne”, więc umowa nie zmieniła ich sytuacji prawnej. Na terytorium Szwajcarii, decyzja wspólnotowa nie wywoływała żadnych skutków prawnych, a sytuacja prawna skarżących była regulowana przez suwerenne decyzje władz szwajcarskich o ratyfikacji i wykonaniu umowy. Żądanie odszkodowania zostało oddalone, gdyż nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego między działaniem Wspólnoty a rzekomą szkodą na terytorium Wspólnoty, a w odniesieniu do szkody na terytorium Szwajcarii Sąd nie był właściwy do orzekania o odpowiedzialności przypisywanej władzom szwajcarskim.Stan faktyczny
Gmina Champagne w Szwajcarii, zrzeszenie producentów wina oraz stowarzyszenie dla obrony nazwy „champagne” wniosły skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Rady i Komisji 2002/309/WE, Euratom, która zatwierdziła umowę między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie handlu produktami rolnymi. Skarżący, producenci win z kantonu Vaud, wprowadzali do obrotu wina pod nazwą „champagne”. Kwestionowane postanowienia umowy przyznawały wyłączną ochronę nazwie „Champagne” dla win francuskich, przewidując jedynie dwuletni okres przejściowy na używanie tej nazwy dla win z kantonu Vaud poza terytorium wspólnotowym. Skarżący domagali się również odszkodowania za rzekomo poniesione szkody.Rozstrzygnięcie
1) Żądania stwierdzenia nieważności zostają odrzucone jako niedopuszczalne.
2) Żądania odszkodowania zostają oddalone.
3) Skarżący ponoszą własne koszty oraz koszty poniesione przez Radę i Komisję.
4) Republika Francuska ponosi własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa T‑212/02
Commune de Champagne i in.
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej i Komisji Wspólnot Europejskich
Skarga o stwierdzenie nieważności – Umowa WE–Konfederacja Szwajcarska w sprawie handlu produktami rolnymi – Decyzja zatwierdzająca umowę –Doniosłość prawna – Produkty winiarskie – Chronione nazwy – Wyjątek homonimiczności – Rozporządzenie (EWG) nr 2392/89 i rozporządzenie (WE) nr 753/2002 – Wino gatunkowe psr „champagne” – Wina pochodzące z gminy Champagne w kantonie Vaud – Dopuszczalność – Akt niekorzystny – Legitymacja procesowa – Osoba, której dotyczy on indywidualnie – Skarga o odszkodowanie – Związek przyczynowy – Szkoda, którą można przypisać Wspólnocie – Brak właściwości
Streszczenie postanowienia
1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Interes prawny
(art. 230 WE; umowa WE–Konfederacja Szwajcarska w sprawie handlu produktami rolnymi, załącznik 7, art. 5 ust. 8; decyzja Rady
i Komisji 2002/309, art. 1)
2. Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty zaskarżalne – Akty wywołujące wiążące skutki prawne
(art. 230 WE i 299 WE; umowa WE–Konfederacja Szwajcarska w sprawie handlu produktami rolnymi, art. 14 i 17 ust. 1, załącznik 7,
art. 5 ust. 1–6 i dodatek 2; decyzja Rady i Komisji 2002/309)
3. Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty zaskarżalne – Akty wywołujące wiążące skutki prawne
(art. 230 WE; umowa WE–Konfederacja Szwajcarska w sprawie handlu produktami rolnymi, załącznik 7, art. 5 ust. 1–6 i dodatek 2;
rozporządzenie Rady nr 2392/89, art. 29 ust. 2 i 3; rozporządzenie Komisji nr 753/2002, art. 36 ust. 3 i załącznik VI; decyzja
Rady i Komisji 2002/309)
4. Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Bezprawność – Szkoda – Związek przyczynowy
(art. 288 akapit drugi WE; umowa WE–Konfederacja Szwajcarska w sprawie handlu produktami rolnymi, załącznik 7, art. 5 ust. 1–6
i dodatek 2; decyzja Rady i Komisji 2002/309)
1. Skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna jedynie wtedy, gdy skarżący
ma interes w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu. Interes taki zakłada, że stwierdzenie nieważności tego aktu może
samo w sobie wywierać skutki prawne lub według innej formuły, że skarga może przez swoje skutki spowodować korzyść dla strony,
która ją wniosła.
W związku z tym niedopuszczalna jest skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez producentów win pochodzących z kantonu
Vaud w Szwajcarii, wprowadzanych do obrotu pod nazwą „champagne”, przez gminę Champagne z kantonu Vaud, przez zrzeszenie producentów
wina oraz przez stowarzyszenie dla obrony tej nazwy, przeciwko decyzji 2002/309 jako przewidującej zatwierdzenie w imieniu
Wspólnoty Europejskiej art. 5 ust. 8 załącznika 7 do umowy między Wspólnotą a Konfederacją Szwajcarską w sprawie handlu produktami
rolnymi, która skutkuje wyłącznie zezwoleniem w dwuletnim okresie przejściowym na wprowadzanie do obrotu poza terytorium wspólnotowym
pod nazwą „champagne” niektórych win pochodzących z kantonu Vaud.
Przepis ten stanowi w istocie modyfikację z korzyścią dla niektórych win pochodzących z kantonu Vaud reżimu wyłącznej ochrony
przysługującej na podstawie art. 5 ust. 1–3 załącznika 7 do umowy nazwie „champagne” wymienionej we wspólnotowym wykazie produktów
winiarskich znajdującym się w dodatku 2 tego załącznika. W tych okolicznościach stwierdzenie nieważności decyzji 2002/309,
w zakresie w jakim zatwierdza ona ten ostatni przepis, nie tylko nie przyniosłoby skarżącym żadnej korzyści, lecz nawet pogorszyłoby
ich sytuację, jako że usunęłoby okres przejściowy, który wprowadza on z korzyścią dla nich.
(por. pkt 39, 52, 53)
2. Decyzja 2002/309 zatwierdzająca w imieniu Wspólnoty Europejskiej między innymi umowę między Wspólnotą a Konfederacją Szwajcarską
w sprawie handlu produktami rolnymi nie wywołuje żadnego wiążącego skutku prawnego zmieniającego sytuację prawną skarżących
na terytorium Szwajcarii i w tym zakresie nie stanowi aktu zaskarżalnego na podstawie art. 230 WE.
W istocie akt instytucji wydany na podstawie traktatu, jako jednostronny akt Wspólnoty, nie może tworzyć praw i obowiązków
poza terytorium określonym w art. 299 WE, co oznacza, że zakres zastosowania tej decyzji może obejmować tylko to terytorium
i jest ona pozbawiona wszelkich skutków prawnych na terytorium Szwajcarii. Jedynie wspomniana umowa, która nie jest zaskarżalna,
może wywoływać skutki prawne na terytorium Szwajcarii zgodnie ze szczegółowymi zasadami właściwymi dla porządku prawnego tego
państwa oraz po dokonaniu jej ratyfikacji zgodnie z procedurami mającymi do niej zastosowanie. Zatem decyzja ta, wydana przez
Radę i Komisję w imieniu i na rachunek Wspólnoty, nie zmienia sytuacji prawnej skarżących na terytorium Szwajcarii, bowiem
jest ona regulowana przez same przepisy wydane przez to państwo w ramach wykonywania jego suwerennych kompetencji. Rzekomo
szkodliwe skutki, jakie umowa powoduje na terytorium Szwajcarii, wynikają bowiem wyłącznie z tego, że decydując się w sposób
suwerenny na ratyfikację tej umowy, Konfederacja Szwajcarska zgodziła się na związanie tą umową i zobowiązała się zgodnie
z art. 14 tej umowy do podjęcia środków właściwych do zapewnienia wykonania zobowiązań z niej wynikających, w tym tych, które
wynikają z art. 5 ust. 1–6 oraz dodatku 2 załącznika 7 do umowy, które przewidują reżim wyłącznej ochrony wspólnotowej nazwy
„champagne”.
(por. pkt 90, 91, 95)
3. Skarga danego skarżącego wniesiona na podstawie art. 230 WE jest dopuszczalna, pod warunkiem, że zaskarżony akt wywołuje wiążące
skutki prawne mogące naruszać jego interesy poprzez istotną zmianę jego sytuacji prawnej. Nie ma to miejsca w przypadku decyzji
2002/309 jako przewidującej zatwierdzenie w imieniu Wspólnoty Europejskiej art. 5 ust. 1–6 oraz dodatku 2 załącznika 7 do
umowy między Wspólnotą a Konfederacją Szwajcarską w sprawie handlu produktami rolnymi, w odniesieniu do skarżących, to znaczy
producentów win pochodzących z kantonu Vaud w Szwajcarii, wprowadzanych do obrotu pod nazwą „champagne”, gminy Champagne z kantonu
Vaud, zrzeszenia producentów wina oraz stowarzyszenia dla obrony tej nazwy, a zatem nie mają oni interesu prawnego, by występować
przeciwko zaskarżonej decyzji.
W tym zakresie postanowienia umowy gwarantują wyłączność na terytorium Wspólnoty prawa do nazwy „champagne” na rzecz win produkowanych
we francuskim regionie Champagne pod tą nazwą, przy czym ta sytuacja prawna obowiązywała skarżących już w chwili wejścia w życie
umowy, jak również w chwili wniesienia skargi. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 2392/89 ustanawiającego ogólne
zasady opisu i prezentacji win i moszczy winogronowych, w chwili wniesienia skargi nazwa „champagne” nie mogła być co do zasady
używana dla oznaczenia żadnego wina importowanego. Ponadto wyjątek homonimiczności przewidziany w pewnych okolicznościach
w ust. 3 tego przepisu, gdy nazwa wina produkowanego we Wspólnocie jest identyczna z nazwą jednostki geograficznej położonej
w państwie trzecim, nie znajduje zastosowania z mocy prawa, lecz w następstwie wyraźnej decyzji w przedmiocie odstępstwa.
Do chwili zaś wniesienia skargi w odniesieniu do wina produkowanego na terytorium gminy Champagne w kantonie Vaud nie została
wydana żadna decyzja w przedmiocie odstępstwa od zakazu przewidzianego w ww. art. 29 ust. 2, a zatem dla skarżących istniała
prawna przeszkoda we wprowadzaniu ich produktów do obrotu pod nazwą „champagne”.
Przepisy rozporządzenia nr 753/2002 ustanawiającego niektóre zasady stosowania rozporządzenia nr 1493/1999 odnośnie do opisu,
oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora wina, również w każdym bądź razie nie umożliwiają skarżącym
wprowadzania do obrotu we Wspólnocie win, które produkują oni na terytorium gminy Champagne w kantonie Vaud pod nazwą „champagne”.
Wyjątek homonimiczności przewidziany w art. 36 ust. 3 rozporządzenia nr 753/2002 nie znajduje bowiem zastosowania z mocy prawa,
lecz jest warunkowany wpisaniem do załącznika VI do tego rozporządzenia, zarówno nazw geograficznych państwa trzeciego będących
homonimicznymi oznaczeniami używanymi dla win gatunkowych produkowanych w określonym regionie, które mogą z niego korzystać,
jak i warunków praktycznych gwarantujących, że te oznaczenia geograficzne będą od siebie odróżniane. Natomiast wskazany załącznik VI
jest obecnie pusty na dzień dzisiejszy i nie zawiera zatem nazwy „champagne” wśród oznaczeń geograficznych państw trzecich,
którym przysługuje wyjątek homonimiczności.
Wreszcie możliwość objęcia tych win w przyszłości wyjątkiem homonimiczności przewidzianym w art. 36 ust. 3 rozporządzenia
nr 753/2002, w przypadku gdyby została stwierdzona nieważność decyzji 2002/309, jest trudna do wyobrażenia wobec tego, że
warunki ustanowione w prawie szwajcarskim dla korzystania z gminnej nazwy pochodzenia „champagne” nie są wystarczające. Ponadto
ewentualna zmiana sytuacji prawnej skarżących, wynikająca na przykład ze zmiany warunków przyznawania gminnej nazwy pochodzenia
„champagne” kantonu Vaud, nie może uzasadniać interesu prawnego skarżącego, bowiem interesu tego nie można oceniać na podstawie
zdarzenia przyszłego i niepewnego.
(por. pkt 128, 133–135, 138, 139, 143–145, 149–151)
4. Powstanie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty w rozumieniu art. 288 akapit drugi WE zależy od spełnienia łącznie szeregu
przesłanek, a mianowicie bezprawności zachowania zarzucanego instytucji, rzeczywistego charakteru szkody oraz istnienia związku
przyczynowego między tym zachowaniem a dochodzoną szkodą. Jeśli chodzi o tę ostatnią przesłankę, powoływana szkoda musi być
bezpośrednim wynikiem zarzucanego zachowania.
Na terytorium Wspólnoty art. 5 ust. 1–6 oraz dodatek 2 załącznika 7 do umowy między Wspólnotą a Konfederacją Szwajcarską w sprawie
handlu produktami rolnymi, które przewidują reżim prawny wyłącznej ochrony wspólnotowej nazwy „champagne”, nie miały wpływu
na sytuację skarżących, którzy na mocy rozporządzenia nr 2392/89 ustanawiającego ogólne zasady opisu i prezentacji win i moszczy
winogronowych, w chwili wejścia w życie umowy nie mieli już prawa wprowadzania do obrotu ich produktów pod nazwą „champagne”.
Brak tej możliwości wynika także z rozporządzenia nr 753/2002 ustanawiającego niektóre zasady stosowania rozporządzenia nr 1493/1999
odnośnie do opisu, oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora wina, które to rozporządzenia weszło w życie
z dniem 1 sierpnia 2003 r. Wynika stąd, że na terytorium Wspólnoty decyzja 2002/3099 zatwierdzająca w imieniu Wspólnoty tę
umowę nie może być powodem szkody, na której poniesienie powołują się skarżący, jako że – tak jak została ona określona przez
skarżących – wynikła ona już z obowiązującego uregulowania wspólnotowego.
Na terytorium Szwajcarii rzekomo szkodliwe skutki, które umowa wywołała względem skarżących, wynikają wyłącznie z tego, że
decydując się w sposób suwerenny na podpisanie i ratyfikację tej umowy, Konfederacja Szwajcarska zgodziła się na związanie
nią i zobowiązała się zgodnie z art. 14 tej umowy do podjęcia środków właściwych do zapewnienia wykonania zobowiązań z niej
wynikających, w tym tych, które wynikają z ww. art. 5 ust. 1–6 oraz dodatku 2 załącznika 7. Wynika stąd, że ewentualna szkoda,
jaką skarżący mogli ponieść na terytorium Szwajcarii z powodu przepisów wydanych przez władze szwajcarskie w wykonaniu umowy,
nie może być przypisana Wspólnocie, a zatem sąd wspólnotowy nie jest właściwy do rozpoznania powództwa o jej naprawienie.
(por. pkt 200, 201, 204–207)
POSTANOWIENIE SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (trzecia izba)
z dnia 3 lipca 2007 r.(*)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Umowa WE‑Konfederacja Szwajcarska w sprawie handlu produktami rolnymi – Decyzja zatwierdzająca umowę –Doniosłość prawna – Produkty winiarskie – Chronione nazwy – Wyjątek homonimiczności – Rozporządzenie (EWG) nr 2392/89 i rozporządzenie (WE) nr 753/2002 – Wino gatunkowe psr „champagne” – Wina pochodzące z gminy Champagne w kantonie Vaud – Dopuszczalność – Akt niekorzystny – Legitymacja procesowa – Osoba, której dotyczy on indywidualnie – Skarga o odszkodowanie – Związek przyczynowy – Szkoda, którą można przypisać Wspólnocie – Brak właściwości
W sprawie T‑212/02
Gminy Champagne (Szwajcaria),
„Défense de l’appellation Champagne ASBL” z siedzibą w Champagne (Szwajcaria),
Cave des viticulteurs de Bonvillars, z siedzibą w Bonvillars (Szwajcaria), oraz pozostali skarżący, których oznaczenie zawiera załącznik do niniejszego postanowienia,
reprezentowani przez D. Waelbroecka oraz A. Vroninksa, avocats,
skarżący,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, początkowo reprezentowanej przez J. Carberyego, a następnie przez F. Florinda Gijóna oraz F. Ruggeriego Laderchiego, działających
w charakterze pełnomocników,
oraz
Komisji Wspólnot Europejskich, początkowo reprezentowanej przez J. Formana oraz D. Maidani, a następnie przez J. Formana oraz F. Dintilhaca, działających
w charakterze pełnomocników,
pozwani,
popieranym przez
Republikę Francuską, reprezentowaną przez G. de Berguesa oraz A. Colomb, działających w charakterze pełnomocników,
interwenient,
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności art. 1 decyzji 2002/309/WE, Euratom Rady i – w odniesieniu do Umowy
w sprawie współpracy naukowej i technologicznej – Komisji z dnia 4 kwietnia 2002 r. w sprawie zawarcia siedmiu umów z Konfederacją
Szwajcarską (Dz.U. L 114, str. 1), jako zatwierdzającej art. 5 ust. 8 tytułu II załącznika 7 do umowy między Wspólnotą Europejską
a Konfederacją Szwajcarską w sprawie handlu produktami rolnymi oraz skargę o odszkodowanie za szkodę rzekomo wyrządzoną przez
nią skarżącym,
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (trzecia izba),
w składzie: M. Jaeger, prezes, J. Azizi i E. Cremona, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujące
Postanowienie
Ramy prawne
1 Wino musujące produkowane we francuskim regionie Champagne posiada we Wspólnocie chronioną nazwę „wina gatunkowego produkowanego
w określonym regionie” (wina gatunkowego psr) zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 823/87 z dnia 16 marca 1987 r. ustanawiającego
szczególne przepisy dotyczące win gatunkowych produkowanych w określonych regionach (Dz.U. L 84, str. 59) z późn. zmianami,
jak również listą win gatunkowych psr opublikowaną na podstawie art. 1 ust. 3 tego rozporządzenia (Dz.U. 1999, C 46, str. 113).
2 Zgodnie z art. 29 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2392/89 Rady z 24 lipca 1989 r. ustanawiającego ogólne zasady opisu i prezentacji
win i moszczy winogronowych (Dz.U. L 232, str. 13):
„Dla określenia wina importowanego nazwa jednostki geograficznej użyta dla określenia wina stołowego lub wina gatunkowego
psr bądź określonego regionu we Wspólnocie nie może być używana ani w języku państwa producenta, w którym położona jest ta
jednostka lub ten region, ani w innym języku” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego rozporządzenia
poniżej].
3 Zgodnie z art. 29 ust. 3 akapit drugi tego rozporządzenia:
„Możliwe jest wprowadzenie odstępstw od ust. 2, jeśli nazwa wina produkowanego we Wspólnocie jest identyczna z nazwą jednostki
geograficznej położonej w państwie trzecim, jeśli w tym państwie nazwa ta jest używana dla wina zgodnie z dawnym i stałym
zwyczajem oraz pod warunkiem, że jego użycie jest reglamentowane przez to państwo”.
4 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1493/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wina (Dz.U. L 179, str. 1)
uchyliło mocą art. 81 i 82 rozporządzenie nr 823/87 i rozporządzenie nr 2392/89 ze skutkiem od dnia 1 sierpnia 2000 r. Zgodnie
z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1608/2000 z dnia 24 lipca 2000 r. ustanawiającym środki przejściowe do czasu przyjęcia ostatecznych
środków mających na celu wykonanie rozporządzenia (WE) nr 1493/1999, zmienionym ostatnio rozporządzeniem Komisji (WE) nr 699/2002
z dnia 24 kwietnia 2002 r. (Dz.U. L 109, str. 20), na zasadzie odstępstwa niektóre przepisy rozporządzenia nr 1493/1999, niektóre
przepisy rozporządzenia nr 823/87 oraz rozporządzenie nr 2392/89 w całości zostały utrzymane do dnia 31 maja 2002 r. w oczekiwaniu
na sfinalizowanie i wydanie przepisów wykonawczych do rozporządzenia nr 1493/1999.
5 W dniu 29 kwietnia 2002 r. zostało wydane rozporządzenie Komisji (WE) nr 753/2002 ustanawiające niektóre zasady stosowania
rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 odnośnie do opisu, oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora wina
(Dz.U. L 118, str. 1). Rozporządzenie to, zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2086/2002 z dnia 25 listopada 2002 r.
(Dz.U. L 321, str. 8), obowiązuje od dnia 1 sierpnia 2003 r.
6 Artykuł 48 rozporządzenia nr 753/2002 uchyla rozporządzenie nr 1608/2000, przy czym art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 753/2002
z późn. zmianami przewiduje jednak, że na zasadzie odstępstwa niektóre przepisy rozporządzenia nr 1493/1999, niektóre przepisy
rozporządzenia nr 823/87 oraz rozporządzenie nr 2392/89 w całości pozostają w mocy do dnia 31 lipca 2003 r.
7 Zgodnie z art. 52 ust. 1 rozporządzenia nr 1493/1999:
„Jeśli państwo członkowskie używa nazwy określonego regionu do określenia wina gatunkowego psr lub, gdzie to stosowne, wina
przeznaczonego do wyrobu wina gatunkowego psr, nazwa ta nie może być użyta do określenia produktów sektora wina nieprodukowanych
w tym regionie lub produktów nieokreślonych przez nazwę, zgodnie [ze stosownymi przepisami Wspólnoty lub przepisami krajowymi].
Zasadę tę stosuje się także w przypadku, gdy państwo członkowskie użyło nazwy lokalnego obszaru administracyjnego lub jego
części, czy nazwy małej miejscowości, w celu określenia wina gatunkowego psr lub tam, gdzie to stosowne, wina przeznaczonego
na produkcję wina gatunkowego psr.
Bez uszczerbku dla przepisów Wspólnoty dotyczących określonych odmian wina gatunkowego psr, państwa członkowskie mogą w przypadku
ściśle określonych warunków produkcji, które te państwa określą, udzielić zezwolenia na użycie nazwy ściśle określonego regionu,
której będą towarzyszyły szczegóły dotyczące metody produkcji, gatunku czy nazwa odmiany winorośli lub jej synonimu”.
8 Nazwa „champagne” dla win z francuskiego regionu Champagne figuruje na liście win gatunkowych psr opublikowanej zgodnie z art. 54
ust. 5 rozporządzenia nr 1493/1999 (Dz.U. 2006, C 41, str. 1, w jego najnowszej wersji).
9 Artykuł 36 ust. 1 rozporządzenia nr 753/2002 stanowi, że:
„Etykiety win przywożonych, w tym win produkowanych z przejrzałych winogron lub moszczu winnego w trakcie fermentacji do bezpośredniego
spożycia, pochodzących z państw trzecich będących członkami Światowej Organizacja Handlu mogą uwidaczniać nazwę obszaru geograficznego,
o której mowa w załączniku VII część A pkt 2 lit. d) do rozporządzenia (WE) nr 1493/1999, o ile służy ona identyfikacji wina
jako pochodzącego z terytorium państwa trzeciego lub regionu albo miejscowości takiego państwa trzeciego, gdzie dana jakość,
renoma lub inne cechy charakterystyczne są zasadniczo związane z tym pochodzeniem geograficznym”.
10 Zgodnie z ust. 3 tego przepisu:
„Oznaczenia geograficzne, o których mowa w ust. 1 i 2 nie mogą być mylone z oznaczeniami geograficznymi stosowanymi do identyfikacji
gatunkowego wina produkowanego w określonych regionach, wina stołowego lub innego wina przywożonego znajdującego się na listach
porozumień zawartych między Wspólnotą a państwami trzecimi.
Jednakże niektóre oznaczenia geograficzne państwa trzeciego, o których mowa w pierwszym akapicie, będące homonimicznymi oznaczeniami
geograficznymi dla gatunkowych win produkowanych w określonych regionach, win stołowych lub win przywożonych, mogą być stosowane
z zastrzeżeniem warunków praktycznych, w których będą od siebie odróżniane, jak też z uwzględnieniem konieczności zapewnienia
równorzędnego traktowania danych producentów i unikania wprowadzania w błąd konsumentów.
[…]
Te wskazania jak i warunki praktyczne ich stosowania są ustanowione w załączniku VI”.
11 Zgodnie z art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 753/2002 zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 316/2004 Komisji z dnia 20 lutego
2004 r. (Dz.U. L 55, str. 16):
„Wskazanie [oznaczenie] geograficzne kraju trzeciego, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być stosowane odnośnie do etykietowania
wina importowanego, nawet jeśli jedynie 85% danego wina zostało uzyskane z winogron zebranych na terytorium produkcji, którego
nazwę nosi”.
12 Nazwa „champagne” dla win z gminy Champagne w kantonie Vaud w Szwajcarii nie figuruje w załączniku VI zatytułowanym „Lista
homonimicznych oznaczeń geograficznych i praktyczne warunki ich stosowania, o których mowa w art. 36 ust. 3”.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
13 Gmina Champagne jest położona w kantonie Vaud w Szwajcarii, w regionie Bonvillars wytwarzającym wino. Na terytorium gminy
Champagne wytwarzane jest białe wino musujące na bazie szczepu chasselas pur, sprzedawane pod nazwą „champagne”.
14 Wspólnota Europejska i Konfederacja Szwajcarska podpisały w dniu 21 czerwca 1999 r. siedem umów, w tym umowę między Wspólnotą
Europejską a Konfederacją Szwajcarską dotyczącą handlu produktami rolnymi (Dz.U. 2002 r., L 114, str. 32, zwaną dalej „umową”).
15 Artykuł 5 załącznika 7 do umowy przewiduje:
„1. Strony podejmują wszelkie konieczne środki, zgodnie z niniejszym załącznikiem, w celu zapewnienia wzajemnej ochrony nazw
określonych w artykule 6 używanych do opisu i prezentacji produktów sektora wina w rozumieniu artykułu 2 pochodzących z terytorium
Stron. W tym celu każda ze Stron wprowadza właściwe środki prawne dla zapewnienia skutecznej ochrony i niedopuszczenia do
użycia oznaczenia geograficznego lub tradycyjnej nazwy do opisu produktu sektora wina nieobjętego tym oznaczeniem lub nazwą.
2. Chronione nazwy Strony są zastrzeżone wyłącznie dla produktów pochodzących ze Strony, do których się odnoszą, i mogą zostać
użyte tylko na warunkach określonych w przepisach ustawowych i wykonawczych tej Strony.
[…]
4. W przypadku jednobrzmiących oznaczeń geograficznych:
a) jeżeli dwa oznaczenia chronione na mocy niniejszego załącznika są jednobrzmiące, każde z nich jest chronione, pod warunkiem
że konsument nie zostaje wprowadzony w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu sektora wina;
[…]
5. W przypadku jednobrzmiących nazw tradycyjnych:
a) jeżeli dwie nazwy chronione zgodnie z niniejszym załącznikiem są jednobrzmiące, każda z nich jest chroniona, pod warunkiem
że konsument nie zostaje wprowadzony w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu sektora wina;
[…]
8. Wyłączna ochrona przewidziana w ustępie 1, 2 i 3 niniejszego artykułu ma zastosowanie do nazwy »Champagne« podanej w wykazie
Wspólnoty zawartym w dodatku 2 do niniejszego załącznika. Jednakże ta wyłączna ochrona w okresie dwóch lat od wejścia w życie
niniejszego załącznika nie stanowi przeszkody dla używania słowa »Champagne« do opisu i prezentacji niektórych win pochodzących
z kantonu Vaud w Szwajcarii, pod warunkiem że wina te nie są wprowadzane do obrotu na terytorium Wspólnoty, a konsument nie
zostaje wprowadzony w błąd co do prawdziwego pochodzenia wina”.
16 Artykuł 6 załącznika 7 do umowy stanowi:
„Następujące nazwy podlegają ochronie:
a) jeśli chodzi o produkty winiarskie pochodzące ze Wspólnoty:
– terminy odnoszące się do państwa członkowskiego, z którego pochodzi produkt sektora wina,
– specyficzne terminy wspólnotowe wymienione w dodatku 2,
– oznaczenia geograficzne i tradycyjne nazwy wymienione w dodatku 2;
b) jeśli chodzi o produkty sektora wina pochodzące ze Szwajcarii:
– terminy „Suisse”, „Schweiz”, „Svizzera”, „Svizra” lub jakakolwiek inna nazwa oznaczająca ten kraj,
– specyficzne terminy szwajcarskie wymienione w dodatku 2,
– oznaczenia geograficzne i tradycyjne nazwy wymienione w dodatku 2”.
17 Dokument ratyfikacyjny Konfederacji Szwajcarskiej został złożony w dniu 16 października 2000 r. po zaaprobowaniu umowy przez
Zgromadzenie Federalne Konfederacji Szwajcarskiej w dniu 8 października 1999 r. oraz po referendum, które miało miejsce w dniu
21 maja 2000 r.
18 Decyzją 2002/309/WE, Euratom Rady i Komisji z dnia 4 kwietnia 2002 r. w odniesieniu do Umowy w sprawie współpracy naukowej
i technologicznej w sprawie zawarcia siedmiu umów z Konfederacją Szwajcarską (Dz.U. L 114, str. 1, zwana dalej „zaskarżoną
decyzją”) umowa została zatwierdzona w imieniu Wspólnoty Europejskiej.
19 Zgodnie z jej art. 17 ust. 1 umowa weszła w życie w dniu 1 czerwca 2002 r.
Postępowanie
20 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 1 lipca 2002 r. skarżący wnieśli niniejszą skargę.
21 Odrębnymi pismami złożonymi w sekretariacie Sądu odpowiednio w dniach 16 i 30 października 2002 r. Rada i Komisja zgłosiły
zgodnie z art. 114 § 1 regulaminu Sądu zarzut niedopuszczalności.
22 W dniu 25 października 2002 r. Republika Francuska wniosła o dopuszczenie do postępowania w charakterze interwenienta popierającego
żądania Rady i Komisji. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2002 r. prezes trzeciej izby Sądu uwzględnił ten wniosek.
23 Republika Francuska złożyła uwagi interwenienta ograniczone do kwestii niedopuszczalności w dniu 20 stycznia 2003 r.
24 Skarżący złożyli uwagi w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności w dniu 3 lutego 2003 r. oraz odpowiedź na uwagi interwenienta
w dniu 24 marca 2003 r. Rada i Komisja zrezygnowały z odpowiedzi na uwagi interwenienta.
25 Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2003 r. Sąd zdecydował o rozpatrzeniu zarzutu niedopuszczalności w ramach istoty sprawy i tytułem
środków organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu wezwał strony do udzielenia w pismach procesowych odpowiedzi
na pytania pisemne. Strony uczyniły zadość temu wezwaniu w wyznaczonych terminach.
Żądania stron
26 Skarżący wnoszą do Sądu:
– o stwierdzenie dopuszczalności skargi;
– o stwierdzenie nieważności art. 1 zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim Rada zatwierdziła w nim art. 5 ust. 8 tytułu II
załącznika 7 do umowy;
– w razie potrzeby o stwierdzenie nieważności tej decyzji w zakresie, w jakim Rada i Komisja zatwierdziły w niej inne postanowienia
umowy, jak również umowy w sprawie swobodnego przepływu osób między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi,z jednej
strony a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony, umowy między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie
transportu lotniczego, umowy między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie przewozu kolejowego i drogowego
rzeczy i osób, umowy między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie wzajemnego uznawania w stosunku do oceny
zgodności, umowy między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie niektórych aspektów zamówień rządowych,
umowy w sprawie współpracy naukowej i technologicznej między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską;
– o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty reprezentowanej przez Radę i Komisję oraz nakazanie im naprawienia
skarżącym wszelkich szkód wynikłych z powodu art. 5 ust. 8 tytułu II załącznika 7 do umowy;
– o nakazanie stronom, aby przedstawiły w rozsądnym terminie dokładne kwoty szkody, co do których strony się porozumieją, bądź
w innym razie o nakazanie zgłoszenia dodatkowych żądań zawierających dokładne kwoty, a jeśli nie, to o nakazanie Radzie zapłacenia
na rzecz skarżących kwoty 1 108 108 franków szwajcarskich (CHF) z zastrzeżeniem modyfikacji dokonanych w trakcie postępowania;
– o obciążenie Rady i Komisji kosztami postępowania.
27 Rada wnosi do Sądu:
– o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej;
– w drugiej kolejności o jej oddalenie jako bezzasadnej;
– o obciążenie skarżących kosztami postępowania.
28 Komisja wnosi do Sądu:
– o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej;
– w drugiej kolejności o jej oddalenie jako bezzasadnej;
– o obciążenie skarżących kosztami postępowania.
29 Republika Francuska wnosi do Sądu:
– o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej;
– w drugiej kolejności o jej oddalenie jako bezzasadnej;
– o obciążenie skarżących kosztami postępowania.
Co do prawa
30 Zgodnie z art. 113 regulaminu Sąd może zgodnie z art. 114 § 3 i 4 regulaminu w każdym czasie z urzędu badać, czy skarga jest
niedopuszczalna ze względu na bezwzględne przeszkody procesowe, wśród których zgodnie z utrwalonym orzecznictwem widnieją
przesłanki dopuszczalności skargi określone w art. 230 akapit czwarty traktatu WE (wyrok Trybunału z dnia 24 marca 1993 r.
w sprawie C‑313/90 CIRFS i in. przeciwko Komisji, Rec. str. I‑1125, pkt 23; postanowienia Sądu z dnia 26 marca 1999 r. w sprawie
T‑114/96 Biscuiterie‑confiserie LOR i Confiserie du Tech przeciwko Komisji, Rec. str. II‑913, pkt 24, oraz z dnia 8 lipca
1999 r. w sprawie T‑194/95 Area Cova i in. przeciwko Radzie, Rec. str. II‑2271, pkt 22).
31 Ponadto zgodnie z art. 111 regulaminu, jeżeli Sąd jest oczywiście niewłaściwy do rozpoznania skargi lub jeżeli skarga jest
oczywiście niedopuszczalna albo oczywiście pozbawiona podstawy prawnej, Sąd może, bez dalszych czynności procesowych, orzec,
wydając postanowienie z uzasadnieniem.
32 W niniejszym przypadku Sąd stwierdza, że na podstawie pism procesowych i wyjaśnień dostarczonych przez strony w trakcie postępowania
pisemnego uzyskał wystarczającą wiedzę. Jako że akta sprawy zawierają wszelkie informacje niezbędne do orzeczenia, Sąd, po
wysłuchaniu stron, postanawia nie otwierać procedury ustnej.
1. W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności
W przedmiocie dopuszczalności
W przedmiocie charakteru art. 5 ust. 8 załącznika 7 do umowy jako aktu niekorzystnego
– Argumenty stron
33 Rada i Komisja podnoszą, że art. 5 ust. 8 załącznika 7 do umowy (zwany dalej „klauzulą champagne”) nie jest niekorzystny dla
skarżących. Niemożliwość posługiwania się nazwą „champagne” dla oznaczenia i prezentacji win, których niektórzy skarżący są
producentami, wynika bowiem z samego art. 5 ust. 1‑3 w związku z art. 6 oraz dodatkiem 2 do załącznika 7 do umowy. Klauzula
champagne skutkuje więc jedynie wprowadzeniem z korzyścią dla kantonu Vaud dwuletniego okresu przejściowego, podczas którego
posługiwanie się słowem „champagne” jest dozwolone pod warunkiem, że wina te nie będą wprowadzane do obrotu na terytorium
Wspólnoty i że konsument nie będzie wprowadzony w błąd co do prawdziwego pochodzenia wina.
34 Komisja wywodzi z tego, że w zakresie, w jakim skarżący żądają stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jako zatwierdzającej
klauzulę champagne, przedstawione żądania stwierdzenia nieważności należy odrzucić jako niedopuszczalne.
35 Skarżący twierdzą, że wyłączna ochrona nazw produktów winiarskich wynika wprawdzie w sposób ogólny z art. 5 ust. 1‑3 załącznika
7 do umowy, niemniej klauzula champagne przewiduje bardziej surowy reżim dla nazwy „champagne”. Podczas gdy, w przypadku innych
produktów winiarskich, wyjątek homonimiczności odgrywa rolę w ramach przesłanek przewidzianych w art. 5 ust. 4 i 5 załącznika
7 do umowy, klauzula champagne skutkuje bowiem tym, że z chwilą upływu okresu przejściowego zakazane jest każde wprowadzanie
do obrotu produktów posiadających nazwę „champagne”, a zatem wykluczeniem ewentualnego wyjątku homonimiczności, na który można
by się powołać w przypadku win pochodzących z gminy Champagne.
36 Jako że klauzula champagne pozbawia skarżących możliwości powołania się na wyjątek homonimiczności w odniesieniu do win pochodzących
z gminy Champagne, stwierdzenie nieważności zaskarżonych przepisów skutkowałoby na gruncie art. 233 WE zobowiązaniem instytucji
wspólnotowych do podjęcia działań obejmujących wykonanie wyroku Sądu i w ten sposób rozpoczęciem nowych rokowań z Konfederacją
Szwajcarską zgodnie z wymaganiami sformułowanymi przez Sąd. Skarżący uznają zatem, że klauzula champagne oddziałuje bezpośrednio
na ich sytuację.
– Ocena Sądu
37 Należy stwierdzić, że przedmiotem niniejszej skargi jest w wyraźny sposób stwierdzenie nieważności art. 1 zaskarżonej decyzji
w zakresie, w jakim zatwierdza klauzulę champagne. Jedynie w drugiej kolejności i na wypadek, gdyby siedem umów sektorowych
zatwierdzonych tą decyzją stanowiło nierozerwalną całość, skarga dotyczy również stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji
w zakresie, w jakim zatwierdza ona sześć pozostałych umów sektorowych.
38 Wynika stąd, w każdym razie formalnie, że skarżący, zgodnie z samym brzmieniem ich żądań, wskazują jako przepis niekorzystny
dla nich klauzulę champagne i tylko w zakresie, w jakim zaskarżona decyzja zatwierdza tę klauzulę, żądają oni stwierdzenia
jej nieważności oraz że za żądanie główne należy uznać stwierdzenie nieważności tej decyzji w części, a za żądanie ewentualne
stwierdzenie jej nieważności w całości. Kwestia zakresu żądanego stwierdzenia nieważności jest bowiem ujęta przez skarżących
w ten sposób, że zależy ona jedynie od nierozłącznego charakteru siedmiu umów zatwierdzonych zaskarżoną decyzją i nie ma w związku
z tym wpływu na wskazanie przepisu, który skarżący uznają za niekorzystny dla nich.
39 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna
jedynie wtedy, gdy skarżący ma interes w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu (wyroki Sądu z dnia 14 września 1995 r.
w sprawie T‑480/93 i T‑483/93 Antillean Rice Mills i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2305, pkt 59; z dnia 25 marca 1999 r.
w sprawie T‑102/96 Gencor przeciwko Komisji, Rec. str. II‑753, pkt 40; z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie T‑212/00 Nuove
Industrie Molisane przeciwko Komisji, Rec. str. II‑347). Interes taki zakłada, że stwierdzenie nieważności tego aktu może
samo w sobie wywierać skutki prawne (zob. wyrok Sądu z dnia 28 września 2004 r. w sprawie T‑310/00 MCI przeciwko Komisji,
Zb.Orz. str. II‑3253, pkt 44 i cytowane tam orzecznictwo) lub według innej formuły, że skarga może przez swoje skutki spowodować
korzyść dla strony, która ją wniosła (postanowienie Sądu z dnia 17 października 2005 r. w sprawie T‑28/02 First Data i in.
przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑4119, pkt 34).
40 Należy zatem ustalić, czy klauzula champagne narusza prawa skarżących, aby stwierdzić, czy mają oni interes w uzyskaniu stwierdzenia
nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim zatwierdza ona tę klauzulę, bowiem to właśnie stwierdzenie nieważności
stanowi przedmiot ich skargi.
41 W tej kwestii należy stwierdzić, że zgodnie z art. 5 ust. 2 załącznika 7 do umowy chronione nazwy strony są zastrzeżone wyłącznie
dla produktów pochodzących od tej strony, do których się odnoszą. Chronione nazwy w rozumieniu tego załącznika są wymienione
w art. 6.
42 W zakresie produktów winiarskich pochodzących ze Wspólnoty zgodnie z art. 6 lit. a) załącznika 7 chodzi o:
– terminy odnoszące się do państwa członkowskiego, z którego pochodzi produkt sektora wina,
– specyficzne terminy wspólnotowe wymienione w dodatku 2,
– oznaczenia geograficzne i tradycyjne nazwy wymienione w dodatku 2.
43 Zgodnie z art. 6 lit. b) tego załącznika w zakresie produktów winiarskich pochodzących ze Szwajcarii, chodzi o:
– terminy „Suisse”, „Schweiz”, „Svizzera”, „Svizra” lub jakakolwiek inna nazwa oznaczająca ten kraj,
– specyficzne terminy szwajcarskie wymienione w dodatku 2,
– oznaczenia geograficzne i tradycyjne nazwy wymienione w dodatku 2.
44 Francuska kontrolowana nazwa pochodzenia „champagne” widnieje w dodatku 2 jako oznaczenie geograficzne w rozumieniu art. 6
lit. a) tiret trzecie załącznika 7 do umowy.
45 Nazwa „champagne” nie figuruje jednak wśród nazw chronionych dla produktów winiarskich pochodzących ze Szwajcarii wskazanych
w dodatku 2 i to zarówno jako oznaczenie geograficzne, jak i jako tradycyjna nazwa szwajcarska, przy czym dodatek ten nie
wskazuje ponadto żadnego specyficznego terminu, o którym mowa w art. 6 lit. b) tiret drugie załącznika 7 do umowy. Jako że
nie stanowi ona również nazwy oznaczającej ten kraj, należy zatem uznać, że nazwa „champagne” nie stanowi szwajcarskiej nazwy
chronionej w rozumieniu załącznika 7 do umowy.
46 Należy zaś przypomnieć, że art. 5 ust. 4 lit. a) załącznika 7 do umowy przewiduje, że „jeżeli dwa oznaczenia chronione na
mocy niniejszego załącznika są jednobrzmiące, każde z nich jest chronione, pod warunkiem że konsument nie zostaje wprowadzony
w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu sektora wina”. Podobnie art. 5 ust. 5 lit. a) załącznika przewiduje, że „jeżeli
dwie nazwy chronione zgodnie z niniejszym załącznikiem są jednobrzmiące, każda z nich jest chroniona, pod warunkiem że konsument
nie zostaje wprowadzony w błąd co do prawdziwego pochodzenia produktu sektora wina”.
47 Zatem wyjątki homonimiczności przewidziane w art. 5 ust. 4 i 5 załącznika 7 do umowy, z których zdaniem skarżących nie mogą
oni korzystać z powodu klauzuli champagne, znajdują zastosowanie wyłącznie, jeśli istnieją dwie nazwy lub oznaczenia jednobrzmiące
i chronione w świetle załącznika 7 do umowy.
48 Jak już wcześniej zostało wskazane, nazwa „champagne” nie była szwajcarską nazwą chronioną w świetle załącznika 7 do umowy.
49 Wynika stąd, że niemożność powołania się przez skarżących na jeden z wyjątków homonimiczności przewidzianych w art. 5 ust. 4
i 5 załącznika 7 do umowy wynika z samej struktury tych przepisów oraz z okoliczności, że nazwa „champagne” nie stanowi szwajcarskiej
nazwy chronionej w świetle załącznika 7 do umowy.
50 Skarżący nie mają zatem racji, twierdząc, iż klauzula champagne pozbawia ich możliwości powołania się na któryś z wyjątków
homonimiczności przewidzianych w art. 5 ust. 4 i 5 załącznika 7 do umowy.
51 Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z tą klauzulą:
„Wyłączna ochrona przewidziana w ustępie 1, 2 i 3 niniejszego artykułu ma zastosowanie do nazwy »Champagne« podanej w wykazie
Wspólnoty zawartym w dodatku 2 do niniejszego załącznika. Jednakże ta wyłączna ochrona w okresie dwóch lat od wejścia w życie
niniejszego załącznika nie stanowi przeszkody dla używania słowa »Champagne« do opisu i prezentacji niektórych win pochodzących
z kantonu Vaud w Szwajcarii, pod warunkiem że wina te nie są wprowadzane do obrotu na terytorium Wspólnoty, a konsument nie
zostaje wprowadzony w błąd co do prawdziwego pochodzenia wina”.
52 Klauzula champagne skutkuje zatem wyłącznie zezwoleniem w dwuletnim okresie przejściowym na wprowadzanie do obrotu poza terytorium
wspólnotowym niektórych win pochodzących z kantonu Vaud pod nazwą „champagne”. Klauzula champagne stanowi zatem modyfikację
z korzyścią dla niektórych win pochodzących z kantonu Vaud wyłącznej ochrony przysługującej na podstawie art. 5 ust. 1‑3
załącznika 7 do umowy nazwie „champagne”, wymienionej we wspólnotowym wykazie znajdującym się w dodatku 2 tego załącznika,
jak to poza tym wyrażają zdanie pierwsze tej klauzuli oraz przysłówek „jednakże” znajdujący się na początku zdania drugiego.
53 W tych okolicznościach należy stwierdzić, że stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim zatwierdza ona
klauzulę champagne, nie tylko nie przyniosłoby skarżącym żadnej korzyści, lecz nawet pogorszyłoby ich sytuację, jako że usunęłoby
okres przejściowy, który wprowadza ona z korzyścią dla nich. W tym zakresie skarżący nie mają w ogóle interesu prawnego do
wniesienia skargi przeciwko klauzuli champagne, a ich skargę należy z tego względu odrzucić jako niedopuszczalną.
54 Należy jednak stwierdzić, że poza ścisłym sformułowaniem ich żądań, z zarzutów podniesionych przez skarżących wynika, że w istocie
kwestionują oni wprowadzony wobec nich na podstawie umowy zakaz wprowadzania do obrotu win pochodzących z gminy Champagne
w kantonie Vaud noszących nazwę „champagne”, po upływie dwuletniego okresu przejściowego przewidzianego w klauzuli champagne.
55 Otóż choć prawdą jest, jak to zostało wcześniej stwierdzone, że klauzula champagne nie stanowi podstawy prawnej tego zakazu,
to jednak umowa zgodnie z art. 5 ust. 1‑6 załącznika 7 oraz dodatkiem 2 do tego załącznika zobowiązuje rzeczywiście Konfederację
Szwajcarską do zagwarantowania wyłącznej ochrony wspólnotowej nazwie „champagne” i wyłącza wszelkie wyjątki homonimiczności
na rzecz win pochodzących z gminy Champagne w kantonie Vaud. Ponadto należy stwierdzić, że klauzula champagne podkreśla wyraźnie
tę okoliczność w zdaniu pierwszym, zgodnie z którym „[w]yłączna ochrona przewidziana w ustępie 1, 2 i 3 niniejszego artykułu
ma zastosowanie do nazwy »Champagne« podanej w wykazie Wspólnoty zawartym w dodatku 2 do niniejszego załącznika”, co oznacza,
iż formułuje ona w sposób wyraźny reżim prawny wynikający z wpisania nazwy „champagne” na jedyną listę nazw chronionych produktów
winiarskich pochodzących ze Wspólnoty.
56 Wynika stąd, że skargę należy w istocie uznać za skierowaną przeciwko reżimowi prawnemu wyłącznej ochrony wspólnotowej nazwy
„champagne”, który wynika z art. 5 ust. 1‑6 oraz dodatku 2 załącznika 7 do umowy, a którego wyraz stanowi klauzula champagne,
a w szczególności jej zdanie pierwsze. Należy stwierdzić ponadto, że poza ich uprawnionymi zastrzeżeniami co do charakteru
klauzuli champagne jako aktu niekorzystnego, z pism Rady i Komisji wynika, że w ten właśnie sposób zrozumiały one skargę,
co oznacza, iż kontradyktoryjność postępowania nie ucierpiała wskutek nieścisłości skarżących w zakresie wskazania aktu dla
nich niekorzystnego.
57 W takiej sytuacji Sąd zbada również dopuszczalność skargi w zakresie, w jakim jej przedmiotem jest stwierdzenie nieważności
art. 1 zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim zatwierdza ona reżim prawny wyłącznej ochrony wspólnotowej nazwy „champagne”,
który wynika z art. 5 ust. 1‑6 oraz dodatku 2 załącznika 7 do umowy (zwanych dalej „spornymi postanowieniami umowy”).
58 Należy w tym zakresie dokonać rozróżnienia w zależności od tego, czy rozważa się oddziaływanie spornych postanowień umowy
na skarżących, po pierwsze, na terytorium Szwajcarii, czy też, po drugie, na terytorium Wspólnoty.
W przedmiocie oddziaływania zaskarżonej decyzji na skarżących na terytorium Szwajcarii
– Argumenty stron
59 Rada podnosi, że Konfederacja Szwajcarska nie stanowi części Wspólnoty i że w związku z tym żadna decyzja lub akt Wspólnoty
nie ma w niej zastosowania zgodnie z art. 299 ust. l WE. Zaskarżona decyzja nie może zatem powodować inkorporacji umowy do
szwajcarskiego porządku prawnego, gdyż nie wywołuje tam żadnych skutków.
60 Rada przypomina, że zgodnie z art. 26 konwencji o prawie traktatów podpisanej w Wiedniu w dniu 23 maja 1969 r. (zwanej dalej
„konwencją wiedeńską”) każdy będący w mocy traktat wiąże jego strony i powinien być przez nie wykonywany w dobrej wierze oraz
że zgodnie z art. 29 tej konwencji, jeżeli odmienny zamiar nie wynika z traktatu ani nie zostaje ustalony w inny sposób, traktat
wiąże każdą stronę w odniesieniu do całego jej terytorium. Zatem jeśli chodzi o siedem umów podpisanych w dniu 21 czerwca
1999 r. między Konfederacją Szwajcarską z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z drugiej strony,
każda ze stron zobowiązana jest przestrzegać i wykonywać te umowy, a stosowanie ich na terytorium Szwajcarii należy wyłącznie
do władz szwajcarskich.
61 W tej kwestii Rada wskazuje, że art. 16 umowy precyzuje, że znajduje ona zastosowanie z jednej strony na terytoriach, na których
obowiązuje Traktat ustanawiający Wspólnotę, oraz z drugiej strony na terytorium Szwajcarii. Ponadto wskazuje, że załącznik
7 tej umowy precyzuje w art. 5 ust. 1, że „każda ze Stron wprowadza właściwe środki prawne dla zapewnienia skutecznej ochrony
i niedopuszczenia do użycia oznaczenia geograficznego lub tradycyjnej nazwy do opisu produktu sektora wina nieobjętego tym
oznaczeniem lub nazwą”.
62 Rada wywodzi z tego, że wyłącznie na podstawie szwajcarskiej decyzji ratyfikującej umowę zgodnie ze szwajcarskimi przepisami
konstytucyjnymi umowa ta uzyskuje moc obowiązującą na terytorium Szwajcarii i to na warunkach i w trybie właściwym dla jej
porządku prawnego. Jedynie władze szwajcarskie są właściwe i odpowiedzialne za wprowadzenie środków prawnych odpowiednich
dla stosowania na terytorium Szwajcarii praw i obowiązków, o których mowa w art. 5 załącznika 7 do umowy, które mogą mieć
ewentualnie zastosowanie w sytuacji skarżących. Rada podkreśla, że choć Konfederacji Szwajcarskiej znany jest, podobnie jak
Wspólnocie, monistyczny system inkorporacji umów międzynarodowych, to państwo to posiada jednak autonomiczne zasady w celu
określenia, w jakim zakresie umowa, której jest ona stroną, przyznaje prawa jednostkom, co oznacza, że jej sądy mogą dokonywać
rozstrzygnięć innych od tych, które stosują sądy wspólnotowe w zakresie bezpośredniej skuteczności umów zawartych przez Wspólnotę.
Rada jako przykład takiej rozbieżności cytuje wyrok szwajcarskiego sądu federalnego z dnia 25 stycznia 1979 r. w sprawie Bosshard
Partners Intertrading przeciwko Sunlight AG.
63 Wreszcie orzecznictwo przywołane przez skarżących dotyczące kwestii, czy przepis umowy zawartej przez Wspólnotę z państwem
trzecim należy uznać za bezpośrednio skuteczny, nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ zaskarżona decyzja nie znajduje zastosowania
do sytuacji skarżących. Rada zaznacza poza tym, że ewentualne stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji przez Sąd, zgodnie
z art. 46 konwencji wiedeńskiej nie doprowadzi do pozbawienia umowy ważności, a zatem władze szwajcarskie będą nadal zobowiązane
do jej przestrzegania i działania podjęte przez władze w wykonaniu umowy pozostaną w mocy.
64 Komisja twierdzi, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ratyfikacja w imieniu i na rachunek Wspólnoty siedmiu umów podpisanych
w dniu 21 czerwca 1999 r. z Konfederacją Szwajcarską i w ten sposób nadanie im mocy obowiązującej na terytorium Wspólnoty.
65 Z utrwalonego orzecznictwa wynika jej zdaniem w tym zakresie, że umowa zawarta przez Radę lub Komisję zgodnie z postanowieniami
traktatu stanowi, z punktu widzenia Wspólnoty, akt podjęty przez jedną z jej instytucji i że postanowienia takiej umowy stanowią
integralną część wspólnotowego porządku prawnego począwszy od daty jej wejścia w życie (wyroki Trybunału z dnia 30 kwietnia
1974 r. w sprawie 181/73 Haegeman, Rec. str. 449, pkt 4 i 5, oraz z dnia 30 września 1987 r. w sprawie 12/86 Demirel, Rec.
str. 3719, pkt 7).
66 Akty instytucji mają jej zdaniem co do zasady taki sam zakres zastosowania, co traktat założycielski, na którym się one opierają.
Zatem zgodnie z art. 299 ust. 1 traktatu akt wydany przez instytucję wspólnotową nie znajduje zastosowania na terytorium państwa
trzeciego i nie może naruszać praw powstałych i wykonywanych na terytorium tego państwa zgodnie z jego uregulowaniami.
67 Komisja twierdzi, że sporne postanowienia umowy obowiązują zatem i mogą być stosowane do skarżących wyłącznie na podstawie
aktu ratyfikacji wydanego przez władze szwajcarskie, w którym wyrażają oficjalnie swoją zgodę na związanie umową i swoje zobowiązanie
do podjęcia środków niezbędnych do jej stosowania na swoim terytorium zgodnie z art. 14 i 16 umowy.
68 Komisja wywodzi z tego, że zaskarżona decyzja, to znaczy akt ratyfikacji wydany w imieniu i na rachunek Wspólnoty, nie znajduje
zastosowania na terytorium Szwajcarii i że jej przedmiotem nie jest – a ponadto jej skutkiem nie może być – regulowanie działalności
skarżących w Szwajcarii ani w związku z tym ustanowienie wobec nich jakiegokolwiek zakazu. Zatem ewentualne stwierdzenie nieważności
zaskarżonej decyzji nie będzie miało żadnego wpływu na ich sytuację na terytorium Szwajcarii, która nadal będzie regulowana
decyzjami samych władz szwajcarskich, a zatem skarżący nie mają interesu prawnego, by występować przeciwko zaskarżonej decyzji.
69 Republika Francuska będąca interwenientem podnosi, że zaskarżoną decyzją jest decyzja, poprzez którą w imieniu Wspólnoty zostało
zawartych siedem umów podpisanych w dniu 21 czerwca 1999 r. Jej celem jest nadanie im mocy obowiązującej na terytorium Wspólnoty.
Z art. 299 ust. 1 WE wynika, że akt wydany przez instytucję wspólnotową znajduje zastosowanie jedynie na terytorium państw
członkowskich Wspólnoty, lecz nie na terytorium państwa trzeciego. Akt taki nie znajduje zatem zastosowania na terytorium
Szwajcarii, a zatem prawa skarżących nie zostały naruszone zaskarżoną decyzją. Aby umowy znajdowały zastosowanie na terytorium
Szwajcarii, władze tego państwa muszą bowiem najpierw dokonać ich ratyfikacji.
70 Ponadto jeśli chodzi o oznaczenia geograficzne, art. 5 ust. 1 załącznika 7 do umowy stanowi, że „Strony podejmują wszelkie
konieczne środki, zgodnie z niniejszym załącznikiem, w celu zapewnienia wzajemnej ochrony nazw określonych w artykule 6 używanych
do opisu i prezentacji produktów sektora wina w rozumieniu artykułu 2 pochodzących z terytorium Stron. W tym celu każda ze
Stron wprowadza właściwe środki prawne dla zapewnienia skutecznej ochrony i niedopuszczenia do użycia oznaczenia geograficznego
lub tradycyjnej nazwy do opisu produktu sektora wina nieobjętego tym oznaczeniem lub nazwą”. Jedynie więc decyzja władz szwajcarskich
może oddziaływać na prawa i obowiązki skarżących w Szwajcarii.
71 Skarżący podkreślają, że zgodnie z orzecznictwem wszelki akt Rady dotyczący zawarcia umowy międzynarodowej stanowi akt zaskarżalny
na podstawie art. 230 WE (wyroki Trybunału z dnia 9 sierpnia 1994 r. w sprawie C‑327/91 Francja przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3641,
pkt 16, oraz z dnia 10 marca 1998 r. w sprawie C‑122/95 Niemcy przeciwko Radzie, Rec. str. I‑973, pkt 41 i 42; opinia Trybunału
3/94 z dnia 13 grudnia 1995 r. Rec. str. I‑4577, pkt 22, wydana na podstawie art. 228 traktatu WE).
72 Oceniają oni, że argumenty Rady i Komisji opierają się na błędnym założeniu, iż akt wspólnotowy ze swej natury nie może wywoływać
skutków poza terytorium Wspólnoty. Akt, którym Wspólnota zawiera umowę z państwem trzecim, warunkuje bowiem samo istnienie
tej umowy w płaszczyźnie międzynarodowej. W niniejszym przypadku umowa ta stała się wiążąca dopiero w następstwie z jednej
strony decyzji o ratyfikacji szwajcarskiej rady federalnej z dnia 16 października 2000 r., a z drugiej strony decyzji Rady
z dnia 4 kwietnia 2002 r. dotyczącej zatwierdzenia tej umowy. Niesłuszne jest zatem twierdzenie, że jedynie ratyfikacja spornych
postanowień umowy przez Konfederację Szwajcarską oddziałuje na skarżących, bowiem w braku zaskarżonej decyzji skarżący nie
zostaliby pozbawieni przysługujących im praw do wprowadzania do obrotu win, które produkują pod nazwą „champagne”.
73 Skarżący podkreślają w tym zakresie, że zaskarżona decyzja jest późniejsza od ratyfikacji umowy przez Konfederacją Szwajcarską.
Przed wydaniem tej decyzji Konfederacja Szwajcarska nie podlegała obowiązkowi wynikającemu ze spornych postanowień umowy i obowiązek
ten powstał dopiero po wydaniu tej decyzji, co warunkowało wejście w życie umowy. Zakaz dalszego korzystania przez skarżących
z gminnej nazwy „champagne” ma więc swoje bezpośrednie źródło w zaskarżonej decyzji.
74 Okoliczność, że niezgodność z prawem danego aktu wynika z połączenia dwóch elementów, a mianowicie decyzji ratyfikacyjnych
Wspólnoty i Konfederacji Szwajcarskiej, nie oznacza, że żaden z tych elementów nie może być zakwestionowany w drodze skargi
o stwierdzenie nieważności, co byłoby konsekwencją stanowiska Rady.
75 Poza tym Trybunał uznał dopuszczalność skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej przeciwko aktom dotyczącym zatwierdzenia
traktatów międzynarodowych bez rozróżnienia na ich skutki zewnętrzne czy wewnętrzne (ww. w pkt 71 wyroki w sprawach Francja
przeciwko Komisji oraz Niemcy przeciwko Radzie; wyroki Trybunału z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie C‑29/99 Komisja przeciwko
Radzie, Rec. str. I‑11221, oraz z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie C‑281/01 Komisja przeciwko Radzie, Rec. str. I‑12049).
76 Ponadto gdyby pójść za stanowiskiem Rady, instytucje wspólnotowe uzyskałyby swobodę naruszania zasad prawa wspólnotowego,
a zwłaszcza praw podstawowych, gdyby działały w ramach kompetencji zewnętrznej i dany akt wywoływał skutki wyłącznie na terytorium
państwa trzeciego.
77 Jeśli chodzi o dokonaną przez Radę wykładnię art. 299 WE, skarżący podnoszą, że pomija ona okoliczność, że przestrzenny zakres
zastosowania wspólnotowego porządku prawnego wykracza poza sumę terytoriów państw członkowskich i obejmuje każde miejsce,
w którym państwo członkowskie działa na jakiejkolwiek podstawie w ramach kompetencji przyznanych Wspólnocie. Wspólnota ma
na tej zasadzie kompetencję do nakładania sankcji na kartele lub zakazywania koncentracji pozawspólnotowych (wyroki Trybunału
z dnia 27 września 1988 r. w sprawach połączonych 89/85, 104/85, 114/85, 116/85, 117/85 i od 125/85 do 129/85 Ahlström Osakeyhtiö
i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 5193, oraz z dnia 28 kwietnia 1998 r. w sprawie C‑306/96 Javico, Rec. str. I‑1983; ww.
w pkt 39 wyrok w sprawie Gencor przeciwko Komisji).
78 Tymczasem w niniejszym przypadku z treści klauzuli champagne wynika wyraźnie, że wywołuje ona skutki zarówno na terytorium
Wspólnoty, jak i na terytorium Szwajcarii. Zakazuje ona bowiem na tym terytorium posługiwania się nazwą „champagne”, która
jest tymczasem zastrzeżona zgodnie z prawem szwajcarskim na rzecz producentów wina w gminie Champagne w kantonie Vaud. Skarżący
podnoszą w tym zakresie, że traktat między Republiką Francuską a Konfederacją Szwajcarską o ochronie oznaczeń pochodzenia,
nazw pochodzenia i innych nazw geograficznych podpisany w Bernie w dniu 14 maja 1974 r. (zwany dalej „traktatem francusko‑szwajcarskim”)
zezwalał tytułem wyjątku homonimiczności przewidzianego w art. 2 ust. 3 na posługiwanie się tą nazwą dla win pochodzących
z Champagne w kantonie Vaud. Przeciwko temu producenci z francuskiej Champagne jednak nie protestowali.
79 Ponadto art. 46 konwencji wiedeńskiej, którym Rada uzasadnia swoją argumentację, przewidywał po prostu, że państwo nie może
powoływać się na fakt, że jego zgoda na związanie traktatem jest wadliwa, jako że została wyrażona z naruszeniem przepisu
jego prawa wewnętrznego dotyczącego kompetencji do zawierania traktatów. Przypadek ten nie dotyczy w żadnej mierze sytuacji
z niniejszego postępowania, w którym zostało naruszone prawo podstawowe. W każdym razie art. 46 tej konwencji przewiduje zastrzeżenie,
kiedy naruszenie takie jest oczywiste, co ma miejsce w niniejszym przypadku, jako że sporne postanowienia umowy stanowią oczywiste
i poważne naruszenie prawa własności i swobody wykonywania działalności gospodarczej skarżących. Ponadto stwierdzenie nieważności
zaskarżonej decyzji pozbawiłoby sporne postanowienia umowy wszelkiej doniosłości i strony umowy nie musiałyby już ich stosować,
zgodnie z art. 60 i nast. konwencji wiedeńskiej.
80 Wreszcie jeśli chodzi o argumentację Rady dotyczącą rzekomego braku bezpośredniego oddziaływania spornych postanowień umowy
na skarżących, przypominają oni, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału i Sądu dany akt wspólnotowy dotyczy bezpośrednio skarżącego,
jeśli wywołuje on wobec niego bezpośredni skutek, przy czym nie jest potrzebne żadne dalsze działanie dyskrecjonalne władz
krajowych lub wspólnotowych. Jednak istnienie aktu czysto wykonawczego nie przerywa bezpośredniego związku między aktem wspólnotowym
a skarżącym (wyrok Trybunału z dnia 13 maja 1971 r. w sprawach połączonych od 41/70 do 44/70 International Fruit Company i in.
przeciwko Komisji, Rec. str. 411).
81 Zatem z utrwalonego orzecznictwa wynika ich zdaniem, że przesłanka, według której zaskarżony przepis wspólnotowy musi bezpośrednio
dotyczyć jednostki, wymaga, by wywoływał on bezpośrednio skutki na sytuację prawną jednostki i by nie pozostawiał on żadnej
swobody oceny adresatom tego przepisu, którzy są zobowiązani do jego wykonania, które musi następować w sposób czysto automatyczny
i wynikać z samego aktu wspólnotowego, bez potrzeby stosowania przepisów pośrednich (wyrok Trybunału z dnia 5 maja 1998 r.
w sprawie C‑386/96 P Dreyfus przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2309, pkt 43).
82 Skarżący przyznają w ten sposób, że w przypadku przepisu, który pozostawia w rzeczywistości szeroki zakres swobody państwom
zobowiązanym do zapewnienia jego transpozycji do ich prawa krajowego, jedynie wydane przepisy wykonawcze mogą oddziaływać
na sytuację stron.
83 Jednak nie jest tak w niniejszym przypadku, gdyż klauzula champagne jest jasna, precyzyjna i wskazuje w sposób jednoznaczny
i niepozostawiający żadnego zakresu uznania przy podejmowaniu działań niezbędnych do zapewnienia wykonania i skutecznego stosowania
spornych postanowień umowy. Rada i Komisja same ponadto obstają przy tym, że Konfederacja Szwajcarska jest zgodnie z art. 14
umowy zobowiązana do przedsięwzięcia wszelkich środków ogólnych i szczególnych właściwych do zapewnienia wykonania umowy,
pod rygorem powstania odpowiedzialności na płaszczyźnie międzynarodowej.
84 Ponadto naruszenie prawa wspólnotowego wynika nie z ewentualnego zachowania Szwajcarii, lecz ze spornych postanowień umowy,
które zobowiązują ją do wydania przepisów niezbędnych do zapewnienia jej właściwego wykonania w sposób analogiczny do sytuacji
będącej przedmiotem wyroku Trybunału z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie C‑476/98 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I‑9855.
85 Skarżący oceniają w ten sposób, że zaskarżona decyzja wywołuje skutki prawne wobec nich i że Sąd jest właściwy do rozpoznania
skargi, przy czym kontekst umowy międzynarodowej jest w tym zakresie bez znaczenia, bowiem Trybunał podkreślił, że wykonywanie
kompetencji powierzonych Wspólnocie na płaszczyźnie międzynarodowej nie może pozostawać poza kontrolą sądową przewidzianą
w art. 230 WE (ww. w pkt 71 wyroki w sprawie Francja przeciwko Komisji i w sprawie Niemcy przeciwko Radzie).
– Ocena Sądu
86 Na wstępie należy przypomnieć, że aby skarga była dopuszczalna na podstawie art. 230 akapit pierwszy WE, zaskarżony akt powinien
być aktem instytucji, który wywołuje wiążące skutki prawne mogące naruszać interesy skarżącego poprzez istotną zmianę jego
sytuacji prawnej (wyrok Trybunału z dnia 31 marca 1998 r. w sprawach połączonych C‑68/94 i C‑30/95 Francja i in. przeciwko
Komisji, Rec. str. I‑1375, pkt 62; wyrok Sądu z dnia 4 marca 1999 r. w sprawie T‑87/96 Assicurazioni Generali i Unicredito
przeciwko Komisji, Rec. str. II‑203, pkt 37; zob. również podobnie wyroki Trybunału z dnia 31 marca 1971 r. w sprawie 22/70
Komisja przeciwko Radzie, zwanej „AETR”, Rec. str. 263, i ww. w pkt 71 w sprawie Francja przeciwko Komisji, pkt 14).
87 Choć umowy między Wspólnotą z jednej strony a państwem trzecim lub organizacją międzynarodową z drugiej strony, jako instrumentu
wyrażającego wspólną wolę tych podmiotów, nie można uznać za akt instytucji i nie jest ona zatem zaskarżalna na podstawie
art. 230 WE, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem akt, poprzez który właściwa instytucja wspólnotowa zamierza zawrzeć tę
umowę, stanowi akt instytucji w rozumieniu tego artykułu i w związku z tym może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności
(zob. podobnie ww. w pkt 71: wyrok w sprawie Francja przeciwko Komisji, pkt 17, opinia 3/94, pkt 22, i wyrok w sprawie Niemcy
przeciwko Radzie, pkt 42).
88 Wynika stąd, że przedmiotem skargi skarżących może być jedynie samo stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz że jest
ona dopuszczalna wyłącznie w zakresie, w jakim decyzja ta wywołuje wiążące skutki prawne, które mogą naruszać interesy skarżących
poprzez istotną zmianę ich sytuacji prawnej.
89 W tej kwestii należy przypomnieć, że z zasady suwerenności państw wyrażonej w art. 2 ust. 1 Karty Narodów Zjednoczonych wynika,
że co do zasady do każdego państwa należy stanowienie prawa na jego terytorium i że w związku z tym państwo może jednostronnie
ustanawiać wiążące zasady wyłącznie na własnym terytorium. Podobnie jeśli chodzi o Wspólnotę, należy podkreślić, że zgodnie
z art. 299 WE oraz zgodnie z przepisami szczególnymi dotyczącymi określonych terytoriów, które postanowienie to wymienia,
traktat stosuje się jedynie na terytoriach państw członkowskich.
90 Wynika z tego, że akt instytucji wydany na podstawie traktatu, jako jednostronny akt Wspólnoty, nie może tworzyć praw i obowiązków
poza w ten sposób określonym terytorium. Zatem zakres zastosowania zaskarżonej decyzji może obejmować tylko to terytorium
i jest ona pozbawiona wszelkich skutków prawnych na terytorium Szwajcarii. Jedynie umowa, która nie jest zaskarżalna, zgodnie
z tym, co zostało wcześniej stwierdzone, może wywoływać skutki prawne na terytorium Szwajcarii zgodnie ze szczegółowymi zasadami
właściwymi dla porządku prawnego tego państwa oraz po dokonaniu jej ratyfikacji zgodnie z procedurami mającymi do niej zastosowanie.
91 Należy zatem stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana przez Radę i Komisję w imieniu i na rachunek Wspólnoty nie zmienia sytuacji
prawnej skarżących na terytorium Szwajcarii, bowiem jest ona regulowana przez same przepisy wydane przez to państwo w ramach
wykonywania jego suwerennych kompetencji. Rzekomo szkodliwe skutki, jakie umowa zdaniem skarżących powoduje, wynikają bowiem
wyłącznie z tego, że decydując się w sposób suwerenny na ratyfikację tej umowy, Konfederacja Szwajcarska zgodziła się na związanie
tą umową i zobowiązała się zgodnie z art. 14 tej umowy do podjęcia środków właściwych do zapewnienia wykonania zobowiązań
z niej wynikających, w tym tych, które wynikają ze spornych postanowień umowy.
92 Jest to ponadto zgodne z art. 16 umowy, który przewiduje, że znajduje ona zastosowanie z jednej strony na terytoriach, na
których obowiązuje Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, i na warunkach ustanowionych w tym traktacie oraz z drugiej
strony na terytorium Szwajcarii, przy czym artykuł ten jest interpretowany w związku z art. 17 ust. 1 zdanie pierwsze umowy,
zgodnie z którym umowa ta zostaje ratyfikowana lub zatwierdzona przez strony zgodnie z właściwymi dla nich procedurami.
93 Sam fakt, że na podstawie wyraźnego przepisu regulującego wejście w życie, przewidzianego w art. 17 ust. 1 zdanie drugie umowy,
zgodnie z którym umowa wchodzi w życie pierwszego dnia drugiego miesiąca następującego po ostatnim powiadomieniu o złożeniu
dokumentów ratyfikacyjnych lub zatwierdzających siedem umów sektorowych, zaskarżona decyzja spowodowała ich wejście w życie,
nie ma żadnego wpływu na zasadę ogólną wskazaną powyżej, zgodnie z którą każde państwo co do zasady posiada kompetencję do
jednostronnego ustanawiania na swoim terytorium wiążących zasad. Choć należałoby bowiem przyznać, że zgodnie z art. 17 umowy
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować jej zawieszenie, to należy stwierdzić, po pierwsze, że byłoby
tak również w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o ratyfikacji umowy przez Konfederację Szwajcarską, a przede wszystkim,
po drugie, że taka ewentualność jest wyłącznie prostą konsekwencją proceduralnych i formalnych warunków wejścia w życie umowy
i w oczywisty sposób nie może prowadzić do wniosku, że zakres zastosowania zaskarżonej decyzji rozciąga się na terytorium
Szwajcarii.
94 Wreszcie o ile prawdą jest, że zgodnie z orzecznictwem wykonywanie kompetencji powierzonych instytucjom wspólnoty w płaszczyźnie
międzynarodowej nie może pozostawać poza kontrolą sądową przewidzianą w art. 230 WE (ww. w pkt 71 wyrok w sprawie Francja
przeciwko Komisji, pkt 16), o tyle należy podkreślić, że w niniejszym przypadku stwierdzenie dopuszczalności skargi w zakresie,
w jakim dotyczy ona skutków spornych postanowień umowy na terytorium Szwajcarii, prowadziłoby do orzekania przez sąd wspólnotowy
w przedmiocie zgodności z prawem w świetle prawa wspólnotowego praw przyznanych państwu trzeciemu lub zaciągniętych przez
nie zobowiązań, wynikających z umowy międzynarodowej, do której w sposób wolny i suwerenny przystąpiło ono w ramach utrzymywania
swoich stosunków zewnętrznych. Kontrola taka sytuowałaby się w oczywisty sposób poza granicami kompetencji Sądu, tak jak określa
je traktat WE.
95 Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja nie wywołuje żadnego wiążącego skutku prawnego zmieniającego sytuację prawną skarżących
na terytorium Szwajcarii i że z tego względu nie stanowi aktu zaskarżalnego na podstawie art. 230 WE. Z tych względów argumentację
skarżących, w której zmierzają oni do wykazania, że decyzja ta dotyczy ich bezpośrednio w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE,
należy oddalić jako pozbawioną wszelkiej doniosłości dla sprawy, ponieważ wymaga to, aby zaskarżony akt wywoływał wobec nich
wiążące skutki prawne.
96 Należy zatem odrzucić niniejszą skargę jako niedopuszczalną w zakresie, w jakim dotyczy ona stwierdzenia nieważności zaskarżonej
decyzji w odniesieniu do terytorium Szwajcarii.
W przedmiocie oddziaływania zaskarżonej decyzji na skarżących na terytorium Wspólnoty
– Argumenty stron
97 Rada twierdzi, że wino pochodzące z francuskiego regionu Champagne korzysta we Wspólnocie z wyłącznej ochrony jako wino gatunkowe
psr, czego sporne postanowienia umowy w żaden sposób nie zmieniają.
98 W odpowiedzi na skargę Rada dodaje, odpowiadając na zadane na piśmie pytania Sądu, że zgodnie z art. 36 rozporządzenia nr 753/2002,
który przewiduje warunki, na jakich dana nazwa lub oznaczenie geograficzne może być umieszczane na etykiecie wina importowanego
do Wspólnoty, takie oznaczenie geograficzne nie może być mylone z oznaczeniami geograficznymi stosowanymi do identyfikacji
gatunkowego wina produkowanego w określonych regionach, wina stołowego lub innego wina przywożonego znajdującego się na listach
umów zawartych między Wspólnotą a państwami trzecimi.
99 W niniejszym przypadku Rada twierdzi, że wyjątek homonimiczności przewidziany w art. 36 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia
nr 753/2002 nie może mieć zastosowania do win pochodzących z gminy Champagne w kantonie Vaud, biorąc pod uwagę ewidentne ryzyko
wprowadzania w błąd konsumentów, jakie wywołuje ta homonimiczność. Ponadto dużo wyższy status i renoma francuskiej kontrolowanej
nazwy pochodzenia czyniłyby szczególnie niesprawiedliwym dzielenie takiej nazwy sprzecznie z tym przepisem.
100 Rada zaznacza ponadto, że na podstawie wspomnianego art. 36 ust. 3 żadne oznaczenie geograficzne państwa trzeciego nie zostało
zatwierdzone w celu posługiwania się nim na terytorium Wspólnoty. Załącznik VI do rozporządzenia nr 753/2002, który wymienia
oznaczenia geograficzne i tradycyjne nazwy objęte wyjątkiem homonimiczności, jest bowiem pusty. Wobec tego szwajcarskie oznaczenie
geograficzne „champagne” nie jest objęte wyjątkiem homonimiczności przewidzianym w tym rozporządzeniu, a zatem skarżący nie
mają prawa wprowadzać do obrotu win pochodzących z gminy Champagne pod tą nazwą.
101 Rada utrzymuje zatem, że zarówno przed, jak i po zawarciu umowy, przyznawanie ochrony oraz zasady korzystania we Wspólnocie
z kontrolowanej nazwy pochodzenia „champagne” są regulowane rozporządzeniem nr 1493/1999 i rozporządzeniem nr 753/2002. Ponadto
gdyby nawet w tych rozporządzeniach przewidziano możliwość posługiwania się przez skarżących nazwą „champagne” dla win pochodzących
z gminy Champagne w kantonie Vaud, to ta możliwość nie zostałaby zmieniona umową, która nie przewiduje zasad przyznawania
ochrony przez każdą ze stron na rzecz jej własnych oznaczeń geograficznych na własnym terytorium. W związku z tym zaskarżona
decyzja nie wprowadziła żadnego nowego przepisu w zakresie wprowadzania do obrotu na terytorium Wspólnoty win importowanych
ze Szwajcarii, noszących nazwę „champagne”, a zatem decyzja ta nie dotyczy skarżących bezpośrednio.
102 Wniosku tego nie podważa według niej francusko‑szwajcarski traktat, który uznaje tylko jedną nazwę „champagne”, a mianowicie
tę, która oznacza wina musujące pochodzące z francuskiego regionu Champagne. W istocie art. 2 akapit trzeci tego traktatu
wprowadza odstępstwo od obowiązków przewidzianych w akapicie pierwszym, które brzmi następująco:
„Jeśli jedna z nazw chronionych zgodnie z akapitem pierwszym odpowiada nazwie regionu lub miejsca położonego poza terytorium
Republiki Francuskiej, akapit pierwszy nie wyłącza posługiwania się taką nazwą w odniesieniu do produktów i towarów wytwarzanych
w tym regionie lub w tym miejscu. Jednakże dodatkowe przepisy mogą zostać ustanowione w protokole”.
103 Jej zdaniem przepis ten pozwala zatem Konfederacji Szwajcarskiej na odstąpienie od obowiązku przewidzianego w akapicie pierwszym,
zgodnie z którym nazwa „champagne” jest zastrzeżona „na terytorium Konfederacji Szwajcarskiej na rzecz produktów lub towarów
francuskich”. Celem tego przepisu nie jest jednak określenie ochrony, jaką należy przyznać nazwie „champagne” na terytorium
Francji, nie jest on zatem sprzeczny ze wspólnotowymi uregulowaniami dotyczącymi wina, które zastrzegają tę kontrolowaną nazwę
pochodzenia na terytorium Wspólnoty na rzecz określonych win z francuskiego regionu Champagne.
104 Ponadto w odpowiedzi na pytania Sądu na piśmie Rada stwierdziła, że skarżący nie wykazali w stopniu wymaganym przez prawo,
że nazwa „champagne” była chroniona jako nazwa pochodzenia na gruncie prawa szwajcarskiego.
105 Mianowicie ordonnance (rozporządzenie) szwajcarskiej rady federalnej z dnia 7 grudnia 1998 r. w sprawie uprawy winorośli oraz
importu win wskazywało trzy rodzaje nazw: nazwę pochodzenia, kontrolowaną nazwę pochodzenia i oznaczenie pochodzenia. W świetle
tego rozporządzenia nazwa pochodzenia jest zastrzeżona dla win z winorośli uprawianych na danym obszarze geograficznym, które
posiadają naturalną minimalną zawartość cukru. Natomiast kontrolowana nazwa pochodzenia, poza zawartością cukru przewidzianą
dla nazwy pochodzenia, podlega „dodatkowym wymogom przewidzianym przez kanton”, które powinny dotyczyć co najmniej „wyznaczenia
stref produkcji […], szczepów […], metod upraw […], naturalnej zawartości cukru […], maksymalnej wydajności z jednostki powierzchni
[…], metod wytwarzania wina [i] analizy oraz badania organoleptycznego”.
106 Rada przyznaje, że zgodnie z art. 16 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 1985 r. w sprawie nazw pochodzenia win w kantonie Vaud
(zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie nazw pochodzenia win w kantonie Vaud”) „winorośl uprawiana na terytorium gminy ma
prawo do nazwy tej gminy”. Prawo to jest jednak sprzeczne z rozporządzeniem szwajcarskiej rady federalnej z dnia 7 grudnia
1998 r. w sprawie uprawy winorośli oraz importu win, późniejszego od tego rozporządzenia, które zastrzega kontrolowane nazwy
pochodzenia dla win, które spełniają bardziej surowe warunki jakościowe niż sam wymóg, dotyczący nazw gminnych, aby 51% winogron
było zbierane na terytorium danej gminy.
107 Rada dodaje, że zgodnie z art. 3 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 1995 r. w sprawie kontrolowanych nazw pochodzenia win z kantonu
Vaud, nazwy pochodzenia win z kantonu Vaud są zastrzeżone wyłącznie dla win posiadających kontrolowaną nazwę pochodzenia oraz
że przez kontrolowaną nazwę pochodzenia rozumie się tradycyjne nazwy geograficzne lub inne tradycyjne nazwy win kategorii
1 w rozumieniu art. 1‑4 rozporządzenia z dnia 26 marca 1993 r. o jakości win z kantonu Vaud.
108 W tej kwestii Rada podnosi, że zgodnie z art. 1 rozporządzenia z dnia 26 marca 1993 r. o jakości win z kantonu Vaud jedynie
wina, które pochodzą z winobrań, które osiągnęły dane naturalne zawartości cukru, określone dla danego szczepu i nazwy, mogą
być oznaczone nazwą pochodzenia regionu upraw winorośli, miejsca produkcji lub podjednostki miejsca produkcji (gminy, gospodarstwa,
pałacu, opactwa, posiadłości, oznaczenia katastralnego lub wioski). Otóż jak podkreśla Rada, o ile nazwa „Bonvillars” jest
wymieniona na liście nazw, o tyle nie ma to miejsca w przypadku „champagne”.
109 Rada uważa zatem, że nazwa „champagne” nie jest kontrolowaną nazwą pochodzenia ani nazwą pochodzenia, lecz prostym oznaczeniem
geograficznym niemającym żadnego związku z jakością lub renomą. Z nazwą tą wiąże się bowiem według prawa szwajcarskiego jedynie
czysto geograficzny wymóg, a mianowicie, aby wino pochodziło w proporcji co najmniej 51 % z winogron uprawianych na terytorium
gminy Champagne.
110 Wykładnię taką potwierdza rozporządzenie kantonu Vaud z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie ograniczenia produkcji i urzędowej
kontroli winobrania. Rada zaznacza, że zgodnie z art. 1 tego rozporządzenia kantonalny rejestr winnic wskazuje działki każdego
właściciela zajęte pod uprawę winorośli, który powinien zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia podać nazwę w rozumieniu rozporządzenia
w sprawie nazw pochodzenia w kantonie Vaud. Tymczasem rejestr kantonalny przedstawiony przez skarżących wskazuje jasno, że
nazwą, z której korzystają wszyscy skarżący jest „Bonvillars”.
111 Komisja ze swej strony twierdzi, że korzystanie z nazwy „champagne” na terytorium Wspólnoty jest od dawna zastrzeżone dla
win pochodzących z francuskiego regionu Champagne i że sporne postanowienia umowy niczego tu nie zmieniają.
112 W odpowiedzi na pytania Sądu na piśmie Komisja podniosła, że wyjątek homonimiczności przewidziany w art. 29 ust. 3 akapit
ostatni rozporządzenia nr 2392/89, obowiązującego do dnia 1 sierpnia 2003 r., mógł być przyznany w drodze decyzji Komisji
na wniosek o przyznanie odstępstwa od przepisów art. 29 ust. 2 tego rozporządzenia. Tymczasem żaden taki wniosek nie został
wniesiony w zakresie win pochodzących z gminy Champagne w Szwajcarii.
113 Ponadto wyjątek homonimiczności przewidziany w art. 36 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 753/2002, obowiązującego od dnia
1 sierpnia 2003 r., ma zastosowanie wyłącznie pod warunkiem, że dane oznaczenie geograficzne jest uznane i chronione w takim
charakterze przez państwo trzecie i to zgodnie z art. 24 ust. 9 Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności
intelektualnej z dnia 15 kwietnia 1994 r. (Dz.U. L 336, str. 214, zwanego dalej „porozumieniem TRIPS”), zgodnie z którym „[n]iniejsze
Porozumienie nie zawiera żadnego zobowiązania do ochrony oznaczeń geograficznych, które nie są lub przestały być chronione
w kraju ich pochodzenia lub wyszły z użycia w tym kraju”.
114 Zatem skoro Konfederacja Szwajcarska nie zamierzała chronić oznaczenia geograficznego „champagne” w kantonie Vaud w ramach
umowy, wyjątek homonimiczności przewidziany w rozporządzeniu nr 753/2002 nie ma zastosowania. Ponadto załącznik VI do tego
rozporządzenia, który zawiera homonimiczne oznaczenia geograficzne państw trzecich i praktyczne warunki ich stosowania jest
pusty, jako że żaden wniosek o stwierdzenie homonimiczności nie został do dnia dzisiejszego wniesiony.
115 Ponadto Komisja w odpowiedzi na pytanie Sądu na piśmie, które odnosiło się do istnienia gminnej kontrolowanej nazwy pochodzenia
na rzecz gminy Champagne, wskazała, że z rozporządzenia w sprawie nazw pochodzenia win w kantonie Vaud wynika, że nazwa „champagne”
jest tylko prostym oznaczeniem pochodzenia, które nie stanowi żadnego prawa własności przemysłowej i handlowej, gdyż brak
jest w obowiązujących uregulowaniach szwajcarskich jakiegokolwiek uznania i identyfikacji właściwości win produkowanych na
terytorium tej gminy.
116 Wreszcie Komisja twierdzi, że skarżący sami przyznali, że produkowanego przez nich wina nigdy nie wprowadzali do obrotu pod
nazwą „champagne” na terytorium Wspólnoty, lecz że eksportują około tysiąca butelek rocznie do Wspólnoty pod nazwą „arquebuse”,
co wskazuje na to, że wyjątek homonimiczności przewidziany w uregulowaniach wspólnotowych nigdy nie miał do nich zastosowania.
117 Komisja wywodzi z tego, że zaskarżony akt nie zmienia sytuacji prawnej skarżących na terytorium Wspólnoty, co oznacza, iż
nie mają oni interesu prawnego, by występować przeciwko temu aktowi.
118 Republika Francuska, będąca interwenientem w sporze, podnosi, że francuskie wino z regionu Champagne jest chronione we Wspólnocie
jako wino gatunkowe psr i z tego powodu korzysta z wyłączności na nazwę „champagne”. Zaskarżony akt nie dotyczy zatem bezpośrednio
sytuacji prawnej skarżących, a zatem skarga jest niedopuszczalna.
119 Ponadto Republika Francuska twierdzi, że zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami szwajcarskimi oznaczenie gminy odpowiada
uściśleniu dotyczącemu pochodzenia wina w obrębie stanowiącego jedną całość miejsca produkcji i że taka wzmianka nie może
być utożsamiana z nazwą pochodzenia. Z nazwy pochodzenia wynika bowiem, że spełnione zostały określone warunki dotyczące cech
produktu, które istnieją w odniesieniu do nazwy „Bonvillars”, lecz nie w odniesieniu do gminy Champagne. Republika Francuska
podnosi w tym zakresie, że w przeciwnym wypadku gmina ta zostałaby wskazana konkretnie w rozporządzeniu w sprawie nazw pochodzenia
win w kantonie Vaud, co nie ma miejsca. Uważa ona zatem, że istnienie kontrolowanej nazwy pochodzenia „champagne” chronionej
przez prawo szwajcarskie nie zostało dowiedzione.
120 Skarżący kwestionują twierdzenia Rady, Komisji i Republiki Francuskiej, jakoby ich sytuacja prawna na terytorium Wspólnoty
nie została zmieniona spornymi postanowieniami umowy. Podnoszą oni w tym zakresie, że choć nazwa „champagne” oczywiście stanowi
kontrolowaną nazwę pochodzenia w rozumieniu prawa wspólnotowego, okoliczność ta nie stanowi przeszkody dla wprowadzania do
obrotu we Wspólnocie produkowanego przez nich wina z kantonu Vaud. Opierając się na listach przedstawiciela producentów z regionu
Champagne, skarżący twierdzą, że ci ostatni nie sprzeciwili się wprowadzaniu do obrotu wina produkowanego na terytorium gminy
Champagne w kantonie Vaud pod nazwą „champagne”.
121 W odpowiedzi na pytanie Sądu na piśmie skarżący wyjaśnili, że po weryfikacji okazało się, że wspomniany w skardze eksport
do Belgii wina produkowanego w gminie Champagne, w ilości około tysiąca butelek rocznie, nie był dokonywany pod nazwą „champagne”,
lecz pod nazwą „arquebuse”.
122 Jednak skarżący twierdzą, że zgodnie z art. 26 ust. 1 i art. 29 rozporządzenia nr 2392/89 w przypadku homonimii nazwa wina
pochodzącego z państwa trzeciego może być używana, jeśli w tym państwie nazwa ta jest używana dla wina zgodnie z dawnym i stałym
zwyczajem oraz pod warunkiem, że jego użycie jest reglamentowane przez to państwo, co jest oczywiste w niniejszym przypadku.
Okoliczność, że art. 29 ust. 3 tego rozporządzenia przewiduje wydanie decyzji o przyznaniu odstępstwa celem skorzystania z wyjątku
homonimiczności jest w niniejszym przypadku bez znaczenia, bowiem art. 2 akapit trzeci traktatu francusko‑szwajcarskiego ustanowił
wyjątek homonimiczności z mocy prawa. Z przepisu tego wynika bowiem, że jeśli jedna z nazw chronionych zgodnie z akapitem
pierwszym odpowiada nazwie regionu lub miejsca położonego poza terytorium Republiki Francuskiej, to ta ochrona nie wyłącza
posługiwania się nazwą dla produktów i towarów wytwarzanych w tym regionie lub w tym miejscu. Potwierdza to skądinąd opinia
rady kantonu Vaud z dnia 22 grudnia 2003 r.
123 Co do rozporządzenia nr 753/2002 skarżący podkreślają, że jego art. 36 przewiduje również, że niektóre oznaczenia geograficzne
używane dla gatunkowych win psr mogą być stosowane w warunkach praktycznych gwarantujących, że będą one od siebie odróżniane,
z uwzględnieniem konieczności zapewnienia równorzędnego traktowania danych producentów i unikania wprowadzania w błąd konsumentów.
Natomiast jest bezsprzeczne, że nazwa „champagne” dla win produkowanych przez skarżących stanowi oznaczenie geograficzne w rozumieniu
art. 22 TRIPS, do którego odsyła art. 3 załącznika 7 do umowy. Ponadto używanie tej nazwy przez skarżących spełnia przesłanki
przewidziane w art. 36 rozporządzenia nr 753/2002, wobec czego nazwa ta korzysta z wyjątku homonimiczności. Nie ma w tym zakresie
znaczenia, że załącznik VI do tego rozporządzenia nie wspomina żadnej nazwy, gdyż każda inna wykładnia pozbawiłaby wszelkiego
sensu art. 36 tego rozporządzenia i naruszałaby zobowiązania Wspólnoty wynikające z art. 23 ust. 3 TRIPS. W każdym razie
rozporządzenie nr 753/2002 zaczęło obowiązywać dopiero od dnia 1 stycznia 2003 r., a zatem po wejściu w życie umowy. Ponieważ
ta ostatnia wyklucza wyjątek homonimiczności dla win z gminy Champagne, nie można wymagać od Konfederacji Szwajcarskiej, aby
wniosła o przyznanie tego wyjątku w ramach rozporządzenia nr 753/2002.
124 Jeśli chodzi o ochronę nazwy „champagne” zgodnie z obowiązującym prawem szwajcarskim, skarżący podnoszą, że zgodnie z art. 16
rozporządzenia z dnia 28 czerwca 1995 r. w sprawie kontrolowanych nazw pochodzenia win z kantonu Vaud winogrona zbierane na
terytorium gminy mają prawo do nazwy tej gminy.
125 Podnoszą oni w tym zakresie, że w kantonie Vaud znajduje się sześć regionów upraw winorośli. Ich zasięg geograficzny jest
zdefiniowany w art. 2 tego rozporządzenia, które przewiduje, że region Bonvillars obejmuje wszystkie gminy, w których uprawiana
jest winorośl, należące do okręgu Grandson oraz gminy Montagny i Valuyres‑sous‑Montagny okręgu Yverdon. Te sześć regionów
składa się z 26 miejsc produkcji, obejmujących 148 gmin, w których uprawia się winorośl. Zgodnie z art. 13‑15 tego rozporządzenia
trzy spośród tych regionów stanowią każde z osobna odrębne miejsce produkcji. Jeżeli chodzi o te trzy regiony, z których
każdy stanowi odrębne miejsce produkcji i do których należy region Bonvillars, ze względu na tożsamość regionu uprawy winorośli
i miejsca produkcji nie może być żadnych wątpliwości co do tego, że gminy usytuowane na ich terytorium przynależą do jednego
lub drugiego miejsca produkcji. Wyjaśnia to, dlaczego rozporządzenie z dnia 28 czerwca 1995 r. w sprawie kontrolowanych nazw
pochodzenia win z kantonu Vaud nie wskazuje wyraźnie tych gmin. Na podstawie art. 16 tego rozporządzenia producentom win pochodzących
z tych gmin przysługuje jednak prawo do posługiwania się ich nazwą jako nazwą ich produktów.
126 Skarżący podkreślają, że rada kantonu Vaud dwiema opiniami z dnia 8 stycznia i 22 grudnia 2003 r. potwierdziła, że zgodnie
z prawem szwajcarskim nazwa „champagne” stanowi gminną kontrolowaną nazwę pochodzenia. W tym kontekście skarżący twierdzą,
że w każdym razie stwierdzenie Rady, iż szwajcarska nazwa „champagne” nie stanowi kontrolowanej nazwy pochodzenia, lecz po
prostu oznaczenie pochodzenia, jest nieistotne. Skoro nazwa ta stanowi konkretne prawo skarżących, dla stosowania wyjątku
homonimiczności przewidzianego w rozporządzeniu nr 2392/1989 i rozporządzeniu nr 753/2002 nie ma bowiem znaczenia, czy zgodnie
z prawem szwajcarskim przysługuje jej ranga wyższa, niższa, czy równa randze francuskiej nazwy „champagne”.
– Ocena Sądu
127 Rada i Komisja popierane przez Republikę Francuską podnoszą zasadniczo, że ochrona przyznana na podstawie prawa wspólnotowego
winom produkowanym we francuskim regionie Champagne zakazuje skarżącym wprowadzania do obrotu ich win pod nazwą „champagne”
na terytorium Wspólnoty. Sporne postanowienia umowy nie zmieniają więc sytuacji prawnej skarżących na tym terytorium.
128 W tej kwestii należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem cytowanym w pkt 86 powyżej skarga danego skarżącego wniesiona
na podstawie art. 230 WE jest dopuszczalna pod warunkiem, że zaskarżony akt wywołuje wiążące skutki prawne mogące naruszać
jego interesy poprzez istotną zmianę jego sytuacji prawnej.
129 Należy zatem ustalić, czy – jak twierdzą Rada, Komisja i Republika Francuska – przed wejściem w życie spornych postanowień
umowy istniała względem skarżących w świetle obowiązującego prawa wspólnotowego przeszkoda we wprowadzaniu do obrotu produkowanych
przez nich win pod nazwą „champagne” we Wspólnocie, z tym skutkiem, że sporne postanowienia umowy nie zmieniły ich sytuacji
prawnej w istotny sposób.
130 Z tego punktu widzenia należy stwierdzić, że – jak zostało wskazane w pkt 4‑6 powyżej – na dzień wniesienia skargi w dniu
10 lipca 2002 r. obowiązującym uregulowaniem, znajdującym zastosowanie do sytuacji skarżących, było rozporządzenie nr 2392/89.
131 Zgodnie z art. 29 ust. 2 tego rozporządzenia dla oznaczenia wina importowanego nazwa jednostki geograficznej użyta dla oznaczenia
wina stołowego lub wina gatunkowego psr bądź określonego regionu we Wspólnocie nie może być używana ani w języku państwa producenta,
w którym położona jest ta jednostka lub ten region, ani w innym języku.
132 Otóż jak zostało wskazane w pkt 1 powyżej, w chwili wniesienia skargi winom produkowanym we francuskim regionie Champagne
pod kontrolowaną nazwą pochodzenia „champagne” przysługiwała we Wspólnocie nazwa wina gatunkowego psr, czego zresztą skarżący
nie kwestionują.
133 Wynika stąd, że zgodnie z art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 2392/89 w chwili wniesienia skargi nazwa „champagne” nie mogła
być co do zasady używana dla oznaczenia żadnego wina importowanego, a w szczególności wina produkowanego na terenie gminy
Champagne w kantonie Vaud.
134 Należy stwierdzić ponadto, że zgodnie z art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 2392/89 możliwe jest wprowadzenie odstępstw od ust. 2
tego artykułu, gdy nazwa wina produkowanego we Wspólnocie jest identyczna z nazwą jednostki geograficznej położonej w państwie
trzecim, jeśli w tym państwie nazwa ta jest używana dla wina zgodnie z dawnym i stałym zwyczajem oraz pod warunkiem, że jego
użycie jest reglamentowane przez to państwo.
135 Wyjątek homonimiczności przewidziany w tym przepisie nie znajduje zastosowania z mocy prawa, lecz w następstwie wyraźnej decyzji
w przedmiocie odstępstwa. W tej kwestii, w odpowiedzi na pytanie Sądu na piśmie, Komisja wskazała, po pierwsze, że decyzję
taką powinien poprzedzać odpowiedni wniosek a po drugie, że żaden wniosek o przyznanie odstępstwa nie został wniesiony w odniesieniu
do win pochodzących z terytorium gminy Champagne w kantonie Vaud.
136 Należy stwierdzić ponadto, że o ile pierwotnie skarżący twierdzili, że nigdy w świetle obowiązującego prawa wspólnotowego
nie istniała względem nich przeszkoda we wprowadzaniu do obrotu ich win pod nazwą „champagne” we Wspólnocie, o tyle następnie
ani nie kwestionowali faktu, że wyjątek homonimiczności przewidziany w rozporządzeniu nr 2392/89 wymagał wydania decyzji w przedmiocie
odstępstwa, ani nie twierdzili, że jakakolwiek decyzja została względem nich wydana w tym zakresie, ani nawet, że został wniesiony
wniosek o przyznanie odstępstwa dotyczący win produkowanych na terytorium gminy Champagne w kantonie Vaud.
137 Ponadto mimo że skarżący pierwotnie twierdzili, że sprzedawali rocznie do Belgii około tysiąca butelek pod nazwą „champagne”,
w odpowiedzi na pisemne pytanie Sądu wyjaśnili, że po weryfikacji okazało się, iż butelki te były sprzedawane pod nazwą „arquebuse”.
Skarżący ponadto nie dostarczyli dowodu innego wywozu swoich produktów do Wspólnoty, czy to pod nazwą „champagne”, czy też
pod inną nazwą.
138 Poza tym, że z powyższego wynika, iż argumentacja skarżących wydaje się niejasna, a nawet sprzeczna, należy stwierdzić, że
nie byli oni w stanie podważyć twierdzenia Komisji, zgodnie z którym do chwili wniesienia skargi w odniesieniu do wina produkowanego
na terytorium gminy Champagne w kantonie Vaud nie została wydana żadna decyzja w przedmiocie odstępstwa od zakazu przewidzianego
w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 2392/89, a zatem istniała dla skarżących prawna przeszkoda we wprowadzaniu ich produktów
do obrotu pod nazwą „champagne”. Zgodnie z weryfikacją przeprowadzoną przez samych skarżących i w przeciwieństwie do ich
pierwotnych twierdzeń, okazuje się ponadto, że w rzeczywistości nie wprowadzali oni swoich win do obrotu pod nazwą „champagne”
we Wspólnocie.
139 Wynika stąd, że choć zgodnie z tym, co zostało wskazane w pkt 41‑49 powyżej, sporne postanowienia umowy gwarantują wyłączność
na terytorium Wspólnoty prawa do nazwy „champagne” na rzecz win produkowanych we francuskim regionie Champagne, zakazując
w ten sposób wprowadzania do obrotu na tym terytorium niektórych win z kantonu Vaud produkowanych na terytorium gminy Champagne
pod tą nazwą, należy stwierdzić, że ta sytuacja prawna obowiązywała skarżących już w chwili wejścia w życie umowy w dniu 1 czerwca
2002 r., jak również w chwili wniesienia skargi w dniu 10 lipca 2002 r.
140 Jeśli chodzi o rozporządzenie nr 753/2002, to nawet bez potrzeby określania, czy skarżący mogą uzasadnić interes prawny, opierając
się na sytuacji prawnej wynikającej ze stosowania tego rozporządzenia – mając na względzie okoliczność, że choć podlegało
ono stosowaniu dopiero od dnia 1 sierpnia 2003 r., a zatem po wniesieniu skargi, rozporządzenie to weszło w życie w dniu 11 maja
2002 r., a zatem przed jej wniesieniem – należy stwierdzić, że w każdym razie również w świetle tego rozporządzenia nie przysługuje
im prawo do wprowadzania do obrotu we Wspólnocie wina, które produkują na terytorium gminy Champagne w kantonie Vaud pod nazwą
„champagne”.
141 Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 753/2002 „[e]tykiety win przywożonych, […] pochodzących
z państw trzecich będących członkami Światowej Organizacja Handlu mogą uwidaczniać nazwę obszaru geograficznego, […] o ile
służy ona identyfikacji wina jako pochodzącego z terytorium państwa trzeciego lub regionu albo miejscowości takiego państwa
trzeciego, gdzie dana jakość, renoma lub inne cechy charakterystyczne są zasadniczo związane z tym pochodzeniem geograficznym”.
142 Zgodnie z art. 36 ust. 3 rozporządzenia nr 753/2002, „[o]znaczenia geograficzne, o których mowa w ust. 1 i 2 nie mogą być
mylone z oznaczeniami geograficznymi stosowanymi do identyfikacji gatunkowego wina produkowanego w określonych regionach”.
Przepis ten przewiduje jednak następujący wyjątek homonimiczności:
„[N]iektóre oznaczenia geograficzne państwa trzeciego, o których mowa w pierwszym akapicie, będące homonimicznymi oznaczeniami
geograficznymi dla gatunkowych win produkowanych w określonych regionach […] mogą być stosowane z zastrzeżeniem warunków praktycznych,
w których będą od siebie odróżniane, jak też z uwzględnieniem konieczności zapewnienia równorzędnego traktowania danych producentów
i unikania wprowadzania w błąd konsumentów.
[…]
Te wskazania jak i warunki praktyczne ich stosowania są ustanowione w załączniku VI”.
143 Zatem ww. wyjątek homonimiczności nie znajduje zastosowania z mocy prawa, lecz jest warunkowany wpisaniem do załącznika VI
do rozporządzenia nr 753/2002 zarówno nazw geograficznych państwa trzeciego będących homonimicznymi oznaczeniami używanymi
dla win gatunkowych psr, które mogą z niego korzystać, jak i warunków praktycznych gwarantujących, że te oznaczenia geograficzne
będą od siebie odróżniane.
144 Jak zauważyła Rada i Komisja, należy pamiętać, że załącznik VI do rozporządzenia nr 753/2002 jest pusty na dzień dzisiejszy
i nie zawiera zatem nazwy „champagne” wśród oznaczeń geograficznych państwa trzecich, którym przysługuje wyjątek homonimiczności.
145 Wynika stąd, że w każdym razie również przepisy rozporządzenia nr 753/2002 nie umożliwiają skarżącym wprowadzania do obrotu
win, które produkują pod nazwą „champagne”.
146 Należy ponadto stwierdzić, że zgodnie z art. 36 ust. 5 tego rozporządzenia zmienionego rozporządzeniem nr 316/2004 obowiązującym
od dnia 1 lutego 2004 r., oznaczenie geograficzne państwa trzeciego „może być stosowane odnośnie do etykietowania wina importowanego,
nawet jeśli jedynie 85 % danego wina zostało uzyskane z winogron zebranych na terytorium produkcji, którego nazwę nosi”. Ponadto
z tego sformułowania oraz ze struktury art. 36 ust. 1 rozporządzenia nr 753/2002 wyraźnie wynika, że przed zmianą wprowadzoną
rozporządzeniem nr 316/2004, dopuszczającą w odniesieniu do win uzyskanych nawet jedynie w 85 % z winogron zebranych na terytorium
produkcji, którego nazwę noszą, korzystanie z oznaczenia geograficznego odpowiadającego temu obszarowi, oznaczenie geograficzne
mogło być stosowane na etykiecie wina importowanego jedynie pod warunkiem, że wino to zostało uzyskane w całości z winogron
zebranych na terytorium produkcji, którego nazwę nosi.
147 Chociaż w odpowiedzi na pytanie Sądu na piśmie skarżący przyznali, że zgodnie z art. 16 rozporządzenia w sprawie nazw pochodzenia
win z kantonu Vaud nazwa „champagne” była uznana i chroniona w odniesieniu do win pochodzących z terytorium tej gminy, należy
stwierdzić, że pełne odczytanie tego przepisu wskazuje, że zgodnie z jego akapitem drugim „prawo do nazwy gminy przysługuje
również w odniesieniu do wina uzyskanego z winogron zebranych w większości (co najmniej 51%) w tej gminie, a w pozostałym
zakresie w miejscu produkcji, do którego ona należy”.
148 Zatem nawet bez potrzeby rozstrzygania w przedmiocie natury i dokładnej kwalifikacji nazwy „champagne”, należy stwierdzić,
że nazwa ta jest uznana prawem szwajcarskim w odniesieniu do win uzyskanych z winogron zebranych w większości na terytorium
gminy Champagne w kantonie Vaud, co oznacza, iż nie spełnia ona warunku widniejącego wyraźnie w art. 36 ust. 5 rozporządzenia
nr 753/2002 z późn. zmianami, a zgodnie z którym jedynie wina uzyskane w co najmniej 85 % z winogron zebranych na terytorium
produkcji, którego nazwę noszą, czyli w niniejszym przypadku na terytorium gminy Champagne w kantonie Vaud, mogą być wprowadzane
do obrotu pod oznaczeniem geograficznym tego obszaru. Nazwa ta a fortiori nie może być uznana za oznaczającą wina uzyskane
w całości z winogron zebranych na terytorium produkcji, którego nazwę noszą.
149 Zatem przeciwnie do tego, co skarżący twierdzili pierwotnie, winom, które zgodnie z prawem szwajcarskim mają prawo do nazwy
„champagne”, nie tylko nigdy nie przysługiwał wyjątek homonimiczności przewidziany w art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 2392/89
bądź w art. 36 ust. 3 rozporządzenia nr 753/2002, lecz co więcej trudno sobie wyobrazić możliwość objęcia tych win w przyszłości
wyjątkiem homonimiczności przewidzianym w drugim z tych przepisów, w przypadku gdyby została stwierdzona nieważność zaskarżonej
decyzji, jeżeli uwzględni się, że warunki ustanowione w prawie szwajcarskim dla korzystania z gminnej nazwy pochodzenia „champagne”
nie spełniają wymogu pochodzenia winogron przewidzianego w art. 36 ust. 5 rozporządzenia nr 753/2002.
150 Ponadto nie można uznać również, że ewentualna zmiana sytuacji prawnej skarżących, wynikająca na przykład ze zmiany warunków
przyznawania gminnej nazwy pochodzenia „champagne” kantonu Vaud, mogłaby uzasadnić dopuszczalność skargi, czego zresztą skarżący
nie twierdzą. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem interesu prawnego skarżącego nie można oceniać
na podstawie zdarzenia przyszłego i niepewnego (zob. wyrok Sądu z dnia 30 kwietnia 1998 r. w sprawie T‑16/96 Cityflyer Express
przeciwko Komisji, Rec. str. II‑757, pkt 30 i cytowane tam orzecznictwo).
151 Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja nie zmienia w istotny sposób sytuacji prawnej skarżących na terytorium Wspólnoty,
co oznacza, iż nie mają oni interesu prawnego, by występować przeciwko niej.
152 Żaden inny argument skarżących nie może podważyć tego wniosku.
153 Ograniczają się oni do twierdzenia, w pierwszym rzędzie, że bez znaczenia jest, iż załącznik VI rozporządzenia nr 753/2002
nie zawiera żadnej nazwy, oraz że aby oznaczenie geograficzne korzystało z wyjątku homonimiczności, wystarczy, aby spełniało
warunki przewidziane w art. 36 ust. 3 akapit drugi. Wszelka inna wykładnia pozbawiałaby ich zdaniem sensu art. 36 tego rozporządzenia
i naruszałaby zobowiązania Wspólnoty wynikające z art. 23 ust. 3 TRIPS.
154 Argumentacja ta jest oczywiście bezpodstawna.
155 Mianowicie z jednej strony należy stwierdzić, po pierwsze, że art. 36 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 753/2002 przewiduje,
że na warunkach w nim wymienionych „niektóre oznaczenia geograficzne” mogą korzystać z wyjątku homonimiczności, a po drugie,
że art. 36 ust. 3 akapit ostatni przewiduje wyraźnie, iż oznaczenia geograficzne korzystające z wyjątku homonimiczności spełniają
warunki określone w ust. 2 tego artykułu, które „są ustanowione w załączniku VI”. Wynika stąd, że wpisanie oznaczenia geograficznego
korzystającego z wyjątku homonimiczności do tego załącznika VI nie ma jedynie charakteru informacyjnego i fakultatywnego,
lecz stanowi obligatoryjną formalność wymagającą uprzedniego badania zgodności oznaczenia geograficznego z warunkami określonymi
w art. 36 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 753/2002, jak również warunkami praktycznymi służącymi zagwarantowaniu, że
homonimiczne oznaczenia geograficzne będą od siebie odróżniane. Wbrew twierdzeniem skarżących wykładnia taka jest jedyną,
która jest zgodna z strukturą i treścią art. 36 ust. 3 tego rozporządzenia i to tym bardziej, że art. 36 ust. 3 akapit drugi,
jako wyjątek od zasady widniejącej w art. 36 ust. 3 akapit pierwszy, zgodnie z którą oznaczenia geograficzne państwa trzecich
nie mogą być mylone z oznaczeniami geograficznymi stosowanymi do identyfikacji gatunkowego wina produkowanego psr, powinien
być interpretowany w sposób ścisły.
156 Z drugiej strony, jeśli chodzi o rzekomą niezgodność tej wykładni z art. 23 ust. 3 TRIPS, należy stwierdzić, że skarżący w skardze
podkreślili natomiast zasadniczo, że w odróżnieniu od spornych postanowień umowy rozporządzenie nr 753/2002 nie zakazuje w sposób
absolutny używania dla niektórych win importowanych oznaczeń geograficznych homonimicznych z oznaczeniami geograficznymi używanymi
dla oznaczenia win gatunkowych psr i stanowi w związku z tym środek proporcjonalny.
157 Zatem choć argument skarżących podniesiony w uwagach w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności Rady i Komisji, a dotyczący
TRIPS, powinien być rozumiany jako zarzut niezgodności z prawem rozporządzenia nr 753/2002, należy go zakwalifikować jako
nowy zarzut przedstawiony w trakcie postępowania i odrzucić go jako niedopuszczalny zgodnie z art. 48 ust. 2 regulaminu.
158 W każdym razie skarżący nie wykazali ani nawet nie wyjaśnili, w jaki sposób wykładnia rozporządzenia nr 753/2002 przedstawiona
powyżej jest sprzeczna z art. 23 ust. 3 TRIPS. Ponadto obiektywna i pełna analiza TRIPS wskazuje wręcz przeciwnie, że rozporządzenie
nr 753/2002 jest zgodne z przepisami tego porozumienia dotyczącymi ochrony oznaczeń geograficznych. Należy bowiem stwierdzić,
po pierwsze, że art. 22 ust. 1 tego porozumienia definiuje oznaczenia geograficzne jako oznaczenia, które identyfikują towar
jako pochodzący z terytorium członka Światowej Organizacji Handlu (WTO) lub regionu lub miejsca na tym terytorium, jeżeli
pewna jakość, renoma lub inna cecha towaru jest przypisywana zasadniczo pochodzeniu geograficznemu tego towaru. Ponadto jego
art. 23 ust. 3 przewiduje, że w przypadku homonimicznych oznaczeń geograficznych dla win ochrona powinna być przyznana każdemu
oznaczeniu, z zastrzeżeniem postanowień art. 22 ust. 4 TRIPS, który stanowi, że ochrona przysługująca oznaczeniom geograficznym
będzie stosowana wobec oznaczeń geograficznych, które, aczkolwiek są prawdziwe co do terytorium, regionu lub miejsca w nim
położonego, z którego towar pochodzi, w sposób nieprawdziwy informują odbiorców, że towar ten pochodzi z innego terytorium.
159 Przeciwnie do tego, co wydają się twierdzić skarżący, TRIPS w żaden sposób nie wymaga od od członków WTO zagwarantowania w ogólny
i absolutny sposób ochrony wszystkich homonimicznych oznaczeń geograficznych, lecz przewiduje, iż ochrona nie jest przyznawana
oznaczeniu geograficznemu, które w sposób nieprawdziwy informuje odbiorców, że towar ten pochodzi z innego państwa będącego
stroną. Ponadto zgodnie z art. 23 ust. 3 zdanie drugie TRIPS każdy członek określi praktyczne warunki dla odróżnienia jednych
homonimicznych oznaczeń geograficznych od innych, biorąc pod uwagę potrzebę zapewnienia sprawiedliwego traktowania producentów,
których to dotyczy, a także zapobieżenia wprowadzaniu konsumentów w błąd.
160 Należy stwierdzić, że właśnie taki jest system wprowadzony rozporządzeniem nr 753/2002. Po pierwsze bowiem zgodnie z art. 36
ust. 1 tego rozporządzenia nazwa obszaru geograficznego może widnieć na etykiecie wina przywożonego z państwa trzeciego będącego
członkiem WTO, o ile służy ona identyfikacji wina jako pochodzącego z terytorium państwa trzeciego lub regionu albo miejscowości
takiego państwa trzeciego, gdzie dana jakość, renoma lub inne cechy charakterystyczne są zasadniczo związane z tym pochodzeniem
geograficznym, przy czym warunek ten stanowi prawie dosłowne powtórzenie definicji pojęcia oznaczenia geograficznego znajdującej
się w art. 22 ust. 1 TRIPS. Po drugie, podobnie do art. 22 ust. 4 TRIPS, art. 36 ust. 3 rozporządzenia nr 753/2002 przewiduje,
że oznaczenia geograficzne państw trzecich członków WTO nie mogą być mylone z oznaczeniem geograficznym stosowanym do identyfikacji
wina gatunkowego psr.
161 Jeśli chodzi o przepis art. 36 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 753/2002 – zgodnie z którym w drodze wyjątku od zasady
zakazu oznaczeń geograficznych państwa trzeciego, które mogą być mylone z oznaczeniami geograficznymi stosowanymi do identyfikacji
wina gatunkowego psr, niektóre oznaczenia geograficzne państw trzecich będące oznaczeniami homonimicznymi względem tych ostatnich
mogą być stosowane z zastrzeżeniem warunków praktycznych, w których będą od siebie odróżniane, jak też z uwzględnieniem konieczności
zapewnienia równorzędnego traktowania danych producentów i unikania wprowadzania w błąd konsumentów – należy stwierdzić, że
jest on sformułowany identycznie jak art. 23 ust. 3 zdanie drugie TRIPS.
162 Wreszcie wymóg wynikający, zgodnie z tym co zostało wskazane powyżej, z art. 36 ust. 3 akapit ostatni rozporządzenia nr 753/2002
– zgodnie z którym oznaczenia geograficzne państw trzecich korzystające z wyjątku homonimiczności oraz warunki praktyczne
służące odróżnieniu oznaczeń geograficznych stosowanych dla identyfikacji wina gatunkowego psr powinny być zawarte w załączniku
do tego rozporządzenia – nie może być w żaden sposób uznany za niezgodny z przepisami TRIPS. Porozumienie TRIPS nie tylko
nie przewiduje bowiem, że wyjątek homonimiczności stosuje się z mocy prawa, bez interwencji jakiegokolwiek organu władzy,
do każdego oznaczenia geograficznego, które spełnia jego warunki, lecz wskazuje ponadto wyraźnie, że „każdy członek określi
praktyczne warunki dla odróżnienia jednych homonimicznych oznaczeń geograficznych od innych”, pozostawiając w ten sposób członkom
pewien zakres uznania w odniesieniu do szczegółowych zasad przyznawania wyjątku homonimiczności.
163 W drugim rzędzie skarżący twierdzą, że okoliczność, iż art. 29 ust. 3 rozporządzenia nr 2392/89 przewiduje wydanie decyzji
w przedmiocie odstępstwa w celu zastosowania wyjątku homonimiczności wobec określonego oznaczenia geograficznego jest nieistotna,
ponieważ traktat francusko‑szwajcarski wyraźnie zezwalał na użycie nazwy „champagne” dla określonych win pochodzących z gminy
Champagne w kantonie Vaud. Traktat ten przewidywał bowiem zgodnie z art. 2 akapit trzeci wyjątek homonimiczności z mocy prawa
bez potrzeby wydawania jakiejkolwiek decyzji w tym zakresie. Zostało to ponadto potwierdzone przez radę kantonu Vaud w opinii
z dnia 22 grudnia 2003 r.
164 W tej kwestii należy stwierdzić, że nawet zakładając, że traktat francusko‑szwajcarski należy interpretować w ten sposób,
jak przyjmują to skarżący, ich argument mógłby uzasadniać dopuszczalność skargi tylko pod warunkiem, że postanowienia tego
traktatu dotyczące wyjątku homonimiczności dla oznaczenia geograficznego znajdowałyby zastosowanie mimo wydania rozporządzenia
nr 2392/89, a następnie rozporządzenia nr 753/2002.
165 Należy jednak przypomnieć, że zgodnie z art. 307 akapit pierwszy traktatu WE postanowienia tego traktatu nie naruszają praw
i obowiązków wynikających z umów zawartych przed wejściem w życie traktatu WE, między jednym lub większą liczbą państw członkowskich
z jednej strony a jednym lub większą liczbą państw trzecich z drugiej strony.
166 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem celem tego postanowienia jest sprecyzowanie zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego,
że stosowanie traktatu nie narusza zobowiązań danego państwa członkowskiego do przestrzegania praw państw trzecich wynikających
z wcześniejszej konwencji i dochowania odpowiadających im obowiązków. W konsekwencji celem stwierdzenia, czy wcześniejsza
konwencja międzynarodowa może mieć pierwszeństwo przed normą wspólnotową, należy zbadać, czy nakłada ona na państwo członkowskie
obowiązki, których wykonania mogą się nadal domagać państwa trzecie będące stronami konwencji (wyrok Trybunału z dnia 10 marca
1998 r. w sprawach połączonych 364/95 i C‑365/95 T. Port, Rec. str. I‑1023, pkt 60; wyrok Sądu z dnia 12 lipca 2001 r. w sprawie
T‑3/99 Banatrading przeciwko Radzie, Rec. str. II‑2123, pkt 70).
167 Jeśli zatem konwencja międzynarodowa ma mieć pierwszeństwo przed normą wspólnotową, to tylko pod dwojakim warunkiem, że jest
to konwencja zawarta przed wejściem w życie traktatu WE oraz że dane państwo trzecie wywodzi z niej prawa, których poszanowania
może się ono domagać od danego państwa członkowskiego (ww. w pkt 166 wyroki w sprawie T. Port, pkt 61, i w sprawie Banatrading
przeciwko Radzie, pkt 71).
168 W niniejszym przypadku traktat francusko‑szwajcarski, na który powołują się skarżący został zawarty w 1974 r., czyli po wejściu
w życie traktatu WE. Zatem skarżący nie mogą się powoływać skutecznie na postanowienia traktatu francusko‑szwajcarskiego celem
sprzeciwienia się stosowaniu rozporządzenia nr 2392/89, a następnie rozporządzenia nr 753/2002. Argument ten należy zatem
odrzucić jako nieskuteczny.
169 W każdym razie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 2 akapit pierwszy traktatu francusko‑szwajcarskiego „nazwy widniejące
w załączniku A do niniejszego traktatu, jeśli akapity 2‑4 nie stanowią inaczej, są zastrzeżone na terytorium Konfederacji
Szwajcarskiej wyłącznie dla produktów lub towarów francuskich i mogą być tam wykorzystywane jedynie na warunkach przewidzianych
w ustawodawstwie Republiki Francuskiej”.
170 Artykuł 3 akapit pierwszy tego traktatu przewiduje na zasadzie wzajemności, że „nazwy widniejące w załączniku B do niniejszego
traktatu, jeśli akapity drugi do czwartego nie stanowią inaczej, są zastrzeżone na terytorium Republiki Francuskiej wyłącznie
dla produktów lub towarów szwajcarskich i mogą być tam wykorzystywane jedynie na warunkach przewidzianych w ustawodawstwie
szwajcarskim”.
171 Podczas gdy francuska kontrolowana nazwa pochodzenia „champagne” widnieje w załączniku A, załącznik B nie zawiera gminnej
nazwy kantonu Vaud o tym samym brzmieniu.
172 Zatem zgodnie z tymi przepisami, po pierwsze, nazwa „champagne” jest zastrzeżona na wyłączność na terytorium Szwajcarii dla
produktów francuskich z zastrzeżeniem art. 2 akapit drugi do czwartego, a po drugie, gminnej nazwie kantonu Vaud „champagne”
nie przysługuje żadna ochrona na terytorium Francji.
173 Wynika stąd, że choć wina pochodzące z gminy Champagne w kantonie Vaud mogą skorzystać z art. 2 akapit trzeci traktatu francusko‑szwajcarskiego,
zgodnie z którym „[j]eśli jedna z nazw chronionych zgodnie z akapitem pierwszym odpowiada nazwie regionu lub miejsca położonego
poza terytorium Republiki Francuskiej, akapit pierwszy nie wyłącza posługiwania się nazwą dla produktów i towarów wytwarzanych
w tym regionie lub w tym miejscu”, to okoliczność ta stanowi po prostu wyjątek od zasady wyłącznej ochrony, z której korzysta
francuska kontrolowana nazwa pochodzenia „champagne” na terytorium Szwajcarii zgodnie z art. 2 akapit pierwszy oraz załącznikiem
A do tego traktatu. Ten wyjątek homonimiczności nie skutkuje jednak zezwoleniem na wprowadzanie do obrotu na terytorium Francji
win pochodzących z gminy Champagne w kantonie Vaud pod nazwą „champagne”, na co pozwoliłoby jedynie wpisanie do załącznika
B do tego traktatu.
174 Ponadto z korespondencji między szefem departamentu ds. instytucji i relacji zewnętrznych kantonu Vaud a władzami samorządowymi
gminy Champagne przedłożonej przez samych skarżących, a w szczególności z pisma M. C. R. z dnia 8 września 1998 r., wynika,
że podczas rokowań w przedmiocie umowy taka była wykładnia traktatu francusko‑szwajcarskiego nie tylko Republiki Francuskiej,
lecz również Konfederacji Szwajcarskiej, która zwracała się o wyjaśnienie przyczyn pominięcia nazwy „champagne” z kantonu
Vaud na wykazach i w protokole do traktatu francusko‑szwajcarskiego.
175 Wynika stąd, że twierdzenie skarżących, zgodnie z którym traktat francusko‑szwajcarski zezwala im na wprowadzanie do obrotu
na terytorium Francji win pochodzących z gminy Champagne pod nazwą „champagne” nie jest uzasadnione.
176 Ponadto istotne jest, aby wskazać, jak już stwierdzono wcześniej, że na wezwanie Sądu do wykazania dowodami twierdzenia, że
eksportują około 1000 butelek rocznie pod nazwą „champagne”, skarżący nie tylko nie przedstawili dowodów takich jak faktury,
wykazujących, że sprzedawali swoją produkcję pod tą nazwą we Francji, lecz ponadto przyznali, że zasadnicza część tego eksportu
następowała do Belgii pod nazwą „arquebuse”.
177 Jeśli chodzi o przedstawione przez skarżących pismo kancelarii adwokackiej skierowane do Cave des viticulteurs de Bonvillars,
to poza tym, że nie ma żadnej doniosłości dla analizy ich sytuacji prawnej, nie można go w każdym razie w żaden sposób interpretować
jako dowodzącego, iż producenci z Champagne nie sprzeciwili się wprowadzaniu do obrotu wina produkowanego przez skarżących
pod nazwą „champagne”. Wynika z niego bowiem raczej, że przyjąwszy bardzo surowe stanowisko, grożąc Cave de Bonvillars postępowaniami
sądowymi, Comité interprofessionnel du vin de Champagne (międzyzawodowy komitet ds. win Szampanii) wskazał, że jego intencją
nie było przeszkodzenie „wytwarzaniu produktów pochodzących z gminy Champagne, lecz jedynie uniknięcie wszelkich nieporozumień,
zwłaszcza na przyszłość”, proponując zorganizowanie spotkania „w celu wyjaśnienia przyszłej sytuacji”. Wobec braku wszelkich
wyjaśnień ze strony skarżących i to mimo pytania Sądu na piśmie skierowanego do nich w tej kwestii, w szczególności co do
treści lub wyniku tego spotkania, nie można z niego wywodzić, że Comité interprofessionnel du vin de Champagne nie sprzeciwił
się używaniu na terytorium Francji nazwy „champagne” celem oznaczenia win eksportowanych przez skarżących.
178 Ze wszystkich powyższych rozważań wynika, że sporne postanowienia umowy nie zmieniają w sposób istotny sytuacji prawnej skarżących,
a zatem żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji należy odrzucić jako niedopuszczalne.
179 Jedynie tytułem wyjaśnienia należy stwierdzić, że nie można uznać, iż zaskarżona decyzja dotyczy skarżących indywidualnie
w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE.
180 Należy bowiem przypomnieć, że sporne postanowienia umowy, które zaskarżona decyzja zatwierdza, skutkują zgodnie z art. 5 ust. 2
załącznika 7 do umowy zastrzeżeniem chronionej nazwy „champagne” wyłącznie dla produktów pochodzących ze Wspólnoty na warunkach
określonych w uregulowaniach wspólnotowych. Ponadto zgodnie z tym, co stwierdzono w pkt 41‑49 powyżej, biorąc pod uwagę brak
nazwy „champagne” wśród szwajcarskich nazw chronionych w rozumieniu umowy i widniejących w dodatku 2 do niej, wyjątek homonimiczności
przewidziany w art. 5 ust. 4 lit. a) załącznika 7 do umowy nie znajduje zastosowania w odniesieniu do francuskiej nazwy „champagne”,
która jest wymieniona jako wino gatunkowe psr pochodzące z Francji wśród chronionych nazw wspólnotowych w rozumieniu umowy.
181 Wynika stąd, że sporne postanowienia umowy skutkują całkowitym zakazem używania nazwy „champagne” dla win, które nie pochodzą
ze Wspólnoty, a konkretnie z Francji, i które nie spełniają warunków przewidzianych w uregulowaniach wspólnotowych w celu
korzystania z nazwy wina gatunkowego psr „champagne”. Zatem sporne postanowienia umowy dotyczą w ten sam sposób wszystkich
osób, obecnie i na przyszłość, które produkują lub wprowadzają do obrotu produkty winiarskie, które nie mogą korzystać z nazwy
wina gatunkowego psr „champagne” z powodu między innymi tego, że nie pochodzą z francuskiego regionu Champagne, a wśród nich
wszystkich producentów produktów winiarskich pochodzących ze Szwajcarii. Sporne postanowienia umowy stanowią w ten sposób
przepis o charakterze generalnym, który znajduje zastosowanie do sytuacji określonych w sposób obiektywny i który wywołuje
skutki prawne względem kategorii osób określonych w sposób abstrakcyjny (zob. podobnie postanowienie Sądu z dnia 13 grudnia
2005 r. w sprawie T‑397/02 Arla Foods i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑5365, pkt 52, 53 i cytowane tam orzecznictwo).
182 Jednak nie jest wykluczone, aby dany przepis, który ze względu na swój rodzaj i zakres stosowania ma charakter ogólny, dotyczył
danej osoby fizycznej lub prawnej indywidualnie. Dzieje się tak, w przypadku gdy dotyczy on jej z powodu cech, które są dla
niej charakterystyczne, lub z powodu sytuacji faktycznej, za sprawą której wyróżnia się ona spośród innych osób i która identyfikuje
ją w taki sposób, jak gdyby była adresatem decyzji (wyroki Trybunału z dnia 15 lipca 1963 r. w sprawie 25/62 Plaumann przeciwko
Komisji, Rec. str. 197, 223, oraz z dnia 18 maja 1994 r. w sprawie C‑309/89 Codorníu przeciwko Radzie, Rec. str. I‑1853, pkt 19
i 20; postanowienie Sądu z dnia 6 lipca 2004 r. w sprawie T‑370/02 Alpenhain‑Camembert‑Werk i in. przeciwko Komisji, Rec.
str. II‑2097, pkt 56).
183 W niniejszym przypadku skarżący twierdzą, że znajdują się w takiej sytuacji faktycznej, po pierwsze dlatego, że klauzula champagne
została włączona do umowy celem uregulowania sytuacji określonego kręgu producentów możliwych do zidentyfikowania i zidentyfikowanych
w chwili jej przyjęcia, i po drugie dlatego, że są jedynymi, którym przysługuje zgodnie z prawem szwajcarskim szczególne prawo
do nazwy pochodzenia „champagne”.
184 Argumenty te nie mogą jednak prowadzić do uznania, że sporne postanowienia umowy dotyczą skarżących indywidualnie.
185 Po pierwsze bowiem, jak zostało wskazane powyżej, przedmiotem tych przepisów jest nie tylko uregulowanie szczególnej sytuacji
win pochodzących z gminy Champagne w kantonie Vaud, lecz służą one w sposób generalny zagwarantowaniu wyłącznego korzystania
z nazwy „champagne” winom pochodzącym z Francji, którym ta nazwa przysługuje w świetle prawa wspólnotowego. Jedynie art. 5
ust. 8 załącznika 7 do umowy porusza szczególną kwestię „niektórych win pochodzących z kantonu Vaud w Szwajcarii” i przewiduje
przejściowe odstępstwo, umożliwiające używanie słowa „champagne” dla ich oznaczenia i ich prezentacji w warunkach w nim przewidzianych.
Sam fakt, że przepis ten przewiduje bardziej korzystny reżim przejściowy dla „niektórych win pochodzących z kantonu Vaud”
nie może sam w sobie zmienić wniosku, że sporne postanowienia umowy zapewniające wyłączność nazwy „champagne” stanowią przepis
o charakterze generalnym, który nie dotyczy skarżących indywidualnie.
186 Po drugie, prawo skarżących do korzystania ze szwajcarskiej nazwy „champagne” nie przyznaje im indywidualnego interesu, by
kwestionować sporne postanowienia umowy, a przy tym nie ma nawet potrzeby rozstrzygania kwestii charakteru i dokładnej kwalifikacji
tej nazwy. W przeciwieństwie bowiem do prawa do znaku towarowego, które przysługiwało w sposób wyłączny skarżącym w postępowaniu,
w którym zapadł ww. w pkt 182 wyrok w sprawie Codorníu przeciwko Radzie, gdzie Trybunał podkreślił w tym zakresie, że zgłosili
oni towarowy znak graficzny Gran Cremant de Codorníu w Hiszpanii w 1924 r. i posługiwali się nim tradycyjnie już przed tym
zgłoszeniem, prawo skarżących do używania nazwy „champagne” wynika z uregulowania szwajcarskiego, które przyznaje wszystkim
przedsiębiorstwom, których produkty spełniają prawnie przewidziane wymogi geograficzne i jakościowe, prawo do ich wprowadzania
do obrotu pod nazwą „champagne” i odmawia tego prawa wszystkim tym, których produkty nie spełniają tych warunków, które są
identyczne dla wszystkich przedsiębiorstw (zob. podobnie postanowienia Sądu z dnia 15 września 1998 r. w sprawie T‑109/97
Molkerei Großbraunshain i Bene Nahrungsmittel przeciwko Komisji, Rec. str. II‑3533, pkt 50, oraz z dnia 13 grudnia 2005 r.
w sprawie T‑381/02 Confédération générale des producteurs de lait de brebis et des industriels de Roquefort przeciwko Komisji,
Zb.Orz. str. II‑5337, pkt 51).
187 Podobnie jak sporne postanowienia umowy obowiązujące uregulowanie szwajcarskie nie dotyczy zatem wyłącznie skarżących, lecz
wywołuje również skutki prawne w odniesieniu do nieokreślonej liczby producentów tak szwajcarskich, jak i pochodzących z państwa
trzeciego, którzy zamierzają wprowadzać do obrotu na terytorium Szwajcarii swoje produkty pod nazwą „champagne”, obecnie lub
w przyszłości.
188 Zatem sam fakt, że skarżącym przysługuje w chwili obecnej prawo do gminnej nazwy pochodzenia „champagne” dla niektórych win,
które produkują, nie może prowadzić do wniosku, że sporne postanowienia umowy dotyczą ich indywidualnie, bowiem okoliczność
ta wynika ze stosowania do obiektywnie określonej sytuacji przepisu o charakterze generalnym, a mianowicie szwajcarskiego
uregulowania dotyczącego nazwy pochodzenia, który wywołuje skutki prawne względem kategorii osób określonych w sposób generalny
i abstrakcyjny, a mianowicie względem wszystkich przedsiębiorstw, które wytwarzają produkt posiadający obiektywnie zdefiniowane
cechy charakterystyczne (zob. podobnie ww. w pkt 186 postanowienie w sprawie Molkerei Großbraunshain i Bene Nahrungsmittel
przeciwko Komisji, pkt 51).
189 Okoliczność tę potwierdza zresztą opinia rady kantonu Vaud z dnia 8 stycznia 2003 r., przedstawiona przez samych skarżących,
zgodnie z którą „wszyscy producenci wina lub ich zrzeszenia produkujące wina wytwarzane z winogron zebranych na terenach gminy
Champagne mają prawo do tej nazwy. Na tej właśnie podstawie Cave des viticulteurs de Bonvillars używa między innymi nazwy
»champagne« dla win, które wprowadza do obrotu i które pochodzą z tej gminy. Żaden inny podmiot z kantonu Vaud produkujący
wino nie ma prawa do korzystania z tej nazwy, jeśli nie jest właścicielem lub najemcą winnic położonych na terytorium gminy
Champagne lub jeśli nie wprowadza do obrotu wina pochodzącego z winobrań z tej gminy”.
190 W tej kwestii należy wreszcie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zakresu generalnego, a w związku z tym charakteru
normatywnego danego aktu nie podważa możliwość określenia z mniejszą lub większą precyzją liczby lub tożsamości podmiotów
prawa, do których stosuje się on w danej chwili, o ile nie ma wątpliwości, że stosowanie to następuje zgodnie z obiektywną
sytuacją prawną lub faktyczną zdefiniowaną przez ten akt w związku z jego celem (zob. wyrok Trybunału z dnia 31 maja 2001 r.
w sprawie C‑41/99 P Sadam Zuccherifici i in. przeciwko Radzie, Rec. str. I‑4239, pkt 29 i cytowane tam orzecznictwo; zob.
również podobnie postanowienie Trybunału z dnia 26 października 2000 r. w sprawie C‑447/98 P Molkerei Großbraunshain i Bene
Nahrungsmittel przeciwko Komisji, Rec. str. I‑9097, pkt 64).
191 Z powyższego wynika, że nie można uznać, iż sporne postanowienia umowy dotyczą skarżących indywidualnie, co oznacza, że ich
skargę należy, również z tego powodu, odrzucić jako niedopuszczalną.
192 Argument skarżących dotyczący prawa do skutecznej ochrony sądowej nie może zmienić tego wniosku, gdyż Trybunał jasno stwierdził
w odniesieniu do przesłanki indywidualnego interesu wymaganej przez art. 230 akapit czwarty WE, że chociaż przesłankę tę należy
interpretować w świetle zasady skutecznej ochrony sądowej, uwzględniając różne okoliczności, które mogą indywidualizować skarżącego,
wykładnia taka nie może prowadzić do wyłączenia tej przesłanki, która została przewidziana w sposób wyraźny w traktacie, bez
przekroczenia kompetencji przyznanych sądom wspólnotowym w traktacie (wyrok Trybunału z dnia 25 lipca 2002 r. w sprawie C‑50/00 P
Unión Pequeños Agricultores przeciwko Radzie, Rec. str. I‑6677, pkt 44).
2. W przedmiocie żądania odszkodowania
Argumenty stron
193 Skarżący utrzymują, że zaskarżona decyzja stanowi naruszenie prawa własności, swobody działalności zawodowej oraz zasady proporcjonalności,
które powodują powstanie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty.
194 Jak twierdzą, naruszenie to wyrządziło im szkodę, na którą składają się, po pierwsze, koszty, jakie muszą ponieść celem wejścia
na rynek wina pod inną nazwą niż „champagne”, a po drugie, utrata zysków, która by wynikła z przewidywalnego spadku ceny butelki
produkowanego przez nich wina o około 4 CHF, gdyby 150 000 butelek sprzedawanych obecnie pod nazwą „champagne” miało zostać
pozbawione tej nazwy. Skarżący zastrzegają sobie jednak możliwość przedłożenia Sądowi bardziej szczegółowych danych liczbowych,
jak tylko odczują pierwsze skutki zaskarżonej decyzji.
195 Ich zdaniem związek przyczynowy między zachowaniem zarzucanym instytucjom a poniesiona szkodą polega na tym, że Republika
Francuska skłoniła Radę i Komisję do rokowań w przedmiocie spornych postanowień umowy. Bez nacisku tego państwa członkowskiego
Konfederacja Szwajcarska nigdy nie zgodziłaby się na te postanowienia, do czego jednak została zmuszona w celu uzyskania podpisania
siedmiu umów dwustronnych.
196 Jako że władze szwajcarskie były zmuszone do wydania przepisów niezbędnych do wykonania spornych postanowień umowy, szkodę
można przypisać Wspólnocie w sposób analogiczny do tego, co Sąd orzekł w wyroku z dnia 11 stycznia 2002 r. w sprawie T‑174/00
Biret International przeciwko Radzie, Rec. str. II‑17, pkt 33 i 34.
197 Nie ma w tym zakresie znaczenia, że z powodu statusu strony umowy Konfederacja Szwajcarska jest współodpowiedzialna za szkodę,
bowiem wszystkie przesłanki wymagane dla naprawienia szkody skarżących są spełnione (wyrok Trybunału z dnia 17 grudnia 1959 r.
w sprawie 23/59 Feram przeciwko Wysokiej Władzy, Rec. str. 501).
198 Rada i Komisja uważają, że żadna z przesłanek powstania odpowiedzialności Wspólnoty nie została w niniejszym przypadku spełniona.
Utrzymują one w szczególności, że skoro zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych na sytuację skarżących, brak jest
związku przyczynowego miedzy powoływaną szkodą a naruszeniem prawa przypisywanym zaskarżonej decyzji. Po pierwsze bowiem,
zaskarżona decyzja nie tworzyła żadnego nowego obowiązku po stronie skarżących na terytorium Wspólnoty, a po drugie, ewentualna
szkodą, jakiej skarżący mogli doznać na terytorium Szwajcarii, wynikłaby z działania władz szwajcarskich poprzez uznanie umowy
za obowiązującą na ich terytorium bądź poprzez zatwierdzenie ustawodawstwa wykonującego zobowiązania, które podjęły one w świetle
umowy, przy czym umowa ta pozostawiła im w tym zakresie swobodę wyboru metody postępowania.
199 Komisja dodaje, że ewentualny nacisk Republiki Francuskiej celem włączenia klauzuli champagne jest bez znaczenia. Rokowania
stanowiły jedynie czynności przygotowawcze i nie mogły powodować wyrządzenia szkody, bowiem jedynie akt normatywny, który
jest ich owocem może stanowić podstawę prawa do odszkodowania. Ponieważ Konfederacja Szwajcarska ratyfikowała umowę jako suwerenne
państwo, skarżący, którzy uważają, że ponieśli wskutek umowy szkodę, powinni zwrócić się do władz szwajcarskich.
Ocena Sądu
200 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powstanie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty w rozumieniu art. 288 akapit drugi WE
zależy od spełnienia łącznie szeregu przesłanek, a mianowicie bezprawności zachowania zarzucanego instytucji, rzeczywistego
charakteru szkody oraz istnienia związku przyczynowego między tym zachowaniem a dochodzoną szkodą (wyrok Trybunału z dnia
29 września 1982 r. w sprawie 26/81 Oleifici Mediterranei przeciwko EWG, Rec. str. 3057, pkt 16; wyroki Sądu z dnia 11 lipca
1996 r. w sprawie T‑175/94 International Procurement Services przeciwko Komisji, Rec. str. II‑729, pkt 44; z dnia 16 października
1996 r. w sprawie T‑336/94 Efisol przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1343, pkt 30, oraz z dnia 11 lipca 1997 r. w sprawie T‑267/94
Oleifici Italiani przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1239, pkt 20). Jeśli zatem choć jedna z tych przesłanek nie zostanie spełniona,
skarga podlega oddaleniu w całości bez konieczności dalszego badania pozostałych przesłanek powstania takiej odpowiedzialności
(wyrok Trybunału z dnia 15 września 1994 r. w sprawie C‑146/91 KYDEP przeciwko Radzie i Komisji, Rec. str. I‑4199, pkt 19,
i wyrok Sądu z dnia 20 lutego 2002 r. w sprawie T‑170/00 Förde‑Reederei przeciwko Radzie i Komisji, Rec. str. II‑515, pkt 37).
201 W niniejszym przypadku należy zbadać najpierw żądanie odszkodowania pod kątem trzeciej z tych przesłanek dotyczącej istnienia
związku przyczynowego między zarzucanym zachowaniem a podnoszoną szkodą. Jeśli chodzi o tę przesłankę, orzecznictwo wymaga,
aby szkoda była bezpośrednim wynikiem zarzucanego zachowania (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 4 października 1979 r.
w sprawach połączonych 64/76 i 113/76, 167/78 i 239/78, 27/79, 28/79 i 45/79 Dumortier frères i in. przeciwko Radzie, Rec.
str. 3091, pkt 21; wyroki Sądu z dnia 18 września 1995 r. w sprawie T‑168/94 Blackspur i in. przeciwko Radzie i Komisji, Rec.
str. II‑2627, pkt 49, oraz z dnia 29 października 1998 r. w sprawie T‑13/96 TEAM przeciwko Komisji, Rec. str. II‑4073, pkt 74).
202 Skarżący uważają, że szkoda, na którą składają się koszty, jakie będą musieli ponieść celem wejścia na rynek wina pod nazwą
inną niż „champagne”, oraz utrata zysków, która by wynikła z przewidywalnego spadku ceny ich produktów, gdyby miały one zostać
pozbawione tej nazwy, wynika w bezpośredni sposób z wydania przez Radę i Komisję zaskarżonej decyzji, która zatwierdza sporne
postanowienia umowy.
203 W analogiczny sposób do tego, który został wskazany w ramach żądań stwierdzenia nieważności, należy zbadać kolejno sytuację
skarżących na terytorium Wspólnoty i na terytorium Szwajcarii.
204 Jak wynika z pkt 130‑139 powyżej, na terytorium Wspólnoty sporne postanowienia umowy nie miały wpływu na sytuację skarżących,
którzy na mocy rozporządzenia nr 2392/89 w chwili wejścia w życie umowy nie mieli już prawa do wprowadzania do obrotu ich
produktów pod nazwą „champagne”. Zgodnie z tym, co zostało stwierdzone w pkt 140‑150 powyżej, niemożliwość ta wynika również
z rozporządzenia nr 753/2002, które znajduje zastosowanie od dnia 1 sierpnia 2003 r.
205 Wynika stąd, że na terytorium Wspólnoty zaskarżona decyzja nie może być powodem szkody, na której poniesienie powołują się
skarżący, jako że – tak jak została ona określona przez skarżących – wynikła ona już z obowiązującego uregulowania wspólnotowego.
W tej kwestii należy ponadto wskazać, że w związku ze sprzedażą ich produktów pod nazwą „arquebuse” w Belgii, skarżący musieli
już wejść na rynek wspólnotowy, posługując się inną nazwą, przed wejściem w życie umowy.
206 Jak wynika z pkt 91 powyżej, na terytorium Szwajcarii rzekomo szkodliwe skutki, które umowa wywołała względem skarżących,
wynikają wyłącznie z tego, że decydując się w sposób suwerenny na podpisanie i ratyfikację tej umowy, Konfederacja Szwajcarska
zgodziła się na związanie nią i zobowiązała się zgodnie z art. 14 tej umowy do podjęcia środków właściwych do zapewnienia
wykonania zobowiązań z niej wynikających, w tym tych, które wynikają ze spornych postanowień umowy.
207 Wynika stąd, że ewentualna szkoda, jaką skarżący mogli ponieść na terytorium Szwajcarii z powodu przepisów wydanych przez
władze szwajcarskie w wykonaniu umowy nie może być przypisana Wspólnocie, a zatem Sąd nie jest właściwy do rozpoznania powództwa
o jej naprawienie.
208 O ile rzeczywiście jest prawdą, że skoro Konfederacja Szwajcarska podpisała i ratyfikowała umowę, zobowiązała się zgodnie
z prawem międzynarodowym do zapewnienia jej pełnego wykonania, w ramach którego nie przewiduje ona uprawnień dyskrecjonalnych,
o tyle jednak u podłoża tego obowiązku leży wcześniejsze wyrażenie przez Konfederacją Szwajcarską suwerennej decyzji o prowadzeniu
rokowań, które doprowadziły do zawarcia umowy, a w dalszym planie jej stosunki zewnętrzne.
209 Argument skarżących, zgodnie z którym Konfederacja Szwajcarska nie miała ostatecznie innego wyboru, jak zaakceptować sporne
postanowienia umowy pod groźbą udaremnienia zawarcia siedmiu umów sektorowych, nie może zatem prowadzić do uznania, że zarzucaną
szkodę należy przypisać Wspólnocie. Nawet bowiem zakładając, że argument ten opiera się na dowiedzionych faktach, należy stwierdzić,
że akceptacja przez Konfederację Szwajcarską tych postanowień wpisuje się w ramy rokowań opierających się na wzajemnych ustępstwach
i korzyściach, w wyniku których państwo to mogło swobodnie i w sposób suwerenny zdecydować o rezygnacji z obrony gminnej nazwy
„champagne”, biorąc pod uwagę ogólny interes leżący w zawarciu zarówno umowy, jak i bardziej ogólnie siedmiu umów sektorowych.
210 Okoliczność tę potwierdza zresztą pismo szefa federalnego departamentu spraw zagranicznych z dnia 24 marca 1999 r. do stowarzyszenia
właścicieli winnic i piwnic win, w którym podkreśla on, co następuje:
„Zgodnie z państwa wykładnią rolnictwo »płaci cenę za złe umowy« zawarte z U[nią Europejską] z korzyścią dla innych sektorów
naszej gospodarki. Rada federalna nie podziela takiego stanowiska wobec tego, że szczegółowa analiza umów, które zostały parafowane
w dniu 26 lutego 1999 r., wykazała, iż umowa zawarta w sektorze rolnictwa jest sama w sobie wyważona i oferuje interesujące
dla szwajcarskiego rolnictwa możliwości eksportu na rynek ponad 370 milionów konsumentów, jaki stanowi U[nia Europejska]”.
211 Kwestia, czy stanowisko Wspólnoty w ramach rokowań dotyczących spornych postanowień umowy wynika z woli Republiki Francuskiej
chronienia francuskiej kontrolowanej nazwy pochodzenia „champagne”, jest całkowicie pozbawiona doniosłości dla sprawy. W płaszczyźnie
prawnej jest bowiem zupełnie obojętne, jakie stanowisko mogłaby zajmować Republika Francuska w trakcie rokowań dotyczących
umowy, gdyż jej stronami są jedynie Wspólnota i Konfederacja Szwajcarska.
212 Wreszcie należy zauważyć, że ponieważ podnoszoną szkodę poniesioną na terytorium Szwajcarii należy ostatecznie przypisać władzom
tego państwa, do właściwych sądów szwajcarskich należy orzekanie w przedmiocie ewentualnego prawa do odszkodowania za szkodę
wyrządzoną im przez te władze.
213 Zatem nawet bez potrzeby rozstrzygania w przedmiocie przeszkód procesowych podniesionych przez Radę i Komisję (zob. podobnie
wyroki Trybunału z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie C‑23/00 P Rada przeciwko Boehringer, Rec. str. I‑1873, pkt 52, oraz z dnia
23 marca 2004 r. sprawie C‑233/02 Francja przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2759, pkt 26), niniejsze żądania odszkodowania w zakresie,
w jakim dotyczą podnoszonej szkody poniesionej na terytorium Wspólnoty, należy oddalić jako oczywiście bezzasadne pod względem
prawnym, a w zakresie, w jakim dotyczą podnoszonej szkody poniesionej na terytorium Szwajcarii, odrzucić z powodu braku właściwości
Sądu,.
214 Skargę należy zatem oddalić w całości bez potrzeby uwzględniania piątego żądania skarżących.
3. W przedmiocie nowych zarzutów podniesionych w trakcie postępowania
215 Pismem z dnia 7 marca 2007 r. skarżący zażądali, aby Sąd zezwolił im na przedstawienie nowych zarzutów na podstawie art. 48
§ 2 regulaminu.
216 Powołują się oni na wydanie decyzji Rady 2006/232/WE z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie zawarcia Umowy pomiędzy Wspólnotą
Europejską i Stanami Zjednoczonymi Ameryki w sprawie handlu winem (Dz.U. 2006, L 87, str. 1), z której wynika, że nazwy zaliczone
w tym państwie do „pseudonazw” mogą nadal być umieszczane na etykietach produktów, które określają, pod warunkiem że stanowią
one część grupy, która została poddana certyfikacji. Skarżący twierdzą zatem, że niektórzy producenci wina w Stanach Zjednoczonych
mogą pod określonymi warunkami posługiwać się na tym terytorium nazwą „champagne”. Okoliczność ta ma wskazywać na nieproporcjonalny
i dyskryminujący charakter zaskarżonej decyzji.
217 W tej kwestii wystarczy stwierdzić, że argumenty skarżących dotyczą wyłącznie istoty sprawy, a zatem nie mogą usunąć ani niedopuszczalności
skargi o stwierdzenie nieważności, ani częściowego braku właściwości sądu do orzekania w przedmiocie skargi o odszkodowanie
za szkodę wyrządzoną na terytorium Szwajcarii, które zostały już uprzednio stwierdzone. Ponadto w zakresie, w jakim argumenty
te dotyczą wykazania ewentualnego uchybienia popełnionego przez Wspólnotę, z którego wyniknąć miała szkoda, co do której skarżący
twierdzą, że ponieśli ją na terytorium Wspólnoty, również nie mogą one usunąć uprzednio stwierdzonego braku związku przyczynowego
na terytorium Wspólnoty między tą szkodą a zarzucanym uchybieniem.
218 W konsekwencji argumenty skarżących opierające się na decyzji 2006/232 należy w każdym razie oddalić, przy czym nie ma potrzeby
określania, czy przesłanki dopuszczalności przewidziane w art. 48 ust. 2 regulaminu są w niniejszym przypadku spełnione.
W przedmiocie kosztów
219 Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ skarżący przegrali sprawę w niniejszym przypadku, należy ich obciążyć – poza własnymi kosztami – kosztami poniesionymi
przez Radę i Komisję, zgodnie z ich żądaniem.
220 Republika Francuska ponosi własne koszty zgodnie z art. 87 § 4 akapit pierwszy regulaminu.
Z powyższych względów
SĄD (trzecia izba)
postanawia, co następuje:
1) Żądania stwierdzenia nieważności zostają odrzucone jako niedopuszczalne.
2) Żądania odszkodowania zostają oddalone.
3) Skarżący ponoszą własne koszty oraz koszty poniesione przez Radę i Komisję.
4) Republika Francuska ponosi własne koszty.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 3 lipca 2007 r.
Sekretarz
Prezes
E. Coulon
M. Jaeger
ZAŁĄCZNIK
Jacqueline Gonin Péroset‑Grandson, zamieszkała w Champagne (Szwajcaria),
De Rahm oraz Cie SA, z siedzibą w Lausanne (Szwajcaria),
Françoise Grin, zamieszkała w Champagne,
Janine Payot, zamieszkała w Champagne,
Rose‑Marie Richard, zamieszkała w Morges (Szwajcaria),
Yolande Richardet, demeurant Les Tuileries‑de‑Grandson (Szwajcaria),
Antoinette Schopfer, zamieszkała w Yverdon‑les‑Bains (Szwajcaria),
Huguette Verraires‑Banderet, zamieszkała w Renens (Szwajcaria),
Dominique Dagon, zamieszkała w Onnens (Szwajcaria),
Susy Dagon, zamieszkała w Champagne,
Élisabeth Giroud, zamieszkała w Champagne,
Huguette Giroud, zamieszkała w Champagne,
Serge Gonin Péroset‑Grandson, zamieszkały w Champagne,
Gilbert Guilloud, zamieszkały w Champagne,
Claude Loup, zamieszkały w Champagne,
Charles Madörin, zamieszkały w Champagne,
Claude Madörin, zamieszkały w Jongny (Szwajcaria),
Rudolf Moser‑Perrin, zamieszkały w Payerne (Szwajcaria),
Marc Perdrix, zamieszkały w Champagne,
René Perdrix, zamieszkały w Giez (Szwajcaria),
Éric Schopfer, zamieszkały w Champagne,
Denis Tharin, zamieszkały w Champagne,
José Tharin, zamieszkały w Champagne,
Maxime Tharin, zamieszkały w Champagne,
Albert Banderet, zamieszkały w Champagne,
Gilbert Banderet, zamieszkały w Champagne,
Jean‑Pierre Banderet, zamieszkały w Yverdon‑les‑Bains,
Emmanuel Borgeaud, zamieszkały w Champagne,
Paul André Cornu, zamieszkały w Champagne,
Ronald Dagon, zamieszkały w Champagne,
Jean‑Michel Duvoisin, zamieszkały w Bonvillars (Szwajcaria),
Daniel Forestier, zamieszkały w Bonvillars,
Michel Forestier, zamieszkały w Champagne,
Edgar Giroud, zamieszkały w Torgon (Szwajcaria),
Edmond Giroud, zamieszkały w Champagne,
Georges Giroud, zamieszkały w Champagne,
Cofigo SA, z siedzibą w Morges,
Jean Vogel, zamieszkały w Grandvaux (Szwajcaria),
Commune d’Yverdon (Szwajcaria).
* Język postępowania: francuski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło