T-252/20
PostanowienieTSUE2021-06-08CELEX: 62020TO0252ECLI:EU:T:2021:347
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obywatele Zjednoczonego Królestwa posiadają legitymację procesową do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii, w świetle przesłanek indywidualnego oddziaływania oraz charakteru aktu regulacyjnego z art. 263 akapit czwarty TFUE?Ratio decidendi
Sąd uznał skargę za niedopuszczalną, ponieważ skarżący nie spełnili przesłanek legitymacji procesowej z art. 263 akapit czwarty TFUE. Po pierwsze, zaskarżona decyzja nie dotyczyła ich indywidualnie, gdyż miała charakter ogólny i wpływała na ich sytuację ze względu na obiektywny status obywateli Zjednoczonego Królestwa, a nie na podstawie szczególnych cech indywidualizujących. Argument o „zamkniętym kręgu” osób i utracie praw nabytych został odrzucony, ponieważ status obywatela Unii nie jest prawem „specyficznym” czy „wyłącznym” w rozumieniu orzecznictwa. Po drugie, Sąd stwierdził, że decyzja Rady zatwierdzająca zawarcie umowy międzynarodowej, takiej jak Umowa o wystąpieniu, nie jest aktem regulacyjnym w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE. Takie decyzje, wprowadzające do porządku prawnego Unii przepisy o wyższej randze niż akty ustawodawcze i regulacyjne oraz posiadające silną legitymację demokratyczną, nie mogą być traktowane jako akty regulacyjne, które odnoszą się do norm prawnych stanowionych przez władzę wykonawczą.Stan faktyczny
Skarżący, Joshua Silver i inni obywatele Zjednoczonego Królestwa (zamieszkali we Francji i Zjednoczonym Królestwie), wnieśli skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Rady (UE) 2020/135. Decyzja ta zatwierdziła Umowę o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, która weszła w życie 1 lutego 2020 r. Skarżący argumentowali, że decyzja ta pozbawiła ich statusu obywateli Unii i związanych z nim praw, co miało dla nich indywidualne konsekwencje, takie jak utrata prawa do swobodnego przemieszczania się, nabywania nieruchomości czy studiowania w innych państwach członkowskich.Rozstrzygnięcie
1) Skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna.
2) Postępowanie w przedmiocie wniosków Komisji Europejskiej, British in Europe, Plaid Cymru – The Party of Wales, European Democracy Lab, ECIT i European Alternatives Ltd o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta zostaje umorzone.
3) Joshua Silver i pozostali skarżący, których nazwiska zostały wymienione w załączniku, pokrywają poza własnymi kosztami koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej, z wyjątkiem kosztów związanych z wnioskami o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
4) Joshua Silver i pozostali skarżący, których nazwiska zostały wymienione w załączniku, Rada, Komisja, British in Europe, Plaid Cymru – The Party of Wales, European Democracy Lab, ECIT i European Alternatives Ltd pokrywają własne koszty związane z wnioskami o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.Pełny tekst orzeczenia
POSTANOWIENIE SĄDU (dziesiąta izba w składzie powiększonym)
z dnia 8 czerwca 2021 r. (
*1
)
Skarga o stwierdzenie nieważności – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii i Euratomu – Decyzja Rady w sprawie zawarcia umowy o wystąpieniu – Obywatele Zjednoczonego Królestwa – Utrata obywatelstwa Unii – Brak indywidualnego oddziaływania – Akt nieregulacyjny – Niedopuszczalność
W sprawie T‑252/20
Joshua Silver, zamieszkały w Bicester (Zjednoczone Królestwo), oraz pozostali skarżący, których nazwiska zostały wymienione w załączniku ( ), których reprezentowali P. Tridimas, barrister, D. Harrison i A. von Westernhagen, solicitors,
strona skarżąca,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, którą reprezentowali M. Bauer, R. Meyer i J. Ciantar, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
mającej za przedmiot wniosek na podstawie art. 263 TFUE o stwierdzenie częściowej nieważności decyzji Rady (UE) 2020/135 z dnia 30 stycznia 2020 r. w sprawie zawarcia Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2020, L 29, s. 1),
SĄD (dziesiąta izba w składzie powiększonym),
w składzie: A. Kornezov, prezes, E. Buttigieg, K. Kowalik-Bańczyk (sprawozdawczyni), G. Hesse i M. Stancu, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujące
Postanowienie
Okoliczności powstania sporu
Skarżący, Joshua Silver, oraz pozostali skarżący, których nazwiska zostały wymienione w załączniku, są obywatelami Zjednoczonego Królestwa zamieszkałymi we Francji i w Zjednoczonym Królestwie.
W dniu 23 czerwca 2016 r. obywatele Zjednoczonego Królestwa wypowiedzieli się w referendum na rzecz wystąpienia ich kraju z Unii Europejskiej.
W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej notyfikowało Radzie Europejskiej swój zamiar wystąpienia z Unii na podstawie art. 50 ust. 2 TUE.
W dniu 24 stycznia 2020 r. przedstawiciele Unii i Zjednoczonego Królestwa podpisali Umowę o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2020, L 29, s. 7, zwaną dalej „umową o wystąpieniu”).
W dniu 30 stycznia 2020 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła decyzję (UE) 2020/135 w sprawie zawarcia Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2020, L 29, s. 1, zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”). Na mocy art. 1 tej decyzji umowa o wystąpieniu została zatwierdzona w imieniu Unii i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.
W dniu 31 stycznia 2020 r. Zjednoczone Królestwo wystąpiło z Unii i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej. Umowa o wystąpieniu weszła w życie w dniu 1 lutego 2020 r.
Przebieg postępowania i żądania stron
Pismem zarejestrowanym w dniu 23 kwietnia 2020 r. skarżący wnieśli niniejszą skargę.
Odrębnym pismem złożonym w dniu 16 czerwca 2020 r. w sekretariacie Sądu dwóch spośród skarżących złożyło wniosek o utajnienie tożsamości. Decyzją z dnia 24 czerwca 2020 r. Sąd uwzględnił ten wniosek.
Odrębnym pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 27 lipca 2020 r. Rada podniosła na podstawie art. 130 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem zarzut niedopuszczalności.
W dniu 8 września 2020 r. skarżący złożyli w sekretariacie Sądu swoje uwagi w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności.
Tymczasem pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 15 czerwca 2020 r. Komisja Europejska złożyła wniosek o dopuszczenie jej do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania Rady. Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu, odpowiednio w dniu 28 i w dniu 31 sierpnia 2020 r., skarżący i Rada przyjęli do wiadomości ten wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 sierpnia 2020 r. British in Europe, stowarzyszenie zarejestrowane na mocy prawa francuskiego, złożyło wniosek o dopuszczenie go do sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania skarżących. Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniu 21 grudnia 2020 r. skarżący i Rada przedstawili swoje uwagi w przedmiocie tego wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 sierpnia 2020 r. Plaid Cymru – The Party of Wales, partia polityczna prawa brytyjskiego, złożyła wniosek o dopuszczenie jej do niniejszej sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania skarżących. Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniu 21 grudnia 2020 r. skarżący i Rada przedstawili swoje uwagi w przedmiocie tego wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 sierpnia 2020 r. European Democracy Lab, stowarzyszenie zarejestrowane na mocy prawa niemieckiego, złożyło wniosek o dopuszczenie go do niniejszej sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania skarżących. Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniu 21 grudnia 2020 r. skarżący i Rada przedstawili swoje uwagi w przedmiocie tego wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 20 sierpnia 2020 r. ECIT, zarejestrowana na mocy prawa belgijskiego fundacja użyteczności publicznej, złożyła wniosek o dopuszczenie jej do niniejszej sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania skarżących. Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniu 21 grudnia 2020 r. skarżący i Rada przedstawili swoje uwagi w przedmiocie tego wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 20 sierpnia 2020 r. European Alternatives Ltd, która przedstawia się jako grupa organizacji społeczeństwa obywatelskiego składająca się ze spółki prawa Anglii i Walii, stowarzyszenia zarejestrowanego na mocy prawa francuskiego, stowarzyszenia zarejestrowanego na mocy prawa niemieckiego i stowarzyszenia zarejestrowanego na mocy prawa włoskiego, złożyła wniosek o dopuszczenie jej do niniejszej sprawy w charakterze interwenienta popierającego żądania skarżących. Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniu 21 grudnia 2020 r. skarżący i Rada przedstawili swoje uwagi w przedmiocie tego wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Postanowieniem z dnia 5 listopada 2020 r. Sąd (dziesiąta izba) na podstawie art. 130 § 7 regulaminu postępowania pozostawił zarzut niedopuszczalności i kwestię kosztów do rozstrzygnięcia w wyroku kończącym postępowanie w sprawie.
Decyzją z dnia 11 listopada 2020 r. Sąd przekazał sprawę dziesiątej izbie w składzie powiększonym, zgodnie z art. 28 regulaminu postępowania.
Rada złożyła odpowiedź na skargę w dniu 8 lutego 2021 r. W dniu 11 lutego 2021 r. prezes dziesiątej izby w składzie powiększonym zdecydował o niedoręczeniu tego pisma skarżącym.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 8 lutego 2021 r. Rada zwróciła się do Sądu o zbadanie możliwości zawieszenia w niniejszej sprawie postępowania na podstawie art. 69 lit. d) regulaminu postępowania do czasu wydania przez Trybunał orzeczeń w trybie prejudycjalnym w przedmiocie odesłań zarejestrowanych pod numerami C‑673/20 i C‑32/21 lub wyłączenia swojej właściwości na podstawie art. 128 tego regulaminu, tak aby Trybunał mógł orzec łącznie w przedmiocie niniejszej skargi oraz w przedmiocie tych wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Pismem złożonym w sekretariacie w dniu 17 lutego 2021 r. skarżący wnieśli o zapoznanie się z odpowiedzią na skargę, tak aby móc przedstawić swoje uwagi w przedmiocie zawieszenia postępowania lub w przedmiocie wyłączenia właściwości Sądu. W dniu 22 lutego 2021 r. prezes dziesiątej izby w składzie powiększonym zdecydował o podaniu do wiadomości skarżących pkt 42 i 61 wspomnianej odpowiedzi na skargę. Pismem złożonym w sekretariacie w dniu 10 marca 2021 r. skarżący przedstawili swoje uwagi w przedmiocie możliwości zawieszenia postępowania lub wyłączenia właściwości Sądu. W dniu 15 marca 2021 r. prezes dziesiątej izby w składzie powiększonym postanowił nie zawieszać postępowania.
Skarżący wnoszą do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim „pozbawia ona skarżących […] ich statusu obywateli Unii […] i praw z niego dla nich wynikających”;
–
obciążenie Rady kosztami postępowania.
Podnosząc zarzut niedopuszczalności, Rada wnosi do Sądu o:
–
odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej;
–
obciążenie skarżących kosztami postępowania.
Co do prawa
W przedmiocie zasugerowania stwierdzenia przez Sąd braku swojej właściwości
Na mocy art. 54 akapit trzeci Statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeżeli w Trybunale i Sądzie są zawisłe sprawy mające ten sam przedmiot, dotyczące tej samej kwestii wykładni lub dotyczące ważności tego samego aktu, Sąd po wysłuchaniu stron może zawiesić toczące się przed nim postępowanie do czasu wydania wyroku przez Trybunał lub w przypadku skarg na podstawie artykułu 263 TFUE Sąd może stwierdzić brak swojej właściwości, tak aby Trybunał mógł rozstrzygnąć takie skargi.
Z przepisu tego wynika, że Sąd może stwierdzić brak swojej właściwości w danej sprawie jedynie pod warunkiem, że w obydwu sądach, zarówno w Trybunale, jak i w Sądzie, zawisła jest skarga o stwierdzenie nieważności.
W niniejszej zaś sprawie Rada sugeruje, by Sąd stwierdził brak swojej właściwości, tak aby Trybunał mógł orzec w przedmiocie rzeczonej skargi łącznie z dwoma wnioskami o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (pkt 20 powyżej).
W konsekwencji Sąd nie może stwierdzić braku swojej właściwości w niniejszej sprawie.
W przedmiocie możliwości orzekania postanowieniem
Zgodnie z art. 130 §§ 1 i 7 regulaminu postępowania, jeżeli strona pozwana o to wnosi, Sąd może rozstrzygnąć w przedmiocie niedopuszczalności bez rozpatrywania sprawy co do istoty. Na podstawie art. 130 § 6 tego regulaminu Sąd może zdecydować o otwarciu ustnego etapu postępowania w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności.
Zgodnie z orzecznictwem, możliwości odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej w drodze postanowienia z uzasadnieniem, a zatem bez przeprowadzenia rozprawy, nie wyklucza okoliczność, że Sąd wydał wcześniej postanowienie o pozostawieniu podniesionego na podstawie art. 130 § 1 regulaminu postępowania zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku kończącym postępowanie w sprawie (zob. podobnie postanowienie z dnia 19 lutego 2008 r., Tokai Europe/Komisja, C‑262/07 P, niepublikowane, EU:C:2008:95, pkt 26–28).
W tym wypadku, chociaż Sąd zdecydował w drodze postanowienia z dnia 5 listopada 2020 r. o pozostawieniu wysuniętego przez Radę zarzutu niedopuszczalności do rozstrzygnięcia w wyroku kończącym postępowanie w sprawie, Sąd uważa jednak, że po zapoznaniu się z aktami sprawy ma obecnie wystarczającą wiedzę, aby orzec w drodze postanowienia w przedmiocie tego zarzutu.
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności
Rada utrzymuje, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ skarżący nie posiadają legitymacji procesowej do zaskarżenia tej decyzji. Po pierwsze bowiem, skarżący nie są adresatami tej decyzji. Po drugie, wspomniana decyzja nie dotyczy indywidualnie skarżących. Po trzecie, zaskarżona decyzja wymaga z jednej strony przyjęcia środków wykonawczych, lecz z drugiej strony nie jest aktem regulacyjnym.
Skarżący kwestionują zarzut niedopuszczalności. Podnoszą oni, z jednej strony, że zaskarżona decyzja dotyczy ich bezpośrednio i indywidualnie, a z drugiej strony, że decyzja ta jest dotyczącym ich bezpośrednio aktem regulacyjnym niewymagającym przyjęcia środków wykonawczych.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 263 akapit czwarty TFUE każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść, na warunkach przewidzianych w akapitach pierwszym i drugim tego postanowienia, skargę o stwierdzenie nieważności trzech rodzajów aktów, a mianowicie, po pierwsze, aktów, których jest adresatem, po drugie, aktów, które dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie, i, po trzecie, aktów regulacyjnych, które dotyczą jej bezpośrednio i które nie wymagają przyjęcia środków wykonawczych.
W niniejszej sprawie legitymację procesową skarżących należy oceniać jedynie w świetle zaskarżonej decyzji. Tymczasem należy zauważyć, że kontrola zgodności z prawem decyzji o zawarciu umowy międzynarodowej, jaką zapewnia sąd Unii, może dotyczyć zgodności z prawem wspomnianej decyzji w świetle samej treści przedmiotowej umowy międzynarodowej (zob. analogicznie wyrok z dnia 27 lutego 2018 r., Western Sahara Campaign UK, C‑266/16, EU:C:2018:118, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że do celów oceny legitymacji procesowej skarżących należy brać pod uwagę charakter i treść umowy o wystąpieniu.
Należy na wstępie stwierdzić, że skarżący nie są adresatami ani zaskarżonej decyzji, ani umowy o wystąpieniu. Wynika z tego, że nie posiadają oni prawa do wniesienia skargi na podstawie art. 263 akapit czwarty, człon zdania pierwszy TFUE, czego ponadto skarżący nie kwestionują.
W tych okolicznościach należy zbadać, czy skarżący posiadają prawo do wniesienia skargi na podstawie jednej z sytuacji, o których mowa w art. 263 akapit czwarty, człony zdania drugi i trzeci TFUE.
W przedmiocie legitymacji procesowej skarżących w świetle art. 263 akapit czwarty, człon zdania drugi TFUE
Należy przypomnieć, że przesłanki istnienia bezpośredniego oddziaływania, z jednej strony, i istnienia indywidualnego oddziaływania, z drugiej strony, o których mowa w art. 263 akapit czwarty, człon zdania drugi TFUE, muszą być spełnione kumulatywnie (zob. wyrok z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 75, 76 i przytoczone tam orzecznictwo).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy przede wszystkim zbadać, czy druga przesłanka dotycząca indywidualnego oddziaływania przedmiotowego aktu na skarżących została spełniona.
Tytułem wstępu należy przypomnieć, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż dany akt może dotyczyć indywidualnie osoby fizycznej lub prawnej, która nie jest jego adresatem, tylko wtedy, gdy wspomniany akt ma wpływ na jej sytuację ze względu na szczególne dla niej cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia ją od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje ją w sposób podobny jak adresata (wyroki: z dnia 15 lipca 1963 r., Plaumann/Komisja, 25/62, EU:C:1963:17, s. 223; z dnia 13 marca 2018 r., European Union Copper Task Force/Komisja, C‑384/16 P, EU:C:2018:176, pkt 93).
W konsekwencji z samego istnienia możliwości ustalenia z większą lub mniejszą dokładnością liczby czy też nawet tożsamości podmiotów prawa, wobec których ma zastosowanie dany środek, w żaden sposób nie wynika, że należy uznać, iż środek ten dotyczy ich indywidualnie, skoro stosowany jest on ze względu na zaistnienie określonej w danym akcie obiektywnej sytuacji prawnej lub faktycznej (wyroki: z dnia 22 listopada 2001 r., Antillean Rice Mills/Rada, C‑451/98, EU:C:2001:622, pkt 52; z dnia 13 marca 2018 r., European Union Copper Task Force/Komisja, C‑384/16 P, EU:C:2018:176, pkt 94).
Podobnie okoliczność, że dany akt normatywny może wywoływać odmienne szczególne skutki w odniesieniu do różnych podmiotów prawa, do których ma on zastosowanie, nie jest w stanie wyróżnić ich spośród innych podmiotów, których dotyczy, ponieważ akt ten znajduje zastosowanie w obiektywnie określonych sytuacjach (wyrok z dnia 22 lutego 2000 r., ACAV i in./Rada, T‑138/98, EU:T:2000:45, pkt 66; postanowienie z dnia 3 grudnia 2008 r., RSA Security Ireland/Komisja, T‑227/06, EU:T:2008:547, pkt 59).
Tymczasem okoliczność, iż dany przepis ze swojej natury oraz ze względu na swój zakres ma charakter ogólny, albowiem znajduje zastosowanie w stosunku do ogółu zainteresowanych osób, nie wyklucza, że jednak niektórych spośród tych osób może dotyczyć w sposób indywidualny (wyroki: z dnia 22 czerwca 2006 r., Belgia i Forum 187/Komisja, C‑182/03 i C‑217/03, EU:C:2006:416, pkt 58; z dnia 23 kwietnia 2009 r., Sahlstedt i in./Komisja, C‑362/06 P, EU:C:2009:243, pkt 29).
Gdy bowiem dany akt dotyczy grupy osób, które zostały lub mogły zostać zidentyfikowane w chwili wydania tego aktu ze względu na określone cechy właściwe członkom tej grupy, akt ten może dotyczyć tych osób w sposób indywidualny, ponieważ należą one do ograniczonego kręgu osób. Może to mieć miejsce w szczególności wówczas, gdy rzeczony akt zmienia prawa nabyte przez te osoby przed jego wydaniem (zob. podobnie wyroki: z dnia 13 marca 2008 r., Komisja/Infront WM, C‑125/06 P, EU:C:2008:159, pkt 71, 72 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 27 lutego 2014 r., Stichting Woonpunt i in./Komisja, C‑132/12 P, EU:C:2014:100, pkt 59).
W niniejszej sprawie skarżący utrzymują, w istocie, że zaskarżona decyzja dotyczy ich bezpośrednio i indywidualnie, ponieważ pozbawia ich ona statusu obywateli Unii i praw związanych z tym statusem.
Dokładniej rzecz ujmując, aby uzasadnić indywidualne oddziaływanie na nich przedmiotowego aktu, skarżący wyjaśniają, po pierwsze, że są oni częścią zamkniętego kręgu składającego się z osób posiadających status obywateli Zjednoczonego Królestwa, a co za tym idzie status obywateli Unii w momencie wejścia w życie umowy o wystąpieniu i zaskarżonej decyzji.
Zdaniem skarżących „zamknięty” charakter kręgu osób wynika z faktu, że członkowie rzeczonego kręgu zostali lub mogli zostać zidentyfikowani w momencie wejścia w życie umowy o wystąpieniu i zaskarżonej decyzji oraz że żaden nowy członek nie mógł następnie dołączyć do tego kręgu. Osoby otrzymujące status obywateli Zjednoczonego Królestwa po wystąpieniu tego państwa z Unii nie mogą bowiem powoływać się na status obywateli Unii.
Ponadto skarżący podnoszą, że status obywatela Unii ma stały i zasadniczo nieodwołalny charakter i że został on im przyznany przed przyjęciem zaskarżonej decyzji. W konsekwencji decyzja ta pozbawiła ich prawa nabytego, które jest specyficznym i wyłącznym prawem przysługującym członkom zamkniętego kręgu, do którego oni należą.
Po drugie, skarżący podnoszą, że utrata statusu obywatela Unii i praw związanych z tym statusem oddziałuje na każdego z nich w sposób indywidualny. W tym względzie powołują się oni na konsekwencje, jakie miałaby dla nich utrata statusu obywateli Unii i praw związanych z tym statusem, w szczególności dla tych spośród z nich, którzy skorzystali już z prawa do swobodnego przemieszczania się. Skarżący powołują się między innymi na:
–
nabycie domu we Francji, rzeczywisty lub planowany pobyt stały w tym państwie członkowskim i na konieczność korzystania tam z ubezpieczenia zdrowotnego (czterech skarżących);
–
korzystanie w przeszłości z prawa do wnoszenia petycji do Parlamentu Europejskiego (jedna skarżąca);
–
wykonywanie działalności zawodowej we Francji (jeden skarżący);
–
studia uniwersyteckie, odbyte w przeszłości lub zamierzone w przyszłości w Niemczech oraz plany związane z działalnością zawodową w tym państwie członkowskim (dwóch skarżących);
–
obecność członków rodziny lub przyjaciół we Francji lub w Niemczech (trzech skarżących).
Po trzecie, skarżący zwracają się do Sądu o dokonanie szerokiej oceny przesłanki istnienia indywidualnego oddziaływania. Przesłankę tą należy bowiem interpretować w świetle prawa do skutecznej ochrony sądowej zagwarantowanego w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”). Ponadto niniejsza sprawa dotyczy ich zdaniem zasady demokracji i uderza w sedno tożsamości konstytucyjnej Unii.
Po czwarte, skarżący uważają, że kwestia indywidualnego oddziaływania na nich spornej decyzji, w szczególności w świetle istnienia prawa nabytego, jest związana ze stałym i nieodwołalnym charakterem statusu obywatela Unii i nie może zostać rozpatrzona bez zbadania sprawy co do istoty.
Na wstępie należy stwierdzić, że argumentacja skarżących mająca na celu ustanowienie ich legitymacji procesowej na mocy art. 263 akapit czwarty, człon zdania drugi TFUE opiera się na założeniu, zgodnie z którym zaskarżona decyzja spowodowała „utratę” lub „pozbawienie” ich statusu obywateli Unii i praw związanych z tym statusem.
W tym względzie prawdą jest niewątpliwie, że ani zaskarżona decyzja, ani umowa o wystąpieniu nie prowadzą w sposób wyraźny do wycofania obywatelom Zjednoczonego Królestwa statusu obywateli Unii i praw związanych z tym statusem.
Niemniej z brzmienia i z systematyki umowy o wystąpieniu – a zwłaszcza z akapitu szóstego jej preambuły, art. 2 lit. b)–d), art. 10 ust. 1 lit. a)–d) i bardziej ogólnie z całości jej drugiej części, zatytułowanej „Prawa obywatelskie” – wyraźnie wynika, że umowa ta traktuje obywateli Zjednoczonego Królestwa, w tym tych, którzy byli obywatelami Unii w dniu wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii, jako osoby nieposiadające lub już nieposiadające począwszy od tego dnia statusu obywateli Unii. Zatem rzeczona umowa nie przewiduje utrzymania w mocy dla obywateli Zjednoczonego Królestwa statusu obywateli Unii i całości praw związanych z tym statusem.
Otóż należy podkreślić, że niezaprzeczalnie utrata lub nieutrzymanie w mocy statusu obywatela Unii może w znacznym stopniu oddziaływać na prawa obywatela występującego z Unii państwa członkowskiego (zob. podobnie wyrok z dnia 10 grudnia 2018 r., Wightman i in., C‑621/18, EU:C:2018:999, pkt 64). Obywatele takiego państwa członkowskiego, którzy są ekspatriantami w innym państwie członkowskim, mogą tym bardziej odczuć skutki wystąpienia z Unii państwa członkowskiego, z którego pochodzą, ze względu na nawiązane czasami długotrwałe więzi, zarówno z osobistego, jak i zawodowego i ekonomicznego punktu widzenia (postanowienie z dnia 16 czerwca 2020 r., Walker i in./Parlament i Rada, T‑383/19, niepublikowane, EU:T:2020:269, pkt 41).
W odniesieniu zaś do przesłanki indywidualnego oddziaływania i zgodnie z orzecznictwem przywołanym powyżej w pkt 38 to do skarżących należy uzasadnienie, że zaskarżona decyzja, jako taka, pozbawia ich statusu obywateli Unii i praw związanych z tym statusem, że ma ona wpływ na ich sytuację ze względu na szczególne dla nich cechy charakterystyczne lub na sytuację faktyczną, która odróżnia ich od wszelkich innych osób i w związku z tym indywidualizuje ich w sposób podobny do adresatów decyzji.
W tym względzie w pierwszej kolejności bezsporne jest, że skoro umowa o wystąpieniu nie przewiduje utrzymania w mocy statusu obywateli Unii dla obywateli Zjednoczonego Królestwa, znajduje ona zastosowanie do wszystkich obywateli tego państwa i ma zatem charakter generalny.
Wynika z tego, że zaskarżona decyzja, która wprowadza umowę o wystąpieniu do porządku prawnego Unii, jest sama aktem o charakterze generalnym i z tego tytułu ma wpływ na sytuację skarżących z uwagi na ich obiektywny status obywateli Zjednoczonego Królestwa.
W drugiej kolejności powołane przez skarżących okoliczności wspomniane powyżej w pkt 44–46 i wynikające z przynależności do grupy osób, które nabyły status obywateli Unii z uwagi na ich status obywateli Zjednoczonego Królestwa, nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżący należą do ograniczonego kręgu osób w rozumieniu przywołanego powyżej w pkt 42 orzecznictwa.
Po pierwsze bowiem, zaskarżona decyzja, która pozbawia obywateli Zjednoczonego Królestwa statusu obywateli Unii i praw związanych z tym statusem, została przyjęta z uwzględnieniem ich obiektywnego statusu osób posiadających obywatelstwo państwa członkowskiego, które występuje z Unii (pkt 56 powyżej), i ponadto bez wzięcia pod uwagę szczegółów ich indywidualnych sytuacji, w związku z czym decyzja ta nie dotyczy specyficznie rzeczonych obywateli (zob. analogicznie wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja, C‑456/13 P, EU:C:2015:284, pkt 66, 67; postanowienie z dnia 20 maja 2020 r., Nord Stream/Parlament i Rada, T‑530/19, EU:T:2020:213, pkt 64). Wynika z tego, że zaskarżona decyzja dotyczy skarżących, jak sami uznają, w taki sam sposób jak wszystkich innych obywateli Zjednoczonego Królestwa. W związku z tym przywołany przez nich „zamknięty krąg” wynika z samej natury ustanowionego zaskarżoną decyzją systemu (zob. analogicznie wyroki: z dnia 10 lipca 1996 r., Weber/Komisja, T‑482/93, EU:T:1996:97, pkt 65; z dnia 6 czerwca 2013 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja, T‑279/11, EU:T:2013:299, pkt 84, 89).
W tej sytuacji i zgodnie z przywołanym powyżej w pkt 39 orzecznictwem, okoliczności, z jednej strony, że liczba, a wręcz tożsamość, przywołanych przez skarżących osób stanowiących część „zamkniętego kręgu” może zostać określona w większą lub mniejszą dokładnością, a z drugiej strony, że krąg ten nie może ulec powiększeniu po wejściu w życie zaskarżonej decyzji, nie mają same w sobie takiego charakteru, aby sprawić, by decyzja ta dotyczyła tych osób indywidualnie.
Po drugie, w przeciwieństwie do tego, co twierdzą skarżący, statusu obywatela Unii i praw związanych z tym statusem nie można zakwalifikować jako „specyficznych” czy „wyłącznych”. W momencie bowiem wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii wszyscy obywatele tego państwa, a więc członka Unii, posiadali rzeczony status i prawa związane z rzeczonym statusem. Zatem sytuacja przywołanych przez skarżących członków „zamkniętego kręgu” nie może zostać przyrównana do sytuacji strony skarżącej w sprawie, która zakończyła się wydaniem wyroku z dnia 18 maja 1994 r., Codorniu/Rada (C‑309/89, EU:C:1994:197, pkt 21, 22), którą pozbawiono możliwości używania zarejestrowanego znaku towarowego, będącego z natury indywidualnym i wyłącznym prawem własności (zob. podobnie i analogicznie postanowienie z dnia 23 listopada 2015 r., Beul/Parlament i Rada, T‑640/14, EU:T:2015:907, pkt 48).
Wynika z tego, że skarżący nie mają podstaw do tego, aby utrzymywać, że zaskarżona decyzja pozbawiła ich prawa nabytego posiadającego specyficzny i wyłączny charakter. Istnienie zaś prawa nabytego lub podmiotowego, na którego zakres lub wykonywanie może ewentualnie wpływać sporny akt, nie wystarczy do tego, aby indywidualizować uprawnionego z tytułu takiego prawa, jeżeli inne osoby mogą dysponować analogicznymi prawami, a zatem znajdować się w takiej samej sytuacji jak ten uprawniony (zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 2011 r., Enviro Tech Europe i Enviro Tech International/Komisja, T‑291/04, EU:T:2011:760, pkt 116 i przytoczone tam orzecznictwo).
W trzeciej kolejności różne okoliczności przywołane osobiście przez każdego ze skarżących i wymienione powyżej w pkt 47 mogą co najwyżej służyć ustaleniu konkretnych, odmiennych i w danym wypadku ważnych skutków, które może spowodować dla każdego z nich podnoszona utrata statusu obywatela Unii i praw związanych z tym statusem. Natomiast żadna z tych okoliczności nie może wykazać, że utrata tego statusu i praw związanych z tym statusem powodowałaby dla nich konsekwencje na tyle szczególne i specyficzne, że indywidualizowałyby ich one w stosunku do każdej innej osoby w sposób taki, jak adresatów w rozumieniu przypomnianego powyżej w pkt 38 orzecznictwa.
W czwartej kolejności, co się tyczy argumentu skarżących, że przesłankę indywidualnego oddziaływania trzeba interpretować w sposób szeroki, należy przypomnieć, że art. 47 karty nie ma na celu zmiany systemu kontroli sądowej ustanowionego w traktatach, a w szczególności zasad dopuszczalności skarg bezpośrednich kierowanych do sądu Unii. Stąd przesłanki dopuszczalności określone w art. 263 akapit czwarty TFUE należy interpretować w świetle podstawowego prawa do skutecznej ochrony sądowej, jednakże w sposób niepowodujący pominięcia tych przesłanek, które są wyraźnie przewidziane w traktacie FUE (zob. wyrok z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 97, 98 i przytoczone tam orzecznictwo; wyrok z dnia 28 kwietnia 2015 r., T & L Sugars i Sidul Açúcares/Komisja, C‑456/13 P, EU:C:2015:284, pkt 43, 44).
Tymczasem ochrona ustanowiona w art. 47 karty nie wymaga również, by każdy podmiot prawa mógł w sposób bezwarunkowy wnosić skargi o stwierdzenie nieważności aktów, które go nie dotyczą indywidualnie.
Ponadto podnoszona przez skarżących okoliczność, że niniejsza sprawa dotyczy zasady demokracji i uderza w sedno tożsamości konstytucyjnej Unii, jest sama w sobie bez znaczenia dla oceny, czy owi skarżący spełniają przesłankę indywidualnego oddziaływania. Przesłanki dopuszczalności przewidziane w art. 263 akapit czwarty TFUE mają bowiem zastosowanie do każdej skargi o stwierdzenie nieważności, bez względu na podnoszone kwestie merytoryczne. W dodatku kontekst faktyczny niniejszej sprawy różni się od bardzo specyficznego kontekstu przytoczonej przez skarżących sprawy, która zakończyła się wydaniem wyroku z dnia 23 kwietnia 1986 r., Les Verts/Parlament (294/83, EU:C:1986:166, pkt 32–37), której przedmiotem było prawo do wniesienia skargi przez niereprezentowane w Parlamencie ugrupowanie polityczne na akty Parlamentu dotyczące przydziału kredytów celem przygotowania wyborów europejskich i w przyjęciu których brały udział rywalizujące z nim reprezentowane w Parlamencie ugrupowania polityczne.
W piątej kolejności w przeciwieństwie do tego, co twierdzą skarżący, kwestia indywidualnego na nich oddziaływania może w niniejszej sprawie zostać rozpatrzona bez zbadania sprawy co do istoty, a w szczególności bez zbadania, czy status obywatela Unii posiada stały i nieodwołalny charakter.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie dotyczy skarżących indywidualnie. W związku z tym, bez potrzeby zbadania, czy decyzja ta dotyczy ich bezpośrednio, należy uznać, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej w świetle art. 263 akapit czwarty, człon zdania drugi TFUE.
W przedmiocie legitymacji procesowej skarżących w świetle art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE
Należy przypomnieć, że przesłanki związane, po pierwsze, z charakterem regulacyjnym kwestionowanego aktu, po drugie, z bezpośrednim oddziaływaniem na skarżących, i po trzecie, z brakiem środków wykonawczych, o których mowa w art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE, muszą być spełnione kumulatywnie (zob. podobnie postanowienie z dnia 19 listopada 2020 r., Buxadé Villalba i in./Parlament, T‑32/20, niepublikowane, EU:T:2020:552, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy przede wszystkim zbadać, czy pierwsza przesłanka dotycząca regulacyjnego charakteru zaskarżonej decyzji została spełniona.
Należy przypomnieć, że pojęcie „aktów regulacyjnych” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE posiada bardziej ograniczony zakres niż pojęcie „aktów” zastosowane w art. 263 akapit czwarty, człony zdania pierwszy i drugi TFUE. Pojęcie to zatem nie może obejmować wszystkich aktów o charakterze generalnym, lecz dotyczy węższej kategorii tego rodzaju aktów (wyrok z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 58).
W konsekwencji pojęcie „aktów regulacyjnych”, z jednej strony, obejmuje akty o charakterze generalnym, a z drugiej strony, nie zawiera w sobie aktów ustawodawczych (zob. podobnie wyrok z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 60, 61).
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności strony zgadzają się co do tego, aby uznać, że zaskarżona decyzja jest aktem nieustawodawczym o charakterze generalnym.
Z jednej bowiem strony bezsporne jest to, że zaskarżona decyzja jest aktem o charakterze generalnym (pkt 56 powyżej).
Z drugiej strony należy przypomnieć, że akt prawny można uznać za akt ustawodawczy Unii wyłącznie w sytuacji, gdy został on przyjęty na podstawie postanowienia traktatu, które wyraźnie czyni odwołanie albo do zwykłej procedury ustawodawczej, albo do specjalnej procedury ustawodawczej (wyrok z dnia 6 września 2017 r., Słowacja i Węgry/Rada, C‑643/15 i C‑647/15, EU:C:2017:631, pkt 62). W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została przyjęta na podstawie art. 50 ust. 2 TUE. Tymczasem należy stwierdzić, że o ile postanowienie to wyjaśnia, że umowa określająca warunki wystąpienia państwa członkowskiego jest zawierana w imieniu Unii przez Radę, stanowiącą większością kwalifikowaną po uzyskaniu zgody Parlamentu, o tyle nie odnosi się ono wyraźnie ani do zwykłej procedury ustawodawczej, ani do specjalnej procedury ustawodawczej. Wynika z tego, że zaskarżonej decyzji nie można uznać za akt ustawodawczy.
W drugiej kolejności strony nie zgadzają się co do konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z faktu, że zaskarżona decyzja jest aktem nieustawodawczym o charakterze generalnym. Zdaniem skarżących decyzja ta może być jedynie aktem regulacyjnym. Zdaniem Rady rzeczona decyzja nie może być ani aktem ustawodawczym, ani aktem regulacyjnym.
W tym względzie należy zauważyć, że w wyroku z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada (C‑583/11 P, EU:C:2013:625), Trybunał nie orzekł, że pojęcie „aktów regulacyjnych” obejmuje wszystkie akty nieustawodawcze o charakterze generalnym.
Co prawda, należy przypomnieć, że w późniejszym wyroku Trybunał wyraźnie odrzucił wykładnię, zgodnie z którą istnieją akty nieustawodawcze o charakterze generalnym, które nie wchodzą w zakres pojęcia „aktów regulacyjnych” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE. W konsekwencji Trybunał orzekł, że pojęcie to obejmuje wszystkie akty nieustawodawcze o charakterze generalnym (zob. podobnie wyrok z dnia 6 listopada 2018 r., Scuola Elementare Maria Montessori/Komisja, Komisja/Scuola Elementare Maria Montessori i Komisja/Ferracci, od C‑622/16 P do C‑624/16 P, EU:C:2018:873, pkt 24, 28).
Należy jednak zaznaczyć, że w sprawie, która zakończyła się wyrokiem z dnia 6 listopada 2018 r., Scuola Elementare Maria Montessori/Komisja, Komisja/Scuola Elementare Maria Montessori i Komisja/Ferracci (od C‑622/16 P do C‑624/16 P, EU:C:2018:873), spornym aktem była decyzja Komisji wydana w sprawie z zakresu pomocy państwa. Chociaż decyzja ta była decyzją o charakterze generalnym z uwagi na to, że wypowiadała się w kwestii systemów krajowych, to jednak miała ona wyraźny charakter administracyjny i została ponadto wydana przez samą Komisję, bez interwencji ze strony Rady i Parlamentu. W tym kontekście teza broniona wówczas przez Komisję, zgodnie z którą rzeczona decyzja była aktem nieustawodawczym o charakterze ogólnym, który nie wchodził w zakres pojęcia „aktów regulacyjnych”, nie znalazła żadnego oparcia w brzmieniu, genezie i celu art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE, jak zaznaczył to Trybunał w pkt 24–27 tego wyroku.
Natomiast Trybunał nie miał jeszcze okazji zbadać, czy decyzje zatwierdzające zawarcie umowy międzynarodowej, a w szczególności decyzje zatwierdzające zawarcie umowy określającej warunki wystąpienia państwa członkowskiego z Unii, należy zakwalifikować jako akty regulacyjne w rozumieniu art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE.
W tych okolicznościach należy zbadać, czy pojęcie „aktów regulacyjnych” obejmuje również takie decyzje.
W tym względzie, po pierwsze, należy zaznaczyć, że jak każda umowa międzynarodowa zawarta przez Unię, umowa określająca warunki wystąpienia państwa członkowskiego wiąże jej instytucje i ma pierwszeństwo przed wydawanymi przez nie aktami prawa (zob. analogicznie wyrok z dnia 13 stycznia 2015 r., Rada i Komisja/Stichting Natuur en Milieu i Pesticide Action Network Europe, C‑404/12 P i C‑405/12 P, EU:C:2015:5, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo).
Z tego pierwszeństwa zawartych przez Unię umów międzynarodowych nad tekstami prawa wtórnego wynika, że umowa o wystąpieniu zajmuje w hierarchii norm wyższą rangę w stosunku do innych aktów o charakterze generalnym, zarówno ustawodawczych, jak i regulacyjnych.
Wynika z tego, że zaskarżona decyzja wprowadziła do porządku prawnego Unii przepisy zawarte w umowie o wystąpieniu, które mają pierwszeństwo przed aktami ustawodawczymi i regulacyjnymi, a które zatem same nie mogą posiadać charakteru regulacyjnego.
Po drugie, mając na względzie jej procedurę przyjęcia i na wzór innych umów międzynarodowych zawartych przez Unię, umowę o wystąpieniu można uznać za będącą, w aspekcie zewnętrznym, odpowiednikiem tego, czym jest akt ustawodawczy w aspekcie wewnętrznym [zob. podobnie i analogicznie opinia 1/15 (umowa UE–Kanada o danych PNR) z dnia 26 lipca 2017 r., EU:C:2017:592, pkt 146].
Umowa o wystąpienie została bowiem zawarta w imieniu Unii przez Radę, po uzyskaniu zgody Parlamentu, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 50 ust. 2 TUE. W zakresie, w jakim procedura ta przewiduje udział Rady i Parlamentu, zbliża się ona do zwykłych i specjalnych procedur ustawodawczych zdefiniowanych w art. 289 ust. 1 i 2 TFUE i wspomnianych w art. 21 ust. 2 i 3, art. 22 ust. 1 i 2, art. 23 akapit drugi, art. 24 akapit pierwszy, art. 25 akapit drugi i art. 228 ust. 4 TFUE, na podstawie których te obydwie instytucje mogą przyjmować przepisy dotyczące praw związanych ze statusem obywatela Unii. Ponadto w przeciwieństwie do tego, co utrzymują skarżący, obywatele Unii będący obywatelami państwa członkowskiego, które występuje z Unii, uczestniczą w przyjęciu decyzji o zawarciu umowy określającej warunki wystąpienia tego państwa, ze względu na to, że art. 50 TUE nie przewiduje wyłączenia żadnego posła do Parlamentu Europejskiego w trakcie zatwierdzania takiej umowy przez Parlament.
Wynika z tego, że zaskarżona decyzja wprowadza do porządku prawnego Unii przepisy zawarte w umowie o wystąpieniu, które charakteryzują się szczególnie silną legitymacją demokratyczną, na podobieństwo przepisów zawartych w akcie ustawodawczym. Otóż to właśnie szczególnie silna legitymacja demokratyczna ustawodawstwa przyjętego zgodnie z procedurą przewidującą udział Rady i Parlamentu uzasadnia brak złagodzenia przesłanek, na jakich jednostki mogą wnosić skargi o stwierdzenie nieważności aktów ustawodawczych (zob. podobnie opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:21, pkt 38).
Ponadto w wielu wersjach językowych art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE pojęcie „aktów regulacyjnych” wskazuje bardziej na stanowienie norm prawnych przez władzę wykonawczą niż na tworzenie norm przez władzę ustawodawczą (zob. podobnie opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:21, pkt 41). Tymczasem decyzji zatwierdzającej zawarcie umowy międzynarodowej lub umowy określającej warunki wystąpienia danego państwa członkowskiego z Unii, takiej jak zaskarżonej decyzji, nie można przyrównywać do aktu władzy wykonawczej.
Po trzecie, byłoby niespójne i paradoksalne łagodzenie przesłanek, na jakich jednostki mogą wnosić skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, poprzez kwalifikowanie tej decyzji jako aktu regulacyjnego. Konsekwencją tego rodzaju złagodzenia byłoby bowiem to, że jednostki mogłyby o wiele łatwiej kwestionować dany przepis prawa w sytuacji, gdy jest on zawarty w umowie międzynarodowej, takiej jak umowa o wystąpieniu, i jest następnie włączony do porządku prawnego Unii w drodze decyzji zatwierdzającej zawarcie przedmiotowej umowy, takiej jak zaskarżona decyzja, niż w sytuacji, gdy ten sam przepis prawa zawarty jest w akcie ustawodawczym posiadającym identyczną treść i zajmującym niższą rangę w hierarchii norm.
Po czwarte, z genezy art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE wynika, że szczególnym zamiarem autorów projektu traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, a następnie autorów traktatu z Lizbony, nie było złagodzenie przesłanek dopuszczalności skarg wnoszonych przez jednostki na decyzje zatwierdzające zawarcie umowy międzynarodowej, takie jak zwłaszcza decyzje zatwierdzające zawarcie umowy określającej warunki wystąpienia danego państwa członkowskiego z Unii. W szczególności prace przygotowawcze nad projektem traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, zwłaszcza nad jego art. III-365 ust. 4, którego treść została przejęta w niezmienionej postaci w art. 263 akapit czwarty TFUE, w żaden sposób nie wskazują na to, że zamiarem tychże autorów było, aby tego rodzaju decyzje były kwalifikowane jako „akty regulacyjne” w rozumieniu tych obydwu postanowień.
W tych okolicznościach pojęcie „aktów regulacyjnych” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE należy interpretować jako nieobejmujące decyzji zatwierdzających zawarcie umowy międzynarodowej, takich jak w szczególności decyzje zatwierdzające zawarcie umowy określającej warunki wystąpienia danego państwa członkowskiego z Unii.
Zatem zaskarżonej decyzji nie można zakwalifikować jako aktu regulacyjnego w rozumieniu art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE.
Wniosku tego nie mogą podważyć inne argumenty skarżących.
Po pierwsze, okoliczność, że zaskarżona decyzja została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej pod tytułem „Akty o charakterze nieustawodawczym”, nie oznacza, że decyzja ta jest koniecznie aktem regulacyjnym. Wynika z tego, że publikacja ta nie wprowadza w błąd jednostek w odniesieniu do posiadanej przez nie możliwości zaskarżenia rzeczonej decyzji.
Po drugie, kwalifikacja zaskarżonej decyzji jako aktu o charakterze generalnym, który nie jest ani aktem ustawodawczym, ani aktem regulacyjnym, nie jest sprzeczna z zasadami pewności prawa i skutecznej ochrony sądowej. Zasad tych nie można bowiem interpretować jako zakazujących stopniowego uszczegóławiania zasad dopuszczalności skarg w drodze wykładni sądowej, pod warunkiem że jej wynik daje się racjonalnie przewidzieć (zob. analogicznie wyrok z dnia 28 marca 2017 r., Rosneft, C‑72/15, EU:C:2017:236, pkt 167 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie wykładnia pojęcia „aktów regulacyjnych” przyjęta w pkt 90 powyżej jest racjonalnie przewidywalna w świetle specyficznego charakteru decyzji zatwierdzających zawarcie umowy międzynarodowej, takich jak w szczególności decyzje zatwierdzające zawarcie umowy określającej warunki wystąpienia danego państwa członkowskiego z Unii.
Po trzecie, zasada skutecznej ochrony sądowej, jaka została ustanowiona w art. 47 karty, nie wymaga, by dany podmiot prawa mógł w sposób bezwarunkowy wnosić bezpośrednio do sądów Unii skargi o stwierdzenie nieważności aktów o charakterze generalnym nieobjętych zakresem pojęcia „aktów regulacyjnych” (zob. analogicznie, w odniesieniu do aktów ustawodawczych, wyroki: z dnia 3 października 2013 r., Inuit Tapiriit Kanatami i in./Parlament i Rada, C‑583/11 P, EU:C:2013:625, pkt 105; z dnia 9 listopada 2017 r., SolarWorld/Rada, C‑204/16 P, EU:C:2017:838, pkt 66).
Z powyższego wynika, bez potrzeby zbadania, czy zaskarżona decyzja dotyczy skarżących bezpośrednio i czy wymaga ona przyjęcia środków wykonawczych, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej w świetle art. 263 akapit czwarty, człon zdania trzeci TFUE.
Wynika z tego, że Rada może zasadnie twierdzić, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej. W związku z tym należy uwzględnić zarzut niedopuszczalności i odrzucić skargę jako niedopuszczalną.
W przedmiocie wniosków o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta
Zgodnie z art. 142 § 2 regulaminu postępowania interwencja staje się bezprzedmiotowa w razie uznania skargi za niedopuszczalną. W niniejszej sprawie z uwagi na to, że skarga została odrzucona jako niedopuszczalna, postępowanie w sprawie złożonych przez Komisję, przez British in Europe, przez Plaid Cymru – The Party of Wales, przez European Democracy Lab, przez ECIT oraz przez European Alternatives Ltd wniosków o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenientów zostaje umorzone.
W przedmiocie kosztów
W pierwszej kolejności zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżący przegrali sprawę, należy poza ich własnymi kosztami obciążyć ich, zgodnie z żądaniem Rady, poniesionymi przez nią kosztami, z wyjątkiem kosztów związanych z wnioskami o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
W drugiej kolejności na podstawie art. 144 § 10 regulaminu postępowania w razie wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie głównej przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta składający wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta i strony główne pokrywają własne koszty związane z postępowaniem w przedmiocie tego wniosku. W niniejszej sprawie skarżący, Rada, Komisja, British in Europe, Plaid Cymru – The Party of Wales, European Democracy Lab, ECIT i European Alternatives Ltd pokrywają własne koszty związane z wnioskami o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Z powyższych względów
SĄD (dziesiąta izba w składzie powiększonym)
postanawia, co następuje:
1)
Skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna.
2)
Postępowanie w przedmiocie wniosków Komisji Europejskiej, British in Europe, Plaid Cymru – The Party of Wales, European Democracy Lab, ECIT i European Alternatives Ltd o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta zostaje umorzone.
3)
Joshua Silver i pozostali skarżący, których nazwiska zostały wymienione w załączniku, pokrywają poza własnymi kosztami koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej, z wyjątkiem kosztów związanych z wnioskami o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
4)
Joshua Silver i pozostali skarżący, których nazwiska zostały wymienione w załączniku, Rada, Komisja, British in Europe, Plaid Cymru – The Party of Wales, European Democracy Lab, ECIT i European Alternatives Ltd pokrywają własne koszty związane z wnioskami o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 8 czerwca 2021 r.
Sekretarz
E. Coulon
Prezes
A. Kornezov
(
*1
) Język postępowania: angielski.
( ) Wykaz pozostałych skarżących jest załączony jedynie do wersji doręczonej stronom.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło