T-308/05
WyrokTSUE2007-12-12CELEX: 62005TJ0308ECLI:EU:T:2007:382
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy pisma Komisji wzywające państwo członkowskie do uzupełnienia deklaracji wydatków i informujące o zawieszeniu procedur płatności stanowią akty zaskarżalne w rozumieniu art. 230 WE? 2. Czy odmowa Komisji zakwalifikowania do współfinansowania z funduszy strukturalnych zaliczek wypłaconych przez instytucje krajowe, niepopartych dowodami ich wykorzystania przez indywidualnych odbiorców, jest zgodna z prawem UE, w szczególności z rozporządzeniem nr 1260/1999 i nr 448/2004?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pierwsze zaskarżone pismo, informujące o tymczasowym zawieszeniu procedur płatności i przypominające o obowiązku dostarczenia informacji, nie wywoływało definitywnych skutków prawnych i nie było aktem zaskarżalnym. W przypadku bezczynności Komisji, państwo członkowskie powinno było wnieść skargę na bezczynność. Co do pozostałych pism, Sąd stwierdził, że interpretacja Komisji, zgodnie z którą zaliczki muszą być udokumentowane co do ich wykorzystania przez indywidualnych odbiorców, aby kwalifikować się do współfinansowania, jest zgodna z art. 32 rozporządzenia nr 1260/1999 oraz załącznikiem do rozporządzenia nr 448/2004. Wynika to z zasady zwrotu kosztów i konieczności należytego zarządzania finansami UE. Sąd odrzucił zarzuty naruszenia zasad proporcjonalności, równego traktowania i pewności prawa, uznając, że Komisja działała w ramach swoich uprawnień.Stan faktyczny
Republika Włoska złożyła wnioski o płatności okresowe z funduszy strukturalnych w ramach regionalnych programów operacyjnych. Komisja, powołując się na swoją notę interpretacyjną z 2001 r. i późniejsze pisma, zażądała od Włoch uzupełnienia deklaracji wydatków o informacje dotyczące zaliczek wypłaconych indywidualnym odbiorcom, które nie były poparte dowodami rachunkowymi. Komisja poinformowała również, że procedury płatności zostaną zawieszone do czasu dostarczenia tych informacji, a następnie dokonała płatności pomniejszonych o kwoty odpowiadające nieudokumentowanym zaliczkom. Włochy zaskarżyły te pisma, kwestionując interpretację Komisji dotyczącą kwalifikowalności zaliczek.Rozstrzygnięcie
SĄD (druga izba) orzeka, co następuje:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Republika Włoska zostaje obciążona kosztami postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa T‑308/05
Republika Włoska
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich
Fundusze strukturalne – Współfinansowanie – Rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 i 448/2004 – Warunki, jakie muszą spełniać zaliczki wypłacane przez instytucje krajowe w ramach systemów pomocy państwa lub w związku
z przyznaniem pomocy z funduszy strukturalnych – Udokumentowanie wykorzystania środków finansowych przez indywidualnych odbiorców – Skarga o stwierdzenie nieważności – Akt zaskarżalny
Streszczenie wyroku
1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty zaskarżalne
(art. 230 WE, 233 WE; rozporządzenie Rady nr 1260/1999, art. 32 ust. 1 akapit czwarty, art. 32 ust. 3)
2. Postępowanie – Skarga wszczynająca postępowanie – Wymogi formalne
(regulamin Sądu, art. 44 § 1)
3. Skarga o stwierdzenie nieważności – Akty zaskarżalne
(art. 230 WE; rozporządzenie Rady nr 1260/1999)
4. Spójność gospodarcza i społeczna – Pomoc strukturalna – Finansowanie wspólnotowe – Kwalifikacja wydatków poczynionych przez
instytucje krajowe
(rozporządzenia: Rady nr 1260/1999, art. 32; Komisji nr 448/2004, załącznik, zasada nr 1 pkt 1, 2)
5. Budżet Wspólnot Europejskich – Wspólnotowa pomoc finansowa – Finansowa kontrola pomocy
(art. 10 WE, 274 WE; rozporządzenia: Rady nr 1260/1999, art. 32 ust. 1 akapit trzeci, art. 38 ust. 1 lit. g); Komisji nr 438/2001,
art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 2)
6. Akty instytucji – Wybór podstawy prawnej – Przepisy wspólnotowe – Wymóg jasności i przewidywalności
7. Spójność gospodarcza i społeczna – Pomoc strukturalna – Finansowanie wspólnotowe – Kwalifikacja wydatków poczynionych przez
instytucje krajowe
(rozporządzenie Rady nr 1260/1999, art. 32 ust. 1 akapit trzeci)
8. Spójność gospodarcza i społeczna – Pomoc strukturalna – Finansowanie wspólnotowe – Kwalifikacja wydatków poczynionych przez
instytucje krajowe
(rozporządzenia: Rady nr 1260/1999, art. 32 ust. 1 akapit trzeci; Komisji nr 448/2004, załącznik, zasada nr 1 pkt 1.3)
1. Skarga o stwierdzenie nieważności w rozumieniu art. 230 WE może zostać skierowana przeciwko wszelkim przepisom wydanym przez
instytucje, bez względu na ich charakter lub formę, jeżeli tylko rodzą one skutki prawne.
W tym zakresie, kiedy do Komisji wpływa wniosek o płatność ze środków funduszy strukturalnych w ramach systemów pomocy, który
jest akceptowalny w rozumieniu art. 32 ust. 3 rozporządzenia nr 1260/1999, ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy
strukturalnych, Komisja nie może przedłużać czasu trwania stanu bezczynności. Zgodnie z art. 32 ust. 1 akapit czwarty tego
rozporządzenia, w zależności od dostępnych środków finansowych, Komisja dokonuje płatności tymczasowych nie później niż dwa
miesiące po otrzymaniu tego wniosku. A zatem, jeżeli Komisja naruszyła w tym przypadku spoczywający na niej obowiązek działania,
zainteresowane państwo członkowskie powinno było wnieść skargę na jej bezczynność. Przy założeniu, że skarga na bezczynność
byłaby uznana za zasadną, Komisja byłaby zobowiązana, zgodnie z przepisami art. 233 WE, podjąć działania zmierzające do wykonania
wyroku. Wobec powyższego pismo Komisji w zakresie, w jakim informuje ona w nim państwo członkowskie o jej odmowie działania
w sprawie wniosków o płatność do momentu dostarczenia informacji dotyczących wypłaconych zaliczek, nie wywiera żadnych skutków
prawnych, które mogłyby być zaskarżone w ramach skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej na podstawie art. 230 WE.
(por. pkt 56, 59, 62)
2. Artykuł 44 § 1 lit. c) regulaminu Sądu stanowi, że skarga wszczynająca postępowanie powinna zawierać zwięzłe przedstawienie
powołanych zarzutów. Powinna ona w związku z tym wyjaśniać, na czym polegają zarzuty, na których się opiera, w taki sposób,
żeby nie ograniczyć się wyłącznie do ich abstrakcyjnego sformułowania.
Ponadto to przedstawienie zarzutów, chociaż zwięzłe, powinno być dostatecznie zrozumiałe i dokładne, aby pozwolić pozwanej
na przygotowanie obrony, a Sądowi – na rozstrzygnięcie skargi, jeśli okaże się to konieczne, bez pomocy innych informacji.
Zasada pewności prawa i prawidłowego administrowania wymierzaniem sprawiedliwości wymaga dla dopuszczalności skargi, a w szczególności
zarzutu zawartego w skardze, by istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których zostały oparte, wynikały w sposób spójny
i zrozumiały z samej treści skargi.
(por. pkt 71, 72)
3. Skierowane do państwa członkowskiego pismo Komisji, wzywające to państwo do uzupełnienia deklaracji poniesionych wydatków
załączonych do skierowanych do niego wniosków o płatność ze środków funduszy strukturalnych w zakresie, w jakim odsyła ono
do noty dotyczącej wykładni art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1260/1999 ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie
funduszy strukturalnych, zgodnie z którą w ramach systemów pomocy państwa w rozumieniu art. 87 WE lub w związku z przyznaną
pomocą, zaliczki wypłacane przez instytucje krajowe, niepoparte dowodami ich wykorzystania przez odbiorców indywidualnych
nie były kwalifikowane do płatności z funduszy, nie zmieniło zakresu zastosowania przepisów wspólnotowych i nie stanowi w tym
zakresie aktu zaskarżalnego w rozumieniu art. 230 WE.
(por. pkt 102, 114)
4. W zakresie, w jakim skierowane do państwa członkowskiego pismo Komisji opiera się na nocie dotyczącej wykładni art. 32 ust. 1
akapit trzeci rozporządzenia nr 1260/1999 ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych, zgodnie z którą
w ramach systemów pomocy państwa w rozumieniu art. 87 WE lub w związku z przyznaną pomocą zaliczki wypłacane przez instytucje
krajowe, niepoparte dowodami ich wykorzystania przez odbiorców indywidualnych nie były kwalifikowane do płatności z funduszy,
aby odmówić zakwalifikowania do finansowania z funduszy kwot odpowiadających zaliczkom niepopartym dowodami ich wykorzystania
przez odbiorców indywidualnych, wyżej wskazane pismo jest zgodne z art. 32 rozporządzenia nr 1260/1999 oraz zasadą nr 1 pkt 1
i 2 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1260/1999 w odniesieniu
do warunków, jakie muszą spełniać wydatki na działania współfinansowane z funduszy strukturalnych.
(por. pkt 103, 148)
5. Komisja wykonuje swoje zadania w zakresie wykonywania budżetu Unii Europejskiej na podstawie art. 274 WE. Przepis ten nie
dokonuje żadnego rozróżnienia w zależności od stosowanego sposobu zarządzania i Komisja wykonuje to ogólne uprawnienie w ramach
wspólnego zarządzania funduszami strukturalnymi. Ponadto z art. 10 WE i 274 WE wynika, że w ramach wspólnego zarządzania funduszami
strukturalnymi państwa członkowskie powinny współpracować z Komisją w celu zapewnienia wykorzystania funduszy wspólnotowych
w sposób zgodny z zasadami należytego zarządzania finansami. Powołane zasady zostały przypomniane w art. 38 ust. 1 lit. g)
rozporządzenia nr 1260/1999 ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych, który dotyczy kontroli finansowej
działań.
Jeśli systemy zarządzania i kontroli państw członkowskich są wiarygodne i zapewniają „odpowiedni ślad rewizyjny” w rozumieniu
art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 438/2001, ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1260/1999 dotyczącego
zarządzania i systemów kontroli pomocy udzielanej w ramach funduszy strukturalnych, to, jak wynika z art. 2 ust. 1 rozporządzenia
nr 438/2001, dostarczone poświadczenie wydatków dokonane przez zainteresowane państwo członkowskie, daje Komisji zasadniczo
wystarczającą pewność dokładności, prawidłowości i kwalifikacji wniosków o pomoc wspólnotową.
Jednakże w przypadku, kiedy Komisja i państwo członkowskie dokonują rozbieżnej wykładni przepisów ustanawiających warunki
kwalifikowania pewnych wydatków, krajowy system zarządzania i kontroli nie daje Komisji pewności, że wszystkie wydatki zadeklarowane
przez to państwo członkowskie odpowiadają kwalifikowanym wydatkom w rozumieniu przepisów. Zainteresowane państwo członkowskie,
wykonując ciążące na nim obowiązki i ponosząc odpowiedzialność za poświadczanie wydatków oraz w ramach lojalnej współpracy
z instytucjami wspólnotowymi, umożliwia Komisji wykonanie budżetu na jej własną odpowiedzialność, dostarczając jej wszelkich
informacji, które uzna ona za konieczne do dokonania płatności zgodnie z art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1260/1999.
Każde inne rozwiązanie naruszałoby użyteczny skutek art. 38 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia oraz, szerzej, art. 10 WE
i 274 WE.
(por. pkt 109, 111, 112)
6. Przepisy wspólnotowe winny być jasne, a ich zastosowanie możliwe do przewidzenia przez wszystkich, których dotyczy. Zasada
pewności prawa, która należy do podstawowych zasad prawa wspólnotowego, wymaga, by każdy akt rodzący skutki prawne czerpał
swą moc wiążącą z przepisu prawa wspólnotowego, który winien być wyraźnie wskazany jako jego podstawa prawna, oraz który decyduje
o formie prawnej, jaką akt ten ma przyjąć. Jednak brak powołania konkretnej podstawy prawnej aktu może nie stanowić naruszenia
istotnych wymogów proceduralnych, jeżeli tylko ustalenie jej możliwe jest w oparciu o inne jego elementy. Wyraźne powołanie
podstawy prawnej jest jednak niezbędne w sytuacji, gdy jej brak powoduje, że zainteresowane podmioty i sąd wspólnotowy pozostają
w stanie niepewności co do dokładnej podstawy prawnej.
(por. pkt 123, 124)
7. Artykuł 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 1260/1999 ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych,
i zasady jego wykonania nie dają Komisji żadnego marginesu swobodnej oceny przy określaniu warunków kwalifikacji zaliczek.
Wydając w piśmie skierowanym do państwa członkowskiego decyzję, że zaliczki wypłacane przez instytucje krajowe, niepoparte
dowodami ich wykorzystania przez odbiorców indywidualnych, zgłoszone tytułem płatności tymczasowych przez to państwo nie były
kwalifikowane do płatności z funduszy, Komisja nie mogła działać z naruszeniem zasady proporcjonalności, zasady równego traktowania
czy zasady pewności prawa.
(por. pkt 150)
8. Ani zasada zwrotu kosztów zgłaszanych jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego, na której opiera się art. 32
rozporządzenia nr 1260/1999 w sprawie funduszy strukturalnych i zasady jego wykonania, ani nota Komisji dotycząca wykładni
art. 32 ust. 1 akapit trzeci tego rozporządzenia, zgodnie z którą, w ramach systemów pomocy państwa w rozumieniu art. 87 WE
lub w związku z przyznaną pomocą, zaliczki wypłacane przez instytucje krajowe, niepoparte dowodami ich wykorzystania przez
odbiorców indywidualnych nie były kwalifikowane do płatności z funduszy, nie naruszają zasady proporcjonalności, zasady równego
traktowania lub zasady pewności prawa.
Jeśli chodzi bowiem o zasadę proporcjonalności, w systemie ustanowionym w art. 32 rozporządzenia nr 1260/1999 zasada zwrotu
kosztów zgłaszanych jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego przyczynia się do wykorzystania funduszy wspólnotowych
zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, określonymi w art. 274 WE. Pozwala uniknąć sytuacji, w której Wspólnota
przyznaje duże środki finansowe, których zwrotu nie jest następnie w stanie uzyskać lub uzyskuje ich zwrot dopiero po pokonaniu
ogromnych trudności w przypadku, gdyby nie zostały one wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, ograniczając ryzyko dla
budżetu wspólnotowego do kwoty stanowiącej 7% wkładu funduszy strukturalnych w danej pomocy. Zasada zwrotu kosztów zgłaszanych
jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego oraz wyżej wspomniana nota dotycząca wykładni, która realizuje pierwszą
zasadę, nie mogą zostać uznane za środki oczywiście niewłaściwe.
Jeśli chodzi o zasadę równego traktowania, zasada nr 1 pkt 1.3 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004, zmieniającego rozporządzenie
nr 1685/2000 ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1260/1999 w odniesieniu do warunków, jakie muszą
spełniać wydatki na działania współfinansowane z funduszy strukturalnych, która stanowi, że pomoc państwa przyznawana w formie
płatności dokonywanych na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego jest uznawana za wydatki
faktycznie poniesione w rozumieniu wyżej wskazanego art. 32 ust. 1 akapit trzeci, z zastrzeżeniem, że fundusz taki spełnia
wymagania określone odpowiednio w zasadach 8 i 9 tego załącznika, stosuje w szczególny sposób regułę zwrotu kosztów zgłaszanych
jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego, aby uwzględnić szczególny charakter dofinansowania kapitału inwestycyjnego
przedsiębiorstw. Ta pomoc przyznawana jest na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw przez niezależne jednostki prawne, które
działają jako pośrednicy. W przeciwieństwie do zaliczek pomoc przeznaczona na wsparcie kapitału inwestycyjnego wpływa do funduszy,
których celem jest ułatwienie odbiorcom indywidualnym dostępu do źródeł finansowania. Z powodu tej szczególnej sytuacji, niedającej
się porównać z płatnościami zaliczek, płatności dokonywane na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego
mogły być uznane za wydatki faktycznie poniesione w rozumieniu art. 32 ust. 1 akapit trzeci.
Wreszcie nie można przyjąć, że zasada pewności prawa została naruszona w tej sprawie, skoro zarówno zasada zwrotu kosztów
zgłaszanych jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego, jak i wyżej wspomniana nota dotycząca wykładni, zostały
właściwie zastosowane.
(por. pkt 155–157, 159–162)
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (druga izba)
z dnia 12 grudnia 2007 r.(*)
Fundusze strukturalne – Współfinansowanie – Rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 i 448/2004 – Warunki, jakie muszą spełniać zaliczki wypłacane przez instytucje krajowe w ramach systemów pomocy państwa lub w związku
z przyznaniem pomocy z funduszy strukturalnych – Udokumentowanie wykorzystania środków finansowych przez indywidualnych odbiorców – Skarga o stwierdzenie nieważności – Akt zaskarżalny
W sprawie T‑308/05
Republika Włoska, początkowo reprezentowana przez A. Cingola, a następnie przez P. Gentiliego, avvocati dello Stato,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez L. Flynna oraz M. Velardo, działających w charakterze pełnomocników, wspieranych przez adwokata G. Faedo,
,
strona pozwana,
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności decyzji zawartych w pismach Komisji nr 5272 z dnia 7 czerwca 2005 r.,
nr 5453 z dnia 8 czerwca 2005 r., nr 5726 i 5728 z dnia 17 czerwca 2005 r. oraz nr 5952 z dnia 23 czerwca 2005 r.,
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH
(druga izba),
w składzie: A.W.H. Meij, pełniący obowiązki prezesa, N.J. Forwood i I. Pelikánová, sędziowie,
sekretarz: J. Palacio González, główny administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 kwietnia 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Ramy prawne
1 Na podstawie art. 159 WE Wspólnota Europejska wspiera realizację celów służących wzmocnieniu spójności gospodarczej i społecznej,
w tym rozwoju regionalnego, poprzez działania, które podejmuje za pośrednictwem funduszy strukturalnych [Europejskiego Funduszu
Orientacji i Gwarancji Rolnej – Sekcja Orientacji, Europejskiego Funduszu Społecznego, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
(zwanych dalej „funduszami strukturalnymi” lub „funduszami”)].
2 Na podstawie art. 161 WE Rada określa między innymi zadania, cele priorytetowe oraz organizację funduszy strukturalnych, jak
również ogólne zasady mające zastosowanie do tych funduszy.
3 Na podstawie tego ostatniego postanowienia Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiające
przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych (Dz.U. L 161, str. 1) (zwane dalej „rozporządzeniem ogólnym”), które określa
cele, organizację, funkcjonowanie oraz wdrażanie działań prowadzonych przez fundusze strukturalne, a także rolę i uprawnienia
Komisji i państw członkowskich w tym zakresie.
Przepisy dotyczące wydatków kwalifikujących się do współfinansowania z funduszy
4 Artykuł 30 rozporządzenia ogólnego określa warunki dotyczące „[k]walifikacji” wydatków do współfinansowania z funduszy. Zgodnie
z jego ust. 3 „[w]łaściwe przepisy krajowe stosuje się do wydatków kwalifikujących się, chyba że Komisja ustali wspólne reguły
kwalifikowania się wydatków, zgodnie z procedurą określoną w art. 53 ust. 2”.
5 Na podstawie art. 30 ust. 3 i art. 53 ust. 2 rozporządzenia ogólnego Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 1685/2000 z dnia
28 lipca 2000 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 w odniesieniu do warunków,
jakie muszą spełniać wydatki na działania współfinansowane z funduszy strukturalnych (Dz.U. L193, str. 39). Rozporządzenie
to weszło w życie w dniu 5 sierpnia 2000 r. Zostało ono następnie zmienione, ze skutkiem wstecznym od dnia jego wejścia w życie,
w zakresie przepisów mających związek z niniejszym sporem, rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1145/2003 z dnia 27 czerwca 2003 r.
(Dz.U. L 160, str. 48). Następnie Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 448/2004 z dnia 10 marca 2004 r. (Dz.U. L 72, str. 66),
uchylające rozporządzenie nr 1145/2003 r. i zmieniające załącznik do rozporządzenia nr 1685/2000, zastępując go przepisami
figurującymi w załączniku do tego rozporządzenia (zwanego dalej „załącznikiem do rozporządzenia nr 448/2004”). Rozporządzenie
nr 448/2004 weszło w życie w dniu 11 marca 2004 r. Zgodnie z przepisami art. 3 ma ono zastosowanie z mocą wsteczną od dnia
5 lipca 2003 r., tj. daty wejścia w życie rozporządzenia nr 1145/2003, z wyjątkiem między innymi pkt 1.3, 2.1, 2.2 i 2.3 zasady
nr 1 jego załącznika, które mają zastosowanie od dnia 5 sierpnia 2000 r., tj. daty wejścia w życie rozporządzenia nr 1685/2000.
6 Zasada nr 1 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 dotycząca „[w]ydatków rzeczywiście poniesionych” określa, co należy rozumieć
pod pojęciem „[p]łatności ponoszon[ych] przez końcowych beneficjentów”. Zgodnie z pkt 1.2 tej zasady:
„W przypadku systemów pomocy [ustanowionych] na podstawie art. 87 traktatu oraz pomocy przyznawanej przez podmioty określone
przez państwa członkowskie »płatności końcowych beneficjentów« oznaczają pomoc wypłacaną indywidualnym odbiorcom przez podmioty,
które przyznają pomoc. Płatności pomocy końcowych beneficjentów muszą zostać uzasadnione przez odniesienie do warunków i celów
pomocy”.
7 Zgodnie z pkt 1.4 tej samej zasady:
„W przypadkach innych niż określone w ppkt 1.2 »płatności końcowych beneficjentów« oznaczają płatności ponoszone przez podmioty
publiczne lub [przedsiębiorstwa] prywatne [firmy], określone w uzupełnieniu programu zgodnie z art. 18 ust. 3 lit. b) rozporządzenia
ogólnego, [które] bezpośrednio odpowiadają za zlecanie poszczególnych działań”.
8 Zasada nr 1 określa ponadto „[d]owody wydatków”. Zgodnie z pkt 2.1:
„Przyjmuje się ogólną zasadę, że płatności poczynione przez końcowych beneficjentów, zgłaszane jako płatności okresowe i płatności
salda końcowego, winny być potwierdzone otrzymaną fakturą. Jeśli nie jest to możliwe, płatność potwierdza się dokumentami
rachunkowymi o równoważnej wartości dowodowej”.
9 Punkt 2.3 zasady nr 1 stanowi:
„Ponadto, gdy działania są realizowane w ramach procedur udzielania zamówień publicznych, płatności poczynione przez końcowych
beneficjentów, deklarowane jako płatności okresowe i płatności salda końcowego, są potwierdzane otrzymaną fakturą wystawioną
zgodnie z podpisanymi umowami. W pozostałych przypadkach, włącznie z przyznaniem dotacji państwowych, płatności końcowych
beneficjentów, deklarowane jako płatności okresowe i płatności salda końcowego, muszą być uzasadnione wydatkami faktycznie
poniesionymi (w tym wydatkami, o których mowa w ppkt 1.5) [amortyzacja, wkład rzeczowy i koszty ogólne] przez dane organy
i przedsiębiorstwa państwowe lub prywatne firmy uczestniczące w realizacji działania”.
Przepisy dotyczące płatności ze środków funduszy
10 Artykuł 32 rozporządzenia ogólnego reguluje „[p]łatności” ze środków funduszy. Zgodnie z art. 32 ust. 1 akapity trzeci i czwarty:
„Płatności mogą przybrać formę płatności na rachunek [zaliczki], płatności tymczasowej lub płatności salda końcowego. Płatności
tymczasowe i płatności salda końcowego dotyczą wydatków faktycznie poniesionych, które muszą być powiązane z płatnościami
dokonanymi przez bezpośrednich beneficjentów, potwierdzonych przez pokwitowane faktury lub dokumenty rachunkowe o takiej samej
wartości dowodowej.
W zależności od dostępnych środków finansowych Komisja dokonuje płatności tymczasowych nie później niż dwa miesiące po otrzymaniu
akceptowalnego wniosku o płatność […]”.
11 Zgodnie z art. 32 ust. 2 rozporządzenia ogólnego:
„Po dokonaniu pierwszego zobowiązania Komisja dokonuje wpłaty [zaliczki] na rachunek [rzecz] organu wypłacającego. Powyższa
wpłata na rachunek [zaliczka] wynosi 7% wkładu z funduszy dla danej pomocy […]”.
12 Artykuł 32 ust. 3 rozporządzenia ogólnego stanowi również, że:
„Płatności tymczasowe dokonywane są przez Komisję w celu zwrotu wydatków faktycznie opłacanych przez fundusze jako potwierdzonych
przez organ wypłacający […]. Podlegają one [pewnym] warunkom […], państwo członkowskie oraz organ wypłacający zostaną niezwłocznie
powiadomione przez Komisję, jeśli nie został spełniony jeden z powyższych warunków, co powoduje, że wniosek o płatność nie
może zostać zaakceptowany. Państwo członkowskie i organ wypłacający podejmą niezbędne kroki w celu zaradzenia zaistniałej
sytuacji”.
13 Zgodnie z art. 32 ust. 4 rozporządzenia ogólnego:
„Ostatnia rata pomocy zostanie wypłacona, jeśli:
a) organ płatniczy przedstawi Komisji w okresie sześciu miesięcy od nieprzekraczalnego terminu płatności, ustanowionego w decyzji
przyznającej środki z funduszy, potwierdzoną deklarację rzeczywiście poniesionych wydatków;
[…]”.
Przepisy dotyczące poświadczania wydatków
14 Na podstawie art. 53 ust. 2 rozporządzenia ogólnego oraz w celu zharmonizowania norm dotyczących poświadczania wydatków, dla
których wnioskuje się o płatności z funduszy z tytułu płatności tymczasowych i płatności końcowych, Komisja przyjęła w ramach
rozporządzenia Komisji (WE) nr 438/2001 z dnia 2 marca 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia
Rady (WE) nr 1260/1999 dotyczącego zarządzania i systemów kontroli pomocy udzielanej w ramach funduszy strukturalnych (Dz.U.
L 63, str. 21), zasady, które ustanawiają treść poświadczeń dotyczących deklaracji poniesionych wydatków tymczasowych i końcowych
oraz określają cechy i jakość informacji będących ich podstawą.
Przepisy dotyczące kontroli finansowej
15 Kontrolę finansową regulują przepisy art. 38 i 39 rozporządzenia ogólnego oraz szczegółowe zasady ich stosowania określone
w rozporządzeniu nr 438/2001.
16 Artykuł 38 ust. 1 rozporządzenia ogólnego stanowi, że w ramach konroli finasowej, za którą w pierwszej instancji odpowiedzialność
ponoszą państwa członkowskie, „[współpracują one] z Komisją w celu zapewnienia, że fundusze Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie
z zasadami należytego zarządzania finansami”.
17 W ramach przepisów dotyczących „[s]ystemu zarządzania i kontroli” art. 7 rozporządzenia nr 438/2001 stanowi:
„1. Systemy zarządzania i kontroli państw członkowskich zapewnią odpowiedni ślad rewizyjny.
2. Ślad rewizyjny jest uważany za odpowiedni, jeżeli pozwala na:
a) uzgodnienie bilansów kwot poświadczanych Komisji wraz z indywidualnymi rejestrami wydatków i dokumentów towarzyszących,
przechowywanych na poszczególnych poziomach administracyjnych i przez beneficjentów końcowych, a, w przypadku gdy ci ostatni
nie są odbiorcami końcowymi funduszy, przez organy lub przedsiębiorstwa prowadzące operacje […]”.
18 W części poświęconej „Poświadczeniu wydatków” art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 438/2001 stanowi:
„Poświadczenia deklaracji wydatków okresowych i końcowych, określonych w art. 32 ust. 3 i 4 rozporządzenia [ogólnego], są
wystawiane w formie przedstawionej w załączniku II, przez osobę lub departament w ramach instytucji płatniczej, która jest
funkcjonalnie niezależna od wszelkich służb zatwierdzających wnioski”.
19 Artykuł 9 ust. 2 lit. b) pkt i) rozporządzenia nr 438/2001 stanowi, że przed poświadczeniem danej deklaracji wydatków instytucja
płatnicza upewnia się, czy deklaracja wydatków obejmuje tylko wydatki „poniesion[e] przez beneficjentów końcowych, w rozumieniu
zasady nr 1 ppkt 1.2, 1.3 i pkt 2 załącznika do rozporządzenia […] nr 1685/2000, które mogą być poparte otrzymanymi fakturami
lub dokumentami księgowymi o równoważnej wartości dowodowej”.
Okoliczności leżące u podstawy sporu
20 W dniu 7 września 2001 r. Komisja przekazała Republice Włoskiej notę dotyczącą wykładni art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia
ogólnego (zwaną dalej „notą dotyczącą wykładni”). W piśmie przewodnim instytucja ta wskazuje, iż „przedmiotem noty jest odpowiedź
na pewne pytania postawione Komisji w przedmiocie pojęć »wydatki rzeczywiście ponoszone« i »płatności końcowe beneficjentów«”.
W tym kontekście, w pkt 8 nota dotycząca wykładni określała w świetle ww. przepisu warunki kwalifikacji do współfinansowania
z funduszy zaliczek wypłacanych przez instytucje krajowe (zwane dalej „beneficjentami końcowymi”) w ramach pomocy państwa
w rozumieniu art. 87 WE lub w związku z przyznaną pomocą (zwane dalej „zaliczkami”): „w przypadku gdy beneficjent końcowy
nie pokrywa się z indywidualnym odbiorcą funduszy Wspólnoty, np. w przypadku systemów pomocy, zaliczki na subwencje są wypłacane
przez końcowego beneficjenta indywidualnym odbiorcom. Jednocześnie wydatki zadeklarowane organowi płatniczemu lub organowi
pośredniczącemu przez beneficjenta końcowego muszą odnosić się do wydatków rzeczywistych indywidualnych odbiorców i być poparte
pokwitowanymi fakturami lub poświadczone dokumentami rachunkowymi o takiej samej wartości dowodowej. Z tego powodu wypłata
zaliczek przez końcowego beneficjenta nie może zostać włączona do wydatków zadeklarowanych Komisji, chyba że wspomniany beneficjent
jest w stanie wykazać, iż odbiorca indywidualny wykorzystał tę zaliczkę w celu pokrycia rzeczywistych wydatków”. Według noty
dotyczącej wykładni zaliczki niepoparte dowodami ich wykorzystania przez odbiorców indywidualnych (zwane dalej „zaliczkami
niepopartymi dowodami rachunkowymi”) nie były kwalifikowane do płatności z funduszy (zasada zwana dalej „sporną zasadą ogólną”).
21 Pismem z dnia 20 stycznia 2003 r. Komisja poinformowała Republikę Włoską przy okazji rozpatrywania przesłanego jej wniosku
o dokonanie płatności, że odliczy od płatności kwotę odpowiadającą wypłaconym zaliczkom, które nie są poparte dowodami rachunkowymi.
Wezwała ona jednocześnie Republikę Włoską do przekazania jej informacji dotyczącej wysokości tej kwoty, gdy w międzyczasie
rozpatrywanie wniosku Republiki Włoskiej o dokonanie płatności zostało zawieszone.
22 Pismem z dnia 3 marca 2003 r. Komisja poinformowała Republikę Włoską, iż zleciła dokonanie płatności kwoty niższej niż kwota
będąca przedmiotem wniosku, wskutek odliczenia kwoty odpowiadającej zaliczkom niepopartym dowodami rachunkowymi.
23 W dniu 27 marca 2003 r. Republika Włoska wniosła skargę o stwierdzenie nieważności tych dwóch pism (sprawa C‑138/03).
24 Równocześnie w ramach Komitetu ds. Rozwoju i Przekształceń Strukturalnych Regionów (zwanego dalej „komitetem”) wszczęto procedurę
konsultacji zmierzającą do określenia szczegółowych zasad uproszczenia zarządu funduszami strukturalnymi. W tej sytuacji Komisja
zwróciła się do komitetu z wnioskiem o zbadanie kwestii kwalifikacji zaliczek w ramach programów pomocy i określenie warunków
tej kwalifikacji. Wobec faktu, iż w dniu 19 lutego 2003 r. podczas siedemdziesiątego trzeciego zebrania komitetu nie osiągnięto
porozumienia z państwami członkowskimi, Komisja podjęła decyzję o odstąpieniu od występowania z inicjatywą jakiegokolwiek
innego projektu w tej dziedzinie.
25 Pismem z dnia 14 maja 2003 r. Komisja poinformowała Republikę Włoską o zamknięciu debaty odbywającej się w ramach komitetu,
potwierdzając, iż jej stanowisko w odniesieniu do warunków, jakie winny spełniać zaliczki wypłacane w ramach programu pomocy,
wyrażone w nocie dotyczącej wykładni, pozostaje niezmienne. Odnosząc się jednak do wątpliwości, jakie mogły powstać w przedmiocie
wykładni obowiązujących przepisów, oraz biorąc pod uwagę oczekiwania uzasadnione debatą prowadzoną w ramach komitetu, Komisja
oświadczyła, iż jest skłonna uznać za podlegające kwalifikacji zaliczki niepoparte dowodami rachunkowymi, odnoszące się albo
do pomocy, co do której ostateczne decyzje o przyznaniu zostały podjęte najpóźniej dnia 19 lutego 2003 r., albo do pomocy
przyznanej w ramach procedury przetargowej zamkniętej najpóźniej w tymże dniu. Ponadto Komisja poinformowała Republikę Włoską,
że kwota zaliczek powinna być, zgodnie z ustalonymi zasadami, określona w deklaracjach poniesionych wydatków, załączonych
do wniosków o płatność, które do niej prześle. W dniu 24 lipca 2003 r. Republika Włoska wniosła skargę o stwierdzenie nieważności
pisma z dnia 14 maja 2003 r. (sprawa C‑324/03).
26 Zgodnie z zasadami wyjaśnionymi w piśmie z dnia 14 maja 2003 r. w dniu 5 czerwca 2003 r. wypłacone zostały władzom włoskim
kwoty określone w pismach z dnia 20 stycznia i 3 marca 2003 r., których Republika Włoska dochodziła w sprawie C‑138/03.
27 Pismem z dnia 29 lipca 2003 r. Komisja przekazała władzom włoskim nową wersję swojego pisma z dnia 14 maja 2003 r., w którym
skorygowane zostało kilka zawartych w nim błędów w tłumaczeniu. W dniu 9 października 2003 r. Republika Włoska wniosła skargę
o stwierdzenie nieważności pisma z dnia 29 lipca 2003 r. (sprawa C‑431/03). Podobnie jak w sprawie C‑324/03 Republika Włoska
zakwestionowała pismo w zakresie, w jakim odmawiało kwalifikacji do płatności z funduszy strukturalnych zaliczek niepopartych
dowodami ich wykorzystania przez odbiorców indywidualnych w przypadkach, kiedy ostateczna decyzja o przyznaniu pomocy została
podjęta lub zamknięcie procedury przetargowej miało miejsce po dniu 19 lutego 2003 r. (zwane dalej „spornymi zaliczkami”).
28 W dniu 25 września 2003 r. Republika Włoska zaskarżyła również rozporządzenie nr 1145/2003, które weszło w życie w dniu 5 lipca
2003 r. (sprawa C‑401/03, która po przeniesieniu jej do Sądu, otrzymała numer T‑223/04).
29 Pismem z dnia 25 marca 2004 r. Komisja poinformowała Republikę Włoską, że kwoty zaliczek wypłaconych w ramach systemów pomocy
państwa dla programów objętych celami nr 1 i 2 powinny być wyszczególnione dla każdego działania, w przyszłych deklaracjach
poniesionych wydatków, zgodnie z jej informacjami zawartymi w pismach z dnia 14 maja i 29 lipca 2003 r. Republika Włoska wniosła
skargę o stwierdzenie nieważności tego pisma oraz dodatkowo rozporządzenia nr 448/2004, które weszło w życie w dniu 11 marca
2004 r. (sprawa T‑207/04).
30 Pismem nr 6311 z dnia 1 marca 2005 r. Republika Włoska skierowała do Komisji wniosek o dokonanie płatności okresowej w ramach
realizacji regionalnego programu operacyjnego (zwanego dalej „POR”) na podstawie celu nr 1 dotyczącego regionu Kampania za
okres 2000–2006.
31 Pismem nr 2772 z dnia 21 marca 2005 r. Komisja wezwała Republikę Włoską do uzupełnienia deklaracji poniesionych wydatków załączonej
do tego wniosku i wyraźnie określiła kwotę wypłaconych spornych zaliczek.
32 Pismem nr 12827 z dnia 29 kwietnia 2005 r. Republika Włoska skierowała do Komisji nowy wniosek o dokonanie płatności na kwotę
17 341 776,84 EUR, w ramach realizacji tego samego POR.
33 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 30 maja 2005 r. Republika Włoska wniosła skargę o stwierdzenie nieważności pisma
nr 2772 z dnia 21 marca 2005 r. (sprawa T‑212/05).
34 Pismem nr 5272 z dnia 7 czerwca 2005 r. (zwanym dalej „pierwszym zaskarżonym pismem”) Komisja wezwała Republikę Włoską do
uzupełnienia deklaracji poniesionych wydatków załączonych do wniosków o płatność, które Republika Włoska skierowała do Komisji
pismami nr 6311 z dnia 1 marca 2005 r. oraz nr 12827 z dnia 29 kwietnia 2005 r. (zwane dalej odpowiednio „spornymi deklaracjami
poniesionych wydatków” oraz „spornymi wnioskami o płatność”), określając dla każdego działania kwotę spornych zaliczek wypłaconych
lub ewentualnie wypłaconych. Komisja również wyjaśniła, że procedury płatności odpowiadające spornym wnioskom o płatność zostaną
zawieszone lub pozostaną zawieszone do czasu doręczenia żądanych informacji. Pismo to dotarło do właściwych władz włoskich
w dniu 8 czerwca 2005 r.
35 Pismami nr 5453 z dnia 8 czerwca 2005 r. (zwanym dalej „drugim zaskarżonym pismem”), nr 5726 i nr 5728 z dnia 17 czerwca 2005 r.
(zwanymi dalej, odpowiednio, „trzecim zaskarżonym pismem” oraz „czwartym zaskarżonym pismem”) i nr 5952 z dnia 23 czerwca
2005 r. (zwanym dalej „piątym zaskarżonym pismem”) Komisja poinformowała Republikę Włoską, że kwoty dokonanych płatności będą
różniły się od kwot będących przedmiotem wniosków dotyczących realizacji, z jednej strony, jednolitego dokumentu programowania
w ramach celu nr 2 odnoszącego się do regionu Lazio za okres 2000–2006 oraz, z drugiej strony, POR w ramach celu nr 1 dotyczącego
regionu Pulii dla tego samego okresu, na skutek odliczenia kwot odpowiadających spornym zaliczkom.
36 Wyrokiem z dnia 24 listopada 2005 r. w sprawach połączonych C‑138/03, C‑324/03 i C‑431/03 Włochy przeciwko Komisji, Zb.Orz.
str. I‑10043 (zwanym dalej „wyrokiem z dnia 24 listopada 2005 r.”), Trybunał orzekł, że sprawa C‑138/03 zostaje umorzona,
a skargi w sprawach C‑324/03 i C‑431/03 zostają odrzucone jako, odpowiednio, bezzasadna oraz niedopuszczalna.
Przebieg postępowania i żądania stron
37 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 10 sierpnia 2005 r. Republika Włoska wniosła niniejszą skargę.
38 Pismem z dnia 10 stycznia 2006 r. sekretariat wezwał strony do przedstawienia uwag dotyczących ewentualnych wniosków, jakie
w niniejszej sprawie należy wyciągnąć z ww. w pkt 36 wyroku z dnia 24 listopada 2005 r. Strony przedstawiły uwagi w wyznaczonych
terminach, a w dniu 2 marca 2006 r. Komisja przekazała do sekretariatu sprostowanie, w którym poprawiła merytoryczny błąd,
jaki znajdował się w jej uwagach.
39 Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (druga izba) zdecydował o otwarciu procedury ustnej oraz w ramach środków
organizacji postępowania wezwał Komisję do udzielenia odpowiedzi na określone pytania, a Republikę Włoską do przedstawienia
dokumentu. Strony zastosowały się do tego wezwania.
40 Postanowieniem z dnia 2 lutego 2007 r. sędziowie A.W.H. Meij i N.J. Forwood zostali wyznaczeni odpowiednio na pełniącego obowiązki
prezesa izby oraz sędziego, w zastępstwie sędziego J. Pirrunga, który nie mógł uczestniczyć w obradach.
41 Na rozprawie, która odbyła się w dniu 25 kwietnia 2007 r., strony zostały wysłuchane w przedmiocie żądań i udzieliły odpowiedzi
na pytania Sądu. Po zakończeniu rozprawy zostało zorganizowane przed Sądem nieformalne spotkanie z udziałem przedstawicieli
stron.
42 Republika Włoska wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności pierwszego zaskarżonego pisma w zakresie, w jakim zawiera ono skierowane do niej żądanie uzupełnienia
deklaracji poniesionych wydatków załączonych do spornych wniosków o płatność, określając dla każdego działania kwotę spornych
zaliczek wypłaconych lub ewentualnie wypłaconych oraz w jakim informuje ono, że procedury płatności odpowiadające spornym
wnioskom o płatność zostaną zawieszone lub pozostaną zawieszone do czasu przekazania żądanych informacji;
– stwierdzenie nieważności drugiego, trzeciego, czwartego i piątego zaskarżonego pisma w zakresie, w jakim informują one Republikę
Włoską, że kwoty dokonanych płatności będą różniły się od kwot będących przedmiotem wniosków na skutek odliczenia kwot odpowiadających
spornym zaliczkom;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
43 Komisja wnosi do Sądu o:
– odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej lub oddalenie jej jako bezzasadnej;
– obciążenie Republiki Włoskiej kosztami postępowania.
W przedmiocie dopuszczalności
Argumenty stron
44 Komisja podniosła zarzut niedopuszczalności, opierając się na fakcie, iż pierwsze zaskarżone pismo nie stanowi aktu zaskarżalnego
na podstawie art. 230 WE, ponieważ ma charakter noty dotyczącej wykładni oraz ewentualnie, potwierdza jedynie jej stanowisko
wyrażone w nocie dotyczącej wykładni.
45 Tytułem żądania głównego Komisja podnosi, że pierwsze zaskarżone pismo nie powoduje żadnego skutku prawnego i posiada charakter
noty dotyczącej wykładni.
46 Po pierwsze, co się tyczy spornej zasady ogólnej, pierwsze zaskarżone pismo ogranicza się do przypomnienia wykładni art. 32
ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego, dokonanej przez Komisję i nie powoduje żadnego skutku prawnego w stosunku do
Republiki Włoskiej.
47 Po drugie, względem żądania dostarczenia informacji dotyczących zaliczek, jest ono wyłącznie sposobem wykonania i praktycznym
wyjaśnieniem przepisów dotyczących kwalifikowania wydatków, a w szczególności zasad potwierdzania wydatków, ustanowionych
rozporządzeniem nr 448/2004.
48 Po trzecie, informacja, że do momentu przekazania danych dotyczących zaliczek rozpatrywane procedury płatności są lub pozostają
zawieszone, odpowiada zobowiązaniu spoczywającemu na Komisji, zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, nierozpatrywania
niekompletnych lub niewłaściwych wniosków o płatność lub sporządzonych z naruszeniem zasad poświadczania wydatków. Pismem
tym Komisja informuje o niemożności dokonania płatności będących przedmiotem wniosku w przypadku niedostarczenia wymaganych
informacji, ale nie zajmuje w nim stanowiska dotyczącego zasadności spornych wniosków o dokonanie płatności.
49 W odpowiedzi na argumentację Republiki Włoskiej Komisja podnosi, że zgodnie z orzecznictwem pierwsze zaskarżone pismo nie
stanowi aktu zaskarżalnego, bowiem jego zaskarżalność nie może być wywiedziona z ewentualnej sprzeczności z prawem spornej
zasady ogólnej, na którą pismo się powołuje, ani nawet z ewentualnego przekroczenia uprawnień przez Komisję przy jego przyjęciu.
50 Tytułem żądania ewentualnego Komisja stwierdza, iż pierwsze zaskarżone pismo potwierdza jedynie jej stanowisko wyrażone w nocie
dotyczącej wykładni. Potwierdza ono sporną zasadę ogólną przedstawioną w pismach z dnia 14 maja i 29 lipca 2003 r. oraz, jeszcze
przed przyjęciem tych pism, w nocie dotyczącej wykładni. Pisma te zamknęły ostatecznie dyskusję pomiędzy instytucjami dotyczącą
kwestii kwalifikowania zaliczek. W pkt 36 i 37 wyroku z dnia 24 listopada 2005 r., w pkt 36 powyżej, Trybunał potwierdził,
że pismo z dnia 14 maja 2003 r. należy uznać za ostateczny wynik ponownej oceny sytuacji.
51 Wreszcie Komisja podnosi, że Republika Włoska nie może spodziewać się żadnej rzeczywistej korzyści z ewentualnego stwierdzenia
nieważności pierwszego zaskarżonego pisma, bowiem w każdym stanie rzeczy przy badaniu spornych wniosków o dokonanie płatności
będzie ona nadal stosować kryteria określone w nocie dotyczącej wykładni.
52 Republika Włoska utrzymuje, że skarga o stwierdzenie nieważności pierwszego zaskarżonego pisma jest dopuszczalna. Pismo to
wywiera skutki prawne i może bezpośrednio zmienić jej sytuację prawną a tym samym, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, stanowi
w świetle art. 230 WE akt zaskarżalny.
53 Z jednej strony pierwsze zaskarżone pismo zawiera, zgodnie z treścią pism z dnia 29 lipca 2003 r. i 25 marca 2004 r. wezwanie
do podania w spornych deklaracjach poniesionych wydatków informacji dotyczących wypłaconych zaliczek. Obowiązek złożenia deklaracji,
który został na nią nałożony, nie wynika z przepisów rozporządzenia nr 438/2001 ustalającego sposoby poświadczania wydatków,
ale ze spornej zasady ogólnej, która opiera się na błędnej wykładni przepisów rozporządzenia ogólnego i rozporządzenia nr 448/2004
dotyczącej kwalifikowania wydatków do pomocy z funduszy strukturalnych.
54 Z drugiej strony pierwsze zaskarżone pismo określa nowy, w stosunku po wcześniejszych pism Komisji, zakres przepisów, które
dotyczą kwalifikowania wydatków i ich poświadczania w zakresie, w jakim wezwanie do dostarczenia informacji dotyczących wypłaconych
zaliczek zagrożone jest sankcją. W istocie bowiem pismo to informuje, że sporne wnioski o płatność nie będą rozpatrywane tak
długo, jak długo nie zostaną dostarczone informacje dotyczące wypłaconych zaliczek. Pierwsze zaskarżone pismo, naruszając
obowiązujące przepisy, wprowadziło nową możliwość odrzucenia wniosków o dokonanie płatności, o czysto proceduralnym charakterze.
55 Wreszcie Republika Włoska podważa argumentację Komisji, zgodnie z którą pierwsze zaskarżone pismo wyłącznie potwierdza jej
stanowisko wyrażone w nocie dotyczącej wykładni. Sporna zasada ogólna wspomniana w nocie została bowiem, po jej zakwestionowaniu,
dogłębnie przeanalizowana w ramach debaty międzyinstytucjonalnej dotyczącej zmiany rozporządzenia nr 1685/2000, a pierwsze
zaskarżone pismo, przyjęte krótko po ustanowieniu rozporządzenia nr 448/2004, jest wynikiem jej zamknięcia.
Ocena Sądu
56 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skarga o stwierdzenie nieważności w rozumieniu art. 230 WE może zostać skierowana przeciwko
wszelkim przepisom wydanym przez instytucje, bez względu na ich charakter lub formę, jeżeli tylko rodzą one skutki prawne
(zob. ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).
57 Aby ocenić, czy pierwsze zaskarżone pismo rodzi skutki prawne w rozumieniu przytoczonego orzecznictwa przez fakt, że wzywa
Republikę Włoską do uzupełnienia spornych deklaracji poniesionych wydatków, wskazując dla każdego działania kwotę spornych
zaliczek wypłaconych lub ewentualnie wypłaconych i informując, że rozpoczęte procedury płatności dotyczące spornych wniosków
o dokonanie płatności będą zawieszone lub pozostaną zawieszone aż do przekazania wspomnianych informacji, należy przeanalizować
istotę tego pisma oraz kontekst, w jakim zostało ono przyjęte (zob. postanowienie Trybunału z dnia 13 czerwca 1991 r. w sprawie
C‑50/90 Sunzest przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2917, pkt 13).
58 Po pierwsze, co się tyczy twierdzenia Republiki Włoskiej, iż pierwsze zaskarżone pismo nakładało na nią sankcję, informując
ją, że sporne wnioski o płatność nie będą rozpatrywane do momentu dostarczenia przez nią informacji dotyczących wypłaconych
zaliczek, należy stwierdzić, że jest ono równoznaczne w swojej istocie z podniesieniem zarzutu przedłużającego się stanu bezczynności
Komisji. Republika Włoska, jak potwierdziła ona na rozprawie, stoi na stanowisku, że w tym przypadku Komisja była zobowiązana
dokonać płatności odpowiadających spornym wnioskom o płatność w terminie dwóch miesięcy przewidzianym w art. 32 ust. 1 akapit
czwarty rozporządzenia ogólnego.
59 W tym zakresie należy przypomnieć, że kiedy do Komisji wpływa akceptowalny wniosek o płatność w rozumieniu art. 32 ust. 3
rozporządzenia ogólnego, Komisja nie może przedłużać czasu trwania stanu bezczynności. Zgodnie z art. 32 ust. 1 akapit czwarty
rozporządzenia ogólnego w zależności od dostępnych środków finansowych, Komisja dokonuje płatności tymczasowych nie później
niż dwa miesiące po otrzymaniu tego wniosku. A zatem jeżeli, jak twierdzi Republika Włoska, Komisja naruszyła w tym przypadku
spoczywający na niej obowiązek działania, państwo to powinno było wnieść skargę na jej bezczynność (zob. podobnie wyrok Trybunału
z dnia 26 maja 1982 r. w sprawie 44/81 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. str. 1855, pkt 6 i wyrok Sądu z dnia 14 grudnia 2006 r.
w sprawach połączonych T‑314/04 i T‑414/04 Niemcy przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑103*, pkt 48). Przy założeniu, że skarga
na bezczynność byłaby uznana za zasadną, Komisja byłaby zobowiązana, zgodnie z przepisami art. 233 WE, podjąć działania zmierzające
do wykonania wyroku (ww. w pkt 48 wyrok z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie Niemcy przeciwko Komisji).
60 To rozwiązanie nie może być podważane w oparciu o argument, że pierwszym zaskarżonym pismem Republika Włoska została wyraźnie
poinformowana o odmowie działania ze strony Komisji. Odmowa działania, niezależnie od tego, jak wyraźnie została sformułowana,
może być zaskarżona do Trybunału na podstawie art. 232 WE, jeżeli tylko powoduje przedłużającą się bezczynność (wyrok Trybunału
z dnia 27 września 1988 r. w sprawie 302/87 Parlament przeciwko Radzie, Rec. str. 5615, pkt 17).
61 W każdym stanie rzeczy, jak potwierdziła to Komisja na rozprawie i czemu nie zaprzeczyła Republika Włoska, stan bezczynności
ujawniony pierwszym zaskarżonym pismem był wyłącznie tymczasowy i ustał natychmiast po usunięciu jego przyczyn, ponieważ Komisja
ostatecznie wydała decyzję dotyczącą spornych wniosków o płatność. Republika Włoska została poinformowana o ostatecznej decyzji
pismem nr 8799 z dnia 24 sierpnia 2005 r. i wniosła skargę o stwierdzenie jej nieważności (T‑402/05).
62 Wobec powyższego należy uznać, że pierwsze zaskarżone pismo w zakresie, w jakim poinformowano w nim Republikę Włoską o odmowie
działania ze strony Komisji w sprawie spornych wniosków o płatność, nie wywarło żadnych skutków prawnych, które mogłyby być
zaskarżone w ramach skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej na podstawie art. 230 WE.
63 Po drugie, co się tyczy wskazówki, że Republika Włoskia winna przekazać Komisji informacje dotyczące zaliczek, należy uściślić,
że pierwsze zaskarżone pismo powołuje się również, przez odesłanie, na obowiązek złożenia deklaracji, który dla tego państwa
członkowskiego wynika z zastosowania spornej zasady ogólnej w związku z decyzją zawartą w piśmie z dnia 14 maja 2003 r. (zob.
pkt 25 powyżej), z których wynika, że kwalifikacji do współfinansowania z funduszy podlegają wyłącznie te zaliczki niepoparte
dowodami rachunkowymi, co do których ostateczne decyzje o przyznaniu zostały podjęte najpóźniej w dniu 19 lutego 2003 r. lub
w dniu tym miało miejsce zamknięcie procedury przetargowej. W istocie pierwsze zaskarżone pismo wyraźnie odwołuje się do pisma
nr 2772 z dnia 21 marca 2005 r. (zob. pkt 31 powyżej), które z kolei powołuje się na pismo z dnia 29 lipca 2003 r. zawierające
sprostowanie pisma z dnia 14 maja 2003 r. (zob. pkt 27 powyżej).
64 Z treści pierwszego zaskarżonego pisma wynika, że miało ono na celu przypomnienie Republice Włoskiej, przy okazji rozpatrywania
spornych wniosków o płatność, o spoczywającym na niej obowiązku złożenia deklaracji, wynikającym z przepisów dotyczących kwalifikowania
wydatków, a w szczególności ze spornej zasady ogólnej.
65 W celu ustalenia, czy pierwsze zaskarżone pismo rzeczywiście ogranicza się do zwrócenia Republice Włoskiej uwagi na spoczywające
na niej obowiązki wynikające z przepisów wspólnotowych, nie zmieniając zakresu ich zastosowania, czy też raczej może ono powodować
skutki prawne, należy rozstrzygnąć pewne kwestie dotyczące istoty niniejszego sporu (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia
20 marca 1997 r. w sprawie C‑57/95 Francja przeciwko Komisji, Rec. str. I‑1627, pkt 9 i 10 oraz ww. w pkt 36 wyrok z dnia
24 listopada 2005 r., pkt 33–35).
W przedmiocie istoty sprawy
66 Na poparcie swojej skargi o stwierdzenie nieważności pierwszego, drugiego, trzeciego, czwartego i piątego zaskarżonego pisma
(zwanych dalej razem „zaskarżonymi pismami”), Republika Włoska podnosi dziewięć zarzutów. Pierwszy zarzut opiera na braku
podstaw prawnych i naruszeniu przepisów dotyczących kontroli finansowej. Drugi zarzut oparty jest na całkowitym braku uzasadnienia.
Trzeci zarzut dotyczy naruszenia procedury wydawania decyzji przez Komisję oraz naruszenia jej regulaminu wewnętrznego. Czwarty
zarzut opiera się na naruszeniu art. 32 rozporządzenia ogólnego i zasady nr 1 pkt 1 i 2 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004.
Piąty zarzut dotyczy naruszenia przepisów dotyczących kwalifikowania wydatków. Szósty zarzut opiera się na naruszeniu zasady
proporcjonalności i nadużyciu władzy. Siódmy zarzut oparty jest na naruszeniu rozporządzenia nr 448/2004, zasady równego traktowania
i zasady pewności prawa, jak również kontradyktoryjnego charakteru zaskarżonych pism. Ósmy zarzut dotyczy naruszenia art. 9
rozporządzenia nr 438/2001. Ostatni, dziewiąty zarzut jest oparty na naruszeniu zasady uproszczenia procedur.
67 Ponieważ Komisja podniosła niedopuszczalność trzeciego zarzutu, należy zbadać go w pierwszej kolejności.
68 Należy również przypomnieć, że rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności podniesionej w pkt 65 powyżej zależy od rozwiązania
kwestii zasadniczych dotyczących z jednej strony wykładni przepisów wspólnotowych dotyczących kwalifikowania wydatków oraz
z drugiej strony nieuchronnych skutków wynikających z tych przepisów na etapie deklaracji i poświadczania wydatków. Jako że
kwestie te dotyczące istoty sprawy podniesione są, po pierwsze, w zarzutach czwartym i piątym oraz, po drugie, w ósmym i dziewiątym,
należy je zbadać w następnej kolejności.
W przedmiocie trzeciego zarzutu opartego na naruszeniu procedury wydawania decyzji przez Komisję, jak również na naruszeniu
jej regulaminu wewnętrznego
Argumenty stron
69 Republika Włoska podnosi zasadniczo, że Komisja, przesyłając jej zaskarżone pisma, doręczyła jej decyzje, które zostały wydane
prawdopodobnie z naruszeniem procedury określonej w regulaminie wewnętrznym Komisji.
70 Komisja wnosi o odrzucenie trzeciego zarzutu jako niedopuszczalnego na podstawie art. 44 § 1 lit. c) regulaminu Sądu. Podnosi,
że argumenty powołane na poparcie niniejszego zarzutu nie są dostatecznie zrozumiałe i nie wskazują dokładnie przepisów, które
zdaniem skarżącej miały zostać naruszone.
Ocena Sądu
71 Artykuł 44 § 1 lit. c) regulaminu stanowi, że skarga powinna zawierać zwięzłe przedstawienie powołanych zarzutów. Oznacza
to, że skarga powinna wyjaśniać, na czym polegają zarzuty, na których się opiera, i nie może ograniczyć się wyłącznie do ich
abstrakcyjnego sformułowania (wyrok Sądu z dnia 18 listopada 1992 r. w sprawie T‑16/91 Rendo i in. przeciwko Komisji, Rec.
str. II‑2417, pkt 130 i z dnia 28 marca 2000 r. w sprawie T‑251/97 T. Port przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1775, pkt 90).
72 Ponadto przedstawienie zarzutów powinno być dostatecznie zrozumiałe i dokładne, aby pozwolić pozwanej na przygotowanie obrony,
a Sądowi – na rozstrzygnięcie skargi, jeśli okaże się to konieczne, bez pomocy innych informacji. Zasada pewności prawa i prawidłowego
administrowania wymierzaniem sprawiedliwości wymaga dla dopuszczalności skargi, a w szczególności zarzutu zawartego w skardze,
by istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których zostały oparte, wynikały w sposób spójny i zrozumiały z samej treści
skargi (zob. w przedmiocie dopuszczalności skargi wyrok Sądu z dnia 14 maja 1998 r. w sprawie T‑348/94 Enso Española przeciwko
Komisji, Rec. str. II‑1875, pkt 143 i ww. w pkt 71 wyrok w sprawie T. Port przeciwko Komisji, pkt 91).
73 W niniejszym przypadku argumenty podniesione na poparcie trzeciego zarzutu nie są dostatecznie zrozumiałe i nie wskazują dokładnie,
które przepisy regulaminu wewnętrznego Komisji zostały naruszone przy okazji sformułowania zaskarżonych pism pomimo faktu,
że regulamin wewnętrzny Komisji jest dokumentem, który jest dostępny we wszystkich językach i został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich (Dz.U. 2000, L 308, str. 26).
74 Komisja ma zatem podstawy, by podnosić, że niniejszy zarzut skargi nie został przedstawiony w sposób dostatecznie zrozumiały
i dokładny, by pozwolić jej na przygotowanie obrony. Nie pozwala również Sądowi na rozstrzygnięcie w przedmiocie jego zasadności.
75 Wobec powyższego trzeci zarzut należy odrzucić jako niedopuszczalny.
W przedmiocie czwartego zarzutu opartego na naruszeniu art. 32 rozporządzenia ogólnego i zasady nr 1 pkt 1 i 2 załącznika
do rozporządzenia nr 448/2004 oraz w przedmiocie piątego zarzutu opartego na naruszeniu przepisów dotyczących kwalifikowania
wydatków
Argumenty stron
76 Republika Włoska podnosi, że zaskarżone pisma naruszają art. 32 rozporządzenia ogólnego oraz zasadę nr 1 załącznika do rozporządzenia
nr 448/2004 w zakresie, w jakim opierają się na spornej zasadzie ogólnej. Przyjmując założenie, że rozporządzenie nr 448/2004
mogłoby stanowić podstawę spornej zasady ogólnej, podnosi jego niezgodność z prawem, argumentując, że narusza art. 32 rozporządzenia
ogólnego.
77 Republika Włoska podnosi, że rozstrzygnięcie Trybunału w ww. w pkt 36 wyroku z dnia 24 listopada 2005 r., nie może być zastosowane
w niniejszym przypadku. Po pierwsze, zasada nr 1 pkt 2 załącznika do rozporządzenia nr 1685/2000, na której opiera się to
rozstrzygnięcie, została zmieniona w istotnym zakresie rozporządzeniem nr 448/2004. Po drugie, niniejszy spór dotyczy wyłącznie
art. 30 rozporządzenia ogólnego oraz przepisów załącznika do rozporządzenia nr 448/2004, które dotyczą kwalifikowania wydatków
poczynionych przez bezpośrednich beneficjentów, podczas gdy wyrok Trybunału dokonał wykładni innego przepisu, mianowicie art. 32
rozporządzenia ogólnego, który dotyczy wypłaty przez Komisję pomocy z funduszy.
78 Republika Włoska podważa ponadto, by można było dokonać wykładni art. 32 rozporządzenia ogólnego oraz zasady nr 1 załącznika
do rozporządzenia nr 448/2004 zgodnie ze sporną zasadą ogólną.
79 Po pierwsze, przepisy rozporządzenia ogólnego lub rozporządzenia nr 448/2004 nie pozwalają na uwzględnienie działań odbiorców
indywidualnych w celu dokonania oceny kwalifikacji zaliczek. Nowe przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca
2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego
oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie ogólne (Dz.U. L 210, str. 25), potwierdzają, a contrario, że przepisy
tego ostatniego rozporządzenia nie pozwalały dotychczas uwzględniać działań odbiorców indywidualnych. W istocie ich uwzględnienie
umożliwia zmiana pojęcia „beneficjent”, wprowadzona rozporządzeniem nr 1083/2006.
80 Po drugie, zasada nr 1 pkt 2.1 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 dopuszcza implicite kwalifikację zaliczek niepopartych
dowodami rachunkowymi do współfinansowania z funduszy strukturalnych, nakładając wyłącznie na beneficjentów końcowych obowiązek
udowodnienia płatności poczynionych z tytułu „płatności tymczasowych i płatności salda końcowego”.
81 Po trzecie, zasada konieczności pomocy państwa, zgodnie z którą pomoc może zostać uznana za zgodną z prawem wspólnotowym wyłącznie
wówczas, kiedy zostaje udzielona przedsiębiorstwom, które nie dysponują wystarczającymi własnymi zasobami finansowymi pozwalającymi
im na zrealizowanie planowanej inwestycji, sprzeciwia się temu, by kwalifikacja zaliczek była uwarunkowana przedstawieniem
dokumentów potwierdzających ich wykorzystanie przez odbiorców indywidualnych. Zgodnie z tą zasadą dokonanie płatności zaliczki
powinno zawsze mieć miejsce przed dokonaniem inwestycji przez przedsiębiorstwo. W ten sam sposób zasada ta, uzasadniając płatności
dokonane na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego za wydatki kwalifikowane, zgodnie z zasadą
1 pkt 1.3 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004, tak samo oznacza ona, że kwalifikacji podlegają zaliczki niepoparte dowodami
rachunkowymi.
82 Ponadto przepisy załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 dotyczące amortyzacji, wkładu rzeczowego i kosztów ogólnych świadczą
o tym, że szczególny charakter niektórych wydatków może uzasadniać fakt, że ich kwalifikacja nie jest uwarunkowana przedstawieniem
dowodów dokumentujących ich wykorzystanie.
83 Komisja podważa wszystkie argumenty przedstawione przez Republikę Włoską. Podnosi, że zaskarżone pisma w zakresie, w jakim
odwołują się do spornej zasady ogólnej lub ją stosują, są zgodne z duchem i literą art. 32 rozporządzenia ogólnego i zasady
nr 1 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004. Wobec powyższego wnosi o odrzucenie czwartego i piątego zarzutu. Co się tyczy
zarzutu niezgodności z prawem rozporządzenia nr 448/2004 w świetle art. 32 rozporządzenia ogólnego, Komisja podnosi, że jest
on niedopuszczalny, ponieważ został podniesiony zbyt późno, oraz że w każdym stanie rzeczy rozporządzenie to jest zgodne z rozporządzeniem
ogólnym.
Ocena Sądu
84 W zarzutach czwartym i piątym Republika Włoska zasadniczo utrzymuje, że Komisja dokonała błędnej wykładni art. 32 rozporządzenia
ogólnego i zasady nr 1 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004, wywodząc z tych przepisów sporną zasadę ogólną.
85 Należy w pierwszej kolejności wskazać, że w ww. w pkt 36 wyroku z dnia 24 listopada 2005 r., Trybunał na podstawie art. 32
rozporządzenia ogólnego i zasady nr 1 załącznika do rozporządzenia nr 1685/2000 udzielił odpowiedzi na pytanie, czy w danym
przypadku zaliczki mogą być kwalifikowane do współfinansowania ze środków funduszy i w jakich warunkach.
86 W tym kontekście Trybunał w pierwszej kolejności podkreślił, że z motywu 43 rozporządzenia ogólnego wynika, iż jednym z jego
celów jest zapewnienie gwarancji właściwego zarządzania finansami poprzez wymóg należytego uzasadniania i poświadczania wydatków
(ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., pkt 44). Dlatego też system ustanowiony przez art. 32 rozporządzenia ogólnego
oraz zasadę nr 1 załącznika do rozporządzenia nr 1685/2000, opiera się na zasadzie zwrotu kosztów (ww. w pkt 36 wyrok z dnia
24 listopada 2005 r., pkt 45). Oznacza to co do zasady, iż kwalifikacja wydatków poczynionych przez instytucje krajowe do
wsparcia z funduszy strukturalnych jest uzależniona od przedstawienia służbom Komisji dowodu na ich wykorzystanie w ramach
projektu finansowanego przez Unię Europejską. Taki dowód może zostać przedstawiony w postaci zapłaconych faktur lub, jeśli
to okazuje się niemożliwe, w postaci dokumentów rachunkowych o równoważnej wartości dowodowej (ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada
2005 r., pkt 46). O ile w przypadku płatności dokonanej przez Komisję tytułem zaliczki wynoszącej 7% wkładu funduszy strukturalnych
dla danej pomocy, przewidzianej w art. 32 ust. 2 rozporządzenia ogólnego, organy krajowe nie są zobowiązane do przedstawienia,
już na tym etapie, dokumentów uzasadniających poniesione wydatki (ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., pkt 47),
o tyle takie dokumenty muszą być przedstawione przy dokonywaniu płatności tymczasowych i płatności salda końcowego (ww. w
pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., pkt 49).
87 Wobec powyższego Trybunał orzekł, że zasada, zgodnie z którą zaliczki wypłacone przez państwa członkowskie w ramach programu
pomocy i zgłoszone przez nie tytułem płatności tymczasowych i płatności salda końcowego nie kwalifikują się do współfinansowania
z funduszy strukturalnych, chyba że zostaną przedstawione dokumenty uzasadniające ich wykorzystanie przez odbiorców indywidualnych,
pozostaje w zgodzie z art. 32 rozporządzenia ogólnego, jak i z zasadą nr 1 pkt 1 i 2 załącznika do rozporządzenia nr 1685/2000
(ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., pkt 50).
88 Żadna okoliczność powołana przez Republikę Włoską nie sprzeciwia się temu, by rozstrzygnięcie Trybunału przyjęte w ww. w
pkt 36 wyroku z dnia 24 listopada 2005 r., zostało zastosowane w tej sprawie w celu zachowania zgodności spornej zasady ogólnej
z art. 32 rozporządzenia ogólnego i zasadą nr 1 pkt 1 i 2 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004.
89 Argumenty oparte na wejściu w życie rozporządzenia nr 448/2004 należy odrzucić. Z jednej strony rozporządzenie nr 448/2004
nie zmieniło ani znaczenia, ani zakresu stosowania art. 32 rozporządzenia ogólnego, ustanawiając wyłącznie szczegółowe zasady
jego wykonania zgodnie z art. 53 ust. 2 rozporządzenia ogólnego. Z drugiej strony, co się tyczy zasady nr 1 pkt 2 załącznika
do rozporządzenia nr 1685/2000, przyjęcie ogólnej zasady, wprowadzone rozporządzeniem nr 448/2004, że płatności poczynione
przez końcowych beneficjentów, „zgłaszane jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego” winny być potwierdzone otrzymaną
fakturą jawi się, uwzględniając ogólny kontekst przepisów, do których zostaje włączona, jako zwyczajne uściślenie zasady wcześniej
stosowanej, a nie jako jej zmiana. Trybunał stwierdził bowiem, na podstawie zasady nr 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia nr 1685/2000,
że zasada zwrotu poniesionych wydatków ma zastosowanie wyłącznie do płatności dokonywanych przez Komisję z tytułu płatności
okresowej lub płatności salda końcowego w rozumieniu art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego (ww. w pkt 36 wyrok
z dnia 24 listopada 2005 r., pkt 48 i 49).
90 Wobec powyższego Republika Włoska niesłusznie twierdzi, że rozporządzenie nr 448/2004 zmieniło znaczenie zasady nr 1 pkt 1
i 2 załącznika do rozporządzenia nr 1685/2000. W tym zakresie zaprzeczyła sobie w swoich pismach potwierdzając wielokrotnie
zasadniczą tożsamość odpowiednich przepisów rozporządzenia nr 1685/2000 przed i po wejściu w życie rozporządzenia nr 448/2004.
Tożsamość ta uzasadnia, w tym przypadku, zastosowanie przez analogię rozstrzygnięcia przyjętego przez Trybunał w ww. w pkt 36
wyroku z dnia 24 listopada 2005 r.
91 Należy również odrzucić argument, według którego różnica pomiędzy zasadami badanymi przez Trybunał w ww. w pkt 36 wyroku z dnia
24 listopada 2005 r., oraz zasadami zaskarżonymi w niniejszym sporze stoi na przeszkodzie temu zastosowaniu przez analogię.
Z pism Republiki Włoskiej, a w szczególności z czwartego i piątego zarzutu podniesionego w skardze, wynika wyraźnie, że w niniejszym
sporze chodzi o rozstrzygnięcie, czy zaliczki są kwalifikowane do współfinansowania z funduszy w świetle art. 32 rozporządzenia
ogólnego i przepisów wykonawczych określonych w rozporządzeniu nr 448/2004, czyli o kwestię analogiczną do kwestii, która
była badana przez Trybunał w wyroku z dnia 24 listopada 2005 r. (zob. pkt 85 i 87 powyżej).
92 Wobec powyższego, na podstawie motywów tożsamych z motywami przedstawionymi przez Trybunał w wydanym przez niego wyroku, które
zostały przypomniane w pkt 86 i 87 powyżej, należy stwierdzić, że sporna zasada ogólna jest zgodna z art. 32 rozporządzenia
ogólnego i zasadą nr 1 pkt 1 i 2 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004. Bez potrzeby orzekania w przedmiocie zarzutu niedopuszczalności
podniesionego przez Komisję należy zatem odrzucić zarzut niezgodności z prawem rozporządzenia nr 448/2004, podniesiony przez
Republikę Włoską.
93 Ponadto żaden argument przytoczony przez Republikę Włoską nie pozwala na podważenie zgodności spornej zasady ogólnej z przepisami
regulującymi kwalifikowanie wydatków.
94 Przede wszystkim należy odrzucić argument, według którego obowiązujące przepisy nie pozwalają uwzględniać działań odbiorców
indywidualnych w celu dokonania oceny kwalifikowania zaliczek. Ten argument, który został już podniesiony przed Trybunałem
na podstawie art. 32 rozporządzenia ogólnego i zasady nr 1 załącznika do rozporządzenia nr 1685/2000, został przez niego odrzucony
(ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., pkt 39, 40 i 44–50). Tym bardziej nie może zostać dopuszczony po wejściu
w życie rozporządzenia nr 448/2004, które nie zmieniło ani znaczenia, ani zakresu mających zastosowanie właściwych przepisów
(zob. pkt 90 powyżej).
95 Z punktu 2.1 zasady nr 1 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 dotyczącego dowodów wydatków wynika, że płatności poczynione
przez końcowych beneficjentów, zgłaszane jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego, winny być potwierdzone dowodami
dokumentującymi ich wykorzystanie. Uwzględniając logikę tej zasady, stosuje się ją ogólnie do płatności poczynionych przez
końcowych beneficjentów zarówno w ramach działań, które sami realizują, jak i w ramach przyznawanej przez nich pomocy, a w szczególności
w ramach systemów pomocy. Jednakże w przypadku tego ostatniego typu płatności pkt 2.3 zasady nr 1 załącznika do rozporządzenia
nr 448/2004 uściśla, że dowody dokumentujące muszą odpowiadać faktycznie poniesionym wydatkom przez odbiorców indywidualnych
w ramach realizacji działania.
96 Jak słusznie zauważa Komisja, dostarczenie dokumentów potwierdzających wykorzystanie zaliczek przez odbiorców indywidualnych
w ramach realizacji działań jest również przewidziane w art. 7 rozporządzenia nr 438/2001, który stanowi, że ślad rewizyjny
zapewniony przez systemy zarządzania i kontroli państw członkowskich pozwala na uzgodnienie bilansów kwot poświadczanych przekazanych
Komisji z indywidualnymi rejestrami wydatków i dokumentów towarzyszących, w tym, w przypadku systemów pomocy państwa oraz
środków przyznanych z funduszy, z dokumentami przechowywanymi przez odbiorców indywidualnych.
97 Ponadto z powyższego wynika, że argument a contrario,
który Republika Włoska wywodzi z przepisów rozporządzenia nr 1083/2006, mającego zastosowanie do programów realizowanych w okresie
2007–2013, należy odrzucić. Jak słusznie podniosła Komisja na rozprawie, art. 78 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 nie stoi
w sprzeczności ze sporną zasadą ogólną, ale przeciwnie, potwierdza, że uznanie kwalifikowania się zaliczek wymagało interwencji
ze strony ustawodawcy wspólnotowego. Wspomniana wyżej zasada ogólna winna, przy poszanowaniu zasad należytego zarządzania,
umożliwić w szczególności określenie warunków takiego uznania, przy czym należy przypomnieć, że nie udało się dojść do żadnego
porozumienia w tej kwestii na okres programowania 2000–2006 (zob. pkt 24 powyżej).
98 Pozbawiony jakiejkolwiek podstawy prawnej jest również argument oparty na zasadzie nr 1 pkt 2.1 załącznika do rozporządzenia
nr 448/2004. Należy przypomnieć, że przepis ten reguluje potwierdzanie wydatków zgłaszanych Komisji w celu uzyskania od niej
płatności z tytułu zgłaszanych „płatności tymczasowych lub płatności salda końcowego” w rozumieniu art. 32 ust. 1 akapit trzeci
rozporządzenia ogólnego. W tych ramach odniesienie do wspomnianych „płatności tymczasowych i płatności salda końcowego” tłumaczy
się faktem, że w przypadku płatności dokonanej przez Komisję tytułem zaliczki wynoszącej 7% wkładu funduszy strukturalnych
dla danej pomocy, przewidzianej w art. 32 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia ogólnego, organy krajowe nie są zobowiązane
do przedstawienia, już na tym etapie, dokumentów uzasadniających poniesione wydatki (ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada
2005 r., pkt 47). Wobec powyższego nie można pojęć „płatności tymczasowe i płatności salda końcowego”, użytych w zasadzie
nr 1 pkt 2.1 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 interpretować w ten sposób, że zasada zwrotu kosztów nie ma zastosowania
do zaliczek.
99 Ponadto należy odrzucić jako pozbawione zasadności argumenty wywiedzione z „zasady konieczności” pomocy państwa. Republika
Włoska nie wyjaśniła, w jakim zakresie „zasada konieczności”, którą podnosi – przy założeniu, że takowa istnieje – wymaga
uchylenia zasady zwrotu kosztów mającej zastosowanie zgodnie z art. 32 rozporządzenia ogólnego do wniosków o płatności tymczasowe
i płatności salda końcowego. Fakt, że w ramach systemów pomocy państwa państwa członkowskie wypłacają zaliczki przedsiębiorstwom,
które nie dysponują wystarczającymi własnymi środkami finansowymi, nie wymaga, by Komisja zwróciła kwoty wypłaconych zaliczek,
zgłaszanych jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego, kiedy nie odpowiadają one wydatkom faktycznie poniesionym
w rozumieniu art. 32 rozporządzenia ogólnego.
100 Nie jest możliwe w tym zakresie oparcie argumentu na zasadzie nr 1 pkt 1.3 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004, ponieważ
stanowi ona wyraźnie, że płatności dokonywane na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszy pożyczkowego i gwarancyjnego
(w tym funduszu kapitału podwyższonego ryzyka) traktuje się jako wydatki rzeczywiście poniesione w rozumieniu art. 32 ust. 1
akapit trzeci rozporządzenia ogólnego pod warunkiem, że fundusz taki spełnia wymagania określone w przepisach. Kwalifikacji
zaliczek do współfinansowania z funduszy nie można opierać na przepisach szczególnych, które dotyczą wyłącznie płatności dokonanych
przez państwa członkowskie na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszy pożyczkowego i gwarancyjnego.
101 Ponadto argumenty oparte na załączniku do rozporządzenia nr 448/2004 dotyczące amortyzacji, wkładów rzeczowych oraz kosztów
ogólnych nie mogą być dopuszczone. Zakładając nawet, że kwalifikowanie tych kosztów nie wymaga przedłożenia dokumentów potwierdzających
poniesienie wydatków, takie stwierdzenie jest bez znaczenia dla oceny kwalifikowania zaliczek. W każdym stanie rzeczy z zasady
nr 1 pkt 2.1 i 2.3 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 wynika, że amortyzacje, wkłady rzeczowe oraz koszty ogólne powinny
być potwierdzone dokumentami rachunkowymi o odpowiedniej wartości dowodowej.
102 Z powyższego wynika, że pierwsze zaskarżone pismo w zakresie, w jakim odwołuje się do spornej zasady ogólnej, nie zmieniło
zakresu zastosowania przepisów wspólnotowych i nie stanowi w tym zakresie aktu zaskarżalnego w rozumieniu art. 230 WE.
103 Wobec powyższego zaskarżone pisma drugie, trzecie, czwarte i piąte w zakresie, w jakim opierają się na spornej zasadzie ogólnej,
odmawiając zakwalifikowania do finansowania z funduszy kwot odpowiadających spornym zaliczkom, są zgodne z art. 32 rozporządzenia
ogólnego i zasadą nr 1 pkt 1 i 2 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004.
104 Tym samym zarzuty czwarty i piąty podlegają odrzuceniu jako bezzasadne w stosunku do zaskarżonych pism drugiego, trzeciego,
czwartego i piątego.
W przedmiocie ósmego zarzutu opartego na naruszeniu art. 9 rozporządzenia nr 438/2001 i w przedmiocie dziewiątego zarzutu
opartego na naruszeniu zasady uproszczenia
Argumenty stron
105 Republika Włoska podnosi, że zaskarżone pisma naruszają zasady poświadczania wydatków ustanowione w art. 9 rozporządzenia
nr 438/2001 w zakresie, w jakim wymagają lub zakładają, że właściwe władze krajowe powinny wyszczególnić w składanych deklaracjach
poniesionych wydatków kwotę spornych zaliczek wypłaconych lub ewentualnie wypłaconych dla każdego działania. Powyższy przepis
reguluje całościowo sposoby poświadczania wydatków i stanowi, że poświadczenia deklaracji wydatków określonych w art. 32 ust. 3
i 4 rozporządzenia ogólnego są wystawiane w formie przedstawionej w załączniku II do rozporządzenia nr 438/2001. Od pewnego
momentu wydatki powinny być tylko deklarowane w tym poświadczeniu z wyszczególnieniem dla każdego działania źródła jego finansowania
(„publiczne wspólnotowe”, „publiczne różne” i „prywatne”) oraz roku, w którym wydatki zostały poniesione. W ten sposób, wymagając
od władz krajowych uzupełnienia deklaracji poniesionych wydatków informacjami dotyczącymi kwot wypłaconych zaliczek, Komisja
nałożyła na nie obowiązek deklaracji nieustanowiony obowiązującymi przepisami.
106 Ponadto Republika Włoska podnosi, że narzucając surowsze i bardziej rygorystyczne zasady poświadczania wydatków niż zasady
ustanowione art. 9 rozporządzenia nr 438/2001, Komisja naruszyła zasadę uproszczenia zarządzania funduszami strukturalnymi.
Istnienie takiej zasady może być wywiedzione z motywu 42 rozporządzenia ogólnego, deklaracji ustnych Komisji oraz propozycji,
jakie przedstawiła komitetowi.
107 Komisja wnosi o odrzucenie zarzutu opartego na naruszeniu art. 9 rozporządzenia nr 438/2001 jako bezzasadnego. Informacje
dotyczące wypłaconych spornych zaliczek były niezbędne do określenia kwot zaliczek, które miały być pokryte z budżetu Wspólnot.
Wobec powyższego przekazanie tych informacji było równoznaczne z wykonaniem przez władze krajowe ciążącego na nich obowiązku
poświadczenia wydatków zgodnie z art. 9 rozporządzenia nr 438/2001.
108 Komisja odrzuca ponadto zarzut oparty na naruszeniu zasady uproszczenia. Cel, którym jest uproszczenie zarządzania funduszami,
nie może służyć do uzasadnienia naruszenia, jak w niniejszym przypadku, zasad deklarowania i poświadczania wydatków wynikających
z zasad należytego zarządzania finansami.
Ocena Sądu
109 Komisja wykonuje swoje zadania w zakresie wykonywania budżetu Unii Europejskiej na podstawie art. 274 WE. Przepis ten nie
dokonuje żadnego rozróżnienia w zależności od stosowanego sposobu zarządzania i Komisja wykonuje to ogólne uprawnienie w ramach
wspólnego zarządzania funduszami strukturalnymi. Ponadto z art. 10 WE i 274 WE wynika, że w ramach wspólnego zarządzania funduszami
strukturalnymi państwa członkowskie powinny współpracować z Komisją w celu zapewnienia wykorzystania funduszy wspólnotowych
w sposób zgodny z zasadami należytego zarządzania finansami. Powołane zasady zostały przypomniane w art. 38 ust. 1 lit. g)
rozporządzenia ogólnego, który dotyczy kontroli finansowej działań.
110 Państwa członkowskie biorą w pierwszej instancji odpowiedzialność za finansową kontrolę pomocy, poświadczając w szczególności
przed Komisją, że wydatki zadeklarowane z tytułu płatności tymczasowych lub płatności salda końcowego odpowiadają wydatkom
faktycznie poniesionym w rozumieniu art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego i zasady nr 1 pkt 1 i 2 załącznika
do rozporządzenia nr 448/2004. Komisja podejmuje decyzję dotyczącą tych wniosków o płatność, określając, w zakresie wykonywania
ogólnej odpowiedzialności, która na niej spoczywa w ramach wykonywania budżetu, kwotę wydatków zadeklarowanych i poświadczonych
przez państwo członkowskie, która ma być pokryta z budżetu wspólnotowego.
111 Jeśli systemy zarządzania i kontroli państw członkowskich są wiarygodne i zapewniają „odpowiedni ślad rewizyjny” w rozumieniu
art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 438/2001, jak wynika z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 438/2001, dostarczone poświadczenie
wydatków daje Komisji zasadniczo wystarczającą pewność dokładności, prawidłowości i kwalifikacji wniosków o pomoc wspólnotową.
112 Jednakże w takim przypadku, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, kiedy Komisja i państwo członkowskie dokonują
rozbieżnej wykładni przepisów ustanawiających warunki kwalifikowania pewnych wydatków, krajowy system zarządzania i kontroli
nie daje Komisji pewności, że wszystkie wydatki zadeklarowane przez to państwo członkowskie odpowiadają kwalifikowanym wydatkom
w rozumieniu przepisów. Zainteresowane państwo członkowskie, wykonując ciążące na nim obowiązki i ponosząc odpowiedzialność
za poświadczanie wydatków oraz w ramach lojalnej współpracy z instytucjami wspólnotowymi, umożliwia Komisji wykonanie budżetu
na jej własną odpowiedzialność, dostarczając jej wszelkich informacji, które uzna ona za konieczne do dokonania płatności
zgodnie z art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego. Każde inne rozwiązanie naruszałoby użyteczny skutek art. 38
ust. 1 rozporządzenia ogólnego oraz, szerzej, art. 10 WE i 274 WE.
113 Zarówno sporna zasada ogólna, której zgodność z art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego i z zasadą nr 1 pkt 1
i 2 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 została potwierdzona, jak i szczególna zasada kwalifikowania zaliczek niepopartych
dowodami rachunkowymi, wypłaconych przed dniem 19 lutego 2003 r., wynikająca z decyzji Komisji, a która nie była podważana
w sprawach C‑324/03 i C‑431/03, mają zastosowanie do Republiki Włoskiej, ponieważ została o nich wcześniej poinformowana (zob.
pkt 25 i 27 powyżej). Jak wynika z pkt 112 powyżej, łączne zastosowanie tych zasad nakłada w sposób oczywisty na Republikę
Włoską obowiązek przekazania, wraz z wnioskami o płatność i deklaracjami poniesionych wydatków, informacji będących w jej
posiadaniu i wymaganych przez Komisję w celu ustalenia kwot spornych zaliczek wypłaconych lub ewentualnie wypłaconych. Komisja
słusznie zatem podnosi, że sporna formalność dotycząca deklaracji kwot była w tym przypadku wyłącznie sposobem wykonania i oczywistym
praktycznym skutkiem obowiązku poświadczania wydatków, jaki spoczywa na Republice Włoskiej na podstawie art. 9 rozporządzenia
nr 438/2001.
114 Tym samym, wzywając władze włoskie do uzupełnienia spornych deklaracji poniesionych wydatków przez określenie, dla każdego
działania, kwoty spornych zaliczek wypłaconych lub ewentualnie wypłaconych, pierwsze zaskarżone pismo ograniczyło się do przypomnienia
im obowiązku złożenia deklaracji, który w sposób oczywisty wynikał z przepisów prawa wspólnotowego, co nie zmieniało zakresu
ich zastosowania. Uwzględniając powyższe wywody oraz wywody przedstawione w pkt 102 powyżej, należy stwierdzić, że pierwsze
zaskarżone pismo nie rodziło żadnych skutków prawnych, podważanych przez Republikę Włoską i nie stanowi tym samym aktu zaskarżalnego
w rozumieniu orzecznictwa cytowanego w pkt 56 powyżej. Niniejsza skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna w zakresie,
w jakim dotyczy pierwszego zaskarżonego pisma. Wobec powyższego niniejsza skarga jest dalej rozpoznawana tylko w zakresie
w jakim dotyczy zaskarżonych pism drugiego, trzeciego, czwartego i piątego.
115 W tym względzie, Republika Włoska bezzasadnie podnosi, że zaskarżone pisma drugie, trzecie, czwarte i piąte naruszają art. 9
rozporządzenia nr 438/2001 lub ogólną zasadę uproszczenia, w oparciu o argument, że pisma te zakładały, iż właściwe władze
krajowe podporządkują się zaskarżonej formalności zadeklarowania kwot wypłaconych zaliczek.
116 Jak zostało to stwierdzone w pkt 113 powyżej, wspomniana formalność jest sposobem wykonania i oczywistym skutkiem praktycznym
obowiązku poświadczania wydatków, spoczywającego na Republice Włoskiej na podstawie art. 9 rozporządzenia nr 438/2001.
117 Ponadto zgodność z prawem zaskarżonej formalności nie może być podważana w oparciu o zasadę uproszczenia, na którą powołuje
się Republika Włoska. O ile rozporządzenie ogólne stanowi bez wątpienia wyraz troski o uproszczenie procedur zawierania zobowiązań
i płatności, a Komisja stara się usunąć w tych ramach wszystkie zbędne formalności administracyjne, o tyle system funduszy
strukturalnych nie przyjmuje zasady, według której procedury zawierania zobowiązań i płatności miałyby być uproszczone bez
uwzględniania skutków, jakie wynikałyby z tego faktu dla należytego funkcjonowania i zdrowego zarządzania finansami funduszy.
Wola uproszczenia procedur, wyrażona w rozporządzeniu ogólnym nie może prowadzić w tym przypadku do zakwestionowania formalnej
strony deklarowania kwot zaliczek, która wynika z wdrożenia systemu funduszy strukturalnych zgodnego z zasadami należytego
zarządzania finansami, ustanowionymi w art. 274 WE, co zostało już podniesione w pkt 112 i 113 powyżej.
118 Wobec powyższego zarzuty ósmy i dziewiąty, podniesione na poparcie skargi o stwierdzenie nieważności drugiego, trzeciego,
czwartego i piątego zaskarżonego pisma, nie mogą zostać dopuszczone.
W przedmiocie pierwszego zarzutu opartego na braku podstawy prawnej i naruszeniu przepisów regulujących kontrolę finansową
Argumenty stron
119 Republika Włoska podnosi zarzut, że zaskarżone pisma nie wskazują przepisu, na którego podstawie zostały przyjęte, czego wymaga
zasada pewności prawa (wyrok Trybunału z dnia 16 czerwca 1993 r. w sprawie C‑325/91 Francja przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3283,
pkt 26). Zwykłe domniemane odesłanie do pisma z dnia 29 lipca 2003 r. nie może stanowić odpowiedniej podstawy prawnej, ponieważ
sporna zasada ogólna, zawarta w tym piśmie, jest sprzeczna z przepisami rozporządzenia ogólnego i rozporządzenia nr 448/2004.
120 Republika Włoska zarzuca również Komisji, że formułując zaskarżone pisma, uzurpuje sobie uprawnienia, które art. 38 i 39 rozporządzenia
ogólnego i przepisy wykonawcze ustanowione rozporządzeniem nr 438/2001 przyznają wyłącznie państwom członkowskim. Z tych przepisów
oraz z komunikatu Komisji z dnia 6 września 2004 r., skierowanego do Parlamentu i Rady, dotyczącego zakresu odpowiedzialności
państw członkowskich w ramach wspólnego zarządzania funduszami strukturalnymi i Funduszem Spójności [COM(2004)580 wersja ostateczna]
wynika, że państwa członkowskie biorą w pierwszej kolejności odpowiedzialność za finansową kontrolę pomocy z funduszy i zobowiązane
są sprawdzić oraz poświadczyć przed Komisją, że wydatki, które zgłaszają z tytułu płatności tymczasowych i płatności salda
końcowego, podlegają klasyfikacji. Komisja jest uprawniona wyłącznie do skontrolowania „systemów zarządzania i kontroli” ustanowionych
przez państwa członkowskie.
121 Komisja wnosi o odrzucenie pierwszego zarzutu opartego na braku podstaw prawnych. Zaskarżone pisma przyjęte zostały na podstawie
przepisów prawnych wyraźnie określonych i od dawna znanych Republice Włoskiej. W istocie odwoływały się do pisma z dnia 29 lipca
2003 r., które z kolei powoływało się na notę dotyczącą wykładni, a tym samym znajdują mocą tego odwołania podstawę prawną
w spornej zasadzie ogólnej, która jest w nich powołana.
122 W przedmiocie drugiego zarzutu opartego na naruszeniu przepisów regulujących kontrolę finansową Komisja stoi na stanowisku,
że należy odrzucić argumentację Republiki Włoskiej jako bezzasadną. Podnoszony argument dotyczący odpowiedzialności za finansową
kontrolę pomocy z funduszy, którą w pierwszej kolejności ponoszą państwa członkowskie, jest bez znaczenia w kontekście kwalifikacji
zaliczek. Komisja podtrzymuje, że sporna zasada ogólna jest zgodna z zasadą zwrotu kosztów, która wynika z przepisów obowiązujących
w tym zakresie.
Ocena Sądu
123 W przypadku pierwszego zarzutu opartego na braku podstaw prawnych należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem
przepisy wspólnotowe winny być jasne, a ich zastosowanie możliwe do przewidzenia przez wszystkich, których dotyczy. Zasada
pewności prawa należy do podstawowych zasad prawa wspólnotowego, której poszanowanie zapewnia Sąd. Wymaga ona, by każdy akt
rodzący skutki prawne czerpał swą moc wiążącą z przepisu prawa wspólnotowego, który winien być wyraźnie wskazany jako jego
podstawa prawna oraz który decyduje o formie prawnej, jaką akt ten ma przyjąć (ww. w pkt 119 wyrok z dnia 16 czerwca 1993 r.
w sprawie Francja przeciwko Komisji, pkt 26 i 30).
124 Jednakże zgodnie z orzecznictwem, brak powołania konkretnej podstawy prawnej aktu może nie stanowić naruszenia istotnych wymogów
proceduralnych, jeżeli tylko ustalenie jej możliwe jest w oparciu o inne jego elementy. Wyraźne powołanie podstawy prawnej
jest jednak niezbędne w sytuacji, gdy jej brak powoduje, że zainteresowane podmioty i sąd wspólnotowy pozostają w stanie niepewności
co do dokładnej podstawy prawnej (wyrok Trybunału z dnia 26 marca 1987 r. w sprawie 45/86 Komisja przeciwko Radzie, Rec. str. 1493,
pkt 9 oraz wyrok Sądu z dnia 11 września 2002 r. w sprawie T‑70/99 Alpharma przeciwko Radzie, Rec. str. II‑3495, pkt 112).
125 Zaskarżone pisma drugie, trzecie, czwarte i piąte zawierają decyzje Komisji o płatności kwot innych od kwot wnioskowanych
przez Republikę Włoską. Decyzje te wyraźnie opierają się na odmowie ze strony instytucji wspólnotowej dokonania z budżetu
wypłaty kwot wydatków zadeklarowanych przez Republikę Włoską, odpowiadających spornym zaliczkom. Nie podają wyraźnie przepisu
prawa wspólnotowego, z którego czerpią moc wiążącą i który decyduje o formie prawnej, jaką mają przyjąć.
126 Należy więc zbadać, czy inne elementy drugiego, trzeciego, czwartego i piątego z zaskarżonych pism pozwalają usunąć niepewność
wynikającą z pominięcia w nich powołania podstawy prawnej decyzji wydanych przez Komisję.
127 Z przedstawionych okoliczności stanu faktycznego wynika (zob. pkt 20–35 powyżej), że zaskarżone pisma skierowane zostały do
skarżącej w ramach szerszej korespondencji pomiędzy Komisją a Republiką Włoską na temat kwalifikacji zaliczek. Notą dotyczącą
wykładni Komisja poinformowała Republikę Włoską o spornej zasadzie ogólnej, zgodnie z którą zaliczki niepoparte dokumentami
rachunkowymi potwierdzającymi ich wykorzystanie przez odbiorców indywidualnych nie są kwalifikowane na podstawie art. 32 ust. 1
akapit trzeci rozporządzenia ogólnego do współfinansowania z funduszy. W pismach z dnia 14 maja i 29 lipca 2003 r. Komisja
ponownie powołała się na sporną zasadę ogólną. Przekazała również Republice Włoskiej swoją decyzję o uznaniu za podlegające
kwalifikacji zaliczki wypłacone do dnia 19 lutego 2003 r. na podstawie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań.
128 Interpretowana w takim kontekście treść drugiego, trzeciego, czwartego i piątego z zaskarżonych pism pozwala Republice Włoskiej
i Sądowi zrozumieć, że pisma te są w każdym przypadku zastosowaniem spornej zasady ogólnej, a zawarte w nich decyzje opierają
się tym samym na wykładni art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego, podanej przez Komisję w nocie dotyczącej wykładni,
pismach z dnia 14 maja, 29 lipca 2003 r. oraz z dnia 25 marca 2004 r.
129 Zgodność z prawem powołanej podstawy prawnej nie może zresztą być podważana przez Republikę Włoską w oparciu o rozporządzenie
ogólne i rozporządzenie nr 448/2004, ponieważ, jak zostało to stwierdzone w pkt 92 powyżej, sporna zasada ogólna jest zgodna
zarówno z art. 32 rozporządzenia ogólnego, jak i z przepisami wykonawczymi ustanowionymi w zasadzie nr 1 pkt 1 i 2 załącznika
do rozporządzenia nr 448/2004.
130 Pierwszy zarzut oparty na braku podstawy prawnej nie może tym samym zostać przyjęty.
131 W przedmiocie drugiego zarzutu opartego na naruszeniu przepisów regulujących kontrolę finansową należy uściślić, że w jego
ramach Republika Włoska twierdzi zasadniczo, że Komisja nie jest uprawniona do odmowy zwrotu z budżetu funduszy kwot spornych
zaliczek zgłoszonych przez władze włoskie.
132 Jednakże w zakresie, w jakim zostało ustalone, że odmowa wypłaty opiera się na wynikającym z art. 32 ust. 1 akapit trzeci
rozporządzenia ogólnego i jego przepisach wykonawczych obowiązku dokonania przez Komisję płatności tymczasowych lub płatności
salda końcowego wyłącznie odpowiadających wydatkom faktycznie poniesionym, w rozumieniu tego przepisu, argument Republiki
Włoskiej należy odrzucić. Poświadczenie wydatków dokonane przez Republikę Włoską nie oznacza, że Komisja, w ramach spoczywającej
na niej ogólnej odpowiedzialności za wykonanie budżetu, nie ma prawa odmówić współfinansowania z funduszy wspólnotowych zgłoszonych
i poświadczonych wydatków, które w świetle dokonanej przez nią wykładni obowiązujących przepisów nie odpowiadają wydatkom
kwalifikowanym.
133 W niniejszym przypadku Komisja realizuje swe uprawnienia w zakresie wykonania budżetu wspólnotowego, nie naruszając kompetencji
zastrzeżonych dla państw członkowskich w ramach kontroli finansowej pomocy, które wynikają z art. 38 i 39 rozporządzenia ogólnego
i ich przepisów wykonawczych, określonych w rozporządzeniu nr 438/2001.
134 Należy więc także oddalić drugą część zarzutu pierwszego. Wobec powyższego należy oddalić pierwszy zarzut w całości.
W przedmiocie drugiego zarzutu opartego na całkowitym braku uzasadnienia
Argumenty stron
135 Republika Włoska podnosi, że zaskarżone pisma naruszają obowiązek uzasadnienia aktów wspólnotowych ustanowiony w art. 253 WE,
w jego postaci wynikającej z wykładni dokonanej w orzecznictwie wspólnotowym, ponieważ nie formułują żadnego uzasadnienia
decyzji, jakie zawierają. W niniejszym przypadku obowiązkiem Komisji było przedstawienie w przytoczonych pismach w jasny sposób
toku swojego rozumowania ze względu, po pierwsze, na fakt zmiany przepisów na skutek wejścia w życie rozporządzenia nr 448/2004,
jaka miała miejsce krótko przed ich sporządzeniem oraz, po drugie, ze względu na zakres decyzji zawartych w tych pismach,
który jest zdecydowanie szerszy od zakresu wcześniej wydanych decyzji (wyrok Trybunału z dnia 26 listopada 1975 r. w sprawie
73/74 Fabricants de papiers peints przeciwko Komisji, Rec. str. 1491, pkt 31).
136 Komisja wnosi o odrzucenie drugiego zarzutu, podnosząc, że zaskarżone pisma są wystarczająco uzasadnione w świetle okoliczności
sprawy, jak również przepisów regulujących kwalifikowanie wydatków do współfinansowania z funduszy strukturalnych, których
treść była znana Republice Włoskiej, ponieważ została jej przekazana w nocie dotyczącej wykładni oraz w piśmie z dnia 29 lipca
2003 r.
Ocena Sądu
137 Należy przypomnieć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienie, jakiego wymaga art. 253 WE, powinno być dostosowane
do charakteru aktu i przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji, która wydała akt, pozwalając zainteresowanym
podmiotom zapoznać się z podstawami podjętej decyzji, a właściwemu sądowi dokonać jej kontroli (zob. w szczególności wyroki:
z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C‑455/00 Austria przeciwko Radzie, Rec. str. I‑8549, pkt 49 i z dnia 9 września 2004 r.
w sprawie C‑304/01 Hiszpania przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. I‑7655, pkt 50 oraz ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r.,
pkt 54).
138 Obowiązek uzasadnienia aktu należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru
powołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu. Nie ma wymogu, by uzasadnienie
wyszczególniało wszystkie istotne elementy faktyczne i prawne, ponieważ ocena, czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 253 WE,
winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów
prawa regulującego daną dziedzinę (zob. wyroki Trybunału: z dnia 22 marca 2001 r. w sprawie C‑17/99 Francja przeciwko Komisji,
Rec. str. I‑2481, pkt 36, z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie C‑310/99 Włochy przeciwko Komisji, Rec. str. I‑2289, pkt 48 i ww.
w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r., pkt 55).
139 Jak wynika z pkt 127 i 128 powyżej, zaskarżone pisma drugie, trzecie, czwarte i piąte stosują w sposób domniemany sporną zasadę
ogólną, ustanowioną w nocie dotyczącej wykładni, pismach z dnia 14 maja i 29 lipca 2003 r. oraz w piśmie z dnia 25 marca 2004 r.
Wymiana pism pomiędzy Komisją i Republiką Włoską pozwoliła więc jej zrozumieć, że odmowy dokonania płatności opierały się
w sposób dorozumiany, ale jasny i jednoznaczny na fakcie, że sporne zaliczki zadeklarowane przez Republikę Włoską nie mogły
być uznane za wydatki faktycznie poniesione w rozumieniu art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego i nie podlegały
kwalifikacji do współfinansowania z funduszy.
140 Z argumentów podnoszonych przez Republikę Włoską w ramach niniejszej skargi wynika zresztą, że zrozumiała ona wnioskowanie,
na którym opierały się decyzje o odmowie dokonania płatności, zawarte w zaskarżonych pismach drugim, trzecim, czwartym i piątym.
W istocie bowiem jej skarga o stwierdzenie nieważności tych decyzji opiera się głównie na podważaniu tej spornej zasady ogólnej,
która stanowi podstawę ich przyjęcia.
141 Wobec powyższego należy odrzucić drugi zarzut oparty na całkowitym braku uzasadnienia.
W przedmiocie szóstego zarzutu, opartego na naruszeniu zasady proporcjonalności i na nadużyciu władzy oraz w przedmiocie siódmego
zarzutu opartego na naruszeniu rozporządzenia nr 448/2004, zasady równego traktowania i zasady pewności prawa, jak również
na kontradyktoryjnym charakterze zaskarżonych pism
Argumenty stron
142 W ramach szóstego zarzutu Republika Włoska podnosi, że zaskarżone pisma naruszają zasadę proporcjonalności w zakresie, w jakim
stosują ogólną i abstrakcyjną zasadę niekwalifikowania zaliczek, która jest nieproporcjonalna w stosunku do celu, jakiemu
ma służyć. Zasada ta opiera się przede wszystkim na niepotwierdzonej przesłance, że w przypadku zaliczek nie ma wystarczających
gwarancji, że kwoty wypłacone odbiorcom indywidualnym będą rzeczywiście wykorzystane do realizacji celów pomocy. Ponadto została
ona zastosowana bez dokonania oceny możliwości posłużenia się innymi mniej dotkliwymi a odpowiednimi środkami, a w szczególności
bez uwzględniania gwarancji, jakie wynikają z przepisów prawa krajowego. Włoska ustawa dostarcza gwarancji dotyczących realizacji
działań współfinansowanych z funduszy przez odbiorców indywidualnych, którym wypłacone są zaliczki. Wreszcie zasada zastosowana
przez Komisję wyklucza dokonanie przez jej służby jakiejkolwiek analizy na etapie oceny wniosków o płatność złożonych przez
władze krajowe.
143 Republika Włoska dodaje, że ogólna i abstrakcyjna zasada niekwalifikowania zaliczek stanowi przejaw nadużycia władzy, ponieważ
jest tożsama ze zwykłym środkiem wywierania presji, zastosowanym bezpośrednio w stosunku do właściwych władz krajowych.
144 W siódmym zarzucie Republika Włoska podnosi, że zaskarżone pisma naruszają ogólną zasadę równego traktowania, potwierdzoną
orzecznictwem wspólnotowym, jak również przepisy rozporządzenia nr 448/2004 i są obarczone poważną wewnętrzną sprzecznością,
ponieważ zdają się wprowadzać bez uzasadnienia prawnego podwójne przepisy dotyczące systemów pomocy państwa współfinansowanych
przez fundusze strukturalne. Podczas gdy ogólnie pomoc wypłacana w formie zaliczek w zasadzie nie jest kwalifikowana, na podstawie
zasady nr 1 pkt 1.3 i zasady nr 8 pkt 2.9 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004, sytuacja przedstawia się inaczej w przypadku
pomocy inwestycyjnej dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), przyznawanej w formie płatności dokonywanych na rzecz kapitału
podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego (w tym funduszu kapitału podwyższonego ryzyka). Specyfika tego
typu finansowania, na którą powołuje się Republika Włoska, nie uzasadnia w świetle zasady konieczności pomocy państwa takiej
różnicy traktowania, o której mowa w pkt 81 powyżej.
145 Republika Włoska podnosi ponadto, że zaskarżone pisma naruszają zasadę pewności prawa. Wprowadzają niepewność co do stosowanych
przepisów prawa i pozwalają przypuszczać, że nawet w szczególnym przypadku pomocy przyznawanej w formie płatności dokonywanych
na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego, istnieje prawdopodobieństwo konieczności przedstawienia
dodatkowych dokumentów, oprócz dokumentów określonych w rozporządzeniu nr 448/2004 w celu udowodnienia, iż kwalifikują się
do pomocy.
146 Komisja zaprzecza, że zaskarżone pisma naruszają zasadę proporcjonalności. Rozporządzenie ogólne i zasady jego wykonania nie
zakazują bezpośrednim beneficjentom wypłaty zaliczek odbiorcom indywidualnym. Zaliczki te mogą być współfinansowane z funduszy
nawet bez żadnego wymogu dotyczącego dowodu ich wykorzystania, pod warunkiem że Komisja wypłaci tytułem zaliczki kwotę równą
7% udziału funduszy strukturalnych w danej pomocy, przewidzianej w art. 32 ust. 2 rozporządzenia ogólnego, po dokonaniu pierwszego
zobowiązania.
147 Komisja odpowiada ponadto, że zarzuty podniesione w ramach siódmego zarzutu są bezzasadne i należy je odrzucić. Zasady kwalifikacji
dotyczące płatności dokonywanych na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego zostały przyjęte
z uwzględnieniem specyfiki tego typu finansowania.
Ocena Sądu
– W przedmiocie naruszenia rozporządzenia nr 448/2004
148 Jak zostało to już stwierdzone w pkt 103 powyżej, zaskarżone pisma drugie, trzecie, czwarte i piąte należycie zastosowały
zasadę nr 1, pkt 1 i 2 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004, odmawiając wypłaty z budżetu wspólnotowego kwot odpowiadających
spornym zaliczkom. Tym samym zarzut oparty na naruszeniu rozporządzenia nr 448/2004 należy odrzucić.
– W przedmiocie naruszenia zasady proporcjonalności, zasady równego traktowania i zasady pewności prawa
149 Zarzuty oparte na naruszeniu zasady proporcjonalności, zasady równego traktowania i zasady pewności prawa dotyczą zasadniczo
zastosowania spornej zasady ogólnej w zaskarżonych pismach drugim, trzecim, czwartym i piątym . W istocie bowiem, opierając
się na tej zasadzie, Komisja odmówiła wypłaty z budżetu wspólnotowego kwot odpowiadających spornym zaliczkom, zgłoszonych
przez władze włoskie.
150 Należy podkreślić, że art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego i zasady jego wykonania nie dają Komisji żadnego
marginesu swobodnej oceny przy określaniu warunków kwalifikacji zaliczek. Podejmując decyzję w zaskarżonych pismach drugim,
trzecim, czwartym i piątym , że sporne zaliczki zgłoszone tytułem płatności tymczasowych przez Republikę Włoską nie podlegają
kwalifikacji, Komisja nie mogła działać z naruszeniem zasady proporcjonalności, zasady równego traktowania czy zasady pewności
prawa.
151 Nawet gdyby przyjąć, że na poparcie swojej skargi o stwierdzenie nieważności indywidualnie jej dotyczących decyzji, wydanych
na podstawie art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego i jego przepisów wykonawczych Republika Włoska podnosi w niniejszym
przypadku niezgodność z prawem tych przepisów i nawet gdyby przyjąć dopuszczalność tych zarzutów dotyczących niezgodności
z prawem w świetle art. 241 WE, nie można ich jednak przyjąć co do istoty.
152 Sporna zasada ogólna stanowi w przypadku systemów pomocy czy pomocy przyznanej przez instytucje krajowe szczególną realizację
zasady zwrotu kosztów zgłaszanych jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego, na której opiera się art. 32 rozporządzenia
ogólnego i jego przepisy wykonawcze, w celu zagwarantowania wykorzystania funduszy wspólnotowych zgodnie z zasadami należytego
zarządzania finansami, o których mowa w art. 274 WE (zob. pkt 86 powyżej). Należy więc w tym przypadku zbadać, czy ta zasada
zwrotu kosztów narusza zasadę proporcjonalności, zasadę równego traktowania i zasadę pewności prawa.
153 Co się tyczy podniesionego zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności, należy przypomnieć w tym względzie, że zasada proporcjonalności,
będąca jedną z ogólnych zasad prawa wspólnotowego wymaga, by akty instytucji wspólnotowych nie przekraczały granic tego, co
właściwe i niezbędne dla osiągnięcia uzasadnionych celów realizowanych przez daną regulację, przyjmując zarazem, że jeżeli
istnieje wybór między kilkoma właściwymi środkami, należy zastosować najmniej dolegliwy, oraz że wywołane uciążliwości nie
powinny pozostawać w dysproporcji do przewidzianych celów (zob. wyroki Trybunału: z dnia 5 maja 1998 r. w sprawie C‑157/96
National Farmers’ Union i in., Rec. str. I‑2211, pkt 60 i z dnia 12 marca 2002 r. w sprawach połączonych C‑27/00 i C‑122/00
Omega Air i in., Rec. str. I‑2569, pkt 62; wyroki Sądu: z dnia 27 września 2002 r. w sprawie T‑211/02 Tideland Signal przeciwko
Komisji, Rec. str. II‑3781, pkt 39, i z dnia 13 kwietnia 2005 r. w sprawie T‑2/03 Verein für Konsumenteninformation przeciwko
Komisji, Zb.Orz. str. II‑1121, pkt 99).
154 Co do kontroli sądowej przywołanych powyżej warunków należy wskazać, że prawodawca wspólnotowy ma szerokie uprawnienia normatywne
w zakresie określania zasad ogólnych mających zastosowanie do funduszy strukturalnych, które odpowiadają spoczywającej na
nim na mocy art. 161 WE odpowiedzialności politycznej. W konsekwencji wyłącznie oczywiście niewspółmierny charakter środka
przyjętego w tej dziedzinie w stosunku do celu, który właściwa instytucja powinna realizować, może mieć wpływ na jego zgodność
z prawem (zob. podobnie, w zakresie wspólnej polityki rolnej, ww. w pkt 153 wyrok w sprawie National Farmers’ Union i in.,
pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo).
155 W systemie ustanowionym w art. 32 rozporządzenia ogólnego zasada zwrotu kosztów zgłaszanych jako płatności tymczasowe i płatności
salda końcowego przyczynia się do wykorzystania funduszy wspólnotowych zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami,
określonymi w art. 274 WE. Pozwala uniknąć sytuacji, w której Wspólnota przyznaje duże środki finansowe, których zwrotu nie
jest następnie w stanie uzyskać lub uzyskuje ich zwrot dopiero po pokonaniu ogromnych trudności w przypadku, gdyby nie zostały
one wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, ograniczając ryzyko dla budżetu wspólnotowego do kwoty stanowiącej 7% wkładu
funduszy strukturalnych w danej pomocy (opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawach połączonych Włochy przeciwko Komisji
(ww. w pkt 36 wyrok z dnia 24 listopada 2005 r.), Zb.Orz. str. I‑10047, pkt 77 i 80).
156 Ograniczenie ryzyka dla budżetu wspólnotowego związanego z niewłaściwym wykorzystaniem zaliczek nie może być podważane w tej
sprawie przez powołanie się na ewentualne gwarancje wynikające z przepisów prawa włoskiego. W istocie, jeżeli na poziomie
krajowym gwarantami są indywidualni odbiorcy zamiast instytucji krajowych wypłacających zaliczki, nie można uznać za oczywiście
niedopuszczalną sytuację, w której te instytucje a nie Wspólnota ponoszą ryzyko niewłaściwego wykorzystania zaliczek przez
odbiorców indywidualnych i trudności związanych z żądaniem zwrotu nienależnie udzielonej pomocy.
157 Zasada zwrotu kosztów zgłaszanych jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego oraz sporna zasada ogólna, która realizuje
pierwszą zasadę nie mogą zostać uznane za środki oczywiście niewłaściwe. Zasada proporcjonalności nie została więc naruszona.
158 W przedmiocie zarzutu naruszenia zasady równego traktowania i zasady pewności prawa należy przypomnieć, że ogólna zasada równego
traktowania oznacza, iż podobne sytuacje nie mogą zostać traktowane w różny sposób, chyba że różnica ta jest obiektywnie uzasadniona
(zob. w dziedzinie funkcji publicznych wyrok Sądu z dnia 26 lutego 2003 r. w sprawie T‑184/00 Drouvis przeciwko Komisji, RecFP
str. I‑A‑51 i II‑297, pkt 39; zob. również w dziedzinie konkurencji wyroki Sądu: z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawach połączonych
T‑45/98 i T‑47/98 Krupp Thyssen Stainless i Acciai speciali Terni przeciwko Komisji, Rec. str. II‑3757, pkt 237 i z dnia 6 grudnia
2005 r. w sprawie T‑48/02 Brouwerij Haacht przeciwko Komisji, Zb.Orz. str. II‑5259, pkt 108), natomiast zasada pewności prawa
wymaga, aby zasady i przepisy prawa były stosowane w sposób zrozumiały i precyzyjny, i ma na celu zagwarantowanie przewidywalności
sytuacji i stosunków prawnych powstających na gruncie prawa wspólnotowego (wyrok Trybunału z dnia 15 lutego 1996 r. w sprawie
C‑63/93 Duff i in., Rec. str. I‑569, pkt 20 i wyrok Sądu z dnia 7 listopada 2002 r. w sprawach połączonych T‑141/99, T‑142/99,
T‑150/99 i T‑151/99 Vela i Tecnagrind przeciwko Komisji, Rec. str. II‑4547, pkt 391). Zasada pewności prawa wymaga, by przepisy
prawa wspólnotowego nie były redagowane w sposób ze sobą sprzeczny.
159 Zasada nr 1 pkt 1.3 załącznika do rozporządzenia nr 448/2004 stanowi, że pomoc państwa przyznawana w formie płatności dokonywanych
na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego jest uznawana za wydatki faktycznie poniesione
w rozumieniu art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego, z zastrzeżeniem, że fundusz taki spełnia wymagania określone
odpowiednio w zasadach 8 i 9 tego załącznika. Tak więc Komisja słusznie podniosła, że zasada ta w szczególny sposób stosuje
regułę zwrotu kosztów zgłaszanych jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego, aby uwzględnić szczególny charakter
dofinansowania kapitału inwestycyjnego przedsiębiorstw. Ta pomoc przyznawana jest na rzecz MŚP przez niezależne jednostki
prawne, które działają jako pośrednicy. W przeciwieństwie do zaliczek, które są wypłacane bezpośrednio odbiorcom indywidualnym
przez instytucje krajowe, pomoc przeznaczona na wsparcie kapitału inwestycyjnego wpływa do funduszy, których celem jest ułatwienie
odbiorcom indywidualnym dostępu do źródeł finansowania. Z powodu tej szczególnej sytuacji, niedającej się porównać z płatnościami
zaliczek, płatności dokonywane na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego mogły być uznane
za wydatki faktycznie poniesione w rozumieniu art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego.
160 Z powyższego wynika, że przepisy załącznika do rozporządzenia nr 448/2004, na podstawie których tylko pomoc przyznana w formie
płatności dokonywanych na rzecz kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu pożyczkowego i gwarancyjnego są uznane za wydatki
faktycznie poniesione w rozumieniu art. 32 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego, nie naruszają zasady równego traktowania.
161 Ponadto nie można przyjąć, że zasada pewności prawa została naruszona w tej sprawie, skoro zarówno zasada zwrotu kosztów zgłaszanych
jako płatności tymczasowe i płatności salda końcowego, jak i sporna zasada ogólna zostały właściwie zastosowane. Należy w tym
względzie podkreślić, że notą dotyczącą wykładni, pismami z dnia 14 maja i 29 lipca 2003 r. oraz pismem z dnia 25 marca 2004 r.
Republice Włoskiej zwrócono uwagę na istnienie spornej zasady ogólnej i na warunki kwalifikacji zaliczek określone art. 32
ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia ogólnego. Ponadto z wywodów przytoczonych w pkt 159 powyżej wynika, że Republika Włoska
nie ma podstaw twierdzić, że pozostawiona została w stanie niepewności dotyczącym obowiązujących przepisów z powodu różnic
pomiędzy zasadami kwalifikowania, które ustanawia zasada nr 1 pkt 1.2 i 1.3 a zasadami określonymi w zasadzie nr 8 załącznika
do rozporządzenia nr 448/2004.
162 Uwzględniając całość powyższych wywodów, nie można stwierdzić, że zasada zwrotu kosztów zgłaszanych jako płatności tymczasowe
i płatności salda końcowego oraz sporna zasada ogólna same w sobie lub ich konkretne zastosowanie w zaskarżonych pismach drugim,
trzecim, czwartym i piątym naruszają zasadę proporcjonalności, zasadę równego traktowania lub zasadę pewności prawa.
163 Wobec powyższego zarzuty oparte na ich naruszeniu należy odrzucić.
– W przedmiocie nadużycia władzy
164 Według orzecznictwa wydanie decyzji stanowi nadużycie władzy jedynie, jeśli na podstawie obiektywnych, właściwych i zgodnych
przesłanek okazuje się, że została wydana dla osiągnięcia innych celów niż te, na które się powołano (wyroki Sądu: z dnia
23 października 1990 r. w sprawie T‑46/89 Pitrone przeciwko Komisji, Rec. str. II‑577, pkt 71 oraz z dnia 6 marca 2002 r.
w sprawach połączonych T‑92/00 i T‑103/00 Diputación Foral de Álava i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1385, pkt 84).
165 W niniejszej sprawie Republika Włoska nie przedstawiła żadnego obiektywnego dowodu pozwalającego stwierdzić, że przy wykonywaniu
swoich uprawnień Komisja nadużyła władzy. Wobec powyższego nadużycie władzy nie zostało stwierdzone.
166 Z powyższego wynika, że zarzuty szósty i siódmy należy odrzucić. Skarga zostaje oddalona w całości jako w części niedopuszczalna,
a w pozostałej części bezzasadna.
W przedmiocie kosztów
167 Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Republika Włoska przegrała sprawę, należy ją obciążyć kosztami postępowania, zgodnie z żądaniem Komisji.
Z powyższych względów
SĄD (druga izba)
orzeka, co następuje:
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Republika Włoska zostaje obciążona kosztami postępowania.
Meij Forwood Pelikánová
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 12 grudnia 2007 r.
Sekretarz Pełniący obowiązki prezesa
E.Coulon A.W.H. Meij
Spis treści
Ramy prawne
Przepisy dotyczące wydatków kwalifikujących się do współfinansowania z funduszy
Przepisy dotyczące płatności ze środków funduszy
Przepisy dotyczące poświadczania wydatków
Przepisy dotyczące kontroli finansowej
Okoliczności leżące u podstawy sporu
Przebieg postępowania i żądania stron
W przedmiocie dopuszczalności
Argumenty stron
Ocena Sądu
W przedmiocie istoty sprawy
W przedmiocie trzeciego zarzutu opartego na naruszeniu procedury wydawania decyzji przez Komisję, jak również na naruszeniu
jej regulaminu wewnętrznego
Argumenty stron
Ocena Sądu
W przedmiocie czwartego zarzutu opartego na naruszeniu art. 32 rozporządzenia ogólnego i zasady nr 1 pkt 1 i 2 załącznika
do rozporządzenia nr 448/2004 oraz w przedmiocie piątego zarzutu opartego na naruszeniu przepisów dotyczących kwalifikowania
wydatków
Argumenty stron
Ocena Sądu
W przedmiocie ósmego zarzutu opartego na naruszeniu art. 9 rozporządzenia nr 438/2001 i w przedmiocie dziewiątego zarzutu
opartego na naruszeniu zasady uproszczenia
Argumenty stron
Ocena Sądu
W przedmiocie pierwszego zarzutu opartego na braku podstawy prawnej i naruszeniu przepisów regulujących kontrolę finansową
Argumenty stron
Ocena Sądu
W przedmiocie drugiego zarzutu opartego na całkowitym braku uzasadnienia
Argumenty stron
Ocena Sądu
W przedmiocie szóstego zarzutu, opartego na naruszeniu zasady proporcjonalności i na nadużyciu władzy oraz w przedmiocie siódmego
zarzutu opartego na naruszeniu rozporządzenia nr 448/2004, zasady równego traktowania i zasady pewności prawa, jak również
na kontradyktoryjnym charakterze zaskarżonych pism
Argumenty stron
Ocena Sądu
– W przedmiocie naruszenia rozporządzenia nr 448/2004
– W przedmiocie naruszenia zasady proporcjonalności, zasady równego traktowania i zasady pewności prawa
– W przedmiocie nadużycia władzy
W przedmiocie kosztów
* Język postępowania: włoski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło