T-309/04
WyrokTSUE2008-10-22CELEX: 62004TJ0309ECLI:EU:T:2008:457
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Wspólnot Europejskich naruszyła obowiązek uzasadnienia i obowiązek zbadania sprawy, uznając środki finansowe przyznane duńskiemu nadawcy publicznemu TV 2/Danmark za częściowo niezgodną pomoc państwa, w szczególności w zakresie kwalifikacji zasobów państwowych i proporcjonalności finansowania do potrzeb usług publicznych?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność decyzji Komisji, ponieważ Komisja uchybiła obowiązkowi uzasadnienia i obowiązkowi starannego zbadania sprawy. Po pierwsze, Komisja nie uzasadniła w sposób wystarczający, dlaczego wpływy z reklam z lat 1995-1996, przekazane TV 2 za pośrednictwem Funduszu TV 2, zostały zakwalifikowane jako zasoby państwowe. Po drugie, Komisja nie przeprowadziła rzetelnej analizy ekonomicznych i prawnych przyczyn ustalania kwoty opłat abonamentowych przekazywanych TV 2, ignorując analizy ekonomiczne przedstawione przez Królestwo Danii. Brak tej analizy uniemożliwił Komisji prawidłową ocenę proporcjonalności finansowania do potrzeb usług publicznych i uzasadnienie nakazu odzyskania pomocy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy finansowania duńskiego nadawcy publicznego TV 2/Danmark (TV 2) w latach 1995-2002. TV 2, obok Danmarks Radio (DR), jest jednym z dwóch nadawców publicznych w Danii, finansowanym częściowo z opłat abonamentowych i częściowo z wpływów z reklam. Konkurenci TV 2, SBS i Viasat, złożyli skargę do Komisji, twierdząc, że finansowanie TV 2 stanowi niedozwoloną pomoc państwa. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające i w decyzji 2006/217/WE stwierdziła, że pomoc państwa przyznana TV 2 jest częściowo zgodna, a częściowo niezgodna ze wspólnym rynkiem (w kwocie 628,2 mln DKK), nakazując Danii odzyskanie tej kwoty.Rozstrzygnięcie
1) Sprawy T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 i T‑336/04 zostają połączone do celów wydania wyroku.
2) Decyzja Komisji 2006/217/WE z dnia 19 maja 2004 r. w sprawie środków podjętych przez Danię na rzecz TV 2/Danmark jest nieważna.
3) TV 2/Danmark A/S, Królestwo Danii i Komisja poniosą indywidualnie własne koszty w sprawach T‑309/04 R i T‑317/04 R.
4) Komisja pokryje zarówno własne koszty w sprawach T‑309/04 i T‑317/04, jak i koszty TV 2/Danmark A/S i Królestwa Danii w tych sprawach.
5) Europejska Unia Nadawców, SBS TV A/S, SBS Danish Television Ltd i Viasat Broadcasting UK Ltd pokryją indywidualnie własne koszty w sprawie T‑309/04.
6) SBS TV A/S, SBS Danish Television Ltd i Viasat Broadcasting UK Ltd pokryją indywidualnie własne koszty poniesione zarówno jako strony główne, jak i jako interwenienci, w sprawach T‑329/04 i T‑336/04.
7) Viasat Broadcasting Ltd pokryje jedną dziesiątą kosztów poniesionych przez Komisję, TV 2/Danmark A/S, Królestwo Danii i Europejską Unię Nadawców w sprawie T‑329/04.
8) SBS TV A/S i SBS Danish Television Ltd pokryją jedną dziesiątą kosztów poniesionych przez Komisję, TV 2/Danmark A/S, Królestwo Danii i Europejską Unię Nadawców w sprawie T‑336/04.
9) Komisja, TV 2/Danmark A/S, Królestwo Danii i Europejska Unia Nadawców pokryją indywidualnie dziewięć dziesiątych własnych kosztów poniesionych w sprawach T‑329/04 i T‑336/04.Pełny tekst orzeczenia
Sprawy połączone T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 i T‑336/04
TV 2/Danmark A/S i in.
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich
Pomoc państwa – Środki przyjęte przez władze duńskie w stosunku do nadawcy publicznego TV 2 w celu sfinansowania powierzonej mu misji publicznej
– Środki uznane za pomoc państwa częściowo zgodną, a częściowo niezgodną ze wspólnym rynkiem – Skarga o stwierdzenie nieważności – Dopuszczalność – Interes prawny – Prawo do obrony – Usługi publicznej działalności nadawczej – Definicja i finansowanie – Zasoby państwowe – Obowiązek uzasadnienia – Obowiązek zbadania
Streszczenie wyroku
1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Interes prawny – Konieczność posiadania istniejącego i aktualnego interesu prawnego
(art. 230 WE)
2. Konkurencja – Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami w ogólnym interesie gospodarczym – Definicja usług w ogólnym
interesie gospodarczym – Uprawnienia dyskrecjonalne państw członkowskich
(art. 86 ust. 2 WE; protokół amsterdamski)
3. Pomoc przyznawana przez państwa – Decyzja Komisji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do środka
krajowego uznanego wstępnie za nową pomoc – Obowiązek uzasadnienia
(art. 88 ust. 2 WE; rozporządzenie Rady nr 659/1999, art. 6)
1. Skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy skarżący
ma interes w stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu.
Interes ten zakłada, że samo stwierdzenie nieważności takiego aktu będzie miało wiążące skutki prawne lub, używając innego
sformułowania, że w wyniku skargi strona skarżąca będzie mogła uzyskać jakąś korzyść.
Zatem beneficjent pomocy państwa ma interes prawny w podważeniu decyzji Komisji stwierdzającej, że wymieniona pomoc jest częściowo
zgodna, a częściowo niezgodna ze wspólnym rynkiem, jeśli analiza Komisji ujawnia wzajemne powiązania i nierozerwalną więź
między kwalifikacją prawną zgodności i niezgodności spornych środków ze wspólnym rynkiem wykluczające zbadanie dopuszczalności
skargi poprzez podział zaskarżonej decyzji na dwie części: jedną uznającą sporne środki za częściowo niezgodne ze wspólnym
rynkiem, a drugą uznającą je za częściowo zgodne ze wspólnym rynkiem.
Ponadto interes prawny, który winien istnieć i być aktualny oraz który podlega ocenie na dzień wniesienia skargi, można wywieść
z istnienia udowodnionego „ryzyka”, iż na sytuację prawną skarżących może wpłynąć wszczęcie postępowań sądowych, bądź z tego,
że „ryzyko” postępowań sądowych jest rzeczywiste i aktualne.
(por. pkt 67, 68, 72–74, 79)
2. Państwa członkowskie posiadają szerokie uprawnienia uznaniowe w kwestii definicji tego, co uważają za usługi świadczone w ogólnym
interesie gospodarczym. Dlatego definicja tych usług może zostać podana w wątpliwość przez Komisję jedynie w przypadku oczywistego
błędu.
Przyznanego państwom członkowskim uprawnienia do ustalenia szerokiej definicji nadawczych usług świadczonych w ogólnym interesie
gospodarczym, obejmującej także nadawanie programów skierowanych do ogólnego odbiorcy, nie może podważyć okoliczność, że nadawca
świadczący usługi publiczne prowadzi ponadto działalność handlową, w szczególności polegającą na sprzedaży przestrzeni reklamowych.
Takie podważenie sprowadzałoby się bowiem do uzależnienia samej definicji usług nadawczych świadczonych w ogólnym interesie
gospodarczym od sposobu ich finansowania. Tymczasem usługa świadczona w ogólnym interesie gospodarczym określana jest ex hypothesi
przez wzgląd na interes ogólny, któremu służy, a nie na środki, które zapewniają jej świadczenie.
(por. pkt 101, 107, 108)
3. Zgodnie z art. 6 rozporządzenia nr 659/1999 o „postępowaniu w sprawach z zakresu pomocy państwa”, gdy Komisja decyduje o wszczęciu
formalnego postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do środka krajowego, decyzja o wszczęciu może ograniczyć się do podsumowania
odpowiednich kwestii faktycznych i prawnych, „wstępnej oceny” w przedmiocie środka państwowego mającej na celu ustalenie,
czy ma on charakter pomocy, i przedstawienia powodów, które wzbudzają wątpliwości co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem.
Zgodnie z wymienionym art. 6 decyzja o wszczęciu postępowania musi umożliwić zainteresowanym skuteczne wzięcie udziału w formalnym
postępowaniu wyjaśniającym, w trakcie którego będą mieli możliwość przedstawienia swych argumentów. W tym celu wystarczy,
aby zainteresowani znali rozumowanie, które doprowadziło Komisję do wstępnego uznania, że badany środek może stanowić nową
pomoc niezgodną ze wspólnym rynkiem.
(por. pkt 138, 139)
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (piąta izba)
z dnia 22 października 2008 r.(*)
Pomoc państwa – Środki przyjęte przez władze duńskie w stosunku do nadawcy publicznego TV 2 w celu sfinansowania powierzonej mu misji publicznej
– Środki uznane za pomoc państwa częściowo zgodną a częściowo niezgodną ze wspólnym rynkiem – Skarga o stwierdzenie nieważności – Dopuszczalność – Interes prawny – Prawo do obrony – Usługi publicznej działalności nadawczej – Definicja i finansowanie – Zasoby państwowe – Obowiązek uzasadnienia – Obowiązek zbadania
W sprawach połączonych T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 i T‑336/04
TV 2/Danmark A/S, z siedzibą w Odense (Dania), reprezentowana przez adwokatów O. Koktvedgaarda i M. Thorningera,
strona skarżąca w sprawie T‑309/04,
popierana przez
Union européenne de radio-télévision (UER), z siedzibą w Grand-Saconnex (Szwajcaria), reprezentowaną przez adwokata A. Carneluttiego,
interwenient w sprawie T‑309/04,
Królestwo Danii, reprezentowane przez J. Moldego, działającego w charakterze pełnomocnika, wspieranego przez adwokatów P. Beringa i K. Lundgaarda
Hansena,
strona skarżąca w sprawie T‑317/04,
Viasat Broadcasting UK Ltd, z siedzibą w West Drayton, Middlesex (Zjednoczone Królestwo), reprezentowaną przez adwokatów S. Hjelmborga i M. Honorégo,
strona skarżąca w sprawie T‑329/04,
popierana przez
SBS TV A/S, dawną TV Danmark A/S, z siedzibą w Skovlunde (Dania),
i
SBS Danish Television Ltd, dawną Kanal 5 Denmark Ltd, z siedzibą w Hounslow, Middlesex (Zjednoczone Królestwo),
reprezentowane przez adwokatów D. Vandermeerscha, K.U. Karla i H. Peytza,
interwenienci w sprawie T‑329/04,
SBS TV A/S,
SBS Danish Television Ltd,
skarżący w sprawie T‑336/04,
popierane przez
Viasat Broadcasting UK Ltd,
interwenient w sprawie T‑336/04,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej w sprawach połączonych T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 przez H. Støvlbæka i M. Niejahra, w sprawie T‑329/04
także przez N. Kahna oraz w sprawie T‑336/04 przez N. Kahna i M. Niejahra, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana w sprawach połączonych T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 i T‑336/04,
popieranej przez
SBS TV A/S,
SBS Danish Television Ltd,
Viasat Broadcasting UK Ltd,
interwenienci w sprawie T‑309/04,
i przez
Królestwo Danii,
TV 2/Danmark A/S
oraz
Union européenne de radio-télévision (UER)
interwenienci w sprawach T‑329/04 i T‑336/04,
mających za przedmiot, w sprawach T‑309/04 i T‑317/04, wnioski o stwierdzenie nieważności, tytułem roszczenia głównego, decyzji
Komisji 2006/217/WE z dnia 19 maja 2004 r. w sprawie środków podjętych przez Danię na rzecz TV 2/Danmark (Dz.U. 2006, L 85,
s. 1, sprostowanie w Dz.U. 2006, L 368, s. 112), oraz, pomocniczo, art. 2 tej decyzji lub ust. 3 i 4 tego artykułu oraz, w sprawach
T‑329/04 i T‑336/04, wnioski o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji w zakresie, w jakim stwierdza ona istnienie pomocy
państwa częściowo zgodnej ze wspólnym rynkiem,
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (piąta izba),
w składzie: M. Vilaras (sprawozdawca), prezes, E. Martins Ribeiro i K. Jürimäe, sędziowie,
sekretarz: C. Kristensen, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniach 7 i 8 listopada 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Ramy prawne
1 Artykuł 16 WE stanowi:
„Bez uszczerbku dla artykułów 73 [WE], 86 [WE] i 87 [WE] oraz zważywszy na miejsce, jakie usługi świadczone w ogólnym interesie
gospodarczym zajmują wśród wspólnych wartości Unii, jak również ich znaczenie we wspieraniu jej spójności społecznej i terytorialnej,
Wspólnota i państwa członkowskie, każde w granicach swych kompetencji i w granicach stosowania niniejszego traktatu, zapewniają,
aby te usługi funkcjonowały na podstawie zasad i na warunkach, które pozwolą im wypełniać ich zadania”.
2 Artykuł 86 ust. 2 WE stanowi:
„Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym lub mające charakter monopolu
skarbowego podlegają normom niniejszego traktatu, zwłaszcza regułom konkurencji, w granicach, w jakich ich stosowanie nie
stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań im powierzonych. Rozwój handlu nie może być naruszony
w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Wspólnoty”.
3 Artykuł 87 ust. 1 WE stanowi:
„Z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w niniejszym traktacie wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie
lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie
niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa
na wymianę handlową między państwami członkowskimi”.
4 Artykuł 311 WE stanowi:
„Protokoły załączone do niniejszego traktatu za wspólnym porozumieniem państw członkowskich stanowią jego integralną część”.
5 Protokół w sprawie systemu publicznego nadawania w państwach członkowskich (Dz.U. 1997, C 340, s. 109, zwany dalej „protokołem
amsterdamskim”), włączony do traktatu WE traktatem z Amsterdamu, stanowi:
„[Państwa członkowskie], zgodne, że system publicznego nadawania w państwach członkowskich jest bezpośrednio związany z demokratycznymi,
społecznymi i kulturalnymi potrzebami każdego społeczeństwa oraz z potrzebą zachowania pluralizmu w mediach, uzgodniły następujące
postanowienia interpretacyjne, które zostają załączone do traktatu [WE]:
Postanowienia traktatu [WE] nie naruszają kompetencji państw członkowskich do zapewnienia finansowania usług publicznego nadawania
w zakresie, w jakim takie finansowanie przyznaje się organizacjom nadawczym do celów wypełnienia misji publicznej, która została
powierzona, określona i zorganizowana przez każde państwo członkowskie, oraz w zakresie, w jakim takie finansowanie nie wpływa
na warunki handlowe i konkurencję w Unii w sposób, który byłby sprzeczny ze wspólnym interesem, przy uwzględnieniu konieczności
realizacji mandatu tej misji publicznej” [tłumaczenie nieoficjalne].
6 W dniu 15 listopada 2001 r. Komisja opublikowała komunikat w sprawie udzielania pomocy państwa dla radiofonii i telewizji
publicznej (Dz.U. C 320, s. 5, zwany dalej „komunikatem w sprawie nadawania”), w którym podała do wiadomości zasady, którymi
instytucja ta kieruje się przy stosowaniu art. 87 WE oraz art. 86 ust. 2 WE w odniesieniu do finansowania przez państwo nadawców
publicznych.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporów
7 W Danii działają dwaj nadawcy publiczni, a mianowicie Danmarks Radio (zwany dalej „DR”) i TV 2/Danmark (zwany dalej „TV 2”),
który dla celów księgowych i skarbowych został z dniem 1 stycznia 2003 r. przekształcony w TV 2/Danmark A/S (zwaną dalej „TV 2
A/S”). DR jest niemal wyłącznie finansowany ze środków pochodzących z opłat abonamentowych. TV 2 jest w części finansowany
ze środków pochodzących z opłat abonamentowych, a w części z wpływów z reklam.
8 TV 2 powstał w 1986 r. na mocy lov om ændring af lov om radio- og fjernsynsvirksomhed (ustawy zmieniającej ustawę w sprawie
usług nadawczych) nr 335 z dnia 4 czerwca 1986 r. (zwanej dalej „ustawą z 1986 r. powołującą do życia TV 2”) jako autonomiczna
niezależna instytucja. TV 2 rozpoczął nadawanie na całym terytorium Danii w dniu 1 października 1988 r. Emituje program telewizji
naziemnej TV 2, a w roku 2000 uruchomił także kanał satelitarny TV 2 Zulu. Pod koniec roku 2002 TV 2 Zulu z kanału publicznego
przekształcił się w kanał komercyjny typu pay-TV.
9 Oprócz nadawców publicznych na całości duńskiego rynku telewizyjnego działają: grupa tworzona przez spółki SBS TV A/S i SBS
Danish Television Ltd (zwane dalej odpowiednio „SBS A/S” i „SBS Ltd”, a jako całość „SBS”) oraz spółka Viasat Broadcasting
UK Ltd (zwana dalej „Viasat”).
10 SBS A/S i SBS Ltd należą do SBS Broadcasting S.A., spółki luksemburskiej zarządzającej stacjami radiowymi i telewizyjnymi
w kilku państwach członkowskich.
11 SBS A/S, dawniej TV Danmark A/S, nadaje od kwietnia 1997 r. drogą naziemną na kanale komercyjnym TV Danmark 2. Audycje stacji
TV Danmark 2, zlokalizowanej w Kopenhadze, są następnie przesyłane drogą satelitarną do niektórych operatorów sieci kablowych
i prywatnych domów duńskich w systemie DTH [DirectToHome (system satelitarnego nadawania bezpośrednio do domu)] na pozostałym
terytorium kraju.
12 SBS Ltd, dawniej Kanal 5 Denmark Ltd, utworzona w 1999 r. pod nazwą TV Danmark 1 Ltd i tak nazywana do 2004 r., nadaje od
dnia 1 stycznia 2000 r. drogą satelitarną z terytorium Zjednoczonego Królestwa, na mocy licencji prawa brytyjskiego, na kanale
telewizji komercyjnej Kanal 5 (początkowo zwanym TV Danmark 1).
13 Viasat należy do Modern Times Group (MTG), multinarodowej grupy prowadzącej działalność w sektorze mediów. Na mocy zezwolenia
brytyjskiego Viasat prowadzi działalność nadawczą w Danii od 1992 r. na kanałach satelitarnych TV3 i TV3+.
14 SBS i Viasat są konkurentami TV 2 na krajowym rynku reklamy telewizyjnej.
15 Duńskie zasady odnoszące się do określania misji publicznej TV 2 zostały określone na okres 1995–2002 w lov om radio- og fjernsynsvirksomhed
(ustawie dotyczącej usług nadawczych) nr 1065 z dnia 23 grudnia 1992 r. wraz z późniejszymi zmianami, której tekst jednolity
został opublikowany z nr 578 w dniu 24 czerwca 1994 r. (zwanej dalej „ustawą w sprawie nadawania”). Zasady te zostały opisane
szerzej i doprecyzowane w statucie TV 2.
16 W piśmie z dnia z 5 kwietnia 2000 r. do Komisji wpłynęła skarga SBS dotycząca finansowania TV 2 przez Królestwo Danii. Spotkanie
ze skarżącą odbyło się w dniu 3 maja 2000 r.
17 W pismach z dnia 28 lutego 2001 r., 3 maja 2001 r. i 11 grudnia 2001 r. skarżąca dostarczyła dodatkowych informacji.
18 W piśmie z dnia 5 czerwca 2002 r. służby Komisji przesłały do władz duńskich pisemną prośbę o udzielenie informacji, na którą
władze duńskie odpowiedziały pismem z dnia 10 lipca 2002 r. W dniu 25 października 2002 r. i 19 listopada 2002 r. odbyły się
dwa spotkania z władzami duńskimi. Władze te dostarczyły dodatkowych informacji w pismach z dnia 19 listopada 2002 r. i 3 grudnia
2002 r.
19 Pismem z dnia 24 stycznia 2003 r. Komisja powiadomiła Królestwo Danii o swej decyzji wszczęcia postępowania zgodnie z procedurą
określoną w art. 88 ust. 2 traktatu WE w przedmiocie finansowania TV 2 przez to państwo (zwanej dalej „decyzją o wszczęciu
postępowania”).
20 Decyzja Komisji o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 14 marca 2003 r. (Dz.U. C 59, s. 2). Komisja wezwała zainteresowane podmioty do zgłoszenia ich uwag na temat spornego
środka.
21 Komisja otrzymała uwagi od władz duńskich w piśmie z dnia 24 marca 2003 r., a także inne informacje w pismach z dnia 19 grudnia
2003 r. i 15 marca 2004 r. Otrzymała ona również uwagi licznych innych zainteresowanych podmiotów. SBS przesłała swoje uwagi
w piśmie z dnia 11 kwietnia 2003 r. Association des télévisions commerciales européennes (ACT) (Europejskie Stowarzyszenie
Telewizji Komercyjnych) przysłało swoje uwagi w piśmie z dnia 14 kwietnia 2003 r. Nadawcy komercyjni Antena 3 TV i Gestevisión
Telecinco przysłali swoje uwagi w dniu 16 kwietnia 2003 r. Viasat przesłała swe uwagi w dniu 14 kwietnia 2003 r. Pismem z dnia
4 lipca 2003 r. Komisja przesłała powyższe uwagi Królestwu Danii, które ustosunkowało się do nich w piśmie z dnia 12 września
2003 r.
22 Komisja otrzymała dalsze informacje od SBS w pismach z dnia 15 grudnia 2003 r. i z dnia 6 stycznia 2004 r. W dniu 17 grudnia
2003 r. Komisja spotkała się z SBS, zaś w dniu 9 lutego 2004 r. z władzami duńskimi, które w piśmie z dnia 15 marca 2004 r.
przedstawiły swoje uwagi na temat dodatkowych informacji dostarczonych przez SBS.
23 W dniu 17 grudnia 2003 r. odbyło się zgromadzenie ogólne, na którym na mocy ustawy duńskiej nr 438 z dnia 10 czerwca 2003 r.
w sprawie TV 2 A/S powołano do życia rzeczoną TV 2 A/S ze skutkami prawnymi w zakresie księgowym i podatkowym od dnia 1 stycznia
2003 r.
24 W decyzji 2006/217/WE z dnia 19 maja 2004 r. w sprawie środków podjętych przez Danię na rzecz TV 2/Danmark (Dz.U. 2006, L 85,
s. 1, sprostowanie w Dz.U. 2006, L 368, s. 112, zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”) Komisja stwierdziła, że „[p]omoc państwa
przyznana w latach 1995–2002 na rzecz TV 2/DANMARK w formie środków z opłat abonamentowych i innych środków opisanych w niniejszej
decyzji jest zgodna ze wspólnym rynkiem zgodnie z art. 86 ust. 2 WE, z wyjątkiem kwoty 628,2 mln [koron duńskich]” (art. 1
zaskarżonej decyzji).
25 Komisja zobowiązała Królestwo Danii do odzyskania powyższej sumy od TV 2 A/S wraz z odsetkami (art. 2 zaskarżonej decyzji).
26 W piśmie z dnia 23 lipca 2004 r. Królestwo Danii przesłało Komisji projekt dokapitalizowania TV 2 A/S. Projekt ten, w kwestii
środków finansowanych przez państwo, przewidywał wkład kapitałowy w wysokości 440 mln koron duńskich (DKK) oraz przekształcenie
w kapitał pożyczki państwowej w wysokości 394 mln DKK.
27 W decyzji z dnia 6 października 2004 r. [C (2004) 3632 końcowy] w sprawie pomocy państwa N 313/2004 dotyczącej dokapitalizowania
TV 2/Danmark A/S (Dz.U. 2005, C 172, s. 3, zwanej dalej „decyzją o dokapitalizowaniu”) Komisja uznała, że „przewidziany wkład
kapitałowy w wysokości 440 mln DDK oraz przekształcenie długu w kapitał własny są konieczne do zrekonstruowania kapitału,
którego TV 2 będzie po przekształceniu w spółkę akcyjną potrzebować, aby móc wypełniać swą misję publiczną” (motyw 53 decyzji
o dokapitalizowaniu). W konsekwencji Komisja postanowiła „stwierdzić, że wszelkie środki pomocy państwa, które są związane
z przewidzianym dokapitalizowaniem TV 2 [A/S], są zgodne ze wspólnym rynkiem w myśl art. 86 ust. 2 WE” (motyw 55 decyzji o dokapitalizowaniu)
[tłumaczenie nieoficjalne].
28 Decyzja o dokapitalizowaniu stanowi przedmiot dwóch skarg o stwierdzenie nieważności, wniesionych przez SBS i Viasat i zarejestrowanych
odpowiednio pod numerami zawisłych aktualnie przed Sądem spraw T‑12/05 i T‑16/06.
Przebieg postępowania
Sprawy T‑309/04 i T‑317/04
29 Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu odpowiednio 28 lipca i 3 sierpnia 2004 r. TV 2 A/S i Królestwo Danii wnieśli skargi
odpowiednio w sprawach T‑309/04 i T‑317/04.
30 W odrębnych aktach złożonych w sekretariacie Sądu w dniach 3 i 17 sierpnia 2004 r. i zarejestrowanych pod sygnaturami akt
spraw T‑317/04 R i T‑309/04 R Królestwo Danii i TV 2 A/S, odpowiednio, złożyli wnioski o zastosowanie środków tymczasowych
zmierzających do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednakże w związku z wycofaniem owych wniosków przez strony powyższe
sprawy zostały wykreślone z rejestru na mocy zarządzenia prezesa Sądu z dnia 14 grudnia 2004 r.
31 W swej skardze Królestwo Danii wniosło o połączenie spraw T‑309/04 i T‑317/04. TV 2 A/S i Komisja nie zgłosiły sprzeciwu wobec
tego wniosku.
32 W piśmie złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 2 grudnia 2004 r. Viasat wniosła o dopuszczenie jej do udziału w sprawie T‑317/04
w charakterze interwenta po stronie Komisji.
33 W piśmie z dnia 17 stycznia 2005 r. Królestwo Danii złożyło wniosek o zachowanie poufności niektórych fragmentów skargi i linii
obrony w sprawie T‑317/04 wobec Viasat. Jednakże wobec faktu, iż wniosek Viasat o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze
interwenienta został oddalony postanowieniem prezesa piątej izby z dnia 13 kwietnia 2005 r., powyższy wniosek o zachowanie
poufności został umorzony postanowieniem prezesa piątej izby w dniu 1 marca 2007 r.
34 W pismach złożonych w sekretariacie Sądu w dniach 2, 10 i 13 grudnia 2004 r. odpowiednio Viasat i SBS wnieśli o dopuszczenie
ich do udziału w sprawie T‑309/04 w charakterze interwenientów po stronie Komisji, zaś Union européenne de radio-télévision
(UER) (Europejska Unia Nadawców) wniosła o dopuszczenie jej do udziału w tej sprawie w charakterze interwenienta po stronie
TV 2 A/S.
35 Na mocy postanowień prezesa piątej izby Sądu z dnia 18 kwietnia i 6 czerwca 2005 r. powyższe wnioski Viasat, SBS i UER zostały
uwzględnione.
36 W pismach z dnia 14 stycznia i 13 lutego 2005 r. TV 2 A/S wniosła o zachowanie poufności niektórych fragmentów skargi i linii
obrony w sprawie T‑309/04 wobec interwenientów. Interwenienci nie zgłosili sprzeciwu.
37 Mocą postanowienia z dnia 1 marca 2007 r. prezes piątej izby Sądu uwzględnił powyższe wnioski o zachowanie poufności.
38 W piśmie z dnia 8 listopada 2005 r. SBS wniosła o połączenie sprawy T‑336/04 (SBS A/S i SBS Ltd przeciwko Komisji) z niniejszymi
sprawami oraz ze sprawą T‑329/04 (Viasat przeciwko Komisji). Wszystkie podmioty występujące w sprawie – z wyjątkiem UER –
przedstawiły swe uwagi w przedmiocie owego wniosku o połączenie spraw.
39 W odpowiedzi na pytanie Sądu na piśmie z dnia 24 października 2006 r. Królestwo Danii i TV 2 A/S złożyli w dniu 10 listopada
2006 r. uwagi w kwestii zachowania swojego interesu prawnego po wydaniu decyzji o dokapitalizowaniu.
Sprawa T‑329/04
40 W piśmie złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 2 sierpnia 2004 r. Viasat wniosła skargę w sprawie T‑329/04.
41 W pismach z dnia 18 listopada, 1 i 14 grudnia 2004 r., odpowiednio, Królestwo Danii, TV 2 A/S, UER i British Broadcasting
Corp. (BBC) wnieśli o dopuszczenie ich do sprawy w charakterze interwenientów po stronie Komisji.
42 W piśmie z dnia 9 grudnia 2004 r. SBS wniosła o dopuszczenie jej do sprawy w charakterze interwenienta po stronie Viasat.
43 Postanowieniami prezesa piątej izby Sądu z dnia 18 kwietnia i 6 czerwca 2005 r. Królestwo Danii, TV 2 A/S i UER zostali dopuszczeni
do udziału w sprawie w charakterze interwenientów po stronie Komisji, a SBS została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze
interwenienta po stronie Viasat, zaś wniosek BBC został oddalony.
44 W pismach z dnia 6 i 17 grudnia 2004 r., 18 stycznia, 1 marca i 30 maja 2005 r. Viasat wniosła o zachowanie poufności niektórych
fragmentów skargi oraz o sprostowanie repliki złożonej w dniu 12 maja 2005 r. wobec interwenientów. Niektórzy spośród interwenientów
zgłosili sprzeciw wobec powyższych wniosków.
45 W piśmie z dnia 8 listopada 2005 r. SBS złożyła wniosek o połączenie niniejszej sprawy ze sprawami T‑309/04, T‑317/04 i T‑329/04.
Wszystkie podmioty występujące w sprawie – z wyjątkiem UER – przedstawiły swe uwagi w przedmiocie owego wniosku o połączenie
spraw.
46 Mocą postanowienia z dnia 1 marca 2007 r. prezes piątej izby Sądu częściowo uwzględnił wnioski o zachowanie poufności.
Sprawa T‑336/04
47 W piśmie złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 13 sierpnia 2004 r. SBS wniosła skargę w sprawie T‑336/04.
48 W pismach z dnia 18 listopada, 1, 13 i 14 grudnia 2004 r., odpowiednio, Królestwo Danii, TV 2 A/S, UER i BBC wnieśli o dopuszczenie
ich do sprawy w charakterze interwenientów po stronie Komisji.
49 W piśmie z dnia 1 grudnia 2004 r. Viasat wniosła o dopuszczenie jej do sprawy w charakterze interwenienta po stronie SBS.
50 Postanowieniami prezesa piątej izby Sądu z dnia 15 kwietnia i 10 maja 2005 r. Królestwo Danii, TV 2 A/S i UER zostali dopuszczeni
do udziału w sprawie w charakterze interwenientów po stronie Komisji, a Viasat została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze
interwenienta po stronie SBS, zaś wniosek BBC został oddalony.
51 W pismach z dnia 29 grudnia 2004 r., 18 marca, 20 kwietnia, 27 maja i 8 lipca 2005 r. SBS wniosła o zachowanie poufności niektórych
fragmentów skargi, linii obrony i repliki wobec interwenientów. Niektórzy spośród interwenientów zgłosili sprzeciw wobec powyższych
wniosków.
52 W piśmie z dnia 8 listopada 2005 r. SBS złożyła wniosek o połączenie sprawy T‑336/04 ze sprawami T‑309/04, T‑317/04 i T‑329/04.
Wszystkie podmioty występujące w sprawie – z wyjątkiem UER – przedstawiły swe uwagi w przedmiocie owego wniosku o połączenie
spraw.
53 Mocą postanowienia z dnia 1 marca 2007 r. prezes piątej izby Sądu częściowo uwzględnił wnioski o zachowanie poufności.
54 Po wysłuchaniu uwag stron na temat połączenia spraw Sąd uznał, w trybie art. 50 § 1 regulaminu Sądu, iż należy połączyć sprawy
T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 i T‑336/04 do wydania wyroku kończącego postępowanie w sprawie.
Żądania stron
55 W sprawie T‑309/04 TV 2 A/S, popierana przez UER – z wyjątkiem kwestii kosztów postępowania – wnosi do Sądu:
– o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
– pomocniczo, o stwierdzenie nieważności art. 2 zaskarżonej decyzji;
– w dalszej kolejności, pomocniczo, o obniżenie kwoty ustanowionej w końcowej części art. 1 zaskarżonej decyzji i w art. 2 ust. 1
tej decyzji, o co najmniej 167 mln DKK ze skutkiem od 1997 r. i o zniesienie żądania odsetek, o których mowa w art. 2 ust. 3
i 4 zaskarżonej decyzji;
– o obciążenie Komisji kosztami postępowania.
56 W sprawie T‑317/04 Królestwo Danii wnosi do Sądu:
– o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
– pomocniczo, o stwierdzenie nieważności art. 2 zaskarżonej decyzji;
– w dalszej kolejności, pomocniczo, o stwierdzenie nieważności art. 2 ust. 3 i 4 zaskarżonej decyzji;
– o obciążenie Komisji kosztami postępowania.
57 W sprawach T‑309/04 i T‑317/04 Komisja, popierana w pierwszej ze spraw przez Viasat i SBS, wnosi do Sądu o:
– oddalenie skarg;
– obciążenie skarżących kosztami postępowania.
58 W sprawie T‑329/04 Viasat, popierana przez SBS, wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności art. 1 zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim orzeka ona o zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem
w trybie art. 86 ust. 2 WE;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
59 W sprawie T‑336/04 SBS, popierana przez Viasat, wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności art. 1 zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Komisja stwierdza, że pomoc przyznana TV 2 w latach
1995–2002, w formie wpływów z opłat abonamentowych i innych środków wymienionych w decyzji, jest zgodna ze wspólnym rynkiem
w trybie art. 86 ust. 2 WE;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
60 W sprawach T‑329/04 i T‑336/04 Komisja, popierana przez Królestwo Danii, TV 2 A/S i UER, wnosi do Sądu o:
– oddalenie skarg;
– obciążenie skarżących kosztami postępowania.
Co do prawa
W przedmiocie dopuszczalności skarg w sprawach T‑309/04 i T‑317/04
61 W swych odpowiedziach na skargi Komisja zastanawia się nad istnieniem po stronie Królestwa Danii i TV 2 A/S interesu prawnego
w odniesieniu do zaskarżonej decyzji. Komisja uważa, że ta decyzja wraz z decyzją o dokapitalizowaniu wywiera pozytywne skutki
dla tych skarżących.
62 Uwzględniając, że niespełnienie wymogów dopuszczalności skargi, a w szczególności brak interesu prawnego, stanowią przesłanki
niedopuszczalności skargi z powodu bezwzględnych przeszkód procesowych (postanowienie Trybunału z dnia 7 października 1987 r.
w sprawie 108/86 D.M. przeciwko Radzie i EKES, Rec. s. 3933, pkt 10 oraz postanowienie prezesa Sądu z dnia 27 marca 2003 r.
w sprawie T‑398/02 R Linea GIG przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1139, pkt 45), do Sądu należy ustalenie z urzędu, czy skarżące
mają interes w stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji (postanowienie Sądu z dnia 10 marca 2005 r. w sprawach połączonych
T‑228/00, T‑229/00, T‑242/00, T‑243/00, od T‑245/00 do T 248/00, T‑250/00, T‑252/00, od T‑256/00 do T‑259/00, T‑265/00, T‑267/00,
T‑268/00, T‑271/00, od T‑274/00 do T‑276/00, T‑281/00, T‑287/00 i T‑296/00 Gruppo ormeggiatori del porto di Venezia i in.
przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑787, pkt 22, oraz wyrok Sądu z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie T‑141/03 Sniace przeciwko
Komisji, Zb.Orz. s. II‑1197, pkt 22).
63 Tytułem wstępu należy przypomnieć, że art. 230 WE dokonuje jednoznacznego rozróżnienia między prawem instytucji wspólnotowych
i państw członkowskich do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności, z jednej strony, a prawem osób fizycznych i prawnych
do wniesienia takiej skargi, z drugiej strony. W szczególności drugi akapit tego artykułu przyznaje każdemu państwu członkowskiemu
prawo do podważenia, w trybie skargi o stwierdzenie nieważności, zgodności z prawem decyzji Komisji, bez wymogu uzasadniania
istnienia interesu prawnego. Państwo członkowskie nie ma zatem obowiązku wykazania, że podważany przez nie akt Komisji wywołał
skutki prawne wobec niego, aby jego skargę można było uznać za dopuszczalną. Jednakże aby akt Komisji mógł stać się przedmiotem
skargi państwa członkowskiego o stwierdzenie jego nieważności, konieczne jest, aby miał on na celu wywołanie skutków prawnych
(zob. postanowienie Trybunału z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie C‑208/99 Portugalia przeciwko Komisji, Rec. s. I‑9183,
pkt 22–24, i przytoczone tam orzecznictwo).
64 Ponieważ mamy tu do czynienia ze skargą wniesioną przez Królestwo Danii, a zatem w świetle treści art. 230 akapit drugi WE
oraz w świetle wspomnianego w poprzednim punkcie orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że ta strona skarżąca, z samego już powodu
bycia państwem członkowskim, ma prawo do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności.
65 Bezsporne jest bowiem, że zaskarżona decyzja jest aktem decyzyjnym w tym sensie, iż wywołuje ona wiążące skutki prawne.
66 W tych okolicznościach twierdzenie Komisji, że rzeczywisty skutek zaskarżonej decyzji i decyzji o dokapitalizowaniu jest w ostatecznym
rozrachunku pozytywny dla Królestwa Danii, przez co państwo to nie ma interesu prawnego w ich zaskarżaniu, jest pozbawiony
znaczenia. W każdym zresztą wypadku takie twierdzenie Komisji wychodzi z niezweryfikowanego jak na razie założenia, że Sąd
nie stwierdzi nieważności decyzji o dokapitalizowaniu w ramach zawisłych przed nim spraw wniesionych w przedmiocie tej decyzji
przez SBS (sprawa T‑12/05) i przez Viasat (sprawa T‑16/05).
67 Co się tyczy skargi wniesionej przez TV 2 A/S, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem skarga o stwierdzenie
nieważności wniesiona przez osobę fizyczną lub prawną jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy skarżący ma interes w stwierdzeniu
nieważności zaskarżonego aktu. Konieczne jest, by interes ten istniał i był aktualny, przy czym podlega on ocenie na dzień
wniesienia skargi (ww. w pkt 62 wyrok Sądu w sprawie Sniace przeciwko Komisji, pkt 25, oraz wyrok Sądu z dnia 20 września
2007 r. w sprawie T‑136/05 Salvat père & fils i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑4063, pkt 34).
68 Interes ten zakłada, że samo stwierdzenie nieważności takiego aktu będzie miało wiążące skutki prawne lub, używając innego
sformułowania, że w wyniku skargi strona skarżąca będzie mogła uzyskać jakąś korzyść (zob. wyrok Sądu z dnia 28 września 2004 r.
w sprawie T‑310/00 MCI przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑3253, pkt 44 oraz przytoczone tam orzecznictwo).
69 W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji Komisja najpierw orzekła, że środki finansowe przyznane TV 2
powinny być uznane za pomoc państwa, a następnie zbadała, czy środki te mogły być uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem przy
uwzględnieniu wymogów ustanowionych w art. 86 ust. 2 WE, co w tym przypadku oznaczało zbadanie, czy dofinansowanie publiczne
jest proporcjonalne do potrzeb wynikających ze świadczenia usług publicznych. Komisja doszła do wniosku, że pomoc państwa
przyznana w latach 1995–2002 na rzecz TV 2 w formie środków z opłat abonamentowych i innych środków opisanych w niniejszej
decyzji jest zgodna ze wspólnym rynkiem zgodnie z art. 86 ust. 2 WE, z wyjątkiem kwoty 628,2 mln DKK (art. 1 zaskarżonej decyzji).
70 TV 2 A/S jest przedsiębiorcą wskazanym w zaskarżonej decyzji jako rzeczywisty beneficjent środków uznanych za pomoc częściowo
niezgodną ze wspólnym rynkiem, a zatem to wobec tego przedsiębiorcy został nałożony na Królestwo Danii obowiązek odzyskania
pomocy (motyw 163 i art. 2 zaskarżonej decyzji). Nadto bezsporne jest, że TV 2 A/S rzeczywiście przekazała Królestwu Danii
całość kwot należnych w wykonaniu owego obowiązku odzyskania pomocy.
71 Należy uznać, że w tych okolicznościach TV 2 A/S ma interes prawny w podważeniu zaskarżonej decyzji zarówno celem uzyskania
całkowitego stwierdzenia jej nieważności, jak i celem stwierdzenia jej nieważności w części.
72 W tym względzie należy podkreślić po pierwsze, że niniejsza sprawa, która dotyczy decyzji stwierdzającej istnienie pomocy
częściowo zgodnej a częściowo niezgodnej ze wspólnym rynkiem, różni się od spraw, które doprowadziły do wydania wyroków orzekających
w pewnych okolicznościach o niedopuszczalności skargi wobec braku interesu prawnego w zaskarżeniu przez beneficjenta pomocy
decyzji Komisji uznającej dany środek pomocowy za całkowicie zgodny ze wspólnym rynkiem (wyrok Sądu z dnia 30 stycznia 2002 r.
w sprawie T‑212/00 Nuove Industrie Molisane przeciwko Komisji, Rec. s. II‑347, oraz ww. w pkt 62 powyżej wyrok w sprawie Sniace
przeciwko Komisji).
73 Po drugie należy stwierdzić, że okoliczności, w jakich Komisja w niniejszej sprawie badała zgodność spornej pomocy, wykluczają
zbadanie dopuszczalności skargi TV 2 A/S poprzez podział zaskarżonej decyzji na dwie części: jedną uznającą sporne środki
za pomoc państwa częściowo niezgodną ze wspólnym rynkiem, a drugą uznającą je za pomoc państwa częściowo zgodną ze wspólnym
rynkiem.
74 W zaskarżonej decyzji Komisja sprawdziła, czy całość rozpatrywanych środków dofinansowania przez państwo stanowiła w okresie
objętym dochodzeniem kwotę przekraczającą koszty netto świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym. Instytucja przeanalizowała
zatem w sposób ogólny rzeczone środki, a następnie dokonała obliczenia, które w ostatecznym rozrachunku doprowadziło do ujawnienia
nadpłaty pomocy w wysokości 628,2 mln DKK, która została uznana za niezgodną ze wspólnym rynkiem, co następnie pozwoliło na
określenie kwoty pomocy zgodnej ze wspólnym rynkiem. W ten sposób analiza Komisji ujawnia wzajemne powiązania i nierozerwalną
więź między kwalifikacją prawną zgodności i niezgodności spornych środków ze wspólnym rynkiem.
75 Dlatego sytuacja ta odróżnia się także od tej, która doprowadziła sąd wspólnotowy do uznania za niedopuszczalną, z powodu
braku interesu prawnego, skargę wniesioną przez beneficjenta pomocy w przedmiocie decyzji Komisji w zakresie, w jakim decyzja
ta stwierdzała, w jednym ze szczególnych przepisów części dyspozytywnej, zgodność ze wspólnym rynkiem jednego z trzech spornych,
wydanych indywidualnie środków finansowania (ww. w pkt 67 wyrok w sprawie Salvat père & fils i in. przeciwko Komisji, pkt 48).
76 Co więcej, z tych samych przyczyn co te opisane w końcowej części pkt 66 powyżej, Komisja nie może podawać w wątpliwość interesu
prawnego TV 2 A/S, opierając się na twierdzeniu o rzekomo pozytywnym skutku ogólnym zaskarżonej decyzji i decyzji o dokapitalizowaniu.
77 W każdym bądź razie, nawet gdyby uznać, że należy zbadać dopuszczalność skargi TV 2 A/S w przedmiocie zaskarżonej decyzji
z jednej strony w zakresie, w jakim kwalifikuje ona sporne środki jako pomoc państwa częściowo niezgodną ze wspólnym rynkiem,
a z drugiej strony w zakresie, w jakim uznaje ona te środki za częściowo zgodne, skarga byłaby tak samo dopuszczalna także
w tym ostatnim aspekcie.
78 Należy przypomnieć, że skarżący może powołać się na interes dotyczący przyszłej sytuacji prawnej pod warunkiem, że wykaże,
iż zagrożenie tej sytuacji jest już w danej chwili pewne. Tak więc skarżący nie może powołać się na okoliczności przyszłe
i niepewne w celu uzasadnienia interesu w zakresie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu (wyrok Sądu z dnia 17 września
1992 r. w sprawie T‑138/89 NBV i NB. przeciwko Komisji, Rec. s. II‑2181, pkt 33).
79 Z orzecznictwa wypracowanego w ramach skarg o stwierdzenie nieważności wniesionych przez beneficjentów pomocy w przedmiocie
decyzji Komisji orzekających o całkowitej zgodności spornych środków dofinansowania ze wspólnym rynkiem wynika, że interes
prawny można wywieść z istnienia udowodnionego „ryzyka”, iż na sytuację prawną skarżących może wpłynąć wszczęcie postępowań
sądowych (zob. podobnie ww. w pkt 67 wyrok w sprawie Salvat père & fils i in. przeciwko Komisji, pkt 43) bądź z tego, że „ryzyko”
postępowań sądowych jest rzeczywiste i aktualne (ww. w pkt 62 wyrok w sprawie Sniace przeciwko Komisji, pkt 28) w chwili wniesienia
skargi do sądu wspólnotowego.
80 Sąd stwierdza, że w uwagach z dnia 10 listopada 2006 r., a następnie podczas rozprawy, TV 2 A/S oświadczyła – czemu nikt nie
przeczył – że wraz z Królestwem Danii jest podmiotem postępowania sądowego wszczętego przez Viasat w lutym 2006 r. przed Østre
Landsret (sądem okręgu wschodniego), którego celem jest uzyskanie solidarnego lub indywidualnego nakazu zapłaty na rzecz Viasat
kwoty 200 mln DKK ze względu na to, że dana pomoc państwa nie została zgłoszona Komisji oraz że owa bezprawna pomoc umożliwiła
TV 2 stosowanie przy sprzedaży jej przestrzeni reklamowych strategii niskich cen, która wyrządziła szkodę Viasat. TV 2 A/S
wyjaśniła – co również pozostało bez sprzeciwu – że rzeczone postępowanie toczące się przed Østre Landsret zostało zawieszone
do czasu wydania przez Sąd wyroków w sprawach dotyczących zgodności zaskarżonej decyzji z prawem.
81 Mimo iż wiadomo, że TV 2 A/S wniosła do Sądu skargę o stwierdzenie nieważności przed wszczęciem przez Viasat postępowania
na płaszczyźnie krajowej, Sąd uważa jednak, że rzeczywisty i aktualny charakter ryzyka postępowania sądowego na poziomie krajowym
w chwili wniesienia skargi przez TV 2 A/S jawi się w niniejszym stanie faktycznym jako w pełni udowodniony przez fakt, że
ryzyko to już nie istnieje, albowiem rzeczywiście się zmaterializowało w postaci postępowania sądowego wszczętego przez Viasat,
zawisłego obecnie przed sądem krajowym, które zresztą zostało zawieszone właśnie w oczekiwaniu na orzeczenie Sądu.
82 Dlatego TV 2 A/S ma interes prawny we wniesieniu skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, a zatem
także w zakresie, w jakim decyzja ta uznaje sporne środki pomocy państwa za częściowo zgodne ze wspólnym rynkiem.
83 Z całości powyższych rozważań wynika, że niniejsze skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji są dopuszczalne.
Co do istoty
84 Skargi w sprawach T‑309/04 i T‑317/04 zawierają dziewięć zarzutów. Pierwszy zarzut jest wywodzony z naruszenia prawa do obrony.
Drugi zarzut jest wywodzony z naruszenia art. 87 ust. 1 WE, albowiem środki pochodzące z opłat abonamentowych oraz wpływy
z reklam przekazane TV 2 za pośrednictwem Funduszu TV 2 nie stanowią zasobów państwowych. Trzeci zarzut jest wywodzony z błędu
w obliczaniu nadpłaty pomocy. Czwarty zarzut jest wywodzony z faktu, że rzekoma nadpłata pomocy stanowi rozsądny zysk. Piąty
zarzut jest wywodzony z tego, że w braku subsydiowania krzyżowego, nadpłata pomocy nie stanowi pomocy państwa. Szósty zarzut
jest wywodzony z nieistnienia pomocy państwa, albowiem dofinansowanie państwa spełniało kryteria prywatnej inwestycji w gospodarce
rynkowej. Siódmy zarzut jest wywodzony z faktu, że nadwyżka pomocy stanowi rezerwę niezbędną do realizacji misji świadczenia
usług publicznych. Ósmy zarzut jest wywodzony z nielegalności odzyskiwania pomocy od TV 2 A/S i naruszenia zasad ochrony uzasadnionych
oczekiwań i pewności prawa. Dziewiąty zarzut jest wywodzony z niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem w zakresie żądania
zwrotu odsetek.
85 Skarga w sprawie T‑329/04 zawiera trzy zarzuty. Pierwszy zarzut jest wywodzony z błędnej kwalifikacji misji świadczenia usług
publicznych przez TV 2 jako usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (zwanym dalej również „OIG”). Drugi zarzut
jest wywodzony z niezastosowania kryterium sprawnie działającego nadawcy komercyjnego, w rozumieniu art. 58 komunikatu w sprawie
nadawania, przy dokonywaniu oceny subsydiowania krzyżowego sprzedaży przestrzeni reklamowych przez dofinansowanie usług publicznych
oraz z faktu, iż ocena ta powinna była zostać przeprowadzona w granicach art. 87 ust. 1 WE, przy uwzględnieniu poziomu skuteczności
TV 2. Trzeci zarzut jest wywodzony z niewłaściwości kryterium maksymalizacji dochodów do dokonania oceny tego subsydiowania
krzyżowego.
86 W skardze w sprawie T‑336/04 podniesiono osiem zarzutów. Pierwszy zarzut jest wywodzony z naruszenia art. 86 ust. 2 WE, art. 87 WE
i 88 WE poprzez stwierdzenie zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy, która wobec braku jej notyfikacji jest nielegalna. Drugi
zarzut jest wywodzony z błędnej kwalifikacji misji świadczenia usług publicznych przez TV 2 jako usług świadczonych w OIG.
Trzeci zarzut jest wywodzony z naruszenia art. 86 ust. 2 WE, art. 87 WE i 88 WE oraz protokołu amsterdamskiego wobec zatwierdzenia
spornej pomocy państwa na podstawie kryterium maksymalizacji dochodów oraz wobec przerzucenia ciężaru dowodu na SBS. Opiera
się on również na oczywistym błędzie w ocenie. Czwarty zarzut jest wywodzony z oczywistego błędu w ocenie przy stosowaniu
kryterium maksymalizacji dochodów. Piąty zarzut jest wywodzony z niezgodnego z prawem zastosowania art. 86 ust. 2 WE ze względu
na wątpliwości Komisji. Szósty zarzut jest wywodzony z oczywiście błędnego zastosowania art. 86 ust. 2 WE do pomocy przyznanej
TV 2 Zulu. Siódmy zarzut jest wywodzony z nieprzeprowadzenia badania proporcjonalności kosztów netto TV 2 w stosunku do jej
obowiązków w zakresie świadczenia usług publicznych. Ósmy zarzut jest wywodzony z naruszenia art. 86 ust. 2 WE i oczywistych
błędów w przeprowadzonej przez Komisję ocenie kontroli przez duńskie organy państwowe realizacji przez TV 2 jej misji świadczenia
usług publicznych.
87 Sąd uznaje za niezbędne łączne zbadanie w pierwszej kolejności pierwszego zarzutu ze skargi w sprawie T‑329/04 i drugiego
zarzutu ze skargi w sprawie T‑336/04, które są wywodzone z błędnej kwalifikacji misji świadczenia usług publicznych przez
TV 2 jako usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym.
W przedmiocie pierwszego zarzutu ze skargi w sprawie T‑329/04 i drugiego zarzutu ze skargi w sprawie T‑336/04, wywodzonych
z błędnej kwalifikacji misji świadczenia usług publicznych przez TV 2 jako usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym
– Argumenty stron
88 Niniejsze zarzuty SBS i Viasat podważają zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim Komisja uznała definicję obowiązków TV 2 w zakresie
świadczenia usług publicznych za akceptowalną pod kątem pojęcia usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. Zdaniem
skarżących definicja ta jest zbyt szeroka i nieprecyzyjna.
89 SBS stwierdza, że definiowanie obowiązków TV 2 w zakresie świadczenia usług publicznych przez pryzmat stawianych celów pozostawia
temu nadawcy dyskrecjonalny wybór środków, a tym samym daje mu możliwość zaliczenia wszelkiej działalności do usług publicznych
finansowanych przez państwo.
90 Tymczasem usługi publiczne obejmują jedynie niedochodowe programy telewizyjne, zwłaszcza w przypadku nadawców świadczących
usługi publiczne i finansowanych w sposób mieszany, czyli zarówno ze środków państwowych, jak i ze środków pochodzących ze
sprzedaży przestrzeni reklamowych. Nadawca świadczący usługi publiczne korzystający z mieszanego sposobu finansowania skłania
się bowiem nieuchronnie do obniżania cen reklam celem zmniejszenia wpływów operatorów komercyjnych.
91 Nie można ich zdaniem zaakceptować takiej definicji usług publicznych świadczonych przez TV 2, ponieważ nie różni się ona
od obowiązków nałożonych przez prawo duńskie na nadawców komercyjnych.
92 Ponadto Komisja nie zbadała w sposób właściwy misji TV 2 w zakresie świadczenia usług publicznych, albowiem nie przeprowadziła
analizy tej misji w okresie 1995–2000.
93 Co więcej, uznanie całości programu TV 2 za misję publiczną jest niezgodne z komunikatem w sprawie nadawania, albowiem całość
tego programu nie pociąga za sobą kosztów „dodatkowych” w rozumieniu pkt 44 tego komunikatu. O ile bowiem można przyjąć szeroką
definicję usług publicznych, o tyle jest sprzeczne z art. 86 ust. 2 WE uznanie całości kosztów nadawcy za koszty związane
z usługami publicznymi. Taka wykładnia nie spełnia wymogu zaliczenia tylko tych kosztów, „których nadawcy normalnie nie ponosiliby”.
94 Viasat twierdzi, że znaczna część siatki programowej TV 2 niczym nie różni się od siatki programowej Viasat i SBS. Komisja
powinna była dokonać głębszej analizy kategorii programów TV 2, porównać je z programami na komercyjnych kanałach telewizyjnych
i w ten sposób wyłonić te kategorie, których treść wynika ze świadczenia usług publicznych.
95 Komisja popierana przez TV 2 A/S, Królestwo Danii i UER podnosi, że stanowisko skarżących opiera się na zbyt restrykcyjnym
pojęciu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. Przypomina ona o przyznanej państwom członkowskim swobodzie definiowania
usług świadczonych w OIG, uwypuklonej w dziedzinie nadawania przez protokół amsterdamski. Przypomina ona, że jej misja kontrolna
w zakresie definicji owych usług sprowadza się do weryfikacji, czy definicja ta nie jest dotknięta oczywistym błędem.
96 Komisja stwierdza, że definicja misji usług publicznych TV 2 nie jest ani szeroka, ani nieprecyzyjna, ani też w żaden sposób
nie różni się specjalnie od definicji przyjętych w innych państwach członkowskich. Zarzut skarżących dotyczy w rzeczywistości
nie tyle precyzji tej definicji, ile zakresu misji powierzonej TV 2. Twierdzenie, jakoby usługi nadawania świadczone w ogólnym
interesie gospodarczym musiały być ograniczone do audycji nierentownych, jest błędne. Teza, jakoby skarżący oferowali te same
programy co TV 2, nie znajduje podstaw i tak czy inaczej stanowi zbytnie uproszczenie twierdzenie, że skoro ten sam wybór
programów jest w ofercie nadawców komercyjnych, działalność TV 2 nie może stanowić usług świadczonych w ogólnym interesie
gospodarczym.
97 Co się tyczy krytyki opartej na fakcie, że powinna była porównać repertuar programowy TV 2 z propozycjami programowymi nadawców
komercyjnych, Komisja wyjaśnia, że nie taka jest jej rola. To państwa członkowskie określają zakres misji publicznej, korzystając
przy tym z szerokich uprawnień dyskrecjonalnych.
98 Co się tyczy rzekomej tożsamości obowiązków TV 2 z obowiązkami nałożonymi na kanały komercyjne, Komisja zauważa, że z motywu
87 zaskarżonej decyzji wynika, iż jedynie TV 2 jest w myśl przepisów prawa wprost zobowiązana do wypełniania misji świadczenia
usług publicznych. Te obowiązki wykraczają poza wymogi, od których uzależnione jest uzyskanie zezwolenia na nadawanie.
99 Nadto fakt, iż TV 2 korzysta z finansowania o charakterze mieszanym, nie ma żadnego wpływu na kwestię definicji usług świadczonych
w ogólnym interesie gospodarczym, albowiem fakt ten ma znaczenie dopiero na etapie badania proporcjonalności. Komisja twierdzi,
że pozyskiwanie części rynku w wymiarze oglądalności nie stanowi celu istnienia nadawcy świadczącego usługi publiczne.
100 Co się wreszcie tyczy argumentu bazującego na pkt 44 komunikatu w sprawie nadawania, Komisja stwierdza, że w ramach misji
świadczenia usług publicznych, wymagającej od nadawcy oferty programowej spełniającej określone kryteria, mając na względzie
fakt, iż jest bezsporne, że misja ta może prowadzić do przedstawienia oferty zrównoważonej i różnorodnej, wszystkie programy
przygotowane w ramach owej misji powinny być uważane za „dodatkowe” w rozumieniu rzeczonego pkt 44.
– Ocena Sądu
101 Należy przypomnieć po pierwsze – zarówno zgodnie z linią orzecznictwa (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 27 lutego 1997 r. w sprawie
T‑106/95 FFSA i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II‑229, pkt 99), jak i ze stanowiskiem Komisji wyrażonym w komunikacie z dnia
20 września 2000 r. w sprawie usług użyteczności publicznej w Europie [COM(2000) 580 wersja ostateczna, pkt 22] – że państwa
członkowskie posiadają szerokie uprawnienia uznaniowe w kwestii definicji tego, co uważają za usługi świadczone w ogólnym
interesie gospodarczym. Dlatego definicja tych usług może zostać podana w wątpliwość przez Komisję jedynie w przypadku oczywistego
błędu (opinia rzecznika generalnego P. Légera do wyroku Trybunału z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie C‑309/99 Wouters i in.,
Rec. s. I‑1577, I‑1583, pkt 162; wyrok Sądu z dnia 15 czerwca 2005 r. w sprawie T‑17/02 Olsen przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑2031,
pkt 216).
102 Znaczenie dla Unii Europejskiej usług świadczonych w OIG i konieczność zagwarantowania ich prawidłowego funkcjonowania zostały
ponadto podkreślone poprzez włączenie przez traktat amsterdamski do traktatu WE art. 16 WE (zob. w tym względzie opinie rzecznika
generalnego S. Albera do wyroku Trybunału z dnia 17 maja 2001 r. w sprawie C‑340/99 TNT Traco, Rec. s. I‑4109, I‑4112, pkt 94;
rzecznika generalnego F.G. Jacobsa do wyroków Trybunału z dnia 25 października 2001 r. w sprawie C‑475/99 Ambulanz Glöckner,
Rec. s. I‑8089, I‑8094, pkt 175, oraz z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie C‑126/01 GEMO, Rec. s. I‑13769, I‑13772, pkt 124,
oraz rzecznika generalnego M. Poiaresa Madura do wyroku Trybunału z dnia 11 lipca 2006 r. w sprawie C‑205/03 P FENIN przeciwko
Komisji, Zb.Orz. s. I‑6295, s. I‑6297, przypis 35 do pkt 26; zob. także postanowienie prezesa Sądu z dnia 28 maja 2001 r.
w sprawie T‑53/01 R Poste Italiane przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1479, pkt 132).
103 W odniesieniu, w szczególności, do usług nadawczych świadczonych w OIG w wyroku z dnia 30 kwietnia 1974 r. w sprawie 155/73
Sacchi, Rec. s. 409 dotyczącym, między innymi, kwestii, czy przyznane przedsiębiorstwu przez państwo wyłączne prawo do nadawania
wszelkiego rodzaju emisji telewizyjnych, nawet w celach reklamowych, stanowi naruszenie reguł konkurencji, Trybunał co do
zasady uznał, że państwa członkowskie mogą zgodnie z prawem określić nadawczą usługę świadczoną w OIG jako obejmującą nadawanie
programu skierowanego do ogólnego odbiorcy. W wyroku tym Trybunał rozstrzygnął bowiem, że „żadne postanowienie traktatowe
nie stoi na przeszkodzie temu, aby państwa członkowskie, z innych niż gospodarcze względów interesu publicznego, wyłączyły
emisje radiowe i telewizyjne [...] z gry rynkowej, przyznając jednemu lub kilku przedsiębiorstwom wyłączne prawo do ich nadawania”
(ww. wyrok w sprawie Sacchi, pkt 14; zob. także opinie rzecznika generalnego G. Reischla do tego wyroku, Rec. s. 433, w szczególności
s. 445, akapity od drugiego do piątego, a także rzecznika generalnego P. Légera do ww. w pkt 101 wyroku w sprawie Wouters
i in., pkt 163).
104 Ponadto państwa członkowskie, oznajmiając w protokole amsterdamskim, że „system publicznego nadawania w państwach członkowskich
jest bezpośrednio związany z demokratycznymi, społecznymi i kulturalnymi potrzebami każdego społeczeństwa oraz z potrzebą
zachowania pluralizmu mediów”, powołały się bezpośrednio na ustanowione przez siebie systemy publicznego nadawania, którym
powierzone zostało nadawanie, dla dobra wszystkich mieszkańców tych państw, programów telewizyjnych skierowanych do ogólnego
odbiorcy.
105 Należy wreszcie przypomnieć brzmienie użytych przez Radę i państwa członkowskie w uchwale z dnia 25 stycznia 1999 r. w sprawie
systemu publicznego nadawania sformułowań, które potwierdzają znaczenie usług nadawczych świadczonych w OIG.
106 W uchwale tej państwa członkowskie, „zważywszy że publiczna usługa nadawcza, biorąc pod uwagę funkcje kulturalne, społeczne
i demokratyczne, jakie pełni dla wspólnego dobra, ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia demokracji, pluralizmu, spójności
społecznej oraz różnorodności kulturalnej i językowej […], podkreśliwszy, że zwiększona różnorodność programów oferowanych
w nowym środowisku medialnym umocni znaczenie wszechstronnej misji wypełnianej przez publiczne organy nadawcze [oraz] przypominając
uprawnienie państw członkowskich do powierzania i finansowania usługi określonej w [protokole amsterdamskim]”, zauważyły i ponownie
stwierdziły, iż protokół ten potwierdza „[ich] wolę [...] podkreślenia roli, jaką odgrywa publiczna usługa nadawcza”, iż „publiczna
usługa nadawcza winna być w stanie nadal, zgodnie ze spoczywającym na niej zadaniem, jakie zostało określone przez państwa
członkowskie, proponować szeroki wachlarz programów skierowanych do ogółu społeczeństwa”, oraz iż „w tym kontekście zgodne
z prawem pozostaje dążenie do dotarcia przez publiczną usługę nadawczą do szerokiego kręgu odbiorców”.
107 Przyznanego państwom członkowskim uprawnienia do ustalenia szerokiej definicji nadawczych usług świadczonych w OIG, obejmującej
także nadawanie programów skierowanych do ogólnego odbiorcy, nie może podważyć okoliczność, że nadawca świadczący usługi publiczne
prowadzi ponadto działalność handlową, w szczególności polegającą na sprzedaży przestrzeni reklamowych.
108 Takie podważenie sprowadzałoby się bowiem do uzależnienia samej definicji usług nadawczych świadczonych w OIG od sposobu ich
finansowania. Tymczasem usługa świadczona w OIG określana jest ex hypothesi przez wzgląd na interes ogólny, któremu służy,
a nie na środki, które zapewniają jej świadczenie. Jak twierdzi w pkt 36 komunikatu w sprawie nadawania Komisja, „[k]westii
definicji misji publicznej nie należy mylić z kwestią wyboru mechanizmu finansowania świadczonych usług”.
109 Dlatego z tych samych powodów niesłuszne jest twierdzenie SBS i Viasat, że usługi nadawcze świadczone w ogólnym interesie
gospodarczym muszą ograniczać się do emitowania audycji nierentownych przynajmniej wtedy, gdy nadawca odpowiedzialny za świadczenie
tych usług korzysta z finansowania o charakterze mieszanym. Twierdzenie, że nadawca odpowiedzialny za świadczenie usług nadawczych
w OIG definiowanych szeroko i rodzajowo, korzystający z finansowania mieszanego, z pewnością będzie subsydiował swą działalność
handlową ze środków państwowych, przeznaczonych na świadczenie usług użyteczności publicznej, stosując sztucznie zaniżone
ceny sprzedaży przestrzeni reklamowych, należy odrzucić jako bazujące wyłącznie na przypuszczeniu. W rzeczy samej bowiem zachowanie
tego rodzaju stanowi jedynie ryzyko, przy czym zadaniem państw członkowskich jest zapobieganie takim zachowaniom, zaś zadaniem
Komisji jest w razie potrzeby ich sankcjonowanie.
110 W kwestii odwołania się skarżących do pkt 44 zdanie drugie komunikatu w sprawie nadawania, zgodnie z którym „[o]bowiązki w zakresie
świadczenia usług publicznych mogą […] uzasadniać pobieranie wynagrodzenia [rekompensaty], […] [w zakresie, w jakim] wiążą
się z nimi koszty dodatkowe, których nadawcy [świadczący usługi publiczne] normalnie nie ponosiliby”, Sąd stwierdza, że zdanie
to w żadnym razie nie ma na celu – poprzez rzekomą sugestię, wynikającą z odniesienia do kosztów „dodatkowych”, że rozumując
a contrario, istnieją siłą rzeczy koszty „niedodatkowe” – wykluczenia możliwości szerokiego zdefiniowania usług nadawczych
świadczonych w OIG, a tym samym możliwości finansowania całości kosztów nadawcy świadczącego usługi publiczne.
111 Punkt 44 komunikatu w sprawie nadawania, w ujęciu pozwalającym na objęcie nim wszelkich możliwych sytuacji – od usług nadawczych
świadczonych w OIG definiowanych w sposób wąski i ściśle ilościowy do usług świadczonych w OIG definiowanych w sposób szeroki
i jakościowy – ma jedynie na celu ustanowienie wymogu proporcjonalności przy stosowaniu rekompensaty za koszty usług publicznych.
Dlatego uznanie, jak uczyniła to Komisja, że wszystkie programy przygotowane w ramach świadczenia usług nadawczych w OIG definiowanych
w sposób szeroki i jakościowy są „dodatkowe” w rozumieniu pkt 44 komunikatu w sprawie nadawania, a tym samym uznanie, że wszystkie
koszty nadawcy odpowiedzialnego za świadczenie usług w OIG są „dodatkowe” i mogą być finansowane przez państwo, nie zawiera
żadnego błędu, wbrew twierdzeniom skarżących.
112 Sąd dodaje, że przyjęcie stanowiska skarżących sprowadziłoby się do faktycznego spisania na straty systemów publicznego nadawania,
w których nadawca odpowiedzialny za usługi publiczne nie ma dostępu do środków pochodzących z reklamy, przez co w zakresie
całości ponoszonych kosztów zależy od pomocy państwa. Albowiem według stanowiska skarżących także w tych przypadkach pewne
koszty – mianowicie przywołane „koszty niedodatkowe”, których niewątpliwe istnienie skarżący chcieliby wywieść z brzmienia
pkt 44 komunikatu w sprawie nadawania – nie mogłyby być zwracane przez państwo. To właśnie ma w istocie na myśli Komisja,
gdy stwierdza, że stanowisko skarżących zakłada, iż w braku pomocy państwa TV 2 nadal by działała jako nadawca finansowany
z funduszy prywatnych, co wszakże nie znajduje potwierdzenia w rzeczywistości.
113 Z całości powyższych rozważań wynika, że nie można podać w wątpliwość kompetencji państw członkowskich do szerokiego i jakościowego
definiowania usług nadawczych świadczonych w OIG w sposób obejmujący rozpowszechnianie szerokiego wachlarza programów, podobnie
jak nie można podważać przyznanej państwom członkowskim możliwości sięgnięcia po środki finansowe pochodzące z reklam celem
finansowania owych usług w OIG.
114 Po drugie, należy zbadać, czy w niniejszym stanie faktycznym Komisja popełniła błąd, uznając w zaskarżonej decyzji, że jest
dopuszczalna ustanowiona przez Królestwo Danii definicja usług świadczonych w OIG, powierzonych TV 2.
115 W motywie 84 zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, że „TV 2 ma prawny obowiązek świadczyć usługi w interesie publicznym
poprzez »dostarczanie wszystkim mieszkańcom Danii, za pośrednictwem telewizji, radia, Internetu lub podobnych mediów szerokiej
gamy programów i usług, obejmujących aktualne wiadomości, informacje ogólne, treści edukacyjne, sztukę i rozrywkę«”. W motywie
tym Komisja przywołała motyw 15 zaskarżonej decyzji, w którym cytowana jest duńska ustawa, która stanowi, że „[o]ferta [telewizyjna
TV 2] powinna charakteryzować się wysoką jakością, być wszechstronna i zróżnicowana”, że „[p]odczas planowania programów należy
kłaść największy nacisk na wolność informacji i wypowiedzi” oraz że „[n]ależy także przykładać szczególną wagę do języka duńskiego
i duńskiej kultury”.
116 W motywie 85 zaskarżonej decyzji Komisja oceniła, że „[j]akkolwiek obowiązek TV 2 jako nadawcy ma charakter jakościowy i zdefiniowany
jest w sposób szeroki, Komisja uważa, że taka »szeroka« definicja zadań jest w zgodzie z zasadami komunikatu w sprawie nadawania”.
117 Sąd uważa, że taka ocena Komisji nie jest błędna. Prawdą jest, że określona przez władze duńskie definicja jest szeroka, albowiem
mając zasadniczo charakter jakościowy pozostawia nadawcy wolny wybór w zakresie ustalania oferty programowej. Jednakże nie
jest ona nieprecyzyjna, jak twierdzą skarżący. Przeciwnie, zalecenie udzielone TV 2 jest całkowicie jasne i precyzyjne: zaoferować
całemu społeczeństwu duńskiemu zróżnicowany program telewizyjny charakteryzujący się wysoką jakością, wszechstronny i różnorodny.
118 Ponadto, ponieważ podnosząc zarzut braku precyzji, skarżący zmierzają do podważenia swobody pozostawionej TV 2 przez władze
duńskie w przedmiocie konkretnego ustalania oferowanych przez niego programów, należy z całą stanowczością stwierdzić, że
nie ma nic nienormalnego w tym, że w zakresie konkretnego wyboru programów nadawca świadczący usługi publiczne korzysta z niezależności
redaktorskiej w stosunku do władz politycznych, z zastrzeżeniem oczywiście obowiązku przestrzegania wymogów jakościowych ciążących
na nim jako na nadawcy odpowiedzialnym za świadczenie usług telewizyjnych w OIG. W tym względzie UER, interwenient po stronie
Komisji, słusznie podkreśla znaczenie, jakie dla zachowania wolności wypowiedzi ma niezależność redaktorska publicznych usług
nadawczych od władz publicznych, wolność wypowiedzi, którą art. 11 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, proklamowanej
w Nicei w dniu 7 grudnia 2000 r. (Dz.U. C 364, s. 1) i art. 10 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych
wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. definiują jako „wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania
informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe”.
119 Co się tyczy kwestii, że Komisja niesłusznie trzymała się definicji misji publicznej TV 2 w wersji zawartej w ustawie w sprawie
nadawania w brzmieniu obowiązującym w 2000 r., Sąd uważa, że nic nie wskazuje na to, aby definicja użyta przez Komisję w motywie
15 zaskarżonej decyzji, pochodząca w rzeczywistości z ustawy w sprawie nadawania w wersji skonsolidowanej opublikowanej pod
nr 203 w dniu 22 marca 2001 r., nie oddawała we właściwy sposób obowiązków świadczenia usług publicznych ciążących na TV 2
także przez część okresu objętego dochodzeniem sprzed 2000 r. Wręcz przeciwnie, zarówno ta definicja, jak i definicja stosowana
wcześniej (zawarta w ustawie o nadawaniu w wersji skonsolidowanej opublikowanej pod nr 578 z dnia 24 czerwca 1994 r.), zawierają
te same wymogi „jakości, uniwersalności i różnorodności”, będące zasadniczymi wymogami jakościowymi publicznych usług nadawczych
powierzonych TV 2. Co więcej, wspólną cechą tych dwóch definicji jest to, że obydwie stanowią, iż to całość działalności nadawczej
TV 2 jest objęta powyższymi wymogami.
120 Jeśli chodzi o zarzut skarżących wywodzony z tego, że definicja usług publicznych świadczonych przez TV 2 nie jest dopuszczalna,
albowiem nie różni się od obowiązków nałożonych przez prawo na nadawców komercyjnych, należy stwierdzić, że w motywie 87 zaskarżonej
decyzji Komisja zauważa, iż trzeba dokonać rozróżnienia między przesłankami udzielenia zezwolenia, jakie komercyjna spółka
telewizyjna musi spełnić w imię interesu ogólnego, a powierzeniem przez państwo misji w interesie ogólnym przedsiębiorstwu
publicznemu lub prywatnemu. Oczywiste jest, że TV 2 została powierzona taka właśnie misja i że wykracza ona poza obowiązki
nałożone przez prawo duńskie na wszystkich nadawców komercyjnych. Nadto Komisja wyjaśnia, że spośród skarżących jedynie SBS
A/S podlega prawu duńskiemu, a zatem może powoływać się na ten argument, zaś SBS Ltd i Viasat wykonują swą działalność na
podstawie zezwolenia brytyjskiego, czyli nie podlegają przepisom prawa duńskiego.
121 Trybunał sądzi, że te stwierdzenia Komisji są prawdziwe. O ile bowiem SBS A/S jako nadawca podlegający prawu duńskiemu mogła
być, w zamian za zezwolenie na nadawanie, obciążona pewnymi obowiązkami, o których mowa w motywie 18 zaskarżonej decyzji,
ustanowionymi w interesie ogólnym, takimi jak obowiązek nadawania audycji lokalnych przez co najmniej godzinę dziennie i nadawania
znacznej części audycji w języku duńskim lub dla obywateli duńskich, o tyle obowiązki te nie są porównywalne z obowiązkami
usług publicznych nałożonymi na TV 2. Te ostatnie bowiem obejmują dostarczanie całości społeczeństwa duńskiego zróżnicowanej
oferty programowej, spełniającej wymogi jakości, wszechstronności i różnorodności. Obowiązki te stanowią podstawę działalności
telewizyjnej TV 2 w całości, przez co są bardziej wiążące niż obowiązki minimalne przewidziane w prawie duńskim przy udzielaniu
zezwolenia na nadawanie. Dlatego słusznie w motywie 87 zaskarżonej decyzji Komisja oddaliła zarzut skarżących wywodzony w istocie
z naruszenia zasady równego traktowania.
122 Także argument wywodzony z faktu, że TV 2 nie powinna mieć statusu kanału świadczącego usługi publiczne, ponieważ jej oferta
programowa nie różni się od oferty kanałów komercyjnych, i że Komisja powinna była przeprowadzić analizę porównawczą oferty
programowej TV 2 i ofert kanałów komercyjnych, należy odrzucić.
123 Uwzględnienie tego argumentu, a tym samym uzależnienie, poprzez analizę porównawczą ofert programowych, definicji usług nadawczych
świadczonych w OIG od zakresu oferty programowej nadawców komercyjnych, prowadziłoby do pozbawienia państw członkowskich ich
uprawnień do określania usług publicznych. W ostatecznym rozrachunku bowiem definicja usług świadczonych w OIG zależałaby
od nadawców komercyjnych i od ich decyzji o nadawaniu pewnych programów bądź też nie. Jak słusznie zauważa TV 2 A/S, przy
określaniu misji publicznych usług nadawczych państwa członkowskie nie mogą być ograniczane przez działalność kanałów telewizji
komercyjnej.
124 Z całości powyższych rozważań wynika, że skarżący nie dowiedli, jakoby Komisja niesłusznie uznała, że szeroka i jakościowa
definicja usług nadawania świadczonych przez TV 2 w OIG nie była oczywiście błędna, a zatem mogła zostać przyjęta.
125 Dlatego pierwszy zarzut skargi w sprawie T‑329/04 i drugi zarzut skargi w sprawie T‑336/04 podlegają oddaleniu.
126 Sąd uważa, że należy następnie zbadać zarzuty pierwszy i drugi skarg w sprawach T‑309/04 i T‑317/04, z których pierwszy jest
wywodzony z naruszenia prawa do obrony, a drugi z naruszenia art. 87 ust. 2 WE z tego względu, iż wpływy z opłat abonamentowych
oraz wpływy z reklam przekazane TV 2 za pośrednictwem Funduszu TV 2 nie stanowią zasobów państwowych.
W przedmiocie pierwszego zarzutu w sprawach T‑309/04 i T‑317/04 wywodzonego z naruszenia prawa do obrony
– Argumenty stron
127 Królestwo Danii i TV 2 A/S podnoszą w istocie, że w zaskarżonej decyzji Komisja zajęła stanowisko w kwestiach, o których nie
było mowy w decyzji o wszczęciu postępowania, że gdyby nie miało miejsce owo naruszenie prawa do obrony, zaskarżona decyzja
byłaby inna i że szereg szczególnych okoliczności powinien był skłonić Komisję do większej jasności w decyzji o wszczęciu
postępowania.
128 Po pierwsze, decyzja o wszczęciu postępowania określiła, ich zdaniem, przedmiot formalnego postępowania wyjaśniającego jako
zbadanie, czy podnoszona nadpłata pomocy została rzeczywiście wykorzystana, w okresie objętym dochodzeniem, na krzyżowe subsydiowanie
działalności handlowej TV 2. Decyzja o wszczęciu postępowania w żaden sposób nie powołała się na zasadę prywatnego inwestora
w gospodarce rynkowej jako na okoliczność prawnie istotną. Co więcej, decyzję tę należało rozumieć w ten sposób, że Komisja
nie miała zamiaru przeprowadzania szczególnego badania poszanowania powyższej zasady. Dlatego jej treść nie uzasadniała przedstawiania
szczegółowej argumentacji na temat tego, czy zasada prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej była przestrzegana w zakresie
rzekomej nadpłaty pomocy. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Komisja przedstawiła swoje stanowisko w kwestii tego, czy Królestwo
Danii zachowało się jak prywatny inwestor w gospodarce rynkowej.
129 Po drugie, twierdzi się, że Komisja inaczej oceniłaby sprawę, gdyby Królestwo Danii miało możliwość przedstawienia swych uwag
i stosowanych dokumentów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji mowa jest bowiem właśnie o niewystarczających dowodach przedstawionych
przez Królestwo Danii na okoliczność poszanowania zasady prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej.
130 Po trzecie, Komisja nie twierdziła nigdy, że nadpłata przez organ publiczny pomocy z tytułu kosztów usług publicznych bez
faktycznego istnienia krzyżowego subsydiowania może sama w sobie stanowić pomoc państwa sprzeczną z traktatem. To nie wynika
także z komunikatu w sprawie nadawania, zgodnie z którym nadpłata pomocy staje się problemem jedynie wtedy, gdy mamy do czynienia
z krzyżowym subsydiowaniem działalności handlowej (pkt 58 tego komunikatu) lub gdy wywierany jest inny rodzaj wpływu na rozwój
handlu w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Wspólnoty [pkt 29 ppkt iii)]. Przebieg zdarzeń poprzedzający wydanie
decyzji o wszczęciu postępowania sugerował Królestwu Danii, że nadwyżka pomocy jako taka nie była uważana sama w sobie za
problem.
131 Ze swej strony TV 2 zauważa, że to, czy przedstawiła ona uwagi w odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania, czy też nie,
jest pozbawione znaczenia z punktu widzenia prawa do obrony. Jako osoba zainteresowana, a tym bardziej osoba bezpośrednio
dotknięta negatywną decyzją, ma ona bowiem ewidentny i uzasadniony interes prawny w tym, aby strzec przestrzegania ram określonych
w decyzji o wszczęciu postępowania.
132 Komisja, popierana co do istoty w sprawie T‑309/04 przez SBS, przypomina po pierwsze, że decyzja o wszczęciu formalnego postępowania
wyjaśniającego nie musi zawierać wyczerpującej i szczegółowej opinii na temat sprawy. Poza tym decyzja o wszczęciu postępowania
zawiera wyczerpujący opis kwestii związanych zarówno z nadpłatą pomocy w stosunku do kosztów usług publicznych, jak i ze stosowaniem
zasady prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej. Nadto samo Królestwo Danii wcale nie zrozumiało tej decyzji w ten sposób,
że dochodzenie będzie dotyczyło wyłącznie subsydiowania krzyżowego.
133 Co się tyczy TV 2 A/S, ponieważ spółka ta nie przedstawiła uwag w formalnym postępowaniu wyjaśniającym, a zatem nie można
uznać, iż naruszone zostało jej prawo do obrony.
134 Po drugie, Komisja nie zgadza się z tym, że okoliczności dotyczące poszanowania zasady prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej,
na które powołuje się w swej skardze Królestwo Danii, doprowadziłyby do odmiennego wniosku niż ten, do jakiego doszła ona
w zaskarżonej decyzji.
135 Po trzecie, w kwestii podnoszonych szczególnych okoliczności, Komisja zauważa, że podwójna rola władz duńskich jako organu
publicznego i jako rzekomego inwestora oznacza dokonanie rozróżnienia w zakresie stosowania zasad dotyczących pomocy państwa.
Zasady te są odmienne w zależności od tego, czy są stosowane do państwa jako „władzy publicznej”, czy do państwa jako inwestora.
Komunikat w sprawie nadawania zawiera wskazania jedynie w kwestii rekompensaty obowiązków związanych ze świadczeniem usług
publicznych, nie zaś w kwestii inwestycji państwa w przedsiębiorstwo publiczne na warunkach rynkowych. W przypadku wynagradzania
usług publicznych punkt wyjścia stanowi założenie, że mamy do czynienia z pomocą państwa. Komisja bada zatem, czy znajduje
zastosowanie odstępstwo z art. 86 ust. 2 WE. W przypadku inwestycji w przedsiębiorstwa publiczne głównym zadaniem Komisji
jest ocena, czy działanie państwa można przyrównać do działania inwestora prywatnego w warunkach gospodarki rynkowej.
– Ocena Sądu
136 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, poszanowanie prawa do obrony w każdym postępowaniu wszczętym w stosunku do danej osoby,
które może zakończyć się wydaniem aktu dla niej niekorzystnego, stanowi podstawową zasadę prawa wspólnotowego i winno być
przestrzegane nawet wtedy, gdy brak jest szczegółowych uregulowań (zob. wyroki Trybunału z dnia 10 lipca 1986 r. w sprawie
234/84 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. 2263, pkt 27; z dnia 14 lutego 1990 r. w sprawie C‑301/87 Francja przeciwko Komisji,
Rec. s. I‑307, pkt 29; z dnia 21 marca 1990 r. w sprawie C‑142/87 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. I‑959, pkt 46, oraz z dnia
5 października 2000 r. w sprawie C‑288/96 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑8237, pkt 99, oraz przywołane tam orzecznictwo;
wyrok Sądu z dnia 6 marca 2003 r. w sprawach połączonych T‑228/99 i T‑233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale i Land Nordrhein‑Westfalen
przeciwko Komisji, Rec. s. II‑435, pkt 121). Zasada ta wymaga, aby osoba, przeciwko której Komisja wszczęła postępowanie administracyjne,
miała możliwość skutecznego przedstawienia w toku owego postępowania swojego punktu widzenia odnośnie do prawdziwości i znaczenia
zarzucanych faktów i okoliczności i odnośnie do dokumentów zebranych przez Komisję na poparcie jej zarzutów dotyczących istnienia
naruszenia prawa wspólnotowego (ww. wyrok z dnia 10 lipca 1986 r. w sprawie Belgia przeciwko Komisji, pkt 27).
137 Odnośnie do praw przedsiębiorców korzystających z pomocy państwa należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne w sprawie
pomocy państwa wszczyna się wyłącznie przeciwko danemu państwu członkowskiemu (wyrok Trybunału z dnia 24 września 2002 r.
w sprawach połączonych C‑74/00 P i C‑75/00 P Falck i Acciaierie di Bolzano przeciwko Komisji, Rec. s. I‑7869, pkt 81). Przedsiębiorstwa
będące beneficjentami tej pomocy uważane są w tym postępowaniu wyłącznie za zainteresowanych (ww. w pkt 136 wyrok w sprawach
połączonych Westdeutsche Landesbank Girozentrale i Land Nordrhein-Westfalen przeciwko Komisji, pkt 122). Wynika z tego, że
zainteresowani, jak w tym przypadku TV 2 A/S – nie mając bynajmniej możliwości powoływania się na prawo do obrony przysługujące
osobom, względem których postępowanie się toczy – uprawnieni są jedynie do wzięcia udziału w postępowaniu w takim zakresie,
jaki wynika z okoliczności danej sprawy [ww. wyrok w sprawie Falck i Acciaierie di Bolzano przeciwko Komisji, pkt 83; wyrok
Sądu z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawach połączonych T‑371/94 i T‑394/94 British Midland Airways przeciwko Komisji, Rec.
s. II‑2405, pkt 60 oraz z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie T‑354/99 Kuwait Petroleum (Niderlandy) przeciwko Komisji, Zb.Orz.
s. II‑1475, pkt 80].
138 Wypada nadto przypomnieć, że zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego
szczegółowe zasady stosowania art. [88 WE] (Dz.U. L 83, s. 1), gdy Komisja decyduje o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego,
decyzja o wszczęciu może ograniczyć się do podsumowania odpowiednich kwestii faktycznych i prawnych, wstępnej oceny Komisji
w przedmiocie środka państwowego mającej na celu ustalenie, czy ma on charakter pomocy i przedstawienia powodów, które wzbudzają
wątpliwości co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem (wyrok Sądu z dnia 23 października 2002 r. w sprawach połączonych T‑269/99,
T‑271/99 i T‑272/99 Diputación Foral de Guipúzcoa i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II‑4217, pkt 104).
139 W ten sposób decyzja o wszczęciu postępowania musi umożliwić zainteresowanym skuteczne wzięcie udziału w formalnym postępowaniu
wyjaśniającym, w trakcie którego będą mieli możliwość przedstawienia swych argumentów. W tym celu wystarczy, aby zainteresowani
znali rozumowanie, które doprowadziło Komisję do wstępnego uznania, że badany środek może stanowić nową pomoc niezgodną ze
wspólnym rynkiem (wyrok Sądu z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawach połączonych T‑195/01 i T‑207/01 Government of Gibraltar
przeciwko Komisji, Rec. s. II‑2309, pkt 138, oraz ww. w pkt 138 wyrok w sprawie Diputación Foral de Guipúzcoa i in. przeciwko
Komisji, pkt 105).
140 Nawet abstrahując od kwestii tego, czy powołane przez Królestwo Danii i TV 2 poszanowanie zasady prywatnego inwestora w gospodarce
rynkowej ma znaczenie przy dokonywaniu oceny finansowania usług publicznych przez państwo z punktu widzenia pomocy państwa,
Sąd uważa, że decyzji o wszczęciu postępowania nie można interpretować jako sugerującej skarżącym, że nadmierna pomoc jest
problematyczna w odniesieniu do zakazu pomocy państwa jedynie w przypadku subsydiów krzyżowych, a tym samym jako skłaniającej
je do rezygnacji z dalszego rozwijania argumentacji opartej na poszanowaniu zasady inwestora prywatnego w gospodarce rynkowej.
141 Przeciwnie, w pkt 54 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja, powołując się na wyrok Trybunału z dnia 22 listopada 2001 r.
w sprawie C‑53/00 Ferring, Rec. s. I‑9067, pkt 27, stwierdza, że kwalifikacja prawna pomocy państwa jako finansowania mającego
na celu pokrycie kosztów obowiązków świadczenia usług publicznych zależy od tego, czy świadczenie wzajemne przewyższa koszty
dodatkowe netto, z jakimi wiąże się wykonywanie tej misji. Komisja dodaje, że jeśli pomoc pozostaje w rozsądnym stosunku do
kosztów netto misji usług publicznych, oznacza to, że żadna rzeczywista korzyść nie została przyznana TV 2 w porównaniu z jej
konkurentami. Podobne stwierdzenia Komisja zawarła dalej w innych miejscach decyzji o wszczęciu postępowania (zob. pkt 62,
63, 79 i 83 tej decyzji).
142 Co się tyczy okoliczności, że w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja uznała, iż do jej zadań należało zbadanie, czy subsydiowanie
krzyżowe miało miejsce w okresie objętym dochodzeniem (zob. pkt 68 decyzji o wszczęciu postępowania), nie można jej interpretować
jako dającej wyraz temu, iż w braku takiego subsydiowania krzyżowego nie będzie mowy o pomocy państwa. Ta uwaga Komisji znajduje
wyjaśnienie w fakcie, że z jej punktu widzenia jest rzeczą naturalną, iż w ramach następczego badania spornych środków zastanawiała
się ona, czy środki te rzeczywiście posłużyły jako subsydia krzyżowe w okresie objętym dochodzeniem.
143 Ponadto, jeszcze raz z zastrzeżeniem kwestii znaczenia poszanowania zasady inwestora prywatnego w gospodarce rynkowej dla
oceny państwowego finansowania usług publicznych z punktu widzenia zasad w dziedzinie pomocy państwa, wbrew twierdzeniom Królestwa
Danii, z decyzji o wszczęciu postępowania (pkt 71 ostatnie zdanie) nie można wywieść, jakoby Komisja dała wyraz braku intencji
przeprowadzania badania w przedmiocie poszanowania zasady prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej. W rzeczy samej bowiem,
we wspomnianym pkt 71 ostatnie zdanie Komisja ograniczyła się do opisania argumentacji władz duńskich, w myśl której działały
one jak prywatny inwestor w warunkach gospodarki rynkowej.
144 Z powyższych rozważań wynika, że niesłusznie Królestwo Danii twierdzi, iż decyzja o wszczęciu postępowania skłoniła je do
zaniechania dalszego rozwijania, na etapie formalnego postępowania wyjaśniającego, argumentacji wywodzonej z poszanowania
zasady prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej, zgodnie z którą działało ono w stosunku do TV 2 właśnie jak prywatny inwestor
w warunkach gospodarki rynkowej. Z tych samych względów niesłusznie twierdzi TV 2, że w postępowaniu formalnym Komisja wyszła
poza ramy badania określone w decyzji o wszczęciu postępowania.
145 Żadna wreszcie szczególna okoliczność nie nakłada na Komisję obowiązku większej zrozumiałości w stosunku do wyjaśnienia, jakie
zawarła ona w decyzji o wszczęciu postępowania. W tym względzie, wbrew twierdzeniom Królestwa Danii, z komunikatu w sprawie
nadawania wcale nie wynika, że nadpłata pomocy ze swej natury stanowi problem jedynie w przypadku zaistnienia subsydiowania
krzyżowego.
146 W tych okolicznościach, z których wynika, że ani prawo do obrony Królestwa Danii, ani węższe uprawnienia TV 2 A/S związane
ze statusem osoby zainteresowanej, nie zostały naruszone, należy oddalić niniejszy zarzut.
W przedmiocie drugiego zarzutu w sprawach T‑309/04 i T‑317/04, wywodzonego z naruszenia art. 87 ust. 1 WE z tego względu,
iż zarówno środki pochodzące z opłat abonamentowych, jak i z wpływów z reklam, przekazane TV 2 za pośrednictwem Funduszu TV 2,
nie stanowią zasobów państwa
– Argumenty stron
147 Królestwo Danii i TV 2 A/S, popierana przez UER, twierdzą, że podnoszona nadwyżka pomocy nie może być uznana za pomoc państwa,
albowiem jest ona finansowana ze środków pochodzących z opłat abonamentowych i wpływów z reklam przekazywanych, do roku 1997,
za pośrednictwem funduszu TV 2 (zwanych dalej „wpływami z reklam za okres 1995–1996”).
148 Jeśli chodzi o opłaty abonamentowe, to są one dokonywane przez użytkowników, a zatem nie stanowią środków pochodzących z zasobów
państwa. Powinny być one uznane za częściową rekompensatę wpłacaną przez użytkowników w zamian za prawo do odbioru TV 2 podobne
do opłat wpłacanych celem odbioru telewizji kablowej. Ich zdaniem nie zmienia niczego fakt, iż obowiązek uiszczania opłaty
uprawniającej do odbioru TV 2 ma charakter ustawowy.
149 Podobnie bez znaczenia pozostaje fakt, że opłaty są pobierane przez DR i że do 1997 r. pochodzące z nich środki były przekazywane
za pośrednictwem Funduszu TV 2. Działo się tak bowiem z przyczyn czysto administracyjnych.
150 Okoliczność, że wypływy z opłat abonamentowych nie stanowią środków pochodzących z zasobów państwa ani pomocy państwa, tym
bardziej tyczy się przekazywania środków pochodzących z wypływów z reklam za okres 1995–1996.
151 Wpływów z opłat abonamentowych i wpływów z reklam za okres 1995–1996 przekazanych TV 2 za pośrednictwem Funduszu TV 2 nie
można uznać za poddane kontroli publicznej, ponieważ z chwilą, gdy zostaje określona wysokość opłaty i zostaje podjęta decyzja
w przedmiocie podziału między DR a TV 2 środków pochodzących z opłat abonamentowych, duński minister kultury traci kontrolę
nad tymi środkami i nie może przeznaczyć ich na inne cele. Innymi słowy, wpływy z opłat abonamentowych są od tej chwili przeznaczone
na finansowanie działalności DR lub TV 2, w zależności od sytuacji.
152 Komisja, popierana w sprawie T‑309/04 przez SBS, zauważa tytułem wstępu, że nie ulega wątpliwości, iż to minister kultury
ustala wysokość opłaty abonamentowej należnej z tytułu posiadania odbiorników radiowych i telewizyjnych w Danii. Opłata ta
jest pobierana przez DR, a następnie na mocy decyzji ministra kultury uzyskane z niej środki są dzielone między DR a TV 2
zgodnie z umową o mediach zawartą z parlamentem duńskim (motyw 22 zaskarżonej decyzji). Minister kultury określa między innymi
powstanie i wygaśnięcie zobowiązania uiszczenia opłaty abonamentowej, zaś opłaty wymagalne mogą być pobierane w trybie zajęcia
środków z wynagrodzenia za pracę (motyw 23 zaskarżonej decyzji). Do 1997 r. TV 2 otrzymywała środki finansowe za pośrednictwem
Funduszu TV 2 będącego podmiotem utworzonym przez państwo w celu zapewnienia TV 2 dochodu.
153 Zdaniem Komisji, środki finansowe należy uznać za zasoby państwa, jeśli podlegają one kontroli publicznej, a przez to pozostają
w gestii władz krajowych. Jeśli chodzi o TV 2, kwota opłat abonamentowych przekazywana temu nadawcy jest ustalana przez ministra
kultury. W kwestii definicji zasobów państwa elementem wspólnym przewijającym się w orzecznictwie Trybunału jest badanie przez
sąd wspólnotowy, czy dane środki podlegają kontroli państwa. Z powyższego wynika również, że państwo czuwa nad pobraniem opłat
abonamentowych oraz nad przymusowym egzekwowaniem wynikających z nich wierzytelności. Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej
ciąży na wszystkich posiadaczach odbiorników telewizyjnych lub radiowych bez względu na to, czy odbierają oni programy DR
lub TV 2, czy też nie. Dlatego obowiązek ten odróżnia się od innych obowiązków zapłaty takich jak te wynikające z abonamentu
telewizji kablowej.
154 Komisja stwierdza, że brak jest stosunku umownego między TV 2 a poszczególnymi osobami uiszczającymi opłaty abonamentowe.
Dlatego też system opłat abonamentowych nie jest porównywalny z sytuacją, która doprowadziła do wydania wyroku Trybunału z dnia
13 marca 2001 r. w sprawie C‑379/98 PreussenElektra, Rec. s. I‑2099.
– Ocena Sądu
155 Zgodnie z ustalonym orzecznictwem, aby pomoc mogła zostać zakwalifikowana jako pomoc państwa, muszą zostać spełnione wszystkie
przesłanki określone w art. 87 ust. 1 WE (ww. w pkt 136 wyrok Trybunału z dnia 21 marca 1990 r. w sprawie Belgia przeciwko
Komisji, pkt 25; wyroki Trybunału z dnia 14 września 1994 r. w sprawach połączonych od C‑278/92 do C‑280/92 Hiszpania przeciwko
Komisji, Rec. s. I‑4103, pkt 20, i z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie C‑482/99 Francja przeciwko Komisji, Rec. s. I‑4397, pkt 68).
156 Objęta ustanowionym w art. 87 ust. 1 WE zakazem pomoc państwa musi spełnić następujące przesłanki: po pierwsze, musi mieć
miejsce interwencja państwa lub musi być ona przyznana przy użyciu zasobów państwowych; po drugie, interwencja ta musi być
w stanie wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi; po trzecie, musi przyznawać beneficjentowi korzyść; po
czwarte, musi zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji.
157 Niniejszy zarzut dotyczy pierwszej z tych przesłanek, zgodnie z którą aby korzyści mogły zostać uznane za pomoc w rozumieniu
przepisu art. 87 ust. 1 WE, konieczne jest, aby po pierwsze, zostały one przyznane bezpośrednio lub pośrednio z zasobów państwowych
oraz po drugie, można je było przypisać państwu (ww. w pkt 155 wyrok w sprawie Francja przeciwko Komisji, pkt 24; ww. w pkt 102
wyrok w sprawie GEMO, pkt 24, oraz wyrok Trybunału z dnia 15 lipca 2004 r. w sprawie C‑345/02 Pearle i in., Rec. s. I‑7139,
pkt 36).
158 Po pierwsze, jeśli chodzi o opłaty abonamentowe, z zaskarżonej decyzji wynika bezsprzecznie, że wysokość opłaty jest ustalana
przez władze duńskie (motyw 22), że obowiązek jej zapłaty nie wynika ze stosunku umownego między TV 2 a dłużnikiem, lecz wynika
z samego posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiowego (motywy 22 i 59), że w odpowiednich przypadkach egzekwowanie opłaty
przeprowadza się według przepisów regulujących pobór podatków (motyw 23) i wreszcie, że to władze duńskie decydują o tym,
jaka część wpływów z opłat abonamentowych zostanie przekazana TV 2 (motyw 59).
159 Z powyższego wynika, że środki pochodzące z opłat abonamentowych są w dyspozycji i pod kontrolą władz duńskich, a tym samym
stanowią zasoby państwowe.
160 Po drugie, w odniesieniu do wpływów z reklam, Sąd stwierdza, że sprzeciw Królestwa Danii i TV 2 dotyczy jedynie wpływów z reklam
za okres 1995–1996, w których to latach jako jedynych, w przeciwieństwie do późniejszego okresu, przestrzenie reklamowe TV 2
nie były sprzedawane przez samą TV 2, lecz przez spółkę zewnętrzną (TV 2 Reklame A/S), i w czasie których wpływy z tej sprzedaży
były przekazywane TV 2 za pośrednictwem Funduszu TV 2 (zob. motyw 24 zaskarżonej decyzji).
161 Sąd stwierdza przede wszystkim, że w zaskarżonej decyzji Komisja nie odróżnia wpływów z reklam za okres 1995–1996 od opłaty
abonamentowej.
162 W rzeczy samej, mimo iż Komisja wyraźnie dokonuje rozróżnienia na wpływy z reklam w ujęciu ogólnym i opłaty abonamentowe (zob.
motywy 10 i 17 zaskarżonej decyzji) i pokrótce odnosi się do sposobu sprzedawania przestrzeni reklamowych TV 2 w latach 1995–1996
(zob. motyw 24 zaskarżonej decyzji), wszak w praktyce miesza ona wpływy z reklam za okres 1995–1996 z opłatami abonamentowymi.
W ten sposób w motywie 21 zaskarżonej decyzji 4067,7 mln DKK, które Komisja kwalifikuje jako „środki z opłat abonamentowych”,
zawierają w sobie w rzeczywistości wpływy z reklam za okres 1995–1996. To znajduje potwierdzenie w tabeli 1 w motywie 107
zaskarżonej decyzji, w której wpływy z reklam za okres 1995–1996 pojawiają się nie w rubryce tabeli zatytułowanej „Dochody
z reklamy netto”, lecz są wpisane w rubryce zatytułowanej „Opłaty abonamentowe/Fundusz TV 2” w całkowitej wysokości 4067,7 mln
DKK.
163 Sąd stwierdza ponadto, że owemu faktycznemu wmieszaniu kwot z wpływów z reklam za okres 1995–1996 do kwot pochodzących z opłat
abonamentowych – wmieszaniu nieznajdującemu a priori żadnego wyjaśnienia, wziąwszy pod uwagę odmienny charakter tych dwóch
trybów finansowania – nie towarzyszy żadne szczególne uzasadnienie w przedmiocie owych wpływów z reklam, w części zaskarżonej
decyzji poświęconej kwalifikacji jako zasobów państwowych bądź też nie, poszczególnych środków przyjętych przez Królestwo
Danii na korzyść TV 2 (motywy 57–68).
164 O ile bowiem w tej części zaskarżonej decyzji Komisja bada kwestię, czy opłaty abonamentowe (motywy 57–60) lub przekazanie
środków przeprowadzone w momencie likwidacji Funduszu TV 2 w 1997 r. (motyw 61 zdanie drugie) angażują zasoby państwowe, o tyle
nie wspomina ona nic o kwestii wpływów z reklam za okres 1995–1996.
165 Nadto Sąd uważa, że motyw 24 zaskarżonej decyzji nie może być uznany za wystarczające uzasadnienie faktycznego wmieszania
wpływów z reklam za okres 1995–1996 do opłat abonamentowych. Mając bowiem zasadniczo na względzie różnicę charakteru między
wpływami z reklam i wpływami z opłat za abonament radiowo-telewizyjny, a także fakt, że mamy to do czynienia ze sprzedażą
nie dowolnych przestrzeni reklamowych, lecz przestrzeni reklamowych TV 2 oraz wreszcie fakt, że wpływy z reklam za okres 1995–1996
były zawsze znacznie niższe niż potrzeby usług publicznych, nie można wykluczyć, że te wpływy z reklam były w rzeczywistości
od razu kupowane od TV 2 i że ich przepływ przez Fundusz TV 2 był jedynie trybem administracyjnym, który nie przekładał się
na realną kontrolę tych kwot przez Królestwo Danii.
166 Trybunał stwierdza nadto, że w fazie skargi przed Sądem, choć Komisja szczegółowo broni tezy o charakterze zasobów państwowych
opłat abonamentowych, nalegając w szczególności na brak stosunku umownego jako podstawy wpłat opłaty dokonywanych przez posiadaczy
odbiorników telewizyjnych, wszak nie odnosi się ona do szczególnej kwestii wpływów z reklam za okres 1995–1996, przez co nie
dostarcza żadnych argumentów pozwalających na odparcie krytyki skarżących opartej na czysto umownym charakterze tych wpływów.
167 Z powyższych rozważań wynika zatem, że w zaskarżonej decyzji Komisja nie dopełniła obowiązku uzasadnienia w zakresie faktycznego
uznania wpływów z reklam za okres 1995–1996 za zasoby państwowe. W tych okolicznościach należy uwzględnić w części niniejszy
zarzut w zakresie, w jakim dotyczy on wpływów z reklam za okres 1995–1996, a tym samym stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji
w części, w jakiej włącza ona te wpływy do zasobów państwowych.
168 Sąd uważa, że w następnej kolejności należy przeanalizować zarzut podniesiony przez Królestwo Danii i TV 2 A/S w szczególności
w ramach piątego, szóstego i siódmego zarzutu odwoławczego w sprawach T‑309/04 i T‑317/04, wywodzony w istocie z faktu, że
zaskarżona decyzja opiera się na niewystarczającym uzasadnieniu wynikającym z oczywiście niewystarczającego zbadania okoliczności,
w jakich TV 2 była finansowana przez Królestwo Danii w okresie objętym dochodzeniem, co w konsekwencji doprowadziło Komisję
do błędnego wniosku o istnieniu pomocy państwa.
W przedmiocie zarzutu w sprawach T‑309/04 i T‑317/04 wywodzonego z niewystarczającego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikającego
z uchybienia przez Komisję obowiązkowi zbadania sprawy
– Argumenty stron
169 Królestwo Danii i TV 2 A/S twierdzą, że zaskarżona decyzja nie jest wystarczająco uzasadniona z tego powodu, że Komisja nie
zbadała w sposób rzetelny kwestii, czy w tym konkretnym przypadku TV 2 skorzystało w latach 1995–2002 z dofinansowania proporcjonalnego
do potrzeb usług publicznych. Przytaczają oni dowody na poparcie tezy, zgodnie z którą w okresie objętym dochodzeniem owo
dofinansowanie było w sposób obiektywny, przejrzysty i racjonalny ustalane i utrzymywane na poziomie proporcjonalnym do potrzeb
usług publicznych.
170 Na tę okoliczność Królestwo Danii przywołuje prace przygotowawcze do ustawy z 1986 r. powołującej do życia TV 2 oraz przedstawia
oszacowanie przychodów i wydatków TV 2, które było załączone do rzeczonych prac przygotowawczych.
171 TV 2 A/S twierdzi, że wysokość rekompensaty, jakiej potrzebuje TV 2, jest ustalana przez ministra kultury w porozumieniu z komisją
finansów parlamentu duńskiego, a zatem pod ścisłą kontrolą parlamentarną, w ramach czteroletnich umów zwanych umowami o mediach,
i na podstawie dokładnych analiz ekonomicznych. Owe dokładne analizy ekonomiczne były przeprowadzone odpowiednio w 1995 r.
i w 1999 r. przez spółkę audytorską KPMG wspólnie z czuwającą nad przebiegiem prac grupą ekspertów, w której skład wchodzili
konkurenci TV 2 (zwane dalej „analizami ekonomicznymi 1995/1999”).
172 Przedmiotem powyższych analiz ekonomicznych było właśnie umożliwienie ustalenia tej części wpływów z opłat abonamentowych,
którą należało przekazać TV 2 z tytułu jej obowiązków świadczenia usług publicznych, wynikających z nich potrzeb finansowych
i oceny potencjalnych zasobów tego nadawcy pochodzących z emisji reklam telewizyjnych oraz innych przychodów. Nadto wysokość
opłat abonamentowych i część należna TV 2 były ustalane na podstawie założenia utrzymania w przyszłości ze strony państwa
ulg w formie między innymi zaniechania pobierania odsetek i ulg podatkowych, o których mowa w motywie 110 zaskarżonej decyzji.
173 Analizy ekonomiczne 1995/1999, które wraz z rocznymi sprawozdaniami finansowymi TV 2 były przedmiotem publikacji, zostały
załączone do uwag Królestwa Danii z dnia 24 marca 2003 r. przedstawionych w odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania.
174 Dwie umowy o mediach obowiązujące w okresie objętym dochodzeniem (1995 r. i 1999 r.) opierały się właśnie na dogłębnych analizach
ekonomicznych. Przedstawiając owe analizy ekonomiczne w toku postępowania formalnego, Królestwo Danii udokumentowało Komisji
obliczenia finansowe leżące u podstaw poszczególnych umów o mediach w okresie objętym dochodzeniem.
175 Królestwo Danii i TV 2 A/S powołują się na dochodzenie i zalecenie rigsrevisionen (duńskiego trybunału obrachunkowego) za
rok 1994–1995, skierowane do rządu duńskiego w przedmiocie stworzenia kapitału własnego TV 2 i wynikających stąd zmian statutu
TV 2. Przypominają oni również sprawozdanie ministra finansów z dnia 2 sierpnia 1995 r. przygotowane na wniosek państwowej
izby kontroli oraz to, co w jego wyniku uczyniło Królestwo Danii, a mianowicie wprowadzenie w 1997 r. zmian do statutu TV 2
ustanawiających obowiązek utworzenia własnego kapitału w minimalnej wysokości 200 mln DKK.
176 Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, z których wynikałoby, że finansowanie TV 2 i ustanowienie własnego kapitału
w okresie objętym dochodzeniem były określane w sposób ekonomicznie racjonalny i proporcjonalnie do potrzeb usług publicznych,
w braku szczegółowej analizy w tym przedmiocie przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji należy uznać podstawę i uzasadnienie
tej decyzji za niewystarczające.
177 W odpowiedzi na twierdzenie Komisji, że wprawdzie znała ona powyższe okoliczności, ale uznała, że nie stanowią one dowodu
na to, że nadwyżka pomocy zgromadzona na rachunku TV 2 stanowiła rezerwę utrzymywaną dla umożliwienia TV 2 zaspokajania potrzeb
usług publicznych i proporcjonalną do tych potrzeb, Królestwo Danii i TV 2 stwierdzają, że okolicznością przesądzającą stanowi
jednak fakt, że wszystkie te informacje zostały przesłane Komisji w toku postępowania formalnego, że Komisja nie zajęła stanowiska
w ich zakresie w zaskarżonej decyzji lub wypowiedziała się w sposób niepełny i nieprecyzyjny. Zaskarżona decyzja przyjmuje
za podstawę okoliczności formalne i nie zawiera żadnej analizy ekonomicznej w kwestii tego, czy i w jakim zakresie kapitał
własny utworzony w ramach TV 2 przekracza to, co jest konieczne do wypełnienia jej misji publicznej oraz, w razie potrzeby,
czy jest on sprzeczny z interesem ogółu. W ten sposób uzasadnienie i podstawa zaskarżonej decyzji są ich zdaniem merytorycznie
wadliwe.
– Ocena Sądu
178 Po pierwsze, w odniesieniu do zakresu obowiązku uzasadnienia, należy przypomnieć, że uzasadnienie, jakiego wymaga art. 253 WE,
powinno być dostosowane do charakteru rozpatrywanego aktu i przedstawiać w sposób jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji,
która wydała akt, pozwalając zainteresowanym poznać podstawy podjętej decyzji, a właściwemu sądowi dokonać jej kontroli. Wymóg
uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści aktu, charakteru przywołanych
argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio
i indywidualnie. Nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne elementy faktyczne i prawne, ponieważ ocena,
czy uzasadnienie aktu spełnia wymogi art. 253 WE, winna opierać się nie tylko na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności
jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulującego daną dziedzinę (zob. wyrok Trybunału z dnia 2 kwietnia 1998 r.
w sprawie C‑367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, Rec. s. I‑1719, pkt 63, oraz przytoczone tam orzecznictwo).
179 Należy ponadto podkreślić, że w przypadku gdy Komisji przysługuje swobodne uznanie umożliwiające wykonywanie jej zadań, przestrzeganie
gwarancji zapewnionych we wspólnotowym porządku prawnym w odniesieniu do postępowania administracyjnego nabiera podstawowego
znaczenia. Do gwarancji tych należą, między innymi, obowiązek rozpatrzenia przez właściwą instytucję w sposób rzetelny i bezstronny
wszystkich elementów istotnych w danej sprawie oraz obowiązek wystarczającego uzasadnienia swoich decyzji (wyrok Trybunału
z dnia 21 listopada 1991 r. w sprawie C‑269/90 Technische Universität München, Rec. s. I‑5469, pkt 14).
180 Ponadto, chociaż Komisja w uzasadnieniu decyzji podejmowanych przez siebie w celu zapewnienia stosowania reguł konkurencji
nie jest zobowiązana do rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które doprowadziły do wydania takiej decyzji,
to jednak na podstawie art. 253 WE jest ona zobowiązana do wskazania przynajmniej tych faktów i względów, które są rozstrzygające
dla struktury jej decyzji, umożliwiając tym samym sądowi wspólnotowemu oraz zainteresowanym stronom poznanie warunków zastosowania
przez nią postanowień traktatu (zob. podobnie wyrok Sądu z dnia 15 września 1998 r. w sprawach połączonych T‑374/94, T‑375/94,
T‑384/94 i T‑388/94 European Night Services i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II‑3141, pkt 95 i przytoczone tam orzecznictwo).
181 Z orzecznictwa wynika również, że z wyjątkiem nadzwyczajnych okoliczności, uzasadnienie decyzji powinno znajdować się w jej
głównej części i nie może zostać przedstawione po raz pierwszy i a posteriori przed sądem (zob. wyroki Sądu z dnia 2 lipca
1992 r. w sprawie T‑61/89 Dansk Pelsdyravlerforening przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1931, pkt 131; z dnia 14 maja 1998 r. w sprawie
T‑295/94 Buchmann przeciwko Komisji, Rec. s. II‑813, pkt 171 oraz ww. w pkt 180 wyrok w sprawie European Night Services i in.
przeciwko Komisji, pkt 95 i przytoczone tam orzecznictwo). Należy bowiem przypomnieć, że zainteresowany powinien zostać poinformowany
o uzasadnieniu w zasadzie w tym samym czasie co o niekorzystnej dla niego decyzji. Brak uzasadnienia nie może zostać uregulowany
w ten sposób, że zainteresowany dowie się o uzasadnieniu decyzji w trakcie postępowania przed sądami wspólnotowymi (wyrok
Trybunału z dnia 28 czerwca 2005 r. w sprawach połączonych C‑189/02 P, C‑202/02 P, od C‑205/02 P do C‑208/02 P i C‑213/02 P
Dansk Rørindusi i in. przeciwko Komisji, Rec. s. I‑5425, pkt 463; wyroki Sądu z dnia 12 grudnia 1996 r. w sprawie T‑16/91
Rendo i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1827, pkt 45, oraz z dnia 15 czerwca 2005 r. w sprawie T‑349/03 Corsica Ferries
France przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑2197, pkt 287).
182 W tym względzie należy przypomnieć, że sąd wspólnotowy, w ramach skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej na podstawie
art. 230 WE, jest zobowiązany do ograniczenia się do zbadania zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Usuwanie ewentualnego
braku uzasadnienia ani uzupełnianie wspomnianego uzasadnienia Komisji poprzez dodanie bądź zastąpienie elementów, które nie
wynikają z samej zaskarżonej decyzji, nie jest zatem zadaniem Sądu (zob. podobnie wyroki Sądu z dnia 27 stycznia 1998 r. w sprawie
T‑67/94 Ladbroke Racine przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1, pkt 147 i 148; z dnia 15 września 1998 r. w sprawach połączonych
T‑126/96 i T‑127/96 BFM i EFIM przeciwko Komisji, Rec. s. II‑3437, pkt 81; z dnia 13 lipca 2000 r. w sprawie T‑157/99 Griesel
przeciwko Radzie, RecFP. s. I‑A-151 i II‑699, pkt 41, oraz ww. w pkt 181 wyrok w sprawie Corsica Ferries, pkt 58).
183 Po drugie, w odniesieniu do zakresu obowiązku zbadania ciążącego na Komisji w ramach kontroli pomocy państwa należy przypomnieć,
że o ile w myśl zobowiązania do lojalnej współpracy przewidzianego w art. 10 WE państwo członkowskie ma obowiązek współpracować
z Komisją, dostarczając jej informacji pozwalających na zajęcie stanowiska w kwestii charakteru spornego środka jako pomocy
państwa [zob. w kwestii obowiązku lojalnej współpracy wyroki Trybunału z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie C‑457/00 Belgia przeciwko
Komisji, Rec. s. I‑6931, pkt 99, oraz z dnia 10 maja 2005 r. w sprawie C‑400/99 Włochy przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑3657,
pkt 48; ww. w pkt 137 wyrok w sprawie Kuwait Petroleum (Niderlandy) przeciwko Komisji, pkt 67] i o ile na tym państwie członkowskim
ciąży obowiązek dostarczenia w odpowiednim przypadku dowodów, że zostały spełnione przesłanki stosowania art. 86 ust. 2 WE
(wyrok Trybunału z dnia 23 października 1997 r. w sprawie C‑159/94 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I‑5815, pkt 94; wyrok
Sądu z dnia 16 marca 2004 r. w sprawie T‑157/01 Danske Busvognmænd przeciwko Komisji, Rec. s. II‑917, pkt 96), o tyle nie
zmienia to faktu, że ze swej strony Komisja, w interesie dobrego stosowania podstawowych zasad traktatu dotyczących pomocy
państwa, jest objęta obowiązkiem przeprowadzenia starannego i obiektywnego badania (zob. podobnie ww. w pkt 178 wyrok w sprawie
Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, pkt 60–62; wyrok Sądu z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie T‑54/99 max.mobil
przeciwko Komisji, Rec. s. II‑313, pkt 49, pierwsze dwa zdania niepodważone przez wyrok Trybunału z dnia 22 lutego 2005 r.
w sprawie C‑141/02 P Komisja przeciwko max.mobil, Zb.Orz. s. I‑1283, oraz ww. w pkt 136 wyrok w sprawie Westdeutsche Landesbank
Girozentrale i Land Nordrhein-Westfalen przeciwko Komisji, pkt 167), oraz że obowiązek ten wymaga od niej między innymi skrupulatnego
zbadania informacji dostarczonych jej przez państwo członkowskie.
184 Należy ponadto przypomnieć, że w ramach skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE, zgodność z prawem aktu
wspólnotowego winna być oceniona z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w dacie, w której akt został
wydany. W szczególności złożone oceny dokonane przez Komisję winny być zbadane tylko w odniesieniu do tych elementów, którymi
dysponowała ona w momencie ich dokonywania (wyrok Trybunału z dnia 7 lutego 1979 r. w sprawach połączonych 15/76 i 16/76 Francja
przeciwko Komisji, Rec. s. 321, pkt 7; ww. w pkt 136 wyrok z dnia 10 lipca 1986 r. w sprawie Belgia przeciwko Komisji, pkt 16;
oraz wyrok z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C‑197/99 P Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. I‑8461, pkt 86; ww. w pkt 137
wyrok w sprawach połączonych British Airways i in. przeciwko Komisji, pkt 81; ww. w pkt 182 wyrok w sprawach połączonych BFM
i EFIM przeciwko Komisji, pkt 88 oraz wyrok Sądu z dnia 11 maja 2005 r. w sprawach połączonych T‑111/01 i T‑133/01 Saxonia
Edelmetalle i ZEMAG przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑1579, pkt 67).
185 To właśnie w świetle tych zasad i uwag należy ocenić zarzuty Królestwa Danii i TV 2 A/S.
186 W tym względzie należy skoncentrować się na brzmieniu zaskarżonej decyzji we fragmentach dotyczących kwestii tego, czy Komisja
dochowała obowiązku uzasadnienia i starannego badania sposobów finansowania TV 2 w okresie objętym dochodzeniem i proporcjonalności
tego finansowania do potrzeb usług publicznych.
187 W części opisowej zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, że TV 2 powstała w 1986 r. jako niezależna instytucja finansowana
z pożyczek państwowych (motyw 11). Komisja wyjaśniła, że TV 2 jest finansowana z opłat abonamentowych i wpływów z reklam (motywy 10
i 17) oraz opisała procedurę ustalania wysokości opłat abonamentowych i jej podziału między DR i TV 2 (motyw 22).
188 W części zaskarżonej decyzji poświęconej ocenie prawnej Komisji instytucja ta zbadała kwestię przestrzegania w tym przypadku
drugiej i czwartej przesłanki spośród czterech przesłanek wymienionych w pkt 88–93 wyroku Trybunału z dnia 24 lipca 2003 r.
w sprawie C‑280/00 Altmark Trans i Regierungspräsidium Magdeburg, Rec. s. I‑7747, zwanym dalej „wyrokiem w sprawie Altmark”
dotyczącym powyższych przesłanek, zwanych dalej „przesłankami Altmark”) (motyw 71).
189 Sąd przypomina, że zgodnie z pierwszą przesłanką Altmark „na przedsiębiorstwie będącym beneficjentem muszą faktycznie ciążyć
zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych i zobowiązania te muszą być jasno określone” (ww. w pkt 188 wyrok w sprawie
Altmark, pkt 89). Zgodnie z drugą przesłanką Altmark „parametry, na podstawie których obliczona jest rekompensata, muszą być
wcześniej ustalone w obiektywny i przejrzysty sposób, tak aby nie powodowała ona powstania dodatkowej korzyści ekonomicznej,
która mogłaby powodować uprzywilejowanie przedsiębiorstw będących beneficjentami w stosunku do przedsiębiorstw konkurencyjnych”
(ww. w pkt 188 wyrok w sprawie Altmark, pkt 90). Zgodnie z trzecią przesłanką Altmark „rekompensata nie może przekraczać kwoty
niezbędnej do pokrycia całości lub części kosztów poniesionych celem wykonania zobowiązań z zakresu usług interesu ogólnego,
przy uwzględnieniu związanych z nimi przychodów oraz racjonalnej korzyści z tytułu wypełniania tych zobowiązań” (ww. w pkt 188
wyrok w sprawie Altmark, pkt 92). Wreszcie, zgodnie z czwartą przesłanką Altmark, „jeżeli wybór przedsiębiorstwa nie został
w danym przypadku dokonany w ramach procedury udzielania zamówień publicznych umożliwiającej wskazanie podmiotu, który byłby
w stanie świadczyć takie usługi interesu ogólnego po najniższych kosztach, poziom rekompensaty powinien zostać określony na
podstawie analizy kosztów, jakie przeciętne przedsiębiorstwo, prawidłowo zarządzane i odpowiednio wyposażone w środki umożliwiające
świadczenie żądanych usług interesu ogólnego, poniosłoby na wykonanie takich zobowiązań, przy uwzględnieniu związanych z nimi
kosztów oraz racjonalnego zysku osiąganego przy wypełnianiu tych zobowiązań” (ww. w pkt 188 wyrok w sprawie Altmark, pkt 93).
190 Po pierwsze, odnośnie do drugiej przesłanki Altmark, zgodnie z którą parametry, na podstawie których obliczona jest rekompensata,
muszą być wcześniej ustalone w obiektywny i przejrzysty sposób, Komisja uznała, że przesłanka ta nie została spełniona. W uzasadnieniu
Komisja stwierdziła, że „[r]ekompensata ustanowiona jest w umowie o mediach obowiązującej cztery lata, podczas gdy nie podaje
się do wiadomości publicznej rocznego budżetu, który zawierałby jakiekolwiek połączenie między rekompensatą a […] [świadczeniem]”.
Komisja dodaje, że „[p]onadto TV 2 uzyskuje szereg korzyści, które nie są przejrzyste (zwolnienie z płacenia podatku, umorzenie
odsetek [itd])” (motyw 71 zaskarżonej decyzji).
191 Po drugie, odnośnie do czwartej przesłanki Altmark, Komisja stwierdza, że „TV 2 nie została wybrana jako nadawca publiczny
w drodze przetargu, ani też nie przeprowadzono analizy, która potwierdzałaby, że poziom rekompensaty ustalony jest na podstawie
kosztów, jakie poniósłby typowy podmiot, dobrze zarządzany i wyposażony w środki pozwalające na wykonywanie usług w interesie
publicznym, uwzględniając przy tym stosowne dochody i rozsądny zysk związane z wykonywaniem tych zadań” (motyw 71 zaskarżonej
decyzji).
192 W części zaskarżonej decyzji poświęconej badaniu zgodności pomocy z punktu widzenia art. 86 ust. 2 WE, w tym w szczególności
kwestii proporcjonalności, w odpowiedzi na argument Królestwa Danii, że utworzony kapitał jest niezbędny celem wyrównania
ewentualnych zmian wypływów z reklam (motyw 112; zob. również motyw 111 zdanie pierwsze), Komisja „uznaje, że dla danego podmiotu
posiadanie takiej rezerwy może być niezbędne jako gwarancja wykonywania przypisanych im usług publicznych” (motyw 113).
193 Jednakże Komisja stwierdza, że taką rezerwę „tworzy się w konkretnym celu, musi ona też być regulowana odpowiednimi przepisami
określającymi terminy zwrotu nadwyżek środków przeznaczonych na rekompensatę”. Zauważa ona, że w niniejszym stanie faktycznym
nie mamy do czynienia z utworzeniem rezerwy na konkretny cel, lecz z gromadzeniem kapitału własnego. Tymczasem, jak dodaje,
„[k]apitał własny można wykorzystać w sposób dowolny, również na cele niezwiązane z pełnieniem misji publicznej” (motyw 113).
194 W motywie 114 zaskarżonej decyzji Komisja, odnosząc się do przytoczonego przez Królestwo Danii przykładu z 1999 r., w którym
to roku wpływy TV 2 z reklam znaczenie spadły, stwierdza, że nawet ów spadek nie zmusił TV 2 do sięgnięcia do zgromadzonego
kapitału.
195 Dlatego w motywie 115 zaskarżonej decyzji Komisja „dochodzi do wniosku, że zgromadzona nadwyżka kapitału nie była niezbędna
do [skutecznego] prowadzenia statutowej działalności TV 2”. Nadto dodaje, że „gdyby uznano potrzebę stworzenia bufora na wypadek
ewentualnych spadków dochodów, środkiem odpowiednim byłoby stworzenie przejrzystej rezerwy, nie zaś gromadzenie kapitału w spółce”.
W konsekwencji Komisja dochodzi do wniosku, że „nie może przyjąć pierwszego argumentu władz duńskich”.
196 Z przypomnianego powyżej fragmentu zaskarżonej decyzji wynika, że podstawę stanowiska Komisji stanowią w istocie dwa stwierdzenia.
197 Po pierwsze, że wykazana w TV 2 nadwyżka pomocy nie doprowadziła do utworzenia rezerwy w sposób przejrzysty i przemyślany
w szczególnym celu zagwarantowania usług publicznych bez względu na zmienność wpływów z reklam, lecz doprowadziła do zwykłego
niekontrolowanego gromadzenia kapitału.
198 Po drugie, że przytoczony przykład z roku 1999 stanowi dowód na to, iż TV 2 nigdy w rzeczywistości nie miała potrzeby sięgnięcia
do omawianej rezerwy.
199 Co się tyczy pierwszego z powyższych stwierdzeń należy rzec z całą stanowczością, że zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego
ustalenia, które mogłoby udowodnić jego prawdziwość.
200 Poza bowiem zwykłym przytoczeniem opisu niektórych elementów mechanizmu ustalania przez Królestwo Danii kwoty pochodzącej
z opłat abonamentowych przekazywanej TV 2 w latach 1995–2002 (zob. motyw 22), zaskarżona decyzja nie zawiera żadnej analizy
ani tego mechanizmu, ani przyczyn – zarówno prawnych, jak i gospodarczych – leżących u podstaw określania owej kwoty w owym
okresie.
201 Tymczasem, mając na względzie wagę uwzględnienia tych elementów przy stosowaniu zasad z dziedziny pomocy państwa w tym konkretnym
przypadku, należy siłą rzeczy stwierdzić, że w granicach swobody oceny, jaką posiada Komisja w złożonych kwestiach gospodarczych,
zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 178 i 179 powyżej uzasadnienie zaskarżonej decyzji powinno było zawierać dokładną
i szczegółową ocenę konkretnych przyczyn prawnych i gospodarczych, które doprowadziły do ustalenia kwoty opłat abonamentowych
przekazywanej TV 2 w okresie objętym dochodzeniem.
202 Sąd – podobnie jak Królestwo Danii i TV 2 A/S – uważa, że niewystarczający charakter uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tym
zakresie stanowi naruszenie istotnych wymogów proceduralnych, a tym samym, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 178–182
powyżej, pociąga za sobą nieważność tej decyzji.
203 Sąd uważa ponadto, że ów niewystarczający charakter uzasadnienia znajduje swe wyjaśnienie w braku jakiegokolwiek poważnego
badania przez tę instytucję w toku formalnego postępowania wyjaśniającego konkretnych przyczyn, które legły u podstaw ustalania
wysokości środków pochodzących z opłat abonamentowych i przekazywanych TV 2.
204 W toku niniejszego postępowania przed Sądem Komisja, broniąc się przed zarzutem, że nie dochowała obowiązku zbadania sprawy,
stwierdziła, że „przed wszczęciem formalnego postępowania wyjaśniającego i w jego toku władze duńskie dostarczyły niezliczonej
liczby dokumentów i wyczerpujących ilości informacji na temat sprawy”, ale „dostarczone informacje cechowało to, że władze
duńskie próbowały uzasadniać gromadzenie nadwyżki rekompensaty na rzecz TV 2 za pomocą informacji i obliczeń ustalanych a posteriori”.
Zdaniem Komisji Królestwo Danii „nie było w stanie przedstawić informacji pochodzących z okresu powstania nagromadzenia kapitału
w spółce, które mogłyby ewentualnie uzasadnić zbieranie kapitału w wysokości stwierdzonej w TV 2”.
205 Te stwierdzenia powtarzają się w kilku innych miejscach w pismach Komisji. Stwierdza się tam, że „władze duńskie nigdy nie
przedstawiły wcześniejszych informacji ani dokumentów dotyczących potrzeb kapitałowych TV 2 podczas jej tworzenia czy też
w okresie objętym dochodzeniem” oraz że „wszystkie informacje na ten temat zostały ustalone na podstawie rozważań i obliczeń
przeprowadzonych a posteriori”.
206 Nadto celem uzasadnienia braku w zaskarżonej decyzji jakiejkolwiek analizy ekonomicznej potrzeb finansowych TV 2 w okresie
objętym dochodzeniem Komisja powołuje się na rzekomy całkowity brak przedstawienia przez Królestwo Danii dowodów pozwalających
na przyjęcie, że TV 2 potrzebowała spornego kapitału.
207 Tymczasem ani Komisja, ani popierający ją interwenienci nie zaprzeczają temu, że analizy ekonomiczne 1995/1999 przeprowadzone
w ramach i na potrzeby procedury czteroletniego ustalenia kwoty z opłat abonamentowych przekazywanej TV 2 (zob. pkt 171–174
powyżej) zostały przesłane Komisji. Nadto, o analizach tych wspomina się w uwagach Królestwa Danii z dnia 24 marca 2003 r.
przedstawionych w odpowiedzi na decyzję wszczęcia postępowania, do których zostały one załączone.
208 Zignorowanie przez Komisję owych informacji na etapie wydawania zaskarżonej decyzji, która nie czyni żadnej wzmianki na ich
temat, choćby nawet wskazującej, że Komisja nie dała im wiary, świadczy o nieprzeprowadzeniu przez tę instytucję, w toku formalnego
postępowania wyjaśniającego, rzetelnej analizy tych informacji, które zostały jej swego czasu dostarczone na temat finansowania
TV 2 w okresie 1995–2002.
209 Sąd stwierdza dodatkowo, że w trakcie toczącego się przed nim postępowania jedyne analizy ekonomiczne, na które powołała się
Komisja w pismach procesowych, to nie analizy ekonomiczne 1995/1999, lecz analizy dotyczące kapitalizacji TV 2 A/S w momencie
powołania jej do życia w 2003 r. oraz jej dokapitalizowania w 2004 r., które rzeczywiście nie były przeprowadzone ex ante.
210 Przed Sądem Komisja nie ustosunkowała się więc do zarzutu wywodzonego z nieuwzględnienia w fazie formalnego postępowania wyjaśniającego
analiz ekonomicznych 1995/1999. Przeciwnie, przyznaje się ona raczej do nieprzeprowadzenia rzetelnego badania sprawy, niesłusznie
wyrzucając Królestwu Danii, że nie przesłało jej informacji dotyczących oceny ex ante.
211 Interwenienci po stronie Komisji, którzy, jak już zostało stwierdzone, w żaden sposób nie podważają istnienia i przekazania
Komisji powyższych analiz, również nie zareagowali na ten zarzut.
212 Co więcej, SBS twierdzi, że analizy ekonomiczne 1995/1999 są „starymi badaniami rynku”, co w ostatecznym rozrachunku podkreśla
jedynie, w jakim stopniu analizy te, rzeczywiście pochodzące z okresu objętego dochodzeniem, były istotne zarówno pod względem
czasowym, jak i merytorycznym, dla oceny przeprowadzanej przez Komisję. W każdym wypadku Sąd stwierdza, że ponieważ istnienie
analiz ekonomicznych oraz ich przedmiot nie stanowią przedmiotu sporu między stronami, wszelka ewentualna krytyka dotycząca
tych analiz w sensie merytorycznym musi zostać odrzucona jako niedopuszczalna. Zgodnie bowiem z przypomnianym w pkt 12 powyżej
orzecznictwem, w ramach kontroli zgodności z prawem nie należy do zadań Sądu usuwanie braków w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji
poprzez zastępowanie Komisji w dokonywaniu oceny, którą powinna była ona przeprowadzić na etapie formalnego postępowania wyjaśniającego.
213 Choć Komisja nie odnosi się do zarzutu wywodzonego z nieuwzględnienia przez siebie analiz ekonomicznych 1995/1999, Sąd wszakże
stwierdza, że podnosi ona fakt, iż TV 2 A/S nie wzięła udziału w formalnym postępowaniu wyjaśniającym. Sąd stwierdza jednak,
że ta okoliczność nie pozbawia TV 2 A/S prawa do podniesienia na etapie postępowania sądowego zarzutu wywodzonego z naruszenia
obowiązku przeprowadzenia badania dotyczącego między innymi analiz ekonomicznych 1995/1999.
214 W każdym bądź razie bowiem, nawet gdyby uznać, że podnosząc powyższą okoliczność, Komisja zmierza do ustalenia, że TV 2 A/S
nie może podnieść w swej skardze zarzutu niewłaściwego zbadania sprawy w odniesieniu w szczególności do analiz ekonomicznych
1995/1999, ten potencjalny zarzut byłby w części niedopuszczalny, a w części niezasadny, z opisanych poniżej względów.
215 Jeśli chodzi o niedopuszczalność owego ewentualnego zarzutu, należy przypomnieć, że brak lub niewystarczające uzasadnienie
stanowi naruszenie istotnych wymogów proceduralnych w rozumieniu art. 230 WE i stanowi bezwzględną przyczynę nieważności,
która musi zostać uwzględniona z urzędu przez sąd wspólnotowy (wyroki Sądu z dnia 29 września 2005 r. w sprawie T‑218/02 Napoli
Buzzanca przeciwko Komisji, Zb.Orz.FP s. I–A-267 i II‑1221, pkt 55, oraz z dnia 22 czerwca 2005 r. w sprawie T‑102/03 CIS
przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑2357, pkt 46). Dlatego po tym, jak Sąd – badając zresztą wprost sformułowany przez skarżących
zarzut – stwierdził braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w odniesieniu do okoliczności, w jakich ustalana była kwota z opłat
abonamentowych przekazywana TV 2 w okresie objętym dochodzeniem, zbędne już staje się stwierdzenie, że owe braki wynikają
z naruszenia przez Komisję ciążącego na niej obowiązku zbadania sprawy (zob. pkt 202 i 203 powyżej).
216 Jeśli zaś chodzi o bezzasadność owego ewentualnego zarzutu, Sąd stwierdza, że TV 2 A/S nie powołuje się wcale na żadne nowe
okoliczności faktyczne, o których Komisja nie wiedziała w toku formalnego postępowania wyjaśniającego. Wręcz przeciwnie, TV 2
A/S ogranicza się do zarzucenia Komisji, że ta nie zbadała informacji przekazanych jej w toku formalnego postępowania przez
jedną ze stron, która twierdziła, że finansowanie TV 2 w okresie objętym dochodzeniem było niezbędne i proporcjonalne do potrzeb
usług publicznych (zob. motywy 111 i 112 zaskarżonej decyzji). Stąd mimo iż TV 2 A/S nie wzięła udziału w formalnym postępowaniu
wyjaśniającym, nie można zabronić jej podnoszenia przed Sądem argumentu prawnego wywodzonego z niezbadania opisanych powyżej
informacji (zob. podobnie wyroki Sądu z dnia 6 października 1999 r. w sprawie T‑110/97 Kneissl Dachstein przeciwko Komisji,
Rec. s. II‑2881, pkt 102, oraz przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 16 września 2004 r. w sprawie T‑274/01 Valmont przeciwko
Komisji, Zb.Orz. s. II‑3145, pkt 102; ww. w pkt 184 wyrok w sprawie Saxonia Edelmetalle i ZEMAG przeciwko Komisji, pkt 68,
oraz wyrok z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie T‑217/02 Ter Lembeek przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑4483, pkt 84, 85 i 93).
217 Z powyższych rozważań wynika, że nie przeprowadzając badania informacji mających bezpośrednie znaczenie dla kwestii tego,
czy sporne środki stanowiły czy też nie pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, Komisja uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi
zbadania sprawy, co tłumaczy braki w uzasadnieniu ustalone w pkt 202 powyżej.
218 Co się tyczy również zawartej w ramach pierwszego twierdzenia Komisji sugestii, że poziom utworzonych rezerw nie był regularnie
kontrolowany przez władze duńskie, należy stwierdzić z całą stanowczością, że nie tylko mamy tu znów do czynienia z twierdzeniem
niepopartym żadnymi dowodami, któremu Królestwo Danii wprost zaprzeczyło w toku postępowania formalnego (zob. motyw 48 zdanie
drugie zaskarżonej decyzji), ale także sama zaskarżona decyzja zawiera szereg wskazówek podważających tę sugestię.
219 Z zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że do 2002 r. TV 2 miała obowiązek przedstawiania budżetu i sprawozdań rocznych dotyczących
usług publicznych (motyw 96). Nadto podczas całego okresu objętego dochodzeniem duńska Rigsrevisionen (izba kontroli) przeprowadzała
finansowe i administracyjne kontrole rachunków TV 2 (motyw 97). W tym względzie opisane w tym samym motywie ustalenie Komisji,
że sama Rigsrevisionen nie miała „uprawnień do tego, by zapobiec nadwyżkom środków pomocowych”, nie ma samo w sobie żadnego
znaczenia, gdyż mowa tu o organie kontrolnym, a tym samym ustalenie to nie pozwala na stwierdzenie, że nie było kontroli ze
strony władz duńskich.
220 W każdym wypadku Komisja nie może opierać się na rzekomym niewystarczającym charakterze kontroli, aby nakazać odzyskanie całości
kwot uważanych przez Królestwo Danii za środki stanowiące rezerwę niezbędną do zapewnienia usług publicznych. W braku bowiem
rzetelnego badania przyczyn prawnych i ekonomicznych, które doprowadziły do utworzenia tej rezerwy w okresie objętym dochodzeniem,
a które to badanie, w świetle informacji będących w posiadaniu Komisji, było całkiem możliwe, Komisja nie ma podstaw do zajmowania
stanowiska w kwestii tego, czy rezerwa ta była w całości, czy też nawet tylko w części rzeczywiście niezbędna dla potrzeb
usług publicznych.
221 Z tych samych powodów zawarte przez Komisję odniesienia do wymogów rezerwy „w konkretnym celu” (motyw 113 zaskarżonej decyzji)
czy też rezerwy „przejrzystej” (motyw 115 zaskarżonej decyzji), w braku jakiegokolwiek poważnego zbadania przez Komisję konkretnych
przyczyn, które doprowadziły do ustalenia wysokości opłat abonamentowych przekazywanych TV 2 w okresie objętym dochodzeniem,
wydają się wymogami czysto formalnymi, które nie mogą uzasadniać wydanego w zaskarżonej decyzji nakazu odzyskania pomocy.
222 Co się tyczy drugiego ustalenia Komisji (pkt 198 powyżej), że przytoczony przykład z roku 1999 stanowi dowód na to, iż TV 2
nigdy w rzeczywistości nie miała potrzeby sięgnięcia do omawianej rezerwy, w świetle opisanych powyżej rozważań ustalenie
to w żaden sposób nie stanowi dowodu na istnienie pomocy państwa.
223 Fakt, że TV 2 nie miała potrzeby sięgania do swych rezerw w 1999 r., nie oznacza, że rezerwy te należy uznać za nieproporcjonalne
w stosunku do jej potrzeb wynikających z usług publicznych. W samej naturze rezerwy utworzonej na wszelki wypadek jest założenie,
że niekoniecznie trzeba z niej skorzystać. Dlatego wyciąganie przez Komisję, a posteriori, z faktu nieskorzystania z rezerwy,
wniosku, że rezerwa ta była nieuzasadniona, jawi się jako sprzeczne z uznaniem przez tę instytucję istnienia możliwości ustanowienia
i utrzymywania takiej rezerwy dla celów zagwarantowania świadczenia usług publicznych. W ostatecznym rozrachunku, chcąc zająć
stanowisko w kwestii proporcjonalnego bądź nieproporcjonalnego charakteru rezerw zgromadzonych w TV 2, Komisja powinna była
zbadać zasadność przyczyn, w szczególności ekonomicznych, które Królestwo Danii przyjęło za podstawę przy ustalaniu kwoty
opłat abonamentowych przekazanej TV 2 w latach 1995–2002.
224 Sąd stwierdza ponadto, że brak w zaskarżonej decyzji rzetelnego i szczegółowego badania warunków finansowania TV 2 w okresie
objętym dochodzeniem odbija się z kolei na peremptoryjnym charakterze twierdzeń Komisji zawartych w motywie 71 zaskarżonej
decyzji.
225 Co się tyczy w pierwszym rzędzie uzasadnienia owego motywu 71 dotyczącego drugiej przesłanki Altmark, Sąd zauważa, że okazuje
się pozbawione sensu odniesienie do faktu, że „[r]ekompensata ustanowiona jest w umowie o mediach obowiązującej cztery lata”,
albowiem odniesienie to ma charakter czysto opisowy, a mimo to ma stanowić dowód na poparcie stwierdzenia, że parametry rekompensaty
nie były ustalane uprzednio w sposób obiektywny i przejrzysty. Bez zamiaru zastępowania Komisji w wykonywaniu kompetencji,
które posiada w zakresie kontroli pomocy państwa, Sąd musi jednak stwierdzić, że sposób ustalania kwoty opłat abonamentowych
przekazywanej TV 2 na podstawie umowy o mediach w niepodważalnych przez nikogo okolicznościach opisanych w pkt 171–174 powyżej
powinien być raczej postrzegany – przynajmniej na pierwszy rzut oka – jako świadczący o obiektywności i przejrzystości.
226 Co się tyczy zawartych w pkt 71 zaskarżonej decyzji twierdzeń, że „nie podaje się do wiadomości publicznej rocznego budżetu,
który zawierałby jakiekolwiek połączenie między rekompensatą a [świadczeniem]” czy też, że „TV 2 uzyskuje szereg korzyści,
które nie są przejrzyste (zwolnienie z płacenia podatku, umorzenie odsetek)”, należy stwierdzić z całą stanowczością, że znów
z zastrzeżeniem bardziej dogłębnej oceny, którą Komisja będzie miała za zadanie przeprowadzić, mamy tu do czynienia ze stwierdzeniami
na pierwszy rzut oka niewłaściwymi, a nawet nieprawdziwymi w niniejszym stanie faktycznym.
227 Co się bowiem tyczy przede wszystkim braku rocznego budżetu, który zawierałby jakiekolwiek połączenie między rekompensatą
a świadczeniem, Sąd zauważa, że druga przesłanka Altmark nie narzuca takiego formalnego wymogu. Przesłanka ta pozostawia państwom
członkowskim swobodny wybór środków praktycznych gwarantujących jej przestrzeganie. Dlatego fakt formalnego opierania się
przez Komisję na braku „rocznego budżetu zawierającego połączenie między rekompensatą a [świadczeniem]”, zwłaszcza gdy z kolei
opisany w pkt 171–174 powyżej tryb ustalania opłat abonamentowych przekazywanych TV 2 nie jest przedmiotem żadnej poważnej
analizy w ramach zaskarżonej decyzji, jawi się w istocie jako uzasadnienie sztuczne.
228 Nadto Sąd musi zauważyć – znów bez uszczerbku dla kompetencji Komisji w dziedzinie pomocy państwa – że nie można wykluczyć,
iż opisany powyżej tryb ustalania kwoty opłat abonamentowych przekazywanej TV 2 mógł mieć charakter obiektywny i przejrzysty,
wziąwszy pod uwagę fakt, że tryb ten zakładał między innymi udział duńskiego parlamentu, że podstawę jego stanowiły analizy
ekonomiczne przygotowane przez spółkę audytową w porozumieniu z grupą nadzorującą złożoną z ekspertów, w której uczestniczyli
również konkurenci TV 2, oraz że analizy te, podobnie jak roczne sprawozdania finansowe TV 2, były publikowane. Nie można
zatem wykluczyć, że poważna analiza tego trybu może w odpowiednim przypadku doprowadzić do wniosku, że nawet przed opisaniem
przez Trybunał przesłanek Altmark, Królestwo Danii w istocie zagwarantowało spełnienie drugiej z tych przesłanek.
229 Co się następnie tyczy twierdzenia, że przyznano „szereg korzyści, które nie są przejrzyste (zwolnienie z płacenia podatku,
umorzenie odsetek)”, Sąd musi zauważyć, że według skarżących, którym nikt nie przeczył, kwota opłat abonamentowych przekazywana
TV 2 była obliczana przy uwzględnieniu właśnie hipotetycznego utrzymania owych innych środków państwowych na rzecz tego nadawcy.
Dlatego co najmniej po pobieżnej analizie, uwzględniając dokonany przez skarżących opis procedury ustalania kwoty opłat abonamentowych
przekazywanej TV 2, nie ma powodu, aby sądzić, że ukrywano istnienie i liczbę tych innych środków państwowych, które musiały
być brane pod uwagę w ramach procedury ustalania opłat abonamentowych.
230 Z powyższego wynika, że zawarte w motywie 71 zaskarżonej decyzji twierdzenia dotyczące drugiej przesłanki Altmark, które nie
opierają się na poważnej analizie w ramach zaskarżonej decyzji konkretnych przyczyn prawnych i ekonomicznych, pod kątem których
ustalona została kwota opłat abonamentowych przekazana TV 2, nie są przekonujące.
231 Co się tyczy, po drugie, uzasadnienia motywu 71 ostatnie zdanie zaskarżonej decyzji, dotyczącego czwartej przesłanki Altmark,
Sąd stwierdza, że – abstrahując nawet od dość jednoznacznego brzmienia tego uzasadnienia, które literalnie stwierdza, że „nie
przeprowadzono analizy” w niniejszym stanie faktycznym, „która potwierdzałaby, że poziom rekompensaty ustalony jest [przez
Królestwo Danii] na podstawie [przeprowadzonej przez to państwo członkowskie analizy] kosztów, jakie poniósłby typowy podmiot,
dobrze zarządzany i wyposażony w [odpowiednie] środki” – intencją Komisji jest stwierdzenie, że Królestwo Danii nie spełniło
czwartej przesłanki Altmark.
232 Takie uzasadnienie, które w istocie ogranicza się do bezpośredniego przytoczenia brzmienia czwartej przesłanki Altmark, mogłoby
wystarczyć jedynie, gdyby nie ulegało wątpliwości, że Królestwo Danii nie ustanowiło żadnego mechanizmu, który mógłby w praktyce
zagwarantować spełnienie czwartej przesłanki Altmark lub gdyby Komisja wykazała, że analizy przeprowadzone przez to państwo
członkowskie były w sposób oczywisty niewystarczające bądź niewłaściwe do zagwarantowania poszanowania owej przesłanki. Tymczasem
w niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie miała miejsca. Wręcz przeciwnie, wziąwszy pod uwagę procedurę wprowadzoną
przez Królestwo Danii celem ustalenia kwoty opłat abonamentowych przekazywanej TV 2 w latach 1995–2002, która, zgodnie z niepodważanym
przez nikogo opisem zawartym w pkt 171–174 powyżej, przewidywała między innymi przygotowanie analiz ekonomicznych z udziałem
konkurentów TV 2, nie można wykluczyć, że rzetelne badanie całości względów leżących u podstaw ustalania kwoty opłat abonamentowych
przekazywanej TV 2 w okresie objętym dochodzeniem, należące do obowiązków Komisji, mogło doprowadzić do wniosku, że nawet
przed sformułowaniem przesłanek Altmark przez Trybunał Królestwo Danii w istocie zagwarantowało spełnienie czwartej z tych
przesłanek.
233 Z powyższego wnika, że uzasadnienie motywu 71 ostatnie zdanie zaskarżonej decyzji jawi się w istocie jako całkowicie formalne
z punktu widzenia poczynionego w pkt 203 i następnych powyżej i przypomnianego w pkt 230 powyżej ustalenia, że w toku formalnego
postępowania wyjaśniającego Komisja nie przeprowadziła rzetelnego badania konkretnych przyczyn, które legły u podstaw określania
przez Królestwo Danii kwoty opłat abonamentowych należnych TV 2.
234 W świetle całokształtu powyższych rozważań, z których wynika, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą niewystarczającego
uzasadnienia, która wynika z naruszenia przez Komisję ciążącego na niej obowiązku zbadania kwestii mających bezpośrednie znaczenie
dla ustalenia istnienia pomocy państwa, należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, bez potrzeby dalszego badania pozostałych
zarzutów podniesionych w sprawach T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 i T‑336/04.
W przedmiocie kosztów
W przedmiocie kosztów w sprawach T‑309/04 i T‑317/04
235 Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja przegrała w sprawach T‑309/04 i T‑317/04, zgodnie z żądaniem skarżących należy obciążyć ją kosztami postępowania w tych
sprawach.
236 Zgodnie z art. 87 § 5 regulaminu strona cofająca skargę zostaje obciążona kosztami, jeżeli strona przeciwna wniosła o to w swoich
uwagach dotyczących cofnięcia skargi. Ponieważ skarżący cofnęli wnioski o zastosowanie środków tymczasowych w sprawach T‑309/04
R i T‑317/04 R, lecz Komisja nie wniosła o obciążenie ich kosztami w tych sprawach, każda ze stron poniesie własne koszty
związane z postępowaniem o zastosowanie środków tymczasowych.
237 UER występująca w charakterze interwenienta po stronie TV 2 A/S w sprawie T‑309/04, która nie złożyła wniosku w przedmiocie
kosztów, sama pokryje swoje własne koszty.
238 SBS i Viasat, interwenienci po stronie Komisji w sprawie T‑309/04, same poniosą swoje własne koszty.
W przedmiocie kosztów w sprawach T‑329/04 i T‑336/04
239 Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Nadto,
zgodnie z art. 87 § 3 regulaminu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań każdej ze stron oraz w wypadkach szczególnych
Sąd może postanowić, że koszty zostaną rozdzielone albo że każda ze stron poniesie własne koszty.
240 Viasat i SBS, skarżący, ale również interwenienci wzajemnie się popierający w sprawach T‑329/04 i T‑336/04, przegrali sprawę
o stwierdzenie nieważności w zakresie zarzutów dotyczących kwalifikacji usług świadczonych w OIG jako misji publicznej TV 2.
Nadto Sąd stwierdził, że nie mając na względzie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w ramach skarg w sprawach T‑309/04
i T‑317/04, nie ma potrzeby badania pozostałych zarzutów przedstawionych przez tych skarżących na poparcie żądania stwierdzenia
nieważności.
241 W tych okolicznościach Sąd orzeka, że Viasat i SBS pokryją, każda z nich, własne koszty poniesione zarówno jako skarżący,
jak i interwenienci, w sprawach T‑329/04 i T‑336/04, oraz pokryją odpowiednio jedną dziesiątą kosztów poniesionych przez Komisję
w sprawie T‑329/04 i jedną dziesiątą kosztów poniesionych przez Komisję w sprawie T‑336/04.
242 Z tych samych powodów Viasat pokryje jedną dziesiątą kosztów poniesionych przez TV 2 A/S, przez Królestwo Danii i przez UER
jako interwenientów po stronie Komisji w sprawie T‑329/04, a SBS pokryje jedną dziesiątą kosztów poniesionych przez te same
podmioty występujące w charakterze interwenientów po stronie Komisji w sprawie T‑336/04.
243 Komisja oraz TV 2 A/S, Królestwo Danii i UER, interwenienci po stronie tej instytucji w sprawach T‑329/04 i T‑336/04, poniosą,
każdy z nich, dziewięć dziesiątych swoich własnych kosztów w sprawach T‑329/04 i T‑336/04.
Z powyższych względów
SĄD (piąta izba)
orzeka, co następuje:
1) Sprawy T‑309/04, T‑317/04, T‑329/04 i T‑336/04 zostają połączone do celów wydania wyroku.
2) Decyzja Komisji 2006/217/WE z dnia 19 maja 2004 r. w sprawie środków podjętych przez Danię na rzecz TV 2/Danmark jest nieważna.
3) TV 2/Danmark A/S, Królestwo Danii i Komisja poniosą indywidualnie własne koszty w sprawach T‑309/04 R i T‑317/04 R.
4) Komisja pokryje zarówno własne koszty w sprawach T‑309/04 i T‑317/04, jak i koszty TV 2/Danmark A/S i Królestwa Danii w tych
sprawach.
5) Europejska Unia Nadawców, SBS TV A/S, SBS Danish Television Ltd i Viasat Broadcasting UK Ltd pokryją indywidualnie własne
koszty w sprawie T‑309/04.
6) SBS TV A/S, SBS Danish Television Ltd i Viasat Broadcasting UK Ltd pokryją indywidualnie własne koszty poniesione zarówno
jako strony główne, jak i jako interwenienci, w sprawach T‑329/04 i T‑336/04.
7) Viasat Broadcasting Ltd pokryje jedną dziesiątą kosztów poniesionych przez Komisję, TV 2/Danmark A/S, Królestwo Danii i Europejską
Unię Nadawców w sprawie T‑329/04.
8) SBS TV A/S i SBS Danish Television Ltd pokryją jedną dziesiątą kosztów poniesionych przez Komisję, TV 2/Danmark A/S, Królestwo
Danii i Europejską Unię Nadawców w sprawie T‑336/04.
9) Komisja, TV 2/Danmark A/S, Królestwo Danii i Europejska Unia Nadawców pokryją indywidualnie dziewięć dziesiątych własnych
kosztów poniesionych w sprawach T‑329/04 i T‑336/04.
Vilaras
Martins Ribeiro
Jürimäe
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 22 października 2008 r.
Sekretarz
Prezes
Spis treści
Ramy prawne
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporów
Przebieg postępowania
Sprawy T‑309/04 i T‑317/04
Sprawa T‑329/04
Sprawa T‑336/04
Żądania stron
Co do prawa
W przedmiocie dopuszczalności skarg w sprawach T‑309/04 i T‑317/04
Co do istoty
W przedmiocie pierwszego zarzutu ze skargi w sprawie T‑329/04 i drugiego zarzutu ze skargi w sprawie T‑336/04, wywodzonych
z błędnej kwalifikacji misji świadczenia usług publicznych przez TV 2 jako usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym
– Argumenty stron
– Ocena Sądu
W przedmiocie pierwszego zarzutu w sprawach T‑309/04 i T‑317/04 wywodzonego z naruszenia prawa do obrony
– Argumenty stron
– Ocena Sądu
W przedmiocie drugiego zarzutu w sprawach T‑309/04 i T‑317/04, wywodzonego z naruszenia art. 87 ust. 1 WE z tego względu,
iż zarówno środki pochodzące z opłat abonamentowych, jak i z wpływów z reklam, przekazane TV 2 za pośrednictwem Funduszu TV 2,
nie stanowią zasobów państwa
– Argumenty stron
– Ocena Sądu
W przedmiocie zarzutu w sprawach T‑309/04 i T‑317/04 wywodzonego z niewystarczającego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikającego
z uchybienia przez Komisję obowiązkowi zbadania sprawy
– Argumenty stron
– Ocena Sądu
W przedmiocie kosztów
W przedmiocie kosztów w sprawach T‑309/04 i T‑317/04
W przedmiocie kosztów w sprawach T‑329/04 i T‑336/04
* Języki postępowania: angielski i duński.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 12.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło