T-310/06
WyrokTSUE2007-11-15CELEX: 62006TJ0310ECLI:EU:T:2007:343
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja naruszyła zasadę uzasadnionych oczekiwań, obowiązek uzasadnienia oraz popełniła oczywisty błąd w ocenie, wprowadzając nowe kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy w skupie interwencyjnym, które miało zastosowanie do bieżących zbiorów?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych przepisów, ponieważ Komisja naruszyła uzasadnione oczekiwania producentów, wprowadzając nowe kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy na dwanaście dni przed jego wejściem w życie, w momencie gdy producenci dokonali już zasiewów i nie mogli wpłynąć na jakość zbiorów. Ponadto, Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie, twierdząc, że ciężar właściwy ma wpływ na wartość odżywczą kukurydzy, co zostało obalone przez dowody, w tym własne dokumenty Komisji. Dodatkowo, rozporządzenie naruszyło obowiązek uzasadnienia, nie wskazując w sposób jasny i wyraźny powodów wprowadzenia nowego kryterium i jego natychmiastowego zastosowania do bieżących zbiorów.Stan faktyczny
Republika Węgierska zaskarżyła rozporządzenie Komisji (WE) nr 1572/2006, które zmieniało zasady skupu interwencyjnego zbóż, wprowadzając nowe, zaostrzone kryteria jakości kukurydzy, w tym kryterium minimalnego ciężaru właściwego. Węgry argumentowały, że nowe kryterium, wprowadzone na krótko przed rozpoczęciem okresu skupu interwencyjnego, miało negatywny wpływ na węgierskich producentów kukurydzy, którzy dokonali już zasiewów i nie mogli dostosować się do nowych wymogów. Węgry podnosiły, że kryterium ciężaru właściwego nie jest odpowiednim wskaźnikiem jakości kukurydzy, zwłaszcza przeznaczonej na paszę, i że jego wprowadzenie stanowiło nadużycie władzy i oczywisty błąd w ocenie.Rozstrzygnięcie
1) Stwierdza się nieważność następujących przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1572/2006 z dnia 18 października 2006 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 824/2000 ustanawiające procedury przejęcia zbóż przez agencje interwencyjne oraz metody analizy do oznaczania jakości zbóż odnoszących się do kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy:
– w art. 1 pkt 1 słów „a w przypadku kukurydzy są to metody tradycyjnie stosowane”;
– w art. 1 pkt 3 lit. b) słów „73 kg/hl dla kukurydzy”;
– w rubryce „E. Minimalny ciężar właściwy (kg/hl)” punktu 1 załącznika wartości „71” odnoszącej się do kukurydzy;
– w tabeli III punktu 2 załącznika wartości redukcji ceny interwencyjnej odnoszącej się do kukurydzy.
2) Komisja pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez skarżącą, w tym koszty postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa T‑310/06
Republika Węgierska
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich
Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków w sektorze zbóż – Przejęcie zbóż przez agencje interwencyjne – Zaostrzenie kryteriów jakości kukurydzy – Wprowadzenie nowego kryterium ciężaru właściwego w odniesieniu do kukurydzy – Naruszenie uzasadnionych oczekiwań – Oczywisty błąd w ocenie
Streszczenie wyroku
1. Skarga o stwierdzenie nieważności – Przedmiot – Stwierdzenie częściowej nieważności
(art. 230 WE; rozporządzenie Komisji nr 1572/2006)
2. Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków – Zboża – Przejęcie przez agencje interwencyjne – Zaostrzenie kryteriów jakości kukurydzy
(art. 253 WE; rozporządzenie Komisji nr 1572/2006)
1. Stwierdzenie częściowej nieważności wspólnotowego aktu prawnego jest możliwe jedynie w przypadku, gdy części, o których stwierdzenie
nieważności wniesiono, mogą zostać oddzielone od reszty aktu. Wymóg rozdzielności nie jest spełniony, jeśli konsekwencją stwierdzenia
częściowej nieważności aktu jest zmiana jego istoty.
Istotą rozporządzenia nr 1572/2006 zmieniającego rozporządzenie nr 824/2000 ustanawiające procedury przejęcia zbóż przez agencje
interwencyjne oraz metody analizy do oznaczania jakości zbóż jest podniesienie jakości kukurydzy dopuszczonej do skupu interwencyjnego.
Dla zrealizowania tego celu rozporządzenie przewiduje dwa rodzaje środków w postaci z jednej strony zaostrzenia kryteriów
jakości kukurydzy przewidzianych wcześniej w załączniku I do rozporządzenia nr 824/2000, co do których skarżąca nie wnosi
o stwierdzenie nieważności, a z drugiej strony wprowadzenia nowego kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy, w trosce o zachowanie
spójności z systemami znajdującymi zastosowanie do innych zbóż kwalifikujących się do objęcia systemem skupu interwencyjnego.
Zważywszy, iż te dwa rodzaje środków nie są związane ze sobą w sposób nierozerwalny, ewentualne stwierdzenie nieważności rozporządzenia
nr 1572/2006 w części, w jakiej wprowadza ono nowe kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy, nie zmienia istoty przepisów,
które nie są przedmiotem tego ewentualnego stwierdzenia nieważności. W tym zakresie – w odróżnieniu od nowego kryterium ciężaru
właściwego dla kukurydzy – kryteria jakościowe kukurydzy, których zaostrzenie przewidziane jest w rozporządzeniu (to jest
maksymalna wilgotność kukurydzy, maksymalny odsetek ziaren połamanych i odsetek ziaren przegrzanych podczas suszenia), obowiązywały
już pod rządami poprzedniej regulacji, która nie przewidywała kryterium ciężaru właściwego.
(por. pkt 39–41)
2. Wprowadzając nowe kryterium dotyczące ciężaru właściwego kukurydzy na dwanaście dni przed wejściem w życie rozporządzenia
nr 1572/2006 zmieniającego rozporządzenie nr 824/2000 ustanawiające procedury przejęcia zbóż przez agencje interwencyjne oraz
metody analizy do oznaczania jakości zbóż, to jest w chwili, kiedy producenci dokonali już zasiewów i nie mogli już wpłynąć
na ciężar właściwy zbiorów, przepisy rozporządzenia nr 1572/2006 mają wpływ na inwestycje producentów, w zasadniczy sposób
zmieniając warunki skupu interwencyjnego kukurydzy. Zważywszy, iż zaskarżone przepisy nie zostały zapowiedziane zainteresowanym
rolnikom w odpowiednim czasie, przepisy te naruszyły uzasadnione oczekiwania zainteresowanych producentów.
Co więcej, niezależnie od tego, że informacje dostarczone w trakcie procedury przygotowywania rozporządzenia nr 1572/2006
nie rozwiązują problemu całkowitego braku uzasadnienia w tym rozporządzeniu od chwili jego wejścia w życie, wskazanie, iż
początek okresu interwencyjnego przypada na dzień 1 listopada 2006 r., stanowi jedynie stwierdzenie o charakterze ogólnym,
które nie może być uznane za szczegółowe uzasadnienie, wskazujące zamierzony efekt i pozwalające sądowi na kontrolę poszanowania
uzasadnionych oczekiwań zainteresowanych podmiotów w świetle art. 253 WE.
Ponadto, choć prawdą jest, że rozporządzenie nr 1572/2006 wskazuje, iż wzmocnienie kryteriów jakości kukurydzy było niezbędne
dla zmniejszenia stopnia podatności produktów interwencyjnych na zniszczenie oraz ze względu na ich przyszłe wykorzystanie,
nie wyjaśnia ono w sposób jasny i wyraźny, że wprowadzenie kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy – obok konieczności
zapewnienia spójności z systemami znajdującymi zastosowanie do innych rodzajów zbóż – ma również na celu zaostrzenie kryteriów
jej jakości. W rozporządzeniu nie ma mowy o tym, że ciężar właściwy stanowi kryterium jakości kukurydzy, ani też – a fortiori
– o tym, z jakich powodów czynnik ten należy uważać za istotny dla oceny jej jakości.
Wreszcie twierdzenie Komisji, jakoby ciężar właściwy oddziaływał na jakość ziarna kukurydzy, wpływając na jej wartość odżywczą,
nie tylko nie jest poparte żadnym dowodem, lecz przeciwnie, obalone w świetle dowodów dostępnych Sądowi, tak że należy uznać,
że rozporządzenie nr 1572/2006 zostało oparte na oczywistym błędzie w ocenie.
W związku z powyższym należy stwierdzić nieważność przepisów rozporządzenia nr 1572/2006 dotyczących kryterium ciężaru właściwego
dla kukurydzy.
(por. pkt 68, 69, 72, 84, 86, 148, 150, 151, 154–156, 158, 159, 165)
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (trzecia izba w składzie powiększonym)
z dnia 15 listopada 2007 r.(*)
Rolnictwo – Wspólna organizacja rynków w sektorze zbóż – Przejęcie zbóż przez agencje interwencyjne – Zaostrzenie kryteriów jakości kukurydzy – Wprowadzenie nowego kryterium ciężaru właściwego w odniesieniu do kukurydzy – Naruszenie uzasadnionych oczekiwań – Oczywisty błąd w ocenie
W sprawie T‑310/06
Republika Węgierska, reprezentowana przez J. Fazekas, R. Somssich i K. Szíjjártó, działające w charakterze pełnomocników,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez F. Clotuche‑Duvieusart i Z. Patakię, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
mającej za przedmiot żądanie stwierdzenia nieważności niektórych przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1572/2006 z dnia
18 października 2006 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 824/2000 ustanawiające procedury przejęcia zbóż przez agencje
interwencyjne oraz metody analizy do oznaczania jakości zbóż (Dz.U. L 290, str. 29),
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (trzecia izba w składzie powiększonym),
w składzie: M. Jaeger, prezes, V. Tiili, J. Azizi, E. Cremona i O. Czúcz, sędziowie,
sekretarz: K. Andová, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 22 maja 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Ramy prawne
1 Wspólna organizacja rynków w sektorze zbóż jest uregulowana w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1784/2003 z dnia 29 września 2003 r.
(Dz.U. L 270, str. 78, zwanym dalej „rozporządzeniem WOR”).
2 Artykuł 5 rozporządzenia WOR stanowi, że agencje interwencyjne wyznaczone przez państwa członkowskie skupują między innymi
zebraną we Wspólnocie i zaoferowaną im kukurydzę, pod warunkiem że oferty są zgodne z ustanowionymi warunkami, w szczególności
pod względem jakości i ilości. Skup może mieć miejsce tylko w okresie skupu interwencyjnego – w niniejszym przypadku dla Węgier
jest to okres od 1 listopada 2006 r. do 31 marca 2007 r.
3 Szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia WOR wynikają z rozporządzenia Komisji (WE) nr 824/2000 z dnia 19 kwietnia 2000 r.
ustanawiającego procedury przejęcia zbóż przez agencje interwencyjne oraz metody analizy do oznaczania jakości zbóż (Dz.U.
L 100, str. 31). Rozporządzenie to określa również kryteria minimalnej jakości dla skupu interwencyjnego.
4 W dniu 18 października 2006 r. Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 1572/2006 zmieniające rozporządzenie nr 824/2000 (Dz.U.
L 290, str. 29, zwane dalej „rozporządzeniem”) w celu uwzględnienia nowej sytuacji w systemie interwencyjnym związanej z długoterminowym
składowaniem niektórych zbóż i jego wpływem na jakość produktów. Rozporządzenie dostosowuje kryteria jakości ustalone w rozporządzeniu
nr 824/2000 i wprowadza nowe kryterium ciężaru właściwego w odniesieniu do kukurydzy. Wprowadzone w ten sposób zmiany obowiązują
od dnia 1 listopada 2006 r.
5 Artykuł 3 rozporządzenia nr 824/2000, zmieniony rozporządzeniem, określa metody oznaczania jakości zbóż zaoferowanych agencjom
interwencyjnym. Artykuł ten przewiduje w pkt 3.9, że metodą referencyjną stosowaną przy oznaczaniu ciężaru właściwego jest
metoda zgodna z normą ISO 7971/2:1995, a w przypadku kukurydzy są to „metody tradycyjnie stosowane”.
6 Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 824/2000 ceną płaconą oferentowi jest cena interwencyjna, określona w art. 4 ust. 1
rozporządzenia WOR, to jest 101,31 EUR za tonę. Cena ta podlega korekcie w zależności od wzrostów zwiększeń i redukcji określonych
w art. 9 rozporządzenia nr 824/2000.
7 Artykuł 9 rozporządzenia nr 824/2000, zmieniony rozporządzeniem, określa kwoty zwiększeń lub redukcji stosowanych do ceny
interwencyjnej. Stanowi on w szczególności:
„Zwiększenie lub redukcja ceny, poprzez które cena interwencyjna wzrasta lub spada, są wyrażane w euro na tonę i stosowane
łącznie, jak przewidziano poniżej:
[…]
b) jeżeli ciężar właściwy zboża oferowanego do skupu interwencyjnego różni się od stosunku ciężar/objętość […] 73 kg/hl dla
kukurydzy […], stosuje się redukcję według tabeli III zamieszczonej w załączniku VII.
[…]”.
8 Załącznik I do rozporządzenia nr 824/2000, zmieniony rozporządzeniem, przewiduje w rubryce E, że minimalny ciężar właściwy
dla kukurydzy wynosi 71 kg/hl.
9 Tabela III załącznika VII do rozporządzenia nr 824/2000, zmienionego rozporządzeniem, przewiduje następujące redukcje ceny
ze względu na ciężar właściwy dla kukurydzy: 0,5 EUR/tonę dla ciężaru właściwego poniżej 73 kg/hl i do 72 kg/hl i 1 EUR/tonę
dla ciężaru właściwego poniżej 72 kg/hl i do 71 kg/hl.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
10 Pismem z dnia 13 stycznia 2006 r. skierowanym do dyrektora generalnego Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów
Wiejskich Komisji władze węgierskie poinformowały o trudnościach w składowaniu interwencyjnym w zakresie przechowania kukurydzy
składowanej przez długie okresy, zwiększeniu się odsetka ziaren połamanych i konieczności przejęcia przez Europejski Fundusz
Gwarancji Rolnej kosztów związanych ze składowaniem długoterminowym.
11 Po wielu rozmowach Komisja przedłożyła w dniu 27 lipca 2006 r. grupie eksperckiej Komitetu Zarządzającego ds. Zbóż (zwanej
dalej „grupą ekspercką ds. zbóż”) projekt rozporządzenia zaostrzającego wymogi dotyczące maksymalnego poziomu wilgotności,
ziaren połamanych i przegrzanych w trakcie suszenia oraz dotyczącego wprowadzenia dla kukurydzy nowego kryterium minimalnego
ciężaru właściwego (73 kg/hl). Ustalono, że zmiany te powinny zostać przyjęte przed 1 listopada 2006 r. – dniem stanowiącym
początek okresu interwencyjnego w większości państw członkowskich.
12 Po przedstawieniu propozycji Komisji miały miejsce liczne rozmowy i wymiana korespondencji między przedstawicielami rządu
węgierskiego i Komisji. W ich trakcie rząd węgierski poinformował, że uważa, iż propozycje Komisji dotyczące ziaren połamanych
i ciężaru właściwego są dla Węgier szczególnie dotkliwe i nieuzasadnione, ponieważ przy zwykłych warunkach pogodowych 90%
rocznej węgierskiej produkcji kukurydzy byłoby wyłączone z interwencji. Rząd węgierski dodał, że redukcja ceny interwencyjnej
poniżej 75 kg/hl objęłaby całość produkcji węgierskiej.
13 Pismem z dnia 8 sierpnia 2006 r. węgierski sekretarz stanu ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich potwierdził stanowisko
rządu, opierając się na danych z instytutów badania jakości, i zwrócił się do Komisji o ponowne rozważenie projektu rozporządzenia.
14 W dniu 31 sierpnia 2006 r. projekt rozporządzenia był ponownie rozpatrywany przez grupę ekspercką ds. zbóż. W trakcie tego
posiedzenia wiele państw członkowskich wyraziło sprzeciw lub zastrzeżenia w szczególności w odniesieniu do wprowadzenia kryterium
jakościowego minimalnego ciężaru właściwego.
15 Pismem skierowanym do Komisji w tym samym dniu węgierski sekretarz stanu powtórzył stanowisko rządu węgierskiego i zwrócił
się ponownie o to, aby Komisja zrewidowała swoje stanowisko.
16 W dniu 6 września 2006 r. projekt rozporządzenia został wprowadzony do systemu informacji elektronicznej przeznaczonego dla
administracji krajowych państw członkowskich w celu uzyskania stanowiska Komitetu Zarządzającego ds. Zbóż przed końcem września
2006 r.
17 W dniu 7 września 2006 r. grupa ekspercka ds. zbóż po raz kolejny omawiała projekt rozporządzenia.
18 W dniu 18 września 2006 r. podczas posiedzenia Rady Ministrów Rolnictwa Republika Węgierska, Republika Słowacka i Republika
Austrii zadeklarowały swój sprzeciw wobec projektu rozporządzenia, a komisarz ds. rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich M. Fischer
Boel zapowiedziała wprowadzenie pewnych zmian do projektu, zastrzegając jednak, że zadaniem Komisji jest czuwanie nad interesami
finansowymi Wspólnoty.
19 W dniu 21 września 2006 r. w celu uwzględnienia stanowisk Republiki Węgierskiej, Republiki Słowackiej i Republiki Austrii
oraz przyjętych przez Komisję zobowiązań przedstawiła ona Komitetowi Zarządzającemu ds. Zbóż zmieniony projekt rozporządzenia,
w którym warunek ciężaru właściwego dla kukurydzy został ustalony odtąd na 71 kg/hl zamiast 73 kg/hl, a dla wartości od 71 kg/hl
do 73 kg/hl przewidziana została redukcja ceny.
20 W dniu 28 września 2006 r. podczas posiedzenia Komitetu Zarządzającego ds. Zbóż maksymalna wilgotność ziaren przewidziana
w projekcie rozporządzenia została podniesiona do 13,5% w miejsce 13%.
21 W dniu 18 października 2006 r. Komisja przyjęła rozporządzenie, które weszło w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku
Urzędowym Unii Europejskiej, to jest w dniu 20 października 2006 r., i stosuje się od dnia 1 listopada 2006 r.
22 Motywy 2 i 3 rozporządzenia mają brzmienie następujące:
„(2) Nie należy obejmować skupem interwencyjnym oferowanego zboża, którego jakość nie pozwala na odpowiednie wykorzystanie
lub składowanie go. W tym celu trzeba uwzględnić nową sytuację w dziedzinie działań interwencyjnych, związaną w szczególności
ze składowaniem długoterminowym niektórych zbóż i jego wpływem na jakość produktów.
(3) Okazuje się zatem niezbędne, w celu zmniejszenia stopnia podatności produktów interwencyjnych na zniszczenie oraz ze względu
na ich przyszłe wykorzystanie, przeprowadzić wzmocnienie kryteriów jakości kukurydzy określonych w załączniku I do rozporządzenia
(WE) nr 824/2000. W tym celu należy zmniejszyć maksymalną wilgotność oraz maksymalny odsetek ziaren połamanych i ziaren przegrzanych
podczas suszenia. Uwzględniając podobieństwo cech agronomicznych sorgo i kukurydzy, w trosce o zachowanie spójności, należy
przewidzieć podobne środki w odniesieniu do sorgo. Ponadto w trosce o zachowanie spójności z innymi rodzajami zbóż kwalifikującymi
się do objęcia systemem skupu interwencyjnego należy wprowadzić nowe kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy”.
Przebieg postępowania i żądania stron
23 Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 17 listopada 2006 r. skarżąca wniosła niniejszą skargę mającą na celu stwierdzenie
nieważności niektórych przepisów rozporządzenia (zwanych dalej „zaskarżonymi przepisami”), a mianowicie:
– w art. 1 pkt 1 słów „a w przypadku kukurydzy są to metody tradycyjnie stosowane”;
– w art. 1 pkt 3 lit. b) słów „73 kg/hl dla kukurydzy”;
– w rubryce „E. Minimalny ciężar właściwy (kg/hl)” punktu 1 załącznika wartości „71” odnoszącej się do kukurydzy;
– w tabeli III punktu 2 załącznika wartości redukcji ceny interwencyjnej odnoszącej się do kukurydzy.
24 Skarżąca wniosła do Sądu o przekazanie sprawy wielkiej izbie zgodnie z art. 14 § 1 i art. 51 § 1 regulaminu Sądu.
25 Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2006 r. Sąd, interpretując wniosek skarżącej o przekazanie sprawy wielkiej izbie jako mający
na celu w drugiej kolejności przekazanie sprawy izbie złożonej z pięciu sędziów, uwzględniając propozycję trzeciej izby, przekazał
sprawę trzeciej izbie w składzie powiększonym na podstawie art. 51 § 1 akapit drugi regulaminu, zgodnie z którym sprawa rozstrzygana
jest przez izbę złożoną z co najmniej pięciu sędziów, jeżeli zażąda tego państwo członkowskie lub instytucja Wspólnot Europejskich
będące stroną postępowania.
26 W odrębnym piśmie złożonym w tym samym dniu skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym na podstawie art. 76a
regulaminu.
27 W odrębnym piśmie złożonym w tym samym dniu skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie środków tymczasowych na podstawie art. 242 WE,
mający na celu zawieszenie wykonania zaskarżonych przepisów.
28 Pismem z dnia 4 grudnia 2006 r. Komisja zgłosiła swój sprzeciw wobec wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym.
29 Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. Sąd uwzględnił wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie przyśpieszonym.
30 Postanowieniem z dnia 16 lutego 2007 r. w sprawie T‑310/06 R Węgry przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowanym w Zbiorze,
prezes Sądu oddalił wniosek o zawieszenie wykonania, a kwestię kosztów pozostawił do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym
postępowanie.
31 Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (trzecia izba w powiększonym składzie) postanowił otworzyć procedurę ustną.
32 Na rozprawie w dniu 22 maja 2007 r. wysłuchane zostały wystąpienia stron i ich odpowiedzi na pytania Sądu.
33 Skarżąca wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
34 Komisja wnosi do Sądu o:
– oddalenie skargi;
– orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie z przepisami.
W przedmiocie dopuszczalności
Argumenty uczestników
35 Komisja twierdzi, że skarga ma na celu jedynie stwierdzenie nieważności przepisów rozporządzenia dotyczących warunku minimalnego
ciężaru właściwego dla kukurydzy, i zastanawia się, czy jest ona dopuszczalna, twierdząc, że zaskarżonych przepisów w rozumieniu
orzecznictwa Trybunału nie można oddzielić od reszty rozporządzenia. Jej zdaniem ciężar właściwy jest zasadniczym kryterium
wybranym przez prawodawcę w celu podniesienia jakości ziarna w skupie interwencyjnym i zapewnienia w ten sposób możliwości
odprzedaży ziarna odpowiedniej jakości po długoterminowym składowaniu.
36 Komisja podnosi, że kryterium ciężaru właściwego jest z konieczności związane z innymi parametrami jakościowymi zaostrzonymi
w rozporządzeniu, wobec czego stanowi ono niepodzielną całość. Zmniejszenie poziomu wilgotności powoduje bowiem w nieunikniony
sposób zwiększenie ciężaru właściwego. Bez tego nowego kryterium ciężaru właściwego nie byłaby zapewniona realna możliwość
odprzedaży ziarna, a istniejące kryteria, nawet gdyby zostały zaostrzone, byłyby nieskuteczne. Ten związek między różnymi
parametrami jakościowymi został zresztą uznany przez skarżącą w pkt 95 skargi.
37 Skarżąca utrzymuje, że żądanie stwierdzenia częściowej nieważności rozporządzenia jest dopuszczalne. Warunek ciężaru właściwego
ustalony dla kukurydzy stanowi bowiem odrębne kryterium, które można oddzielić od innych parametrów interwencyjnych, a stwierdzenie
jego nieważności nie zmienia w sposób obiektywny istoty rozporządzenia (wyroki Trybunału z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie
C‑29/99 Komisja przeciwko Radzie, Rec. str. I‑11221, pkt 45 i 46 i z dnia 30 września 2003 r. w sprawie C‑239/01 Niemcy przeciwko
Komisji, Rec. str. I‑10333 pkt 34 i 37). Zdaniem skarżącej stwierdzenie nieważności tego warunku w niczym nie zmienia zasadniczej
treści rozporządzenia, ponieważ przywrócona zostanie sytuacja, jaka miała miejsce przed jego przyjęciem.
Ocena Sądu
38 Komisja kwestionuje dopuszczalność skargi ze względu na to, że jej zdaniem zaskarżone przepisy nie mogą być oddzielone od
reszty rozporządzenia.
39 Należy w tym względzie przypomnieć, że jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, stwierdzenie częściowej nieważności wspólnotowego
aktu prawnego jest możliwe jedynie w przypadku, gdy te części, o których stwierdzenie nieważności wniesiono, mogą zostać oddzielone
od reszty aktu (przywołany powyżej w pkt 37 wyrok Trybunału w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 45 i 46, wyrok z dnia
21 stycznia 2003 r. w sprawie C‑378/00 Komisja przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec. str. I‑937, pkt 30 oraz przywołany powyżej
w pkt 37 wyrok w sprawie Niemcy przeciwko Komisji, pkt 33). Trybunał ponadto wielokrotnie orzekał, iż wymóg rozdzielności
nie jest spełniony, jeśli konsekwencją stwierdzenia częściowej nieważności aktu jest zmiana jego istoty (wyroki Trybunału
z dnia 30 marca 2006 r. w sprawie C‑36/04 Hiszpania przeciwko Radzie, Zb.Orz. str. I‑2981, pkt 13 i 14 i z dnia 27 czerwca
2006 r. w sprawie C‑540/03 Parlament przeciwko Radzie, Zb.Orz. str. I‑5769, pkt 28).
40 W niniejszym przypadku z rozporządzenia wynika, że jego istotą jest podniesienie jakości kukurydzy dopuszczonej do skupu interwencyjnego.
W tym celu rozporządzenie przewiduje dwa rodzaje środków, to jest z jednej strony zgodnie z motywem 3 zdanie pierwsze rozporządzenia
zaostrzenie kryteriów jakości kukurydzy przewidzianych wcześniej w załączniku I do rozporządzenia nr 824/2000, co do których
skarżąca nie wnosi o stwierdzenie nieważności, i z drugiej strony zgodnie z motywem 3 zdanie ostatnie rozporządzenia wprowadzenie
nowego kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy w trosce o zachowanie spójności z systemami znajdującymi zastosowanie do
innych zbóż kwalifikujących się do objęcia systemem skupu interwencyjnego.
41 Wynika z tego, że te dwa rodzaje środków nie są związane ze sobą w sposób nierozerwalny i że ewentualne stwierdzenie nieważności
rozporządzenia w części, w jakiej wprowadza ono nowe kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy, nie zmienia istoty przepisów,
które nie są przedmiotem tego ewentualnego stwierdzenia nieważności. Wystarczy stwierdzić w tym względzie, że w odróżnieniu
od nowego kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy kryteria jakościowe kukurydzy, których zaostrzenie przewidziane jest
w rozporządzeniu (to jest maksymalna wilgotność kukurydzy, maksymalny odsetek ziaren połamanych i odsetek ziaren przegrzanych
podczas suszenia), obowiązywały już pod rządami poprzedniej regulacji, kiedy nie było kryterium ciężaru właściwego.
42 Należy odrzucić argument Komisji, iż ciężar właściwy jest zasadniczym kryterium wybranym przez prawodawcę w celu podniesienia
jakości ziarna w skupie interwencyjnym. Z jednej strony wbrew temu, co utrzymuje Komisja, z rozporządzenia w żaden sposób
nie wynika, że ciężar właściwy stanowi zasadnicze kryterium podniesienia jakości kukurydzy dopuszczonej do skupu interwencyjnego.
Z drugiej strony należy stwierdzić, że nawet zakładając, iż tak jest, Komisja nie była w stanie wyjaśnić, w jaki sposób stwierdzenie
nieważności jedynie przepisów przewidujących wprowadzenie tego nowego kryterium zmienia istotę rozporządzenia.
43 Jeżeli chodzi o argument, iż kryterium ciężaru właściwego jest z konieczności związane z innymi parametrami wzmocnionymi w rozporządzeniu,
ponieważ zmniejszenie poziomu wilgotności powoduje zwiększenie ciężaru właściwego, wystarczy stwierdzić, że rozporządzenie
nie ustanawia żadnego związku pomiędzy tymi dwoma kryteriami i że kryterium wilgotności obwiązywało już poprzednio, kiedy
nie było kryterium ciężaru właściwego.
44 Poza tym Komisja wyraźnie stwierdziła w swoich pismach, że wzmocnienie obowiązujących uprzednio kryteriów jakościowych, w szczególności
kryterium maksymalnej wilgotności kukurydzy, ma na celu umożliwienie lepszego przechowania kukurydzy dopuszczonej do skupu
interwencyjnego, podczas gdy wprowadzenie kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy ma ustanowić standard jakości skupionego
ziarna w taki sposób, aby zagwarantować, że nawet po długoterminowym składowaniu, z którym siłą rzeczy wiąże się pewne pogorszenie
stanu, jakość produktu będzie wystarczająca do jego sprzedaży na rynku.
45 Z powyższego wynika, że zaskarżone przepisy można oddzielić od reszty rozporządzenia, wobec czego żądanie stwierdzenia częściowej
nieważności jest dopuszczalne.
Co do istoty sprawy
46 W uzasadnieniu skargi o stwierdzenie nieważności skarżąca podnosi sześć zarzutów. Zarzut pierwszy dotyczy naruszenia uzasadnionych
oczekiwań i zasady pewności prawa oraz proporcjonalności. Zarzut drugi dotyczy braku kompetencji autora rozporządzenia. Zarzut
trzeci dotyczy nadużycia władzy. Zarzut czwarty dotyczy oczywistego błędu w ocenie. Zarzut piąty dotyczy naruszenia obowiązku
uzasadnienia. W końcu zarzut szósty dotyczy naruszenia regulaminu Komitetu Zarządzającego ds. Zbóż.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia uzasadnionych oczekiwań i zasad pewności prawa i proporcjonalności
W przedmiocie pierwszej części zarzutu dotyczącej naruszenia uzasadnionych oczekiwań
– Argumenty uczestników
47 Skarżąca utrzymuje, że Komisja naruszyła uzasadnione oczekiwania producentów węgierskich w ten sposób, że wprowadzając nowe
kryterium jakościowe odnoszące się do ciężaru właściwego kukurydzy dwanaście dni przed wejściem w życie rozporządzenia, zmieniła
w sposób zasadniczy i nieprzewidziany, nawet dla producentów odpowiedzialnych, starannych i dobrze poinformowanych, warunki
skupu interwencyjnego kukurydzy.
48 Skarżąca przyznaje, że w dziedzinie wspólnej organizacji rynków, której celem jest stałe dostosowywanie się do zmian sytuacji
gospodarczej, przedsiębiorcy nie mogą w sposób uzasadniony oczekiwać, że zostanie utrzymana istniejąca sytuacja, która może
zostać zmieniona w ramach uprawnień dyskrecjonalnych przyznanych instytucjom wspólnotowym (wyrok Trybunału z dnia 14 lutego
1990 r. w sprawie C‑350/88 Delacre i in. przeciwko Komisji, Rec. str. I‑395, pkt 33). Niemniej uważa ona, że w niniejszym
przypadku wystąpienie szczególnych okoliczności pozwala na powołanie się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań.
49 Skarżąca podnosi w tym względzie, że kryteria wypracowane przez Trybunał w dziedzinie ochrony uzasadnionych oczekiwań w wyroku
z dnia 11 lipca 1991 r. w sprawie C‑368/89 Crispoltoni, Rec. str. I‑3695, zwanym dalej „wyrokiem w sprawie Crispoltoni I”,
są spełnione w niniejszym przypadku. Po pierwsze zmiany odnoszące się do jakości produktu w skupie interwencyjnym zostały
wprowadzone po tym, jak producenci węgierscy podjęli już decyzje, z którymi wiążą się istotne inwestycje (zakup nasion, materiałów
potrzebnych do siewu i uprawy itd.). Nowe kryterium minimalnego ciężaru właściwego zależy w głównej mierze od zastosowanej
odmiany nasion i zostało wprowadzone, kiedy rolnicy nie byli już w stanie zmienić uprawianych gruntów, a tym samym swoich
inwestycji.
50 Po drugie wprowadzenie kryterium jakościowego dotyczącego minimalnego ciężaru właściwego dla kukurydzy jest czymś zupełnie
nowym i nie ma przykładu ani w prawie wspólnotowym, ani w zwyczajach europejskich. W tym względzie skarżąca podkreśla, że
o zmianie parametrów jakościowych kukurydzy oferowanej do skupu interwencyjnego wspomniano po raz pierwszy w dniu 27 lipca
2006 r. podczas posiedzenia grupy eksperckiej ds. zbóż. W konsekwencji nawet przezorni i uważni producenci węgierscy nie mogli
w uzasadniony sposób oczekiwać, że odmiana posianej kukurydzy i zastosowana technologia nie pozwoli już na wyprodukowanie
kukurydzy spełniającej kryteria jakościowe dla skupu interwencyjnego. Chociaż rolnicy produkują na wolny rynek, warunki skupu
interwencyjnego wpływają mimo wszystko na ich decyzje gospodarcze.
51 Po trzecie data wejścia w życie zaskarżonych przepisów zaskoczyła producentów, którzy zasadnie oczekiwali, że będą mieć czas
na dostosowanie się do wprowadzenia tak nowego obowiązku.
52 W końcu skarżąca twierdzi, że wprowadzenie nowego kryterium ciężaru właściwego, które odzwierciedla troskę o zachowanie spójności
z innymi zbożami kwalifikującymi się do objęcia systemem skupu interwencyjnego, nie było przewidywalne i nie można go było
oczekiwać na podstawie zmian na rynku. Chociaż skarżąca przyznaje, że producenci odpowiedzialni i dobrze poinformowani powinni
spodziewać się odpowiedniego ryzyka wynikającego ze zmian gospodarczych i przewidywać ewentualne zmiany dokonywane przez Komisję
w celu przywrócenia równowagi na rynku, uważa ona jednak, że nie mogli oni przewidzieć wprowadzenia warunku ciężaru właściwego
w swej ocenie ryzyka związanego z produktem. Zdaniem skarżącej nie można zatem zobowiązywać ich do ponoszenia ciężaru finansowego
związanego z wprowadzeniem tego nowego kryterium, które wykracza ponad ryzyko gospodarcze właściwe dla ich działalności rolniczej.
53 Komisja utrzymuje w pierwszej kolejności, że celem przyjęcia rozporządzenia nie jest wprowadzenie środka standaryzacji, lecz
rozwiązanie nowego problemu, który pojawił się w dziedzinie skupu interwencyjnego od roku gospodarczego 2004/2005, związanego
z długoterminowym składowaniem kukurydzy i jego wpływem na jakość produktu. Ponieważ kukurydza jest zbożem, które z powodu
swych cech biologicznych psuje się bardzo łatwo, właściwe zarządzanie zapasami wymagało zdaniem Komisji zaostrzenia kryteriów
jakościowych. Podnosi ona, że w ten sposób z jednej strony zaostrzenie obowiązujących kryteriów, to jest wilgotności oraz
odsetka ziaren połamanych i przegrzanych, powinno pozwolić na uniknięcie zbyt szybkiego pogorszenia stanu ziaren kukurydzy
i w konsekwencji zapewnienie dłuższego przechowania, a z drugiej strony, wprowadzenie nowego kryterium minimalnego ciężaru
właściwego powinno umożliwić zapewnienie określonej jakości zakupionego ziarna, tak aby po długoterminowym składowaniu dysponować
zbożem o jakości „nadającej się do sprzedaży”.
54 Komisja podkreśla, że dla zagwarantowania producentom kukurydzy określonej ceny rynkowej nie jest konieczne, aby Wspólnota
kupowała w systemie skupu interwencyjnego całość produkcji państw członkowskich, a w szczególności zboże gorszej jakości.
W ten sposób – zakładając, że istotna część zbiorów węgierskich nie spełnia kryteriów skupu interwencyjnego – agencja interwencyjna
odgrywa mimo to swą rolę ochrony rynku, ponieważ umożliwia ona utrzymanie pewnego poziomu cen, a jedyną zmianą jest to, że
ziarna skupione w skupie interwencyjnym będą lepszej jakości.
55 Następnie Komisja, przyznając wprawdzie, że odmiana ziarna może wpływać na końcowy ciężar właściwy zbioru, kwestionuje jednak
stwierdzenie skarżącej, że ciężar właściwy zależy w głównej mierze od posianej odmiany ziarna.
56 Komisja twierdzi w tym względzie, że ciężar właściwy pozwala zmierzyć gęstość ziarna, ważąc daną objętość ziarna i porównując
ją z taką samą objętością wody. Kryterium minimalnego ciężaru właściwego stanowi czynnik klasyfikacji ziarna, zgodnie z którym
wyższa jakość ziarna odpowiada większemu ciężarowi właściwemu. Komisja podnosi, że ogólnie ciężar właściwy zależy od zawartości
wody i zanieczyszczeń, co oznacza, że ciężar właściwy zwiększa się, kiedy zmniejsza się wilgotność zboża, lub odwrotnie. W konsekwencji
jeżeli zbiory są wyższe ze względu na warunki klimatyczne idealne pod względem nasłonecznienia, a przede wszystkim ilości
wody, ciężar właściwy będzie raczej niewielki, i odwrotnie w okresie suchym. Zdaniem Komisji wynika z tego, że ciężar właściwy
zebranej kukurydzy jest parametrem otwartym, zależnym od wielu czynników, z których głównym jest klimat w danym roku. Inne
czynniki, które należy uwzględnić, to odmiana materiału siewnego, jakość gleby i technologia upraw.
57 Komisja utrzymuje, że odmiana „koński ząb”, którą głównie uprawia się na Węgrzech, daje ziarno kukurydzy, które może osiągnąć
w zależności od warunków klimatycznych bardzo różne ciężary właściwe, i że minimalny ciężar właściwy ustalony dla skupu interwencyjnego
(71 kg/hl) zależnie od roku gospodarczego jest przeważnie osiągany. Sama skarżąca przyznaje poza tym, że odmiana ta daje ziarno
kukurydzy o ciężarze właściwym wynoszącym od 68 kg/hl do 74 kg/hl. Brak w katalogach materiału siewnego kukurydzy specyfikacji
ciężaru właściwego danych nasion występujących w obrocie stanowi wskazówkę, że kryterium to nie jest związane w głównej mierze
z wybraną odmianą i że zmienia się w podobnych proporcjach w przypadku wszystkich odmian. Wahania plonów kukurydzy na Węgrzech
pomiędzy rokiem 2001 a 2006, jakie wykazane są w tabeli znajdującej się w załączniku A 12 do skargi, wskazują, że przeciętny
ciężar właściwy danego zbioru zależy zasadniczo od warunków klimatycznych.
58 Ponieważ ciężar właściwy nie zależy w głównej mierze od odmiany posianego ziarna kukurydzy, przyjęcie zaskarżonych przepisów
nie stanowi zdaniem Komisji środków mających oddziaływanie na inwestycje producentów.
59 Ponadto Komisja kwestionuje analizę władz węgierskich biorących za podstawę rzekomo normalny charakter roku gospodarczego
2005/2006 w celu określenia średniego ciężaru właściwego zbiorów 2006/2007. Twierdzi ona w tym względzie, że rok gospodarczy
2006/2007 przyniósł zbiory normalne, a nawet dobre pod względem deszczu i nasłonecznienia i nie może on być porównywany do
poprzedniego roku gospodarczego, który był wyjątkowy i przyniósł zbiory o średnim ciężarze właściwym nieco poniżej minimalnego
ciężaru właściwego 71 kg/hl. Komisja dodaje, że biorąc pod uwagę korzystne warunki klimatyczne panujące aż do listopada 2006 r.,
producenci węgierscy uprzedzeni o nowych wymogach jakościowych byli w stanie przesunąć termin zbiorów, dzięki czemu można
było zmniejszyć ich wilgotność. Komisja uważa w konsekwencji, że skarżąca nie wykazała w odpowiedni sposób swojego twierdzenia,
że połowa zbiorów węgierskich nie spełnia kryteriów skupu interwencyjnego.
60 W końcu Komisja podkreśla, że wzmocnienie kryteriów jakościowych kukurydzy służące zapewnieniu możliwości odprzedaży zapasów
w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty nie stanęło na przeszkodzie temu, żeby większa część produkcji węgierskiej
mogła zostać zaoferowana do skupu interwencyjnego, ponieważ w wyniku rozmów w ramach grupy eksperckiej ds. zbóż i w celu uwzględnienia
obaw władz węgierskich zmieniła ona parametr minimalnego ciężaru właściwego, zmniejszając go z 73 kg/hl na 71 kg/hl.
61 Komisja dodaje w tym względzie, że obecna koniunktura na wewnętrznym i międzynarodowym rynku zbożowym różni się zasadniczo
od sytuacji wcześniejszej. Cena rynkowa jest aktualnie bardzo wysoka i zasadniczo wyższa od ceny interwencyjnej. Oferty z listopada
2006 r. w ramach przetargu kukurydzy przeprowadzonego przez węgierską agencję interwencyjną na sprzedaż na rynku wewnętrznym
wahały się między 123 EUR/tonę a 103 EUR/tonę za zakup kukurydzy w skupie interwencyjnym, a sprzedaży dokonano na bazie ceny
minimalnej ustalanej tygodniowo na 112 lub 113 EUR/tonę po cenie wynoszącej 112–123 EUR/tonę. Komisja twierdzi też, że ze
względu na to, iż w całej Wspólnocie warunki na wolnym rynku są bardziej korzystne dla producentów niż oferta skupu interwencyjnego,
oferta kukurydzy do skupu interwencyjnego wynosi do chwili obecnej 8355 ton (całe Węgry), co stanowi ilość znikomą w porównaniu
do ilości oferowanych w tym samym czasie w roku 2005 (1 755 825 ton, z tego 1 273 106 ton na Węgrzech). Ponadto Komisja wskazuje,
że na rynku światowym wystąpiło istotne zmniejszenie zapasów państw „eksporterów netto” kukurydzy i że produkcja światowa
jest mniejsza od spożycia.
– Ocena Sądu
62 Skarżąca utrzymuje, że wprowadzając nowe kryterium dotyczące ciężaru właściwego kukurydzy na dwanaście dni przed wejściem
w życie rozporządzenia, Komisja naruszyła uzasadnione oczekiwania producentów węgierskich.
63 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przedsiębiorcy nie mogą w sposób uzasadniony oczekiwać, że zostanie utrzymana istniejąca
sytuacja, która może zostać zmieniona w ramach uprawnień dyskrecjonalnych przyznanych instytucjom wspólnotowym (wyrok Trybunału
z dnia 15 lipca 1982 r. w sprawie 245/81 Edeka, Rec. str. 2745, pkt 27 i przywołany powyżej w pkt 48 wyrok w sprawie Delacre
i in. przeciwko Komisji, pkt 33). Ma to miejsce zwłaszcza w takiej dziedzinie jak wspólna organizacja rynku, której celem
jest ciągłe dostosowywanie się do zmian sytuacji gospodarczej (wyroki Trybunału z dnia 5 października 1994 r. w sprawach połączonych
C‑133/93, C‑300/93 i C‑362/93 Crispoltoni i in., Rec. str. I‑4863, zwany dalej „wyrokiem w sprawie Crispoltoni II”, pkt 57
i z dnia 14 października 1999 r. w sprawie C‑104/97 P Atlanta przeciwko Wspólnocie Europejskiej, Rec. str. I‑6983, pkt 52).
64 Ponadto jak Trybunał orzekł w przywołanym powyżej w pkt 49 wyroku w sprawie Crispoltoni I, pkt 17, „zgodnie z utrwalonym orzecznictwem
(zob. m.in. wyroki z dnia 25 stycznia 1979 r. 98/78 Racke, Rec. str. 69, pkt 20 i w sprawie 99/78 Decker, Rec. str. 101, pkt 8)
zasada pewności prawa z reguły sprzeciwia się temu, by początek obowiązywania wspólnotowego aktu prawnego przypadał przed
datą jego publikacji, niemniej w drodze wyjątku dopuszczalne jest odstępstwo od tej reguły, jeżeli wymaga tego zamierzony
cel i jeżeli uzasadnione oczekiwania zainteresowanych osób są należycie respektowane”, a „orzecznictwo to znajduje zastosowanie
również w przypadku, gdy moc wsteczna nie jest przewidziana wyraźnie w samym akcie, lecz wynika z jego treści”.
65 W powyższym wyroku Trybunał orzekł, że wprowadzając w ciągu roku po tym, jak podjęte zostały już decyzje związane z inwestycjami
(powierzchnie upraw, nasadzenia, itd.), system maksymalnych ilości gwarantowanych tytoniu i przewidując proporcjonalną redukcję
ceny i premii interwencyjnej w przypadku ich przekroczenia, rozpatrywane rozporządzenia naruszyły uzasadnione oczekiwania
zainteresowanych podmiotów gospodarczych. Zdaniem Trybunału bowiem podmioty te „powinny wprawdzie traktować jako przewidywalne
środki zmierzające do ograniczenia jakiegokolwiek zwiększenia produkcji [tytoniu] we Wspólnocie i zniechęcenia do produkcji
odmian, które trudno jest zbyć, niemniej mogą oczekiwać, że ewentualne środki mające wpływ na ich inwestycje zostaną im zapowiedziane
w odpowiednim czasie” (przywołany powyżej w pkt 49 wyrok w sprawie Crispoltoni I, pkt 21).
66 Sytuacja w niniejszym przypadku jest jak najbardziej porównywalna do tej, której dotyczył wyrok w przywołanej powyżej w pkt 49
sprawie Crispoltoni I,
67 Rozporządzenie zostało bowiem przyjęte w dniu 18 października 2006 r., opublikowane w dniu 20 października 2006 r., a weszło
w życie w dniu 1 listopada 2006 r., to jest w pierwszym dniu omawianego okresu skupu interwencyjnego, wobec czego nowe kryteria
jakościowe, które ono ustala, stosują się do kukurydzy posianej na wiosnę 2006 r. i zbieranej jesienią tego samego roku.
68 W ten sposób wprowadzając nowe kryterium dotyczące ciężaru właściwego kukurydzy na dwanaście dni przed wejściem w życie rozporządzenia,
to jest w chwili, kiedy producenci dokonali już zasiewów i nie mogli już wpłynąć na ciężar właściwy zbiorów, zaskarżone przepisy
mają wpływ na inwestycje danych producentów, ponieważ zmieniły one zasadniczo warunki skupu interwencyjnego kukurydzy.
69 Ponadto należy stwierdzić, że rzeczone środki nie zostały zapowiedziane zainteresowanym rolnikom w odpowiednim czasie. W argumentacji
dotyczącej naruszenia uzasadnionych oczekiwań Komisja nie przedstawiła ponadto żadnego argumentu, który mógłby obalić stwierdzenie
skarżącej, że nawet producenci odpowiedzialni i dobrze poinformowani nie mogli spodziewać się przyjęcia rozporządzenia. Poza
tym Komisja ograniczyła się do wspomnienia w części wprowadzającej odpowiedzi na skargę pisma władz węgierskich z dnia 13 stycznia
2006 r. skierowanego do Komisji, w którym mowa o trudnościach napotkanych w przechowywaniu ziarna ze skupu interwencyjnego,
rozmów w dniu 9 marca 2006 r. w ramach grupy eksperckiej Komitetu Zarządzającego ds. Zbóż w kwestii składowania długoterminowego
kukurydzy, pisma Komisji skierowanego do władz węgierskich i kolejnych rozmów mających miejsce w czerwcu 2006 r. Wydaje się
w każdym razie, że w żadnej z tych rozmów lub pism nie poruszono kwestii wprowadzenia, nawet ewentualnego, nowego kryterium
ciężaru właściwego.
70 Z akt wynika wręcz przeciwnie, że dopiero w dniu 27 lipca 2006 r., to jest długo po podjęciu decyzji inwestycyjnych przez
zainteresowanych rolników, Komisja przedstawiła Komitetowi Zarządzającemu ds. Zbóż projekt rozporządzenia zamierzającego wprowadzić
sporne nowe kryterium ciężaru właściwego.
71 Należy podkreślić ponadto z jednej strony, że sporne środki nie zaostrzyły po prostu kryteriów wcześniej obowiązujących, lecz
wprowadziły nowe kryterium, a z drugiej strony, że warunek ciężaru właściwego jest czymś zupełnie nowym w handlu kukurydzą
we Wspólnocie. Jak zostało stwierdzone w wyroku Trybunału z dnia 26 marca 1998 r. w sprawie C‑324/96 Petridi, Rec. str. I‑1333,
pkt 43–45, Trybunał w przywołanym powyżej w pkt 49 wyroku w sprawie Crispoltoni I uznał, że rozpatrywane rozporządzenia naruszyły
uzasadnione oczekiwania zainteresowanych podmiotów gospodarczych w ten sposób, że wprowadziły one system gwarantowanych ilości
maksymalnych nieznany zainteresowanym podmiotom gospodarczym zarówno jeżeli chodzi o charakter nowych środków organizacji
rynku tytoniu we Wspólnocie, jak i datę ich wejścia w życie.
72 Z powyższego wynika, że wprowadzając bez poinformowania w odpowiednim czasie zainteresowanych producentów o nowym kryterium
minimalnego ciężaru właściwego, poniżej którego kukurydza nie może być oferowana agencjom interwencyjnym lub stosowana jest
redukcja ceny, zaskarżone przepisy naruszyły uzasadnione oczekiwania zainteresowanych producentów. Pierwsza część zarzutu
pierwszego jest zatem zasadna.
73 Żaden z argumentów podniesionych przez Komisję nie może obalić tego wniosku.
74 W pierwszej kolejności argument, że właściwe zarządzanie zapasami wymagało zaostrzenia kryteriów jakościowych, a ciężar właściwy
jest parametrem jakościowym, nie ma znaczenia w ramach badania niniejszego zarzutu dotyczącego naruszenia uzasadnionych oczekiwań.
Sprawa nie dotyczy bowiem tego, czy kwestionowane środki są odpowiednie (kwestia ta jest przedmiotem zarzutów dotyczących
nadużycia władzy i oczywistego błędu w ocenie), lecz – zakładając, że są one odpowiednie – czy ich wprowadzenie z mocą wsteczną
nie doprowadziło do naruszenia uzasadnionych oczekiwań zainteresowanych producentów.
75 W drugiej kolejności należy również odrzucić argument, że zaskarżone przepisy nie stanowią środków mających oddziaływanie
na inwestycje producentów ze względu na to, że ciężar właściwy nie zależy w głównej mierze od odmiany posianego ziarna kukurydzy.
76 Decyzji inwestycyjnych nie można ograniczyć jedynie do wyboru odmiany materiału siewnego, obejmują one bowiem wszystkie etapy,
od samej decyzji uprawy kukurydzy i określenia zakresu upraw, aż po zbiory. Dla wykazania, że kwestionowane środki miały wpływ
na inwestycje zainteresowanych producentów, skarżąca podniosła ponadto, że Komisja zmieniła warunki skupu interwencyjnego
kukurydzy w chwili, kiedy producenci dokonali już zasiewów. Chociaż skarżąca stwierdziła wprawdzie, że rodzaj nasion w znacznym
stopniu determinuje ciężar właściwy zbieranego produktu, niemniej zdefiniowała ona inwestycje w szerszy sposób i wymieniła
w tym względzie inne stosowane materiały i narzędzia, przygotowanie gruntów, maszyny stosowane do siewu, specjalną przystawkę
do kombajnu i w sposób bardziej ogólny zastosowaną technologię.
77 Ponadto oprócz tego, że jest nieistotny, argument Komisji, że ciężar właściwy nie zależy od odmiany, nie jest przekonujący.
Należy zaobserwować w pierwszej kolejności, że Komisja ogranicza się do zwykłego niepopartego niczym stwierdzenia i że w konsekwencji
argument ten nie może obalić dowodów i ekspertyz przywołanych przez skarżącą. I tak nie jest zasadne stwierdzenie Komisji,
że przedstawiona przez skarżącą tabela (załącznik A 12) podająca średni ciężar właściwy kukurydzy zebranej na Węgrzech w latach
2001–2006 wskazuje, że ciężar właściwy danego zbioru zależy zasadniczo od danych klimatycznych, ponieważ zmienia się on co
roku, chociaż nie było większych zmian w odmianach posianej kukurydzy. Zgodnie bowiem z tą tabelą średni ciężar właściwy wynosił
70,90–73,22 kg/hl, a z dokumentacji przedstawionej przez skarżącą (załącznik A 6) wynika, że odmiana „koński ząb”, uprawniana
głównie na Węgrzech, daje kukurydzę o ciężarze właściwym wynoszącym 68–74 kg/hl, podczas gdy inne odmiany osiągają wyższy
ciężar właściwy (74–82 kg/hl w przypadku odmiany Keményszemű i 72–79 kg/hl w przypadku odmiany Puhaszemű). Następnie Komisja
przyznała zarówno w pismach, jak i na rozprawie, że odmiana może wpływać w pewnym zakresie na końcowy ciężar właściwy zbiorów.
W końcu Komisja twierdzi, że ciężar właściwy kukurydzy jest parametrem otwartym, który zależy od dużej liczby czynników, z których
podstawowy to klimat danego roku, a inne to jakość gleby i przede wszystkim technologia upraw (data i jakość siewu, staranność
nawadniania, data zbioru itd.). Poza klimatem wszystkie inne wymienione czynniki mogły zostać uwzględnione przez zainteresowanych
producentów w celu wyprodukowania kukurydzy o wyższym ciężarze właściwym, gdyby zostali oni poinformowani w odpowiednim czasie
o zamierzonych środkach.
78 Jeżeli chodzi w trzeciej kolejności o argument dotyczący tego, że skarżąca nie wykazała odpowiednio, że ponad połowa zbiorów
węgierskich nie spełnia kryterium ciężaru właściwego, wystarczy zauważyć, że w przywołanym powyżej w pkt 49 wyroku w sprawie
Crispoltoni I Trybunał nie ustanowił żadnego warunku dla stwierdzenia naruszenia uzasadnionych oczekiwań, jeżeli chodzi o zakres
oddziaływania na inwestycje. Ponadto Komisja nie wskazuje, na jakiej podstawie opiera się taki warunek, ani jaka część zbiorów
powinna być objęta tym oddziaływaniem, by uznać naruszenie uzasadnionych oczekiwań.
79 Poza tym z tabeli (załącznik A 12) przedstawionej przez skarżącą i niezakwestionowanej przez Komisję wynika, że nawet w latach,
w których średni ciężar właściwy zbiorów był wyższy, 10% tych zbiorów nie spełniało kryterium ustanowionego w zaskarżonych
przepisach w celu dopuszczenia do skupu interwencyjnego, a blisko 40% produkcji było objęte redukcją ceny.
80 Ponadto chociaż rolnicy produkują w pierwszej kolejności na wolny rynek, pozostaje faktem, że warunki skupu interwencyjnego
wpływają na ich decyzje gospodarcze i że mogą oni zasadnie oczekiwać, dokonując swoich inwestycji (nasiona, uprawa itd.),
że stosowane do tej pory odmiany i technologie będą nadal spełniać wspólnotowe kryteria jakościowe wymagane do tego, aby można
było oferować produkowaną przez nich kukurydzę do skupu interwencyjnego. Oprócz tego w przywołanym powyżej w pkt 49 wyroku
w sprawie Crispoltoni I Trybunał stwierdził nieważność spornego rozporządzenia, które przewidywało redukcję jedynie o 1% cen
interwencyjnych oraz premii dotyczących różnych odmian tytoniu za każdy procent przekroczenia gwarantowanej ilości maksymalnej,
a sąd krajowy poinformował, że miało to wpływ na sytuację tylko jednego producenta.
81 Z powyższego wynika, że należy stwierdzić nieważność zaskarżonych przepisów.
82 Ponadto w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia skarżąca podniosła również, że Komisja nie wskazała
szczególnych powodów, dla których nowe zaostrzone kryteria powinny obowiązywać od chwili rozpoczęcia okresu interwencyjnego
w dniu 1 listopada 2006 r., to jest dwanaście dni po opublikowaniu rozporządzenia.
83 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienie wymagane w art. 253 WE ma umożliwić zainteresowanym zapoznanie się z podstawami
podjętego środka w celu obrony ich praw, a sądowi wspólnotowemu dokonanie jego kontroli. Powinno ono zatem przedstawiać w sposób
jasny i jednoznaczny rozumowanie instytucji wspólnotowej, która wydała kwestionowany akt. W tym względzie należy przypomnieć,
że w wyroku z dnia 1 kwietnia 1993 r. w sprawach połączonych C‑260/91 i C‑261/91 Diversinte i Iberlacta, Rec. str. I‑1885,
pkt 10 Trybunał stwierdził nieważność zaskarżonego rozporządzenia, uznając, że jego uzasadnienie nie pozwala Trybunałowi na
skontrolowanie w szczególności, czy respektowano uzasadnione oczekiwania zainteresowanych podmiotów.
84 Należy stwierdzić, że rozporządzenie nie wskazuje w żaden sposób powodów, dla których kwestionowane nowe środki powinny znaleźć
zastosowanie bezzwłocznie do trwających zbiorów, gdyż w motywie 9 stwierdza się jedynie, że „[z]miany przewidziane w niniejszym
rozporządzeniu muszą stosować się do zboża oferowanego agencjom interwencyjnym, począwszy od dnia 1 listopada 2006 r.”, i dodaje,
że „[w]skazane jest zatem przewidzieć wejście w życie niniejszego rozporządzenia w dniu jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym
Unii Europejskiej”.
85 Komisja w odpowiedzi na skargę ogranicza się do wskazania, że ustalenie terminu wejścia w życie na dzień 1 listopada 2006 r.
uzasadnione było – jak od początku wskazywały służby Komisji – rozpoczęciem w tym dniu okresu skupu interwencyjnego w większości
państw członkowskich. Ponadto przystąpienie do Unii Europejskiej w dniu 1 stycznia 2007 r. Rumunii i Bułgarii, produkujących razem między 12 a 13 mln ton kukurydzy, uzasadniało pilność działania.
86 Niezależnie od tego, że całkowity brak uzasadnienia w rozporządzeniu daty jego wejścia w życie nie może być naprawiony informacjami
dostarczonymi w trakcie procedury jego przygotowywania, wskazanie, iż początek okresu interwencyjnego przypada na dzień 1 listopada
2006 r., stanowi jedynie stwierdzenie o charakterze ogólnym, które nie może być uznane za szczegółowe uzasadnienie, które
wskazywałby zamierzony efekt i pozwalało sądowi na kontrolę, czy poszanowano uzasadnione oczekiwania zainteresowanych podmiotów.
87 Jeżeli chodzi o okoliczność dotyczącą znaczenia produkcji kukurydzy w Rumunii i Bułgarii, których przystąpienie zostało ustalone
na dzień 1 stycznia 2007 r., należy stwierdzić, że nie tylko Komisja nie utrzymuje, że została ona wspomniana na jakimkolwiek
etapie procedury legislacyjnej, lecz również, że nie można rozsądnie utrzymywać, że taka okoliczność była nieprzewidywalna
i nie mogła zostać wzięta pod uwagę przez Komisję w odpowiednim czasie w celu uniknięcia naruszenia uzasadnionych oczekiwań
zainteresowanych podmiotów. Poza tym takie uzasadnienie uwierzytelniałoby tezę skarżącej, że wprowadzenie kryterium ciężaru
właściwego nie miało na celu ani poprawy warunków składowania, ani harmonizacji systemów interwencyjnych, lecz ograniczenie
ilości kukurydzy kwalifikujących się do skupu interwencyjnego.
88 Należy zatem stwierdzić nieważność zaskarżonych przepisów również z tego powodu, że rozporządzenie narusza obowiązek uzasadnienia.
89 Na rozprawie Sąd zwrócił się do stron z pytaniem o skutki w czasie ewentualnego stwierdzenia nieważności wynikającego z naruszenia
uzasadnionych oczekiwań, ponieważ kwestia ta nie została poruszona w pismach procesowych.
90 Jak słusznie podkreśliła Komisja, ponieważ ta część zarzutu dotyczy stwierdzenia naruszenia prawa wspólnotowego jedynie w zakresie,
w jakim zaskarżone przepisy ustalają nowe kryterium minimalnego ciężaru właściwego, obowiązujące niezwłocznie od zbiorów jesiennych
w 2006 r., bez poinformowania zainteresowanych producentów w odpowiednim czasie, stwierdzenie nieważności z tego powodu może
odnosić się wyłącznie do kukurydzy posianej i uprawnianej przed przyjęciem zaskarżonych przepisów.
91 Z powyższych rozważań wynika, że na podstawie tej części zarzutu nieważność zaskarżonych przepisów należy stwierdzić w każdym
razie w zakresie, w jakim stosują się one do zbioru kukurydzy w 2006 r.
92 Należy zatem zbadać pozostałe zarzuty i argumenty skarżącej.
W przedmiocie drugiej części zarzutu dotyczącego naruszenia zasad pewności prawa i proporcjonalności
– Argumenty uczestników
93 Skarżąca twierdzi, że Komisja naruszyła zasady pewności prawa i proporcjonalności, ponieważ w wyniku opublikowania rozporządzenia
jedynie na dwanaście dni przed rozpoczęciem okresu skupu interwencyjnego na Węgrzech nowe uregulowanie wspólnotowe było całkowicie
nieprzewidywalne dla producentów. Było ono tym bardziej nieprzewidywalne, że jego celem nie jest szybkie dostosowanie do nowej
sytuacji gospodarczej, która wystąpiła na rynku, lecz standaryzacja kryteriów jakościowych zbóż kwalifikujących się do skupu
interwencyjnego, która jest celem a priori o charakterze technicznym i długoterminowym.
94 Skarżąca uważa, że Komisja powinna była uwzględnić szczególną sytuację producentów węgierskich i dostosować obowiązywanie
nowych kryteriów skupu interwencyjnego do zasad określonych przez Trybunał w wyrokach z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawach
połączonych C‑487/01 i C‑7/02 Gemeente Leusden i Holin Groep, Rec. str. I‑5337 i z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie C‑17/03
Vereniging voor Energie i in., Zb.Orz. str. I‑4983. Sytuację rolników charakteryzuje dostosowanie działalności rolnej do cyklów
biologicznych i produkcyjnych kukurydzy, rozpoczynających się od podjęcia decyzji, za którymi idą działania wykonawcze (zakup
ziarna, siew itd.), i kończących się zbiorem po kilku miesiącach.
95 Skarżąca podnosi, że nie wprowadzając zaskarżonych przepisów z okresem przejściowym lub stopniowo, Komisja naruszyła zasadę
proporcjonalności oraz zasadę ustanowioną w art. 33 ust. 2 lit. b) WE, która wymaga, aby uwzględnić potrzebę stopniowego wprowadzania
odpowiednich środków dostosowawczych w dziedzinie rolnictwa. Skarżąca podkreśla znaczenie produkcji węgierskiej we Wspólnocie
(17–18%) i oddziaływanie nowego kryterium jakościowego, które prowadzi do tego, że połowa produkcji węgierskiej nie będzie
kwalifikować się do skupu interwencyjnego. Zaznacza ona, że biorąc pod uwagę znakomitą jakość kukurydzy węgierskiej, to nowe
kryterium spowoduje, że istotna część produkcji europejskiej nie będzie kwalifikować się do skupu interwencyjnego. Ponadto
cel standaryzacji realizowany przez nową regulację jeszcze mniej uzasadnia niezwłoczne stosowanie nowego kryterium minimalnego
ciężaru właściwego.
96 W końcu skarżąca uważa, że ten nowy parametr, który nie jest stosowany w praktyce handlowej w Europie w odniesieniu do kukurydzy,
nie może być stosowany jako taki. Rolnicy nie są bowiem w stanie określić odmiany, która daje ziarno spełniające to nowe kryterium
jakościowe, w szczególności biorąc pod uwagę, że katalogi nasion nie podają ciężaru właściwego oraz że ciężar właściwy odmiany
kukurydzy „koński ząb” uprawianej na Węgrzech wynosi 68–74 kg/hl. Skarżąca twierdzi zatem, że około połowy odmian nasion nie
daje – niezależnie od woli rolników – ziarna kukurydzy kwalifikującego się do skupu interwencyjnego. Ponadto wprowadzenie
nowych odmian nasion, które pozwoliłyby na uzyskanie ziarna spełniającego kryterium minimalnego ciężaru właściwego, wymagałoby
dużej ilości czasu, to jest około dziesięciu lat, wobec czego przygotowanie się do przestrzegania rozporządzenia było dla
producentów węgierskich praktycznie niemożliwe.
97 Komisja przypomina najpierw, że cel zaostrzenia kryteriów jakościowych kukurydzy kwalifikującej się do skupu interwencyjnego
nie może być ograniczany do kwestii standaryzacji. Rzeczywistym celem jest uniknięcie pogorszenia stanu zapasów i umożliwienie
ich wykorzystania w przyszłości.
98 Komisja kwestionuje następnie, jakoby naruszyła zasadę pewności prawa. Ponieważ rozporządzenie zostało opublikowane dwanaście
dni przed rozpoczęciem okresu interwencyjnego dla Węgier, jego stosowanie było przewidywalne w dniu 1 listopada 2006 r. Uważa
ona również, że w odniesieniu do treści rozporządzenia nie miało miejsca stosowanie z mocą wsteczną (przywołany powyżej w pkt 49
wyrok w sprawie Crispoltoni I). Ponieważ kryterium ciężaru właściwego nie zależy w głównej mierze od odmiany nasienia kukurydzy,
lecz od warunków klimatycznych w danym roku gospodarczym, nie wykazano zatem, że przestrzeganie tego kryterium miało wpływ
na inwestycje poniesione przez producentów przed zbiorami. W konsekwencji sytuacja w niniejszym przypadku, jeżeli chodzi o konsekwencje
finansowe dla rolników, różni się od przypadków rozpatrywanych w orzecznictwie w dziedzinie podatków lub rolnictwa przywołanych
przez skarżącą.
99 Komisja zaznacza, że zasada pewności prawa nie wymaga niedokonywania zmian legislacyjnych. Decyzja Komisji, by zaostrzyć kryteria
jakościowe dla skupu interwencyjnego, odpowiada konkretnej potrzebie wynikającej z wymogu zarządzania zapasami z należytą
starannością i uzasadniona jest względami technicznymi mającymi na celu zapewnienie określonej jakości zakupionego ziarna,
aby nadawało się do sprzedaży po długoterminowym składowaniu.
100 Komisja podnosi, że kwestia jakości składowanej kukurydzy i jej wpływ na nowe problemy przy składowaniu długoterminowym była
przewidywalna dla zainteresowanych stron, ponieważ została ona poruszona już w marcu 2006 r., a potem była przedmiotem rozmów
w ramach grupy eksperckiej ds. zbóż w dniach 1 i 29 czerwca 2006 r. (to jest miesiąc lub półtora miesiąca po obsianiu uprawianych
pól). Następnie projekt zaostrzenia kryteriów jakościowych był wielokrotnie omawiany formalnie w trakcie posiedzeń grupy eksperckiej
ds. zbóż.
101 Zresztą późne wprowadzenie zaskarżonych przepisów wynikało zasadniczo z tego, że ze względu na odstępstwa przyznane władzom
węgierskim w odniesieniu do skupu interwencyjnego nie było widoczne od razu, że rok gospodarczy 2005/2006 był wyjątkowy i spowodował
dodatkowe zwiększenie zapasów uzasadniające pilność działania. Dyskusje rozpoczęły się dopiero, kiedy Komisja została poinformowana
przez państwa członkowskie o szybkim pogarszaniu się stanu ich zapasów.
102 Komisja utrzymuje ponadto, że uwzględniła szczególną sytuację producentów kukurydzy w Europie środkowej, ponieważ obniżyła
wymagany minimalny ciężar właściwy z 73 kg/hl do 71 kg/hl. Uważa ona, że kryterium to ma istotne znaczenie, biorąc pod uwagę
uzasadniony cel, którego realizacji ono służy, i że nie wyrządza szkody rolnikom węgierskim. Wprowadzenie jednego kryterium
minimalnego ciężaru właściwego nie miało bowiem takiego wpływu na zbiory jak opisała skarżąca, ponieważ obniżenie poziomu
wilgotności maksymalnej przewidziane w rozporządzeniu (13,5% zamiast 14,5%), które nie zostało zakwestionowane w ramach skargi,
powoduje wzrost ciężaru właściwego kukurydzy oferowanej do skupu interwencyjnego o 0,5–1 kg/hl. Wprowadzenie tego nowego kryterium
jakościowego nie może być zatem uważane za nieproporcjonalne do zamierzonego celu.
103 W końcu jeżeli chodzi o rzekomą trudność, jaką rolnikom ma sprawiać ocena ciężaru właściwego zbioru kukurydzy, Komisja podnosi,
że tradycyjne metody istnieją w całej Wspólnocie i że wybór przez Węgry metody ISO, która jest stosowana do żyta, nie sprawia
dziś żadnych trudności przy pomiarze ciężaru właściwego. W każdym razie ciężaru właściwego kukurydzy nie można określić przed
zbiorami.
– Ocena Sądu
104 Przyznając wprawdzie, że producenci powinni być przygotowani do pewnego poziomu utrudnień gospodarczych wynikających z ewentualnych
zmian legislacyjnych w trakcie roku gospodarczego, skarżąca utrzymuje, że w niniejszym przypadku Komisja, wprowadzając w życie
bezzwłocznie nowe kryterium ciężaru właściwego i wyłączając większą część kukurydzy węgierskiej z możliwości skupu interwencyjnego,
naruszyła zasady pewności prawa i proporcjonalności.
105 W zakresie, w jakim niniejsza argumentacja kwestionuje legalność zaskarżonych przepisów z tego powodu, że znajdują one zastosowanie
do bieżących zbiorów, nie ma potrzeby jej analizowania, gdyż uznano już, że należy stwierdzić nieważność rozporządzenia w tym
przedmiocie.
106 Ponieważ skarżąca – chociaż w ramach niniejszego zarzutu podnosi zasadniczo argumenty dotyczące zbiorów w 2006 r. – zamierza
jednak zakwestionować legalność zaskarżonych przepisów w odniesieniu do okresów skupu interwencyjnego w latach następnych,
należy przypomnieć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada pewności prawa stanowi podstawową zasadę prawa wspólnotowego,
która wymaga w szczególności, by uregulowanie było jasne i precyzyjne, tak by podlegające mu podmioty mogły ustalić w sposób
jednoznaczny swoje prawa i obowiązki oraz podjąć w związku z tym odpowiednie decyzje (wyroki Trybunału z dnia 13 lutego 1996 r.
w sprawie C‑143/93 Van Es Douane Agenten, Rec. str. I‑431, pkt 27 i z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑110/03 Belgia przeciwko
Komisji, Rec. str. I‑2801, pkt 30), i że podmioty gospodarcze nie mogą w sposób uzasadniony oczekiwać, że utrzymana zostanie
istniejąca sytuacja, która może zostać zmieniona w ramach uprawnień dyskrecjonalnych przyznanych instytucjom wspólnotowym,
zwłaszcza w takiej dziedzinie jak wspólna organizacja rynku, której celem jest ciągłe dostosowywanie się do zmian sytuacji
gospodarczej (przywołany powyżej w pkt 63 wyrok w sprawie Crispoltoni II, pkt 57).
107 Należy natomiast stwierdzić, że skarżąca z jednej strony nie wskazuje, co takiego nie jest wystarczająco jasne w zaskarżonych
przepisach, że nie pozwala zainteresowanym producentom na określenie w sposób jednoznaczny warunków, które pozwolą im oferować
kukurydzę do skupu interwencyjnego, a z drugiej strony nie wyjaśnia powodów, dla których nie są oni w stanie podjąć odpowiednich
decyzji, tak aby produkowana przez nich kukurydza spełniała kryterium ciężaru właściwego wymagane od następnych zbiorów. Oprócz
tego, że argumentacja przedstawiona przez skarżącą wydaje się odnosić jedynie do zbiorów bieżących, należy zauważyć, że skarżąca
twierdzi poza tym, iż ciężar właściwy zależy zasadniczo od zastosowanej odmiany nasion i że zgodnie z ekspertyzą umieszczoną
w załączniku A.6 do skargi dwie odmiany nasion dają kukurydzę o ciężarze właściwym znacznie przewyższającym minimum wymagane
w zaskarżonych przepisach.
108 Ponadto jeżeli chodzi o argument, że rozporządzenie narusza zasadę proporcjonalności, ponieważ powoduje wyłączenie większej
części produkcji węgierskiej ze skupu interwencyjnego, wystarczy stwierdzić, że argument ten został formalnie zakwestionowany
przez Komisję i nie jest poparty żadnym dowodem. Poza tym z danych dostarczonych przez skarżącą wynika, że nawet w latach
wcześniejszych istotna część produkcji węgierskiej osiągała już minimalny ciężar właściwy wymagany w nowych przepisach. W końcu,
jak przedstawiono powyżej, zgodnie z ekspertyzą dostarczoną przez skarżącą istnieją odmiany nasion pozwalające na produkcję
kukurydzy o ciężarze właściwym wyższym od wymaganego minimum.
109 Z powyższego wynika, że należy oddalić drugą część zarzutu pierwszego.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego braku kompetencji autora rozporządzenia
Argumenty uczestników
110 Skarżąca twierdzi, że w świetle art. 5 rozporządzenia WOR Komisja nie miała kompetencji do przyjęcia nowego kryterium jakościowego
dotyczącego minimalnego ciężaru właściwego dla kukurydzy ze względu na to, że nie stanowi ono odpowiedniego kryterium jakościowego.
111 Skarżąca podkreśla bowiem po pierwsze, że wielokrotnie podnosiła w trakcie przygotowywania rozporządzenia, że kryterium minimalnego
ciężaru właściwego nie ma znaczenia dla realizowanego przez to rozporządzenie celu długotrwałego przechowania zapasów.
112 Po drugie skarżąca kwestionuje, jakoby ciężar właściwy był kwestią jakości. Z jednego z dokumentów dostarczonych przez Komisję
na poparcie jej propozycji przyjęcia nowego kryterium [załącznik A 3 c), str. 5] wynika, że ciężar właściwy kukurydzy nie
ma żadnego wpływu na wartość odżywczą tego zboża, niezależnie od tego, czy jest ono przeznaczone do żywienia zwierząt czy
ludzi. Analizę tę potwierdza publikacja zawarta w załączniku A.10 do skargi, zgodnie z którą ciężar właściwy i wilgotność
nie wpływają na jakość kukurydzy przeznaczonej do żywienia zwierząt, biorąc pod uwagę jakość suchej masy zawartej w zbożu.
113 Po trzecie skarżąca twierdzi, że kryterium ciężaru właściwego nie jest stosowane w praktyce handlowej w Europie w odniesieniu
do kukurydzy i że brak jest uregulowań w tej kwestii. Czynnik ten nie jest więc uwzględniany przy ustalaniu ceny zboża i nie
może być postrzegany jako warunek odpowiedniej jakości w rozumieniu art. 5 rozporządzenia WOR.
114 Po czwarte parametr ten jest stosowany w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, lecz wyłącznie dlatego, że kukurydza jest tam przeznaczona
zasadniczo do żywienia ludzi. W Europie natomiast kukurydza jest przeznaczona przede wszystkim do żywienia zwierząt, o czym
mowa w motywie 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1068/2005 z dnia 6 lipca 2005 r. zmieniającego rozporządzenie nr 824/2000
(Dz.U. L 174, str. 65).
115 Komisja podnosi, że przyjęcie w odniesieniu do kukurydzy, jak i w przypadku innych zbóż, kryterium minimalnego ciężaru właściwego
w celu zagwarantowania określonej jakości tego zboża należy jak najbardziej do kompetencji delegowanej jej przez Radę zgodnie
z rozporządzeniem WOR.
116 Po pierwsze Komisja uważa, że nowe kryterium minimalnego ciężaru właściwego jest istotne w świetle celu podniesienia jakości
kukurydzy dla jej długoterminowego przechowania i późniejszego wykorzystania. Uważa ona mianowicie, że ponieważ wilgotność
ziarna ma wpływ na jego ciężar właściwy oraz na jego przechowanie, kryterium ciężaru właściwego pozwala podnieść jakość kukurydzy.
117 Po drugie Komisja utrzymuje, że ciężar właściwy jest kryterium stosowanym ogólnie do klasyfikowania rodzajów ziarna kukurydzy
w zależności od jego jakości. Wbrew opinii skarżącej kryterium ciężaru właściwego służy w Stanach Zjednoczonych do rozróżnienia
pięciu amerykańskich jakości ziarna. Ponadto Komisja podnosi, że kryterium minimalnego ciężaru właściwego ustalone rozporządzeniem
na 71 kg/hl jest nieco niższe od kryterium ziarna pierwszej jakości w Stanach Zjednoczonych (71,4 kg/hl), chociaż jest ono
składowane jedynie przez bardzo krótkie okresy, w przeciwieństwie do sytuacji we Wspólnocie. Nowe kryterium ciężaru właściwego
natomiast jest niższe od standardu zalecanego we Francji przez Institut technique des céréales et des fourrages, który wynosi
co najmniej 75 kg/hl dla kukurydzy dobrej jakości.
118 Komisja podkreśla, że nigdzie nie znalazła potwierdzenia twierdzenia skarżącej, jakoby kukurydza amerykańska pierwszej jakości
była przeznaczona wyłącznie do żywienia ludzi. Niemniej zakładając, że twierdzenie miałoby być zgodne z prawdą, Komisja uważa,
że fakt, iż przyjęte kryterium ciężaru właściwego odpowiada kryterium referencyjnemu odnoszącemu się do żywności dla ludzi
w Stanach Zjednoczonych, świadczy o jakości ziarna kukurydzy.
119 Po trzecie Komisja uważa, że jakość odżywcza ziarna kukurydzy zależy od ciężaru właściwego. Analiza różnych partii kukurydzy
o różnych ciężarach właściwych wykazuje bowiem różnice zarówno w składzie chemicznym, jak i wartości odżywczej (energia i aminokwasy)
różnych rodzajów ziarna. Komisja dodaje w tym względzie, że analiza przywołana przez skarżącą w załączniku A 10 do skargi
odnosi się do wartości odżywczej „w odniesieniu do suchej masy” i ma zatem jedynie wartość względną, ponieważ do żywienia
zwierząt służy ziarno pełne (złożone z suchej masy i wody).
120 W końcu fakt, iż kryterium ciężaru właściwego nie jest stosowane w praktyce handlowej w Unii Europejskiej, nie jest istotny,
ponieważ chodzi o określenie warunków skupu interwencyjnego w celu zapewnienia długoterminowego składowania ziarna o dobrej
jakości, a nie o regulowanie handlu kukurydzą we Wspólnocie. Komisja dodaje, że późniejsze wykorzystanie kukurydzy nie jest
znane w chwili jej zakupu przez agencję interwencyjną, wobec czego uzasadnione jest, by zapewnić dysponowanie ziarnem dobrej
jakości, niezależnie do tego, czy będzie przeznaczone do żywienia ludzi, czy zwierząt.
Ocena Sądu
121 Skarżąca utrzymuje, że w świetle art. 5 rozporządzenia WOR Komisja nie ma kompetencji do przyjęcia nowego kryterium dotyczącego
minimalnego ciężaru właściwego dla kukurydzy ze względu na to, że nie stanowi ono odpowiedniego kryterium jakościowego.
122 Należy przypomnieć w tym względzie, że ramach wspólnej polityki rolnej Rada może uznać, że należy powierzyć Komisji szerokie
uprawnienia wykonawcze, ponieważ jedynie ta ostatnia jest w stanie monitorować w sposób stały i uważny rozwój rynków rolnych
i działać bez zwłoki, jeżeli sytuacja tego wymaga (wyrok Trybunału z dnia 30 października 1975 r. w sprawie 23/75 Rey Soda,
Rec. str. 1279, pkt 11). W ten sposób w wyroku z dnia 29 lutego 1996 r. w sprawach połączonych C‑296/93 i C‑307/93 Francja
i Irlandia przeciwko Komisji, Rec. str. I‑795, Trybunał orzekł, że ograniczenie wagi tusz dopuszczonych do skupu interwencyjnego
należy do środków wykonawczych, które Komisja może przyjąć, nawet jeżeli może to prowadzić do zmiany profilu produkcji wołowiny,
a skarżący podnieśli, że przepisy, na których podstawie ograniczenie to zostało wprowadzone, dawały Komisji uprawnienie jedynie
do określenia kategorii (co oznaczało płeć i wiek zwierzęcia) i cech mięsa (co oznaczało mięsność tuszy i otłuszczenie), podczas
gdy Komisja zmieniła wykaz produktów dopuszczonych do skupu interwencyjnego.
123 Zgodnie z art. 6 lit. b) rozporządzenia WOR Komisja jest właściwa do określenia zgodnie z procedurą komitetu zarządzającego
„minimalnych warunków, w szczególności w odniesieniu do jakości i ilości, wymaganych od każdego rodzaju zboża, aby kwalifikowało
się ono do interwencji”.
124 Skarżąca nie kwestionuje, że zgodnie z motywami 2 i 3 rozporządzenia kryterium ciężaru właściwego zostało wprowadzone w celu
podniesienia jakości kukurydzy lub co najmniej ze względu na spójność z wymogami jakościowymi przyjętymi dla innych zbóż,
ale ogranicza się do stwierdzenia, że Komisja nie miała kompetencji ze względu na to, że ciężar właściwy nie stanowi odpowiedniego
kryterium jakościowego i ma w rzeczywistości na celu ograniczenie ilości dopuszczonych do skupu interwencyjnego. Okoliczność
ta – o ile zostanie dowiedziona – prowadziłaby do stwierdzenia, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie lub nadużyła
władzy, ale nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności z powodu braku kompetencji. Z definicji nadużycie władzy zakłada,
że instytucja, która jest za nie odpowiedzialna, dysponowała kompetencją do przyjęcia aktu, lecz skorzystała z niej w celu
osiągnięcia celów innych niż przywołane. Argumenty podniesione przez skarżącą dotyczą zatem zarzutów nadużycia władzy i oczywistego
błędu w ocenie i zastaną rozpatrzone w tych ramach.
125 W konsekwencji zarzut dotyczący braku kompetencji należy oddalić.
126 Jeżeli chodzi o zarzuty trzeci i czwarty, dotyczące odpowiednio nadużycia władzy i oczywistego błędu w ocenie, Sąd uważa,
że należy rozpatrzyć je łącznie, ponieważ są one ściśle ze sobą związane.
W przedmiocie zarzutów trzeciego i czwartego, dotyczących odpowiednio nadużycia władzy i oczywistego błędu w ocenie
Argumenty uczestników
127 Skarżąca utrzymuje, że Komisja nadużyła swej kompetencji wykonawczej przyznanej przez Radę zgodnie z rozporządzeniem WOR w ten
sposób, że pod pretekstem zaostrzenia kryteriów jakościowych dla skupu interwencyjnego kukurydzy zmieniła samą istotę systemu
skupu interwencyjnego tego zboża.
128 Skarżąca poddaje w wątpliwość, jakoby realizacja celu standaryzacji miała się odbywać poprzez przyjęcie kryterium minimalnego
ciężaru właściwego. Przyjęcie tego nowego parametru jakościowego dla kukurydzy jest w sposób oczywisty nieodpowiednie do realizacji
celu standaryzacji, ponieważ nadal nie stanowi ono kryterium kwalifikacji do skupu interwencyjnego dla sorgo.
129 Zakładając, że wprowadzenie warunku ciężaru właściwego było konieczne w celu harmonizacji, i ponieważ cel ten pozostawia szeroki
zakres uznania, sytuacja Węgier jak i innych państw członkowskich powinna była skłonić Komisję do ustalenia kryterium ciężaru
właściwego na niższym poziomie i do szerszego zastosowania redukcji niż przyjęte ostatecznie dwa punkty.
130 Skarżąca twierdzi, że zaskarżone przepisy nie mają na celu doprowadzenia do standaryzacji, lecz wyłączenie ze skupu interwencyjnego
istotnej części produkcji kukurydzy na Węgrzech i w Europie środkowej z powodu problemów w zarządzaniu zapasami. Potwierdza
to fakt, że blisko połowa odmian nazywanych „koński ząb” uprawianych przez producentów węgierskich nie spełnia kryterium ciężaru
właściwego ustalonego przez Komisję.
131 Skarżąca odwołuje się w tym względzie do słów komisarz M. Fischer Boel, wygłoszonych w dniu 11 maja 2006 r. w Budapeszcie,
w których podkreśliła ona, że sektor zbóż stanął przed poważnym problemem wzrostu zapasów, który był jedynie w części spowodowany
bogatymi zbiorami dwóch wcześniejszych lat, ponieważ wynikał on w rzeczywistości z zakłóceń rynku wewnętrznego, a mianowicie
trudności w wywozie nadwyżki zapasów z regionów, w których cena jest niższa od ceny interwencyjnej, do regionów, gdzie ceny
są wyższe. W trakcie tej konferencji Komisja wyraziła życzenie znalezienia długoterminowego rozwiązania tego nowego problemu.
132 Ponadto skarżąca utrzymuje, że jeżeli faktycznie zamierzonym celem była transformacja systemu skupu interwencyjnego, zaostrzając
kryteria jakościowe określone w rozporządzeniu nr 824/2000, Komisja przekroczyła swe kompetencje wykonawcze i naruszyła kompetencję
Rady, która była uprawniona do zmiany rozporządzenia WOR.
133 Skarżąca utrzymuje, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie, nie uwzględniając przy ustaleniu ciężaru właściwego kukurydzy
na tak wysokim poziomie głównego wykorzystania kukurydzy jako paszy, jak również przeciętnej jakości zbóż zebranych we Wspólnocie,
o czym mowa w motywie 1 rozporządzenia nr 824/2000.
134 Skarżąca uważa, że wykorzystanie kukurydzy w żywieniu ludzi lub zwierząt wpływa w szerokim zakresie na poziom kryteriów, które
określają przeciętną jakość tego zboża, wobec czego wyższy poziom kryteriów jest uzasadniony, jeżeli kukurydza jest przeznaczona
do żywienia ludzi.
135 Skarżąca podnosi, że we Wspólnocie kukurydza jest przeznaczona głównie do żywienia zwierząt i że do czasu wejścia w życie
rozporządzenia kryterium ciężaru właściwego nie było stosowane do tego zboża. Wartości standardowe przyjęte w Stanach Zjednoczonych
i Kanadzie są uzasadnione, gdyż w przeciwieństwie do Europy kukurydza północnoamerykańska jest przeznaczona do żywienia ludzi.
Przyjęte przez Komisję kryterium ciężaru właściwego wynoszące 71 kg/hl odpowiada zgodnie z tymi standardami kukurydzy wyższej
jakości przeznaczonej do żywienia ludzi, podczas gdy w krajach tych kukurydza wykorzystywana na pasze odpowiada jakości niższej
niż wykorzystywana do żywienia ludzi i ma ciężar właściwy wynoszący 64,8 kg/hl w Kanadzie i 67,2 kg/hl w Stanach Zjednoczonych.
136 Skarżąca uważa zatem, że poziom ciężaru właściwego ustalony przez Komisję na 71 kg/hl jest nieuzasadniony w odniesieniu do
kukurydzy przeznaczonej głównie do żywienia zwierząt i powinien był zostać ustalony na poziomie średniej jakości kukurydzy
wykorzystywanej do tego celu i wynosić około 64,8–67,2 kg/hl, o ile nie mniej.
137 W końcu skarżąca podnosi, że ciężary właściwe przyjęte przez Komisję dla innych rodzajów zbóż są tej samej wielkości co wartości
amerykańskie.
138 Komisja kwestionuje, jakoby pod pretekstem zaostrzenia kryteriów jakościowych kukurydzy zamierzała zmienić w zasadniczy sposób
system skupu interwencyjnego. Uważa ona, że skarżąca nie dostarcza żadnych dowodów na poparcie tej tezy, która opiera się
wyłącznie na mowie wygłoszonej przez komisarz M. Fischer Boel w maju 2006 r. Komisja utrzymuje, że komisarz faktycznie wspomniała
tam o konieczności wprowadzenia rozwiązań długoterminowych w celu uregulowania nowego problemu dotyczącego systemu skupu interwencyjnego,
mając na myśli propozycję rozporządzenia zmieniającego wspólną organizację rynku zbóż uregulowaną w rozporządzeniu WOR w celu
usunięcia kukurydzy z systemu skupu interwencyjnego. Komisja wskazuje w tym względzie, że przyjęła propozycję rozporządzenia
w takim rozumieniu w dniu 15 grudnia 2006 r.
139 Przyznając wprawdzie, że wprowadzenie zaskarżonych przepisów jest związane z problemem wzrostu zapasów interwencyjnych wynikających
w szczególności z wyjątkowych lat gospodarczych 2004/2005 i 2005/2006, Komisja podnosi, że z motywów rozporządzenia wynika,
że zamierzonym celem jest zapewnienie, aby aktualne zapasy interwencyjne były złożone ze zbóż dobrej jakości, pozwalającej
na ich przechowanie i zagwarantowanie późniejszego wykorzystania. Kwestionuje ona, jakoby rozporządzenie odpowiadało jedynie
zwykłej trosce o standaryzację, bowiem nie przyjęto kryterium ciężaru właściwego dla sorgo, gdyż agencje interwencyjne nie
mają do czynienia z problemem długoterminowego składowania tego zboża.
140 Komisja kwestionuje również, jakoby popełniła oczywisty błąd w ocenie, zaostrzając kryteria jakościowe dla kukurydzy.
141 Komisja podnosi, że brak kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy uzasadniało do tej pory brzmienie motywu 1 rozporządzenia
nr 824/2000, który odnosi się do kryteriów jakości „odpowiadającej w jak największym stopniu przeciętnej jakości” zbóż zbieranych
we Wspólnocie. Niemniej uznała ona za konieczne, jak miało to miejsce w przypadku innych zbóż kwalifikujących się do skupu
interwencyjnego, by podnieść jakość kukurydzy oferowanej do skupu interwencyjnego w celu uniknięcia zbyt szybkiego pogorszenia
stanu zapasów i zapewnienia, aby miała ona później jakość „nadającą się do sprzedaży”. Komisja uważa zatem, że aktualne zmiany
podyktowane są celem realizowanym przez rozporządzenie i że nie jest ona związana motywem 1 rozporządzenia nr 824/2000.
142 Komisja twierdzi, że wybór minimalnego ciężaru właściwego wynoszącego 71 kg/hl odpowiada standardowi amerykańskiemu i pozwala
większej części produkcji europejskiej na spełnienie tego kryterium, biorąc pod uwagę warunki klimatyczne w roku gospodarczym
2006/2007.
143 Komisja podkreśla, że skarżąca nie wykazuje, iż kukurydza amerykańska wyższej jakości przeznaczona jest wyłącznie do żywienia
ludzi. Podnosi ona, że kukurydza przeznaczona do żywienia ludzi złożona jest z odmian bardzo szczególnych, które nie są objęte
zaskarżonymi przepisami (kukurydza „flint”, kukurydza słodka). Poza tym sytuacja amerykańska i europejska nie są porównywalne,
ponieważ składowanie w Stanach Zjednoczonych jest krótkoterminowe, a sprzedaż kukurydzy następuje co do zasady bezzwłocznie.
Ocena Sądu
144 W pierwszej kolejności skarżąca utrzymuje zasadniczo, że ciężar właściwy nie jest kryterium jakościowym co najmniej wtedy,
gdy tak jak we Wspólnocie kukurydza jest głównie przeznaczona do żywienia zwierząt. W drugiej kolejności podnosi ona, że w każdym
razie w zaskarżonych przepisach ustalono minimalny ciężar właściwy na poziomie zbyt wysokim.
145 Zgodnie z pierwszym wyjaśnieniem przytoczonym mimochodem przez Komisję ciężar właściwy stanowi istotne kryterium dla kukurydzy
ze względu na to, że istnieje związek między zawartością wody a ciężarem właściwym kukurydzy.
146 Argumentację tę należy z góry odrzucić. Z jednej strony bowiem nie tylko uzasadnienie to nie ma żadnego oparcia w tekście
rozporządzenia, lecz co więcej, Komisja wyraźnie stwierdziła, że zaostrzenie kryteriów dotyczących wilgotności, jak również
odsetka ziaren połamanych i przegrzanych miało na celu uniknięcie zbyt szybkiego pogorszenia stanu ziaren kukurydzy, podczas
gdy kryterium ciężaru właściwego dotyczyło właściwości fizycznej kukurydzy. Z drugiej strony Komisja nie może uzasadniać znaczenia
kryterium ciężaru właściwego, powołując się na możliwy pośredni wpływ ciężaru właściwego na poziom wilgotności, ponieważ rozporządzenie
przewiduje już kryterium ustalające bezpośrednio i w sposób wyraźny maksymalną wilgotność dla dopuszczenia kukurydzy do skupu
interwencyjnego.
147 Bardziej zasadniczo Komisja uważa, że ciężar właściwy ma wpływ na jakość ziarna i że przyjęty poziom jest odpowiedni. Wyjaśnia
ona, że trzy wcześniejsze kryteria (wilgotność, odsetek ziaren połamanych i odsetek ziaren przegrzanych) umożliwiają uniknięcie
zbyt szybkiego pogorszenia stanu, kryterium ciężaru właściwego pozwala natomiast na zapewnienie właściwości fizycznej kukurydzy.
148 Należy zauważyć, że motyw 2 rozporządzenia stanowi, że nie należy obejmować skupem interwencyjnym oferowanego zboża, którego
jakość nie pozwala na odpowiednie wykorzystanie lub składowanie go, i że w tym celu trzeba uwzględnić nową sytuację związaną
w szczególności ze składowaniem długoterminowym i jego wpływem na jakość produktów. Motyw 3 stanowi następnie:
„Okazuje się zatem niezbędne, w celu zmniejszenia stopnia podatności produktów interwencyjnych na zniszczenie oraz ze względu
na ich przyszłe wykorzystanie, przeprowadzić wzmocnienie kryteriów jakości kukurydzy określonych w załączniku I do rozporządzenia
(WE) nr 824/2000. W tym celu należy zmniejszyć maksymalną wilgotność oraz maksymalny odsetek ziaren połamanych i ziaren przegrzanych
podczas suszenia. […] Ponadto w trosce o zachowanie spójności z innymi rodzajami zbóż kwalifikującymi się do objęcia systemem
skupu interwencyjnego należy wprowadzić nowe kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy”.
149 Tym samym należy wprawdzie stwierdzić, że formalnie wprowadzenie nowego kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy znajduje
się w tym samym motywie co środki wprowadzone do realizacji celu ogólnego składowania zbóż, o którym mowa w motywie 2, niemniej
z brzmienia motywu 3 wynika, że wprowadzenie tego kryterium nie jest wyraźnie uzasadnione koniecznością ochrony produktów
ze skupu interwencyjnego przed pogorszeniem stanu w celu przyszłego wykorzystania – odnosi się to jedynie do zaostrzenia kryteriów
jakościowych takich jak maksymalny poziom wilgotności i maksymalny odsetek ziaren połamanych i przegrzanych podczas suszenia
– lecz wynika ze szczególnego powodu, jakim jest konieczność zapewnienia spójności z systemami znajdującymi zastosowanie do
innych rodzajów zbóż kwalifikujących się do objęcia systemem skupu interwencyjnego.
150 Należy zatem stwierdzić, że rozporządzenie nie wyjaśnia w sposób jasny i wyraźny, że wprowadzenie kryterium ciężaru właściwego
dla kukurydzy obok konieczności zapewnienia spójności z systemami znajdującymi zastosowanie do innych rodzajów zbóż ma na
celu również zaostrzenie kryteriów jakości kukurydzy.
151 W rozporządzeniu nie ma mowy o tym, że ciężar właściwy stanowi kryterium jakości kukurydzy, ani też a fortiori o tym, dlaczego
czynnik ten należy uważać za istotny dla oceny jakości kukurydzy.
152 W konsekwencji wyjaśnienia udzielone przez Komisję w toku postępowania, że ciężar właściwy stanowi istotne kryterium jakościowe,
nie odpowiadają powodowi wprowadzenia tego kryterium tak jak wynika on ściśle z brzmienia rozporządzenia. Zakładając niemniej,
że wyjaśnienia te, choć różnią się zasadniczo od powodów przedstawionych w rozporządzeniu, można uznać za uzupełniające, a nie
za sprzeczne z tymi powodami, Sąd zbada, czy Komisja nie popełniła oczywistego błędu w ocenie, uznając, że ciężar właściwy
faktycznie stanowi kryterium jakościowe istotne dla kukurydzy, czemu zaprzecza skarżąca.
153 W tym względzie na poparcie swojego zarzutu skarżąca przytacza dwie ekspertyzy [załącznik A 3 c) i załącznik A 10], zgodnie
z którymi ciężar właściwy kukurydzy nie ma wpływu na wartość odżywczą produktu żywieniowego dla zwierząt lub ludzi.
154 W odpowiedzi na te odpowiednio udokumentowane argumenty Komisja ograniczyła się do ponownego stwierdzenia, że ciężar właściwy
ma wpływ na jakość ziarna kukurydzy. Z wyjątkiem jednego miejsca w odpowiedzi na skargę nie wskazała ona, dlaczego kryterium
to ma być istotne dla oceny właściwości fizycznej kukurydzy, ani nie dostarczyła żadnej ekspertyzy lub dokumentu dla uzasadnienia
tego twierdzenia. Również podczas rozprawy, pomimo wielokrotnych zapytań Sądu, Komisja nie była w stanie udzielić wyjaśnień
w tej kwestii.
155 Jeżeli chodzi o tę jedyną wskazówkę zawartą w odpowiedzi na skargę (pkt 90), mającą wyjaśnić, dlaczego ciężar właściwy ma
być istotny dla oceny jakości kukurydzy, należy stwierdzić, że zgodnie z nią ciężar właściwy ma wpływ na wartość odżywczą
kukurydzy.
156 Jak podnosi skarżąca, należy jednak uznać, że stwierdzeniu temu zaprzecza jedyna ekspertyza dostarczona przez samą Komisję
w tym względzie. Zgodnie bowiem z jednoznacznym brzmieniem dokumentu zawartego w załączniku B 20 do odpowiedzi na skargę,
zatytułowanego „Guide pratique – Stockage et conservation des grains à la ferme – Principes généraux” (Przewodnik praktyczny
– Składowanie i przechowanie ziarna w gospodarstwie – Zasady ogólne), „brak jest jakiejkolwiek zależności między wartością
odżywczą w żywieniu zwierząt i ludzi a ciężarem właściwym ziarna”. Dokument ten wyjaśnia ponadto, że znajomość ciężaru właściwego
danej partii kukurydzy była niezbędna aż do połowy XX wieku, ponieważ wtedy zbożem handlowano na podstawie objętości i należało
mierzyć jego ciężar właściwy, aby dokładnie określić dostarczoną masę. Ciężar właściwy nie jest dziś potrzebny, ponieważ wagi
pomostowe są ogólnie dostępne.
157 Zapytana przez Sąd podczas rozprawy o tę oczywistą sprzeczność między jej twierdzeniami a dowodami na ich poparcie, Komisja
ograniczyła się do wskazania, że w tym samym dokumencie nieco wcześniej jest mowa o tym, że ciężar właściwy odzwierciedla
określoną właściwość fizyczną. Takie wskazanie nie dotyczy jednak kwestii związku między ciężarem właściwym a wartością odżywczą
kukurydzy, gdyż z uważnej lektury tego dokumentu wynika, że ciężar właściwy jest wprawdzie jeszcze stosowany, ale tylko „w transakcjach
handlowych zbożami słomiastymi” i w zakresie, w jakim „odzwierciedla co najwyżej określoną właściwość fizyczną ziarna”.
158 Komisja nie potrafiła więc wyjaśnić stwierdzonej sprzeczności, wobec czego jej twierdzenie, jakoby ciężar właściwy odzwierciedlał
wartość odżywczą kukurydzy, nie tylko nie jest poparte żadnym dowodem, lecz ponadto w świetle dowodów dostępnych Sądowi w niniejszym
postępowaniu stanowi oczywisty błąd w ocenie.
159 W tych warunkach i uwzględniając, że zadaniem Sądu nie jest zastępowanie stron w przeprowadzaniu dowodu, Sąd może jedynie
stwierdzić, że rozporządzenie zostało oparte na oczywistym błędzie w ocenie.
160 Argumenty podniesione przez Komisję podczas rozprawy oparte na trzech wyciągach z publikacji zawartych w załącznikach A 3 b),
A 3 d) i A 11 nie mogą zakwestionować tego wniosku.
161 Jeżeli chodzi o dokument Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa Narodów Zjednoczonych zatytułowany „L’après‑récolte des grains
– organisation et techniques” (Po żniwach – organizacja i technologia) [załącznik A 3 b) do skargi], wystarczy stwierdzić,
że w ogóle nie porusza on kwestii ciężaru właściwego kukurydzy.
162 Jeżeli chodzi o studium sporządzone przez uniwersytet w Minnesocie, zatytułowane „Drying, Handling, and Storing Wet, Immature,
and Frost‑Damaged Corn” (Suszenie, traktowanie i składowanie kukurydzy wilgotnej, niedojrzałej i uszkodzonej przez mróz) [załącznik A 3 d)
do skargi], chociaż – jak podkreśliła Komisja – wskazano w nim, że ziarno niskiej jakości przechowuje się gorzej niż ziarno
wyższej jakości, nie wykazano jednak żadnego związku między jakością ziarna a jego ciężarem właściwym, o którym zresztą nawet
nie wspomina się w tym dokumencie.
163 Jeżeli chodzi o dokument kanadyjskiej komisji ds. zbóż zawarty w załączniku A 11, należy stwierdzić, że jest to wydruk strony
internetowej zatytułowanej „Table de conversion du poids spécifique” (Tabela przeliczeniowa ciężaru właściwego), gromadzącej
linki o stronach przeliczeniowych anglosaskich i europejskich jednostek miary ciężaru właściwego różnych zbóż i że w konsekwencji
jest całkowicie bez znaczenia w niniejszej sprawie.
164 W końcu w odpowiedzi na pytania Sądu Komisja odniosła się do ekspertyzy, co do której przyznała, że nie figuruje w aktach,
lecz która była załączona do jej drugiego pisma złożonego w ramach postępowania w przedmiocie środków tymczasowych. Ponieważ
dokument ten nie figuruje w aktach niniejszego postępowania, Sąd nie może zatem oceniać jego znaczenia. Ponadto należy stwierdzić,
że Komisja nie wniosła w sposób wyraźny o włączenie tego dokumentu do akt sprawy. Nawet zakładając, że odpowiedź Komisji należałoby
interpretować jako taki wniosek, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 46 regulaminu uzasadnienie faktyczne i prawne oraz
wskazanie środków dowodowych powinno być zawarte co do zasady w odpowiedzi na skargę. Zgodnie z art. 48 § ust. 1 regulaminu
strony mogą jeszcze wskazać nowe dowody na poparcie swojej argumentacji w replice i w duplice, pod warunkiem że uzasadnią
opóźnienie w ich wskazaniu, gdyż w przeciwnym razie podlegają one odrzuceniu (wyroki Sądu z dnia 28 września 1993 r. w sprawie
T‑84/92 Nielsen i Møller przeciwko KES, Rec. str. II‑949, pkt 39; z dnia 14 lipca 1994 r. w sprawie T‑66/92 Herlitz przeciwko
Komisji, Rec. str. II‑531, pkt 41 i z dnia 6 marca 2001 r. w sprawie T‑100/00 Campoli przeciwko Komisji, RecFP str. I‑A‑71
i II‑347, pkt 19). Ponadto należy zaznaczyć, że znaczenie ciężaru właściwego jako kryterium jakości kukurydzy stanowiło główną
kwestię podnoszoną przez skarżącą od chwili wniesienia skargi i że została ona podniesiona przez skarżącą i inne państwa członkowskie
już w trakcie opracowywania projektu rozporządzenia. W konsekwencji z powodu braku uzasadnienia dla opóźnienia we wskazaniu
tego dowodu byłby on w każdym razie niedopuszczalny.
165 Z całości powyższego wynika, że należy stwierdzić nieważność przepisów rozporządzenia dotyczących kryterium ciężaru właściwego
dla kukurydzy, tak jak o to wniosła skarżąca.
166 Poza tym należy stwierdzić, że propozycja rozporządzenia z dnia 15 grudnia 2006 r. zmierzającego do usunięcia kukurydzy z systemu
skupu interwencyjnego od roku gospodarczego 2007/2008 wymienia jako kryteria jakościowe zaostrzone rozporządzeniem jedynie
wilgotność oraz odsetek ziaren połamanych i przegrzanych, nawet nie wspominając kryterium ciężaru właściwego.
167 W tych okolicznościach nie ma potrzeby analizowania, czy dowody wskazane przez skarżącą pozwalają na wykazanie nadużycia władzy
przez Komisję, ani też pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia obowiązku uzasadnienia i naruszenia regulaminu Komitetu
Zarządzającego ds. Zbóż.
W przedmiocie kosztów
168 Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja przegrała sprawę, zgodnie z żądaniem skarżącej należy obciążyć ją kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania
w przedmiocie środków tymczasowych.
Z powyższych względów
SĄD (trzecia izba w składzie powiększonym)
orzeka, co następuje:
1) Stwierdza się nieważność następujących przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1572/2006 z dnia 18 października 2006 r. zmieniającego
rozporządzenie (WE) nr 824/2000 ustanawiające procedury przejęcia zbóż przez agencje interwencyjne oraz metody analizy do
oznaczania jakości zbóż odnoszących się do kryterium ciężaru właściwego dla kukurydzy:
– w art. 1 pkt 1 słów „a w przypadku kukurydzy są to metody tradycyjnie stosowane”;
– w art. 1 pkt 3 lit. b) słów „73 kg/hl dla kukurydzy”;
– w rubryce „E. Minimalny ciężar właściwy (kg/hl)” punktu 1 załącznika wartości „71” odnoszącej się do kukurydzy;
– w tabeli III punktu 2 załącznika wartości redukcji ceny interwencyjnej odnoszącej się do kukurydzy.
2) Komisja pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez skarżącą, w tym koszty postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.
Jaeger
Tiili
Azizi
Cremona
Czúcz
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 15 listopada 2007 r.
Sekretarz
Prezes
E. Coulon
M. Jaeger
* Język postępowania: węgierski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło