T-341/02
PostanowienieTSUE2004-07-08CELEX: 62002TO0341ECLI:EU:T:2004:228
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy regionalna jednostka terytorialna (Regione Siciliana) jest "bezpośrednio dotknięta" decyzją Komisji skierowaną do państwa członkowskiego (Republiki Włoskiej), dotyczącą ostatecznego zakończenia udzielania pomocy finansowej z EFRR, co uprawniałoby ją do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 akapit czwarty WE?Ratio decidendi
Sąd orzekł, że Regione Siciliana nie była bezpośrednio dotknięta decyzją Komisji, ponieważ decyzja ta była skierowana do Republiki Włoskiej i nie wywoływała automatycznie i bezpośrednio skutków prawnych dla skarżącej. Państwo członkowskie zachowało swobodę uznania w kwestii, czy pokryć koszty z własnych środków, czy też podjąć działania w celu odzyskania nienależnie wypłaconych kwot od skarżącej lub beneficjentów końcowych, działając na podstawie ustawodawstwa krajowego. Brak bezpośredniego wpływu na sytuację prawną skarżącej, bez pośrednictwa działań państwa członkowskiego, skutkował niedopuszczalnością skargi.Stan faktyczny
Komisja przyznała Republice Włoskiej pomoc finansową z EFRR na budowę autostrady Palermo-Messyna na Sycylii. Regione Siciliana została wyznaczona jako organ odpowiedzialny za realizację projektu. Z powodu opóźnień w realizacji projektu, Komisja, po wcześniejszych przedłużeniach terminów, wydała decyzję z dnia 5 września 2002 r. skierowaną do Republiki Włoskiej, ostatecznie zamykającą udzielanie pomocy finansowej. Decyzja ta skutkowała odmową finansowania niektórych wydatków i możliwością odzyskania już wypłaconych kwot. Regione Siciliana wniosła skargę o stwierdzenie nieważności tej decyzji.Rozstrzygnięcie
1) Skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna.
2) Strona skarżąca zostaje obciążona własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez stronę pozwaną.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa T‑341/02
Regione Siciliana
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich
EFRR – Rozporządzenie (EWG) nr 4253/88 – Zakończenie udzielania pomocy finansowej – Skarga o stwierdzenie nieważności – Oddziaływanie bezpośrednie – Niedopuszczalność
Postanowienie Sądu Pierwszej Instancji (trzecia izba) z dnia 8 lipca 2004 r. II‑0000
Streszczenie postanowienia
Skarga o stwierdzenie nieważności – Osoby fizyczne lub prawne – Akty dotyczące ich bezpośrednio i indywidualnie – Decyzja
Komisji skierowana do Państwa Członkowskiego, dotycząca ostatecznego zakończenia udzielania pomocy finansowej z Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego – Skarga złożona przez władze regionalne – Brak bezpośredniego oddziaływania – Niedopuszczalność
(art. 230 akapit czwarty WE)
Publicznej jednostki terytorialnej, takiej jak władze regionalne, nie dotyczy bezpośrednio decyzja Komisji skierowana do Państwa
Członkowskiego, dotycząca pomocy finansowej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), oddalająca wniosek zainteresowanego
Państwa Członkowskiego o przedłużenie terminu dla przedłożenia wniosków o dokonanie płatności ostatecznej w ramach tej pomocy
i zamykająca ją ostatecznie jedynie na podstawie wydatków przedstawionych przed upływem tego terminu.
Decyzja taka wywołuje bowiem bezpośredni wpływ na sytuację prawną tego podmiotu prawnego jedynie wtedy, gdy w przypadku nieposiadania
przez zainteresowane Państwo Członkowskie swobody uznania w tym zakresie, z jednej strony, został on pozbawiony wypłat uwolnionych
kwot odpowiadających sumom dotychczas nieotrzymanym z EFRR z tytułu spornej pomocy i odnoszącym się do wydatków, które na
skutek tej decyzji przestały podlegać subwencjonowaniu, oraz, z drugiej strony, jest zobowiązany do zwrotu nienależnie wypłaconych
kwot odpowiadających kwotom już otrzymanym z tytułu wspomnianej pomocy i przeznaczonym na wydatki, które przestały podlegać
subwencjonowaniu. Konsekwencje takie nie wynikają ani z decyzji Komisji w sprawie zakończenia udzielania pomocy finansowej
z EFRR, ani z innych przepisów prawa wspólnotowego mających na celu uregulowanie skutków wywoływanych przez tego typu decyzję.
W szczególności ewentualny wniosek o zwrot funduszy wspólnotowych wypłaconych publicznej jednostce terytorialnej nie był bezpośrednią
konsekwencją decyzji Komisji, lecz działania podjętego w tym celu przez państwo na podstawie ustawodawstwa krajowego przyjętego
dla celów zastosowania się do zobowiązań wynikających z uregulowania wspólnotowego w tym przedmiocie.
(por. pkt 54, 57–58, 70)
POSTANOWIENIE SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (trzecia izba)
z dnia 8 lipca 2004 r. (*)
EFRR – Rozporządzenie (EWG) nr 4253/88 – Zakończenie udzielania pomocy finansowej – Skarga o stwierdzenie nieważności – Oddziaływanie bezpośrednie – Niedopuszczalność
W sprawie T‑341/02
Regione Siciliana, reprezentowany przez I. Braguglię, Avvocato dello Stato, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Wspólnot Europejskich, reprezentowanej przez E. De Marcha i L. Flynna, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,
strona pozwana,
mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji D (2002) 810439 z dnia 5 września 2002 r. w sprawie
zakończenia udzielania pomocy finansowej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) dotyczącej dużego projektu „Autostrada
Messyna-Palermo” (EFRR nr 93.05.03.001 – Arinco nr 93.IT.16.009),
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (trzecia izba),
w składzie: J. Azizi, prezes, M. Jaeger i F. Dehousse, sędziowie,
sekretarz: H. Jung,
wydaje następujące
Postanowienie
Ramy prawne
1 Zgodnie z art. 158 WE, Wspólnota rozwija i prowadzi działania służące wzmocnieniu jej spójności gospodarczej i społecznej.
W celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty, zmierza ona w szczególności do zmniejszenia dysproporcji w poziomie
rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp najmniej uprzywilejowanych. Zgodnie z art. 159 WE, Wspólnota wspiera
także osiąganie tych celów przez działania, które podejmuje za pośrednictwem funduszy strukturalnych, w szczególności Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).
2 Z zamiarem osiągnięcia tych celów i uregulowania zadań funduszy, Rada wydała rozporządzenie (EWG) nr 2052/88 z dnia 24 czerwca
1988 r. w sprawie zadań funduszy strukturalnych i ich skuteczności, jak również w sprawie koordynacji działań funduszy z operacjami
Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi (Dz.U. L 185, str. 9), zmienione w szczególności
rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2081/93 z dnia 20 lipca 1993 r. (Dz.U. L 193, str. 5), (zwane dalej „rozporządzeniem nr 2052/88”
obowiązujące w chwili zaistnienia stanu faktycznego) oraz rozporządzenie (EWG) nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiające
przepisy wykonawcze do rozporządzenia (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych
z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi (Dz.U. L 374, str. 1), zmienione
w szczególności rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2082/93 z dnia 20 lipca 1993 r. (Dz.U. L 193, str. 20), (zwane dalej „rozporządzeniem
nr 4253/88” obowiązujące w owym czasie).
Rozporządzenie nr 2052/88
3 Zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2052/88 głównym zadaniem EFRR jest promowanie w szczególności rozwoju
i dostosowania strukturalnego regionów, których rozwój jest opóźniony (cel nr 1). Zgodnie z załącznikiem I wspomnianego rozporządzenia,
Sycylia (Włochy) jest regionem objętym celem nr 1.
4 Zgodnie z art. 4 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2052/88:
„Operacje Wspólnoty charakteryzują się tym, że uzupełniają lub wnoszą wkład do korespondujących z nimi operacji krajowych.
Są one definiowane w wyniku ścisłego porozumienia pomiędzy Komisją, zainteresowanym Państwem Członkowskim i właściwymi władzami
wyznaczonymi przez to Państwo na szczeblu krajowym, regionalnym, lokalnym lub innym, przy czym każda ze stron jest partnerem
dążącym do wspólnego celu. Porozumienie to zwane jest dalej »partnerstwem«. Partnerstwo obejmuje przygotowanie, finansowanie,
monitorowanie oraz ocenę działań”. [tłumaczenie nieoficjalne]
5 Artykuł 5 ust. 2 drugi akapit rozporządzenia nr 2052/88 przewiduje, że formami pomocy – z wyłączeniem tych przewidzianych
w lit. e), a mianowicie wsparcia w zakresie pomocy technicznej – które są podejmowane z inicjatywy Komisji, mogą być jedynie
formy ustalone przez Państwo Członkowskie lub właściwe władze przez nie wskazane i przedłożone Komisji przez to Państwo Członkowskie
lub w danym przypadku przez inną instytucję wskazaną przez nie do tego celu.
Rozporządzenie nr 4253/88
6 Artykuł 2 rozporządzenia nr 4253/88 przewiduje, że koordynacja działań różnych funduszy prowadzona jest w szczególności w ramach
Pomocy Wspólnotowej (CSF). CSF zostały uregulowane w dziale III wspomnianego rozporządzenia (art. 8–13). Zgodnie z art. 8
ust. 1 tego rozporządzenia, CSF dla celu nr 1 ustala się w ramach partnerstwa decyzją Komisji w porozumieniu z zainteresowanym
Państwem Członkowskim.
7 Zgodnie z motywem szóstym rozporządzenia nr 2082/93 „przy stosowaniu zasady pomocniczości, bez uszczerbku dla uprawnień Komisji,
a zwłaszcza jej odpowiedzialności za zarządzanie środkami pieniężnymi Wspólnoty, realizacja form pomocy, zawartych w strukturach
wspierających, powinna być w pierwszej kolejności odpowiedzialnością Państw Członkowskich na właściwym szczeblu terytorialnym,
zgodnie ze ściśle określonymi potrzebami każdego Państwa Członkowskiego”.
8 Zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88 („[d]odatkowość”) dla zapewnienia realnego wpływu, środki z funduszy strukturalnych
nie mogą zastąpić publicznych lub porównywalnych z nimi wydatków Państwa Członkowskiego na cele strukturalne na całym terytorium
objętym pomocą w ramach tego celu.
9 Rozporządzenie nr 4253/88 ustala w dziale IV („[p]omoc przyznawana z funduszy”) zasady dotyczące rozpatrywania wniosków o przyznanie
pomocy (art. 14), przesłanki kwalifikujące do przyznania finansowania (art. 15) oraz określone postanowienia szczególne (art. 16).
10 Zgodnie z art. 16 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia, EFRR może, tak jak inne fundusze strukturalne, zapewnić pomoc finansową
na pokrycie wydatków związanych z dużymi projektami, czyli takimi, których całkowity koszt uwzględniany przy ustalaniu wysokości
pomocy wspólnotowej przekracza, co do zasady, kwotę 25 milionów euro na inwestycje w infrastrukturę i 15 milionów euro na
inwestycje produkcyjne.
11 Rozporządzenie nr 4253/88 ustanawia w dziale VI („[p]rzepisy finansowe”) zasady dotyczące zobowiązań funduszy (art. 20), wypłaty
pomocy finansowej (art. 21), kontroli działań finansowanych (art. 23) oraz zmniejszenia, zawieszenia i anulowania wspomnianej
pomocy (art. 24).
12 Zgodnie z art. 21 rozporządzenia nr 4253/88:
„1. Płatności pomocy finansowej dokonywane są zgodnie z odpowiednimi zobowiązaniami budżetowymi na rzecz krajowych, regionalnych
lub lokalnych organów lub instytucji wyznaczonych w tym celu we wniosku przedłożonym przez zainteresowane Państwo Członkowskie,
w terminie nieprzekraczającym z reguły dwóch miesięcy od dnia wpływu właściwie sporządzonego wniosku. Płatności mogą być dokonywane
w formie zaliczki bądź w formie płatności ostatecznych odnoszących się do wydatków faktycznie poniesionych. Dla działań, które
mają zostać zrealizowane w okresie dwóch lub więcej lat, wypłaty są związane z rocznymi ratami zobowiązań […]
3. Druga zaliczka obliczona w ten sposób, aby łączna kwota dwóch zaliczek nie przekraczała 80 % zobowiązania, zostaje wypłacona
po poświadczeniu przez odpowiedzialny organ, że przynajmniej połowa pierwszej zaliczki została wykorzystana, oraz że realizacja
działań postępuje w zadowalającym tempie i zgodnie z wytyczonymi celami.
Płatności należy dokonać na rzecz beneficjentów końcowych bez dokonywania jakichkolwiek potrąceń lub odliczeń, które mogłoby
zmniejszyć kwotę przyznanej pomocy finansowej należnej uprawnionym beneficjentom.
4. Płatność pozostałego salda każdego zobowiązania zależna jest od:
– przedłożenia Komisji przez wyznaczone organy lub instytucje, określone w ust. 1, wniosku o dokonanie płatności w okresie sześciu
miesięcy od końca danego roku lub od dnia rzeczywistego ukończenia realizacji odpowiednich działań,
– przedłożenia Komisji stosownych sprawozdań określonych w art. 25 ust. 4,
– przesłania Komisji przez Państwo Członkowskie zaświadczenia potwierdzającego informacje zawarte we wniosku o dokonanie płatności
i w sprawozdaniach.
5. Państwa Członkowskie wyznaczą władze uprawnione do wydawania zaświadczeń określonych w ust. 3 i 4 i dopilnują, żeby beneficjenci
otrzymali kwoty zaliczki i płatności w najkrótszych możliwych terminach nieprzekraczających, co do zasady, trzech miesięcy
od dnia otrzymania środków przez Państwo Członkowskie, pod warunkiem, że wnioski beneficjentów spełniają wymogi niezbędne
dla dokonania płatności”. [tłumaczenie nieoficjalne]
13 Artykuł 23 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88 przewiduje:
„Dla zapewnienia powodzenia działań przeprowadzanych przez promotorów publicznych lub prywatnych, Państwa Członkowskie podejmują,
przy realizacji działań, środki niezbędne w celu:
– regularnej weryfikacji, czy działania finansowane przez Wspólnotę są realizowane prawidłowo,
– zapobiegania i ścigania nieprawidłowości,
– odzyskania środków utraconych na skutek nadużycia lub zaniedbania. W przypadku, gdy Państwo Członkowskie lub pośrednik, lub
promotor przedłożą dowód na okoliczność, że nie może im zostać przypisane nadużycie lub zaniedbanie, Państwo Członkowskie
jest subsydiarnie zobowiązane do zwrotu nienależnie wypłaconych kwot
[…]” [tłumaczenie nieoficjalne]
14 Zgodnie z art. 24 rozporządzenia nr 4253/88:
„1. Jeśli zajdzie podejrzenie, że realizacja działań lub jednego ze środków nie uzasadnia ani części, ani całości przyznanej pomocy
finansowej, Komisja dokonuje właściwego badania przypadku w ramach partnerstwa, w tym w szczególności wzywa Państwo Członkowskie
lub władze wyznaczone przez nie do realizacji działań, do przedstawienia swoich uwag w określonym terminie.
2. W wyniku tego badania Komisja może zmniejszyć lub zawiesić pomoc na dane działania lub środki, jeśli badanie potwierdzi nieprawidłowości
lub istotne zmiany, wpływające na charakter lub warunki realizacji działań lub środków, które nie zostały przedłożone Komisji
celem zatwierdzenia.
3. Nienależnie wypłacone kwoty podlegają zwrotowi na rzecz Komisji […]”. [tłumaczenie nieoficjalne]
15 Wreszcie rozporządzenie nr 4253/88 określa w dziale VII zasady monitoringu i oceny pomocy przyznanej z funduszy. Dla tego
celu art. 25 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, przewiduje w ramach partnerstwa stworzenie komitetu monitorującego, zgodnie
z porozumieniem zawartym między zainteresowanym Państwem Członkowskim a Komisją.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
16 Decyzją z dnia 22 grudnia 1993 r. skierowaną do Republiki Włoskiej, Komisja przyznała na okres programowania 1994-1999 pomoc
finansową z EFRR wynoszącą 50 % kosztów podlegających finansowaniu, związaną z budową autostrady pomiędzy Palermo i Messyną
na Sycylii, która stanowi duży projekt w rozumieniu art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 4253/88. Konieczne prace zostały podzielone
na dziesięć części.
17 Zgodnie z art. 3 pierwszy akapit tej decyzji pomoc wspólnotowa mogła zostać przyznana na poczet wydatków związanych z działaniami
przewidzianymi w projekcie, które stanowiły przedmiot aktów prawnie obowiązujących w Państwie Członkowskim i odpowiedniego
szczególnego zobowiązania finansowego przed dniem 30 czerwca 1994 r. Termin na dokonanie wydatków związanych z tymi działaniami
został ustanowiony na dzień 30 czerwca 1996 r. Zgodnie z art. 3 drugi akapit Komisja, na wniosek złożony przez Państwo Członkowskie
w przewidzianym do tego terminie, mogła odroczyć te terminy. Wobec nieodroczenia terminu ustanowionego przez Komisję, wydatki
faktycznie poniesione po wygaśnięciu ostatniego terminu ustalonego dla ich dokonania, nie mogły zostać uwzględnione w ramach
pomocy z EFRR.
18 Zgodnie z załącznikiem do decyzji z dnia 22 grudnia 1993 r. strona skarżąca została wyznaczona jako organ odpowiedzialny za
realizację projektu.
19 Decyzją z dnia 28 lipca 1995 r. skierowaną do Republiki Włoskiej Komisja, na wniosek rządu włoskiego, odroczyła termin dla
krajowych zobowiązań finansowych do dnia 31 grudnia 1995 r. oraz termin na dokonanie krajowych płatności związanych z projektem
do dnia 31 grudnia 1997 r., z zastrzeżeniem możliwości wydania przez Komisję odmiennie brzmiącej decyzji do dnia 31 grudnia
1995 r.
20 Decyzją z dnia 22 grudnia 1995 r. skierowaną do Republiki Włoskiej Komisja zmieniła opis projektu zawarty w decyzji z dnia
22 grudnia 1993 r.
21 W dniu 9 lipca 1997 r. komitet monitorujący regiony objęte celem nr 1 we Włoszech w ramach CSF (zwany dalej „komitetem monitorującym”),
stwierdził wystąpienie trudności w ukończeniu przed dniem 31 grudnia 1997 r. prac związanych z projektem. Przy tej okazji
konsorcjum ds. budowy autostrady i strona skarżąca zobowiązali się, każde ze swojej strony, pokryć z własnych środków kwotę
równą udziałowi EFRR w związku z pracami wykończeniowymi części jeszcze nieukończonych.
22 Pismem z dnia 5 sierpnia 1997 r. strona skarżąca oficjalnie zobowiązała się do sfinansowania ukończenia prac w ramach określonych
części.
23 Pismem z dnia 26 września 1997 r. strona skarżąca zwróciła się do Komisji o przedłużenie terminów płatności w zakresie kilku
części.
24 Pismem z dnia 30 października 1997 r. skierowanym do strony skarżącej, po przypomnieniu, że przedłużenie dla tego projektu
zostało już wcześniej przyznane do dnia 31 grudnia 1997 r., Komisja wskazała, że należy podjąć w trybie pilnym wszystkie niezbędne
środki, aby prace zostały ukończone najpóźniej w tym dniu.
25 Pismem z dnia 17 czerwca 1998 r. strona skarżąca przedstawiła włoskiemu Ministerstwu Skarbu i Komisji ostateczne zestawienie
wydatków poniesionych do dnia 31 grudnia 1997 r., wniosek o dokonanie płatności z EFRR oraz sprawozdanie końcowe.
26 Pismem z dnia 23 lipca 1998 r. Komisja zwróciła rzeczone sprawozdanie do Ministerstwa Skarbu ze względu na to, iż nie zawierało
ono informacji niezbędnych do dokonania zakończenia projektu. Zażądała ona od władz włoskich przesłania nowego sprawozdania
końcowego, zawierającego m.in. przedstawienie stanu zaawansowania technicznego i finansowego w dniu zakończenia płatności
(tj. w dniu 31 grudnia 1997 r.), dla każdej z dziesięciu części finansowanych w ramach wspomnianego projektu oraz należyte
uzasadnienie przyczyn opóźnienia w realizacji każdej z dziesięciu części.
27 Pismem z dnia 10 lutego 1999 r. Komisja poinformowała Ministerstwo Skarbu, iż ze sprawozdania końcowego wynika, że zobowiązanie
strony skarżącej do sfinansowania ukończenia prac w ramach projektu najpóźniej do dnia 31 grudnia 1997 r. w sposób wyraźny
nie zostało spełnione. Komisja stwierdziła, że na dzień 31 grudnia 1997 r., zostały ukończone z dwuletnim opóźnieniem jedynie
dwie z dziesięciu przewidzianych części. W tych okolicznościach Komisja wyjaśniła, że ewentualne wypłacenie pozostałego salda
pomocy musi się opierać na wydatkach faktycznie poniesionych na realizację dwóch ukończonych części pod warunkiem, że są one
zasadniczo zgodne z pierwotnym projektem.
28 Pismem z dnia 21 grudnia 2001 r. Komisja, za pośrednictwem stałego przedstawicielstwa przy Unii Europejskiej, skierowała do
Republiki Włoskiej propozycję zakończenia projektu ze względu na wystąpienie opóźnień w realizacji prac. Owa propozycja zakończenia
projektu została wydana na podstawie wydatków poniesionych na dzień 31 grudnia 1997 r., związanych z pracami ukończonymi na
dzień 31 grudnia 1999 r.
29 Pismem z dnia 14 lutego 2002 r. strona skarżąca przedłożyła swoje uwagi na piśmie w przedmiocie propozycji zakończenia.
30 Pismem z dnia 5 września 2002 r. (zwanym dalej „zaskarżoną decyzją”) Komisja za pośrednictwem stałego przedstawicielstwa przy
Unii Europejskiej, na podstawie wydatków poniesionych na dzień 31 grudnia 1997 r. związanych z pracami ukończonymi na dzień
5 września 2002 r., skierowała do Republiki Włoskiej decyzję w sprawie ostatecznego zakończenia pomocy dotyczącej projektu,
uchylając i zastępując zarazem daty zamknięcia zawarte w piśmie z dnia 21 grudnia 2001 r.
31 W końcowej części tej decyzji Komisja wskazała z jednej strony wysokość niewykorzystanego salda podlegającą wyłączeniu ze
zobowiązania, a mianowicie różnicę pomiędzy wysokością pomocy finansowej z EFRR przyznanej wstępnie na projekt i łączną kwotą
wypłat dokonanych przez EFRR oraz, z drugiej strony, kwotę podlegającą zwrotowi, a mianowicie różnicę pomiędzy tą ostatnią
sumą i kwotą wydatków podlegających finansowaniu przez EFRR na dzień zakończenia. Komisja wskazała ponadto, że Republika Włoska
jest zobowiązana poinformować, w drodze listów poleconych, o tej decyzji beneficjentów końcowych.
Przebieg postępowania i żądania stron
32 W tych okolicznościach w dniu 14 listopada 2002 r., strona skarżąca wniosła do Sądu niniejszą skargę.
33 Na poparcie skargi strona skarżąca podnosi cztery zarzuty nieważności. Pierwszy dotyczy braku właściwości organu, który podpisał
zaskarżoną decyzję. Drugi dotyczy naruszenia lub błędnego zastosowania art. 24 i 25 rozporządzenia nr 4253/88. Trzeci odnosi
się do sprzeczności w zachowaniu Komisji i naruszenia zasady uzasadnionych oczekiwań. Czwarty dotyczy braku uzasadnienia oraz
braku postępowania wyjaśniającego.
34 Strona skarżąca wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
– obciążenie Komisji kosztami postępowania.
35 Komisja wnosi do Sądu:
– tytułem żądania głównego, o stwierdzenie niedopuszczalności skargi;
– ewentualnie, o oddalenie skargi jako bezzasadnej;
– w każdym przypadku, o obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania.
W przedmiocie dopuszczalności
Argumenty stron
36 Komisja nie zaprzecza, że zaskarżona decyzja dotyczy skarżącej indywidualnie. Jednakże stwierdza, że decyzja ta nie dotyczy
jej bezpośrednio, a zatem w konsekwencji, niniejsza skarga już z tego tytułu jest niedopuszczalna.
37 Komisja podnosi zasadniczo, że Sąd orzekł już w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2001 r. w sprawie T‑244/00 Coillte Teoranta
przeciwko Komisji (Rec. str. II‑1275), że decyzja w sprawie wykluczenia określonych wydatków z finansowania przez sekcję „Gwarancje”
Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFORG), nie dotyczyła bezpośrednio sytuacji prawnej beneficjenta pomocy
wspólnotowej.
38 Zdaniem Komisji, uzasadnienie tego postanowienia stosuje się w ten sam sposób do zarządzania EFRR i innymi funduszami strukturalnymi
w okresie programowania 1994-1999. Takie zastosowanie wspomnianego uzasadnienia jest możliwe, ponieważ zarządzanie tymi funduszami
opiera się na zasadzie rozdziału stosunków prawnych, z jednej strony, pomiędzy Komisją a Państwami Członkowskimi, a z drugiej
strony, pomiędzy Państwami Członkowskimi a beneficjentami.
39 W niniejszej sprawie Komisja stwierdza, że zaskarżona decyzja pozostawiała Republice Włoskiej uprawienia decyzyjne według
swobodnego uznania w stosunku do beneficjentów końcowych w kwestii zwrotu nienależnie wypłaconych kwot. Jakikolwiek ewentualny
zwrot przez stronę skarżącą wypłaconej jej pomocy, nie wynika z zaskarżonej decyzji jako takiej, ale z działań podjętych ewentualnie
w tym celu przez właściwe władze, na podstawie uregulowań krajowych.
40 W konsekwencji właściwe wykonanie zaskarżonej decyzji, zobowiązuje jedynie Republikę Włoską do zwrotu Komisji wymienionych
w niej nienależnie wypłaconych kwot. Jednakże gdyby tak było, to z powyższego wynikałoby, że zaskarżona decyzja nie dotyczy
bezpośrednio strony skarżącej.
41 Z tego względu Komisja tytułem roszczenia głównego wniosła o stwierdzenie niedopuszczalności skargi.
42 Strona skarżąca podnosi, że postanowienia Traktatu WE, dotyczące prawa do wniesienia skargi przez osoby fizyczne i prawne,
nie mogą podlegać wykładni zawężającej (wyrok Trybunału z dnia 15 lipca 1963 r. w sprawie 25/62 Plaumann przeciwko Komisji,
Rec. str. 197). Legitymacja procesowa powinna zatem, zdaniem strony skarżącej, zostać przyznana wszystkim osobom, które posiadają
osobowość prawną wymaganą przez wspomniane postanowienia Traktatu i których zaskarżony akt dotyczy indywidualnie i bezpośrednio.
43 Strona skarżąca twierdzi, że podejście to ma również zastosowanie, jeśli skarżący jest instytucją publicznoprawną, która spełnia
określone wymogi (wyrok Sądu z dnia 15 czerwca 1999 r. w sprawie T‑288/97 Regione autonoma Friuli-Venezia Giulia przeciwko
Komisji, Rec. str. II‑1871).
44 Zdaniem strony skarżącej, akt zaskarżony w niniejszej sprawie, choć formalnie nie był do niej skierowany, dotyczył jej bezpośrednio
i indywidualnie, ponieważ mogła ona zostać określona jako rzeczywisty adresat aktu i istnieje oczywisty związek przyczynowy
między jej indywidualną sytuacją a wydanym aktem. Akt ten nie miał normatywnego i ogólnego charakteru, ale został wydany z uwzględnieniem
szczególnej sytuacji strony skarżącej, przyznając jej zarazem legitymację procesową do wniesienia skargi (wyroki Trybunału
z dnia 13 maja 1971 r. w sprawach połączonych od 41/70 do 44/70 International Fruit Company i in. przeciwko Komisji, Rec.
str. 411; z dnia 18 listopada 1975 r. w sprawie 100/74 CAM przeciwko Komisji, Rec. str. 1393 oraz z dnia 21 listopada 1989 r.
w sprawie C‑244/88 Usines coopératives de déshydratation du Vexin i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 3811).
45 W zakresie dodatkowego wymogu koniecznego dla skutecznego wniesienia skargi, a mianowicie, aby dla wykonania przedmiotowego
aktu nie było wymagane wydanie przepisów wykonawczych, strona skarżąca utrzymuje, że można zasadnie uznać, iż został on również
spełniony w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja dotyczyła bowiem bezpośrednio sytuacji prawnej strony skarżącej, nie pozostawiając
jej adresatowi – Republice Włoskiej – żadnej swobody uznania w kwestii jej wykonania, polegającego po prostu na zwrocie wcześniej
wypłaconych z EFRR kwot, bez konieczności podjęcia w tym celu jakiegokolwiek dodatkowego działania normatywnego. Strona skarżąca
twierdzi, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wspólnotowym, okoliczności takie wystarczają dla przyznania osobom fizycznym
i prawnym legitymacji do wniesienia skargi (wyrok Trybunału z dnia 5 maja 1998 r. w sprawie C‑386/96 P Dreyfus przeciwko Komisji,
Rec. str. I‑2309, pkt 43 i przywołane w nim orzecznictwo).
46 Ponadto strona skarżąca podkreśla, że wbrew wywodom Komisji, pomiędzy stroną skarżącą a Komisją miały miejsce bezpośrednie
stosunki prawne dotyczące spornego projektu. Strona skarżąca odsyła w tym zakresie w szczególności do pisma z dnia 30 października
1997 r., w którym Komisja poinformowała ją bezpośrednio o swoim stanowisku w kwestii wnioskowanego przez nią przedłużenia
terminu dla ukończenia prac.
Ocena Sądu
47 Zgodnie z art. 113 regulaminu Sąd może w każdym czasie rozważyć również z urzędu, czy zachodzi niedopuszczalność skargi z powodu
braku przesłanek procesowych i orzec w tym przedmiocie, z uwzględnieniem wymogów przewidzianych w art. 114 § 3 i 4 regulaminu.
48 Zgodnie z art. 114 § 3 regulaminu, jeżeli Sąd nie zadecyduje inaczej, pozostała część postępowania w przedmiocie wniosku odbywa
się ustnie.
49 W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż sprawa jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie akt sprawy i zdecydował, że nie ma potrzeby
wysłuchania ustnych wyjaśnień stron.
50 Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 230 akapit czwarty WE, każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść – na warunkach przewidzianych
w akapicie pierwszym i drugim tego przepisu – skargę na decyzje, których jest adresatem oraz na decyzje, które mimo przyjęcia
w formie rozporządzenia lub decyzji skierowanej do innej osoby, dotyczą jej bezpośrednio i indywidualnie.
51 W niniejszej sprawie bezspornym jest, że zaskarżona decyzja została doręczona przez Komisję Republice Włoskiej.
52 W tych okolicznościach należy zbadać, czy strona skarżąca, która nie może zostać uznana za adresata zaskarżonej decyzji w rozumieniu
art. 230 akapit czwarty WE, uprawniona jest do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji ze względu
na to, że dotyczy jej ona bezpośrednio i indywidualnie.
53 Odnosząc się do bezpośredniego oddziaływania, należy stwierdzić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przesłanka ta wymaga,
aby zaskarżony akt wspólnotowy wywoływał bezpośrednio wpływ na sytuację prawną jednostki i nie pozostawiał żadnej swobody
uznania adresatom zobowiązanym do jego wykonania, które to wykonanie ma charakter czysto automatyczny i wynika z samego uregulowania
wspólnotowego, bez potrzeby stosowania innych przepisów pośrednich (wyrok w sprawie Dreyfus przeciwko Komisji, pkt 45 powyżej,
pkt 43; wyroki Sądu z dnia 15 września 1998 r. w sprawie T‑54/96 Oleifici Italiani i Fratelli Rubino przeciwko Komisji, Rec.
str. II‑3377, pkt 56; z dnia 13 grudnia 2000 r. w sprawie T‑69/99 DSTV przeciwko Komisji, Rec. str. II‑4039, pkt 24 oraz z dnia
22 listopada 2001 r. w sprawie T‑9/98 Mitteldeutsche Erdöl-Raffinerie przeciwko Komisji, Rec. str. II‑3367, pkt 47; postanowienie
Sądu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie T‑223/01 Japan Tobacco i JT International przeciwko Parlamentowi i Radzie, Rec.
str. II‑3259, pkt 45). Podobnie dzieje się również wtedy, gdy możliwość niedostosowania się przez adresatów do aktu wspólnotowego
jest czysto teoretyczna, gdyż ich wola wyciągnięcia konsekwencji zgodnych z tym aktem, nie budzi żadnych wątpliwości (wyroki
Trybunału z dnia 17 stycznia 1985 r. w sprawie 11/82 Piraiki-Patraiki i in. przeciwko Komisji, Rec. str. 207, pkt 8-10 oraz
w sprawie Dreyfus przeciwko Komisji, pkt 45 powyżej, pkt 44).
54 Należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji, którą Komisja odmówiła przedłużenia terminu dla przedłożenia
wniosków o dokonanie płatności ostatecznej i dokonała ostatecznego zamknięcia udzielania spornej pomocy na podstawie wydatków
przedstawionych na dzień 31 grudnia 1997 r., związanych z pracami ukończonymi na dzień 5 września 2002 r., odmówiono finansowania
z EFRR, z tytułu spornej pomocy, wydatków dokonanych po dniu 31 grudnia 1997 r. związanych z pracami nieukończonymi na dzień
5 września 2002 r., które przestały w ten sposób podlegać subwencjonowaniu w ramach wspomnianej pomocy.
55 Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja skutkowała zatem, z jednej strony, uwolnieniem EFRR od zobowiązania do wypłaty
kwot niewypłaconej dotychczas pomocy związanej z wydatkami, które przestały podlegać subwencjonowaniu oraz, z drugiej strony,
umożliwieniem Komisji podjęcia działań zmierzających do odzyskania kwot wypłaconych z EFRR, które dotyczyły wspomnianych wydatków.
Zaskarżona decyzja wywołała w ten sposób skutek „odcięcia” pomocy finansowej z EFRR (postanowienie Sądu z dnia 6 czerwca 2002 r.
w sprawie T‑105/01 SLIM Sicilia przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2697, pkt 47).
56 Odnosząc się do określenia skutków tej decyzji dla strony skarżącej, należy wskazać, że zgodnie z pierwotną decyzją o przyznaniu
spornej pomocy z dnia 22 grudnia 1993 r., strona skarżąca była organem odpowiedzialnym za realizację projektu. Z akt sprawy
wynika, że w myśl art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88 otrzymała ona z tego tytułu płatności kwot odpowiadających spornej
pomocy celem rozdysponowania ich beneficjentom końcowym. Z akt sprawy wynika, że, zgodnie z art. 21 ust. 3 rozporządzenia
nr 4253/88, płatności te wynosiły 80 % łącznej kwoty spornej pomocy.
57 W tych okolicznościach zaskarżona decyzja mogłaby być postrzegana jako wywołująca bezpośredni wpływ na sytuację prawną strony
skarżącej jedynie wtedy, gdyby na jej podstawie i w przypadku nieposiadania przez Republikę Włoską swobody uznania w tym zakresie,
skarżąca z jednej strony została pozbawiona wypłat uwolnionych kwot odpowiadających sumom dotychczas nieotrzymanym z EFRR
z tytułu spornej pomocy i odnoszącym się do wydatków, które przestały podlegać subwencjonowaniu oraz, z drugiej strony, była
zobowiązana do zwrotu nienależnie wypłaconych kwot odpowiadających kwotom już otrzymanym z tytułu wspomnianej pomocy i przeznaczonym
na wydatki, które przestały podlegać subwencjonowaniu.
58 Sąd orzekł już jednakże, że takie konsekwencje nie wynikają ani z decyzji Komisji w sprawie zakończenia udzielania pomocy
finansowej z EFRR, ani z innych przepisów prawa wspólnotowego, mających na celu uregulowanie skutków wywoływanych przez tego
typu decyzję (postanowienie w sprawie SLIM Sicilia przeciwko Komisji, pkt 55 powyżej, pkt 51).
59 Na wstępie należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z systemem instytucjonalnym Wspólnoty i zasadami regulującymi stosunki
między Wspólnotą a Państwami Członkowskimi, w przypadku braku odmiennego przepisu prawa wspólnotowego, to do Państw Członkowskich
należy zapewnienie stosowania uregulowań wspólnotowych na ich terytorium (wyroki Trybunału z dnia 21 września 1983 r. w sprawach
połączonych 205/82–215/82 Deutsche Milchkontor i in., Rec. str. 2633 oraz z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawach połączonych 89/86
i 91/86 Étoile commerciale i CNTA przeciwko Komisji, Rec. str. 3005, pkt 11; postanowienie w sprawie Coillte Teoranta przeciwko
Komisji, pkt 37 powyżej, pkt 42). W szczególności w zakresie finansowania objętego ramami EFRR, art. 23 ust. 1 rozporządzenia
nr 4253/88 nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek przedsięwzięcia wszelkich środków niezbędnych do odzyskania funduszy,
utraconych wskutek nadużycia lub zaniedbania.
60 Jak orzekł Trybunał w wyroku z dnia 22 stycznia 2004 r. w sprawie C‑271/01 COPPI (Rec. str. I‑0000, pkt 39 i 40), ten ostatni
przepis jest wyrazem zasady pomocniczości, o której mowa w motywie szóstym rozporządzenia nr 2082/93; zgodnie z tą zasadą
w zakresie korzystania z funduszy pochodzących z EFRR i bez uszczerbku dla uprawnień Komisji, a zwłaszcza jej odpowiedzialności
za zarządzanie środkami pieniężnymi Wspólnoty, odpowiedzialność za realizację form pomocy powinna w pierwszej kolejności spoczywać
na Państwach Członkowskich na właściwym szczeblu terytorialnym, zgodnie ze ściśle określonymi potrzebami każdego Państwa Członkowskiego
(zob. również podobnie postanowienie Sądu z dnia 15 marca 2004 r. w sprawach połączonych T‑66/02 i T‑139/02, Rec. str. II‑0000,
pkt 64).
61 Zgodnie z orzecznictwem Trybunału w ramach tego systemu do Państw Członkowskich należy stosowanie uregulowań wspólnotowych
i wydanie niezbędnych decyzji indywidualnych skierowanych do zainteresowanych przedsiębiorców. W ramach takiego stosowania
Państwa Członkowskie postępują zgodnie z zasadami i w trybie przewidzianym w ustawodawstwie krajowym i w granicach ustalonych
przez prawo wspólnotowe (wyrok w sprawie Étoile commerciale i CNTA przeciwko Komisji, pkt 59 powyżej, pkt 12 oraz postanowienie
w sprawie Coillte Teoranta przeciwko Komisji, pkt 37 powyżej, pkt 42).
62 Należy tu podkreślić, że publiczna jednostka terytorialna, jaką jest strona skarżąca, której powierzono zarządzanie na szczeblu
terytorialnym funduszami otrzymanymi z EFRR, nie może być zrównywana z samym Państwem Członkowskim (postanowienie Trybunału
z dnia 21 marca 1997 r. w sprawie C‑95/97 Région wallonne przeciwko Komisji, Rec. str. I‑1787, pkt 6). Ponadto z przepisu,
który znajduje tu zastosowanie, a mianowicie z art. 4 ust. 1 pierwszy akapit rozporządzenia nr 2052/88 wynika, że wyraźnie
wyróżnia on, z jednej strony, Państwa Członkowskie, a z drugiej strony, właściwe organy i władze wyznaczone przez nie na szczeblu
krajowym, regionalnym lub lokalnym.
63 Badania bezpośredniego oddziaływania względem strony skarżącej należy dokonać w tym właśnie kontekście.
64 Jeśli chodzi o kwestię zwolnienia EFRR z niewypłaconych dotychczas sum należy zauważyć, że zaskarżona decyzja ograniczyła
się do poinformowania Republiki Włoskiej, że ze względu na zakończenie udzielania spornej pomocy, wspomniane kwoty nie zostaną
wypłacone. Z art. 21 ust. 5 rozporządzenia 4253/88 wynika jednakże, że z zastrzeżeniem określonych form pomocy, które nie
są przedmiotem niniejszej sprawy, a w szczególności zawartej w art. 5 ust. 2 pierwszy akapit lit. e) rozporządzenia nr 2052/88,
środki wspólnotowe przyznane tytułem pomocy finansowej z EFRR są wypłacane przez Komisję na rzecz zainteresowanego Państwa
Członkowskiego (wyrok w sprawie COPPI, pkt 60 powyżej, pkt 37, 38 i 41; opinia rzecznika generalnego M. Albera w tej sprawie,
Rec. str. I‑0000, pkt 61).
65 Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie ma przeszkód do tego, aby Republika Włoska, dla celów ukończenia prac związanych
ze spornym projektem, zdecydowała się na pokrycie ze środków własnych kwoty zwolnionej ze zobowiązania finansowania wspólnotowego.
W tej kwestii należy w szczególności zauważyć, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2052/88, pomoc z EFRR stanowi
uzupełnienie lub wniesienie wkładu do odpowiadających jej działań krajowych. Z kolei art. 9 rozporządzenia nr 4253/88 precyzuje,
że pomoc wspólnotowa, zgodnie z zasadą dodatkowości, nie może zastąpić wydatków publicznych Państwa Członkowskiego.
66 Po drugie, w kwestii zwrotu nienależnie wypłaconych kwot należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji Komisja ograniczyła się
do poinformowania Republiki Włoskiej, że sumy będące przedmiotem płatności wspólnotowych i odpowiadające wydatkom, które przestały
podlegać subwencjonowaniu muszą zostać odzyskane przez EFRR. W odróżnieniu od ogólnej praktyki przyjętej przez Komisję w kwestiach
pomocy niezgodnej z prawem uznanej za sprzeczną ze wspólnym rynkiem, zaskarżona decyzja nie zawiera żadnej dyspozycji zobowiązującej
Republikę Włoską do podjęcia kroków zmierzających do odzyskania od ich beneficjentów nienależnie wypłaconych kwot (zob. podobnie
postanowienie w sprawie Coillte Teoranta przeciwko Komisji, pkt 37 powyżej, pkt 45).
67 Obowiązek nałożony przez zaskarżoną decyzję na Republikę Włoską, polegający na poinformowaniu o wspomnianej decyzji beneficjentów
końcowych, nie może w sposób oczywisty oznaczać obowiązku podjęcia kroków zmierzających do odzyskania od nich nienależnie
wypłaconych kwot. W każdym razie, ze względu na to, że strona skarżąca nie była beneficjentem końcowym spornej pomocy finansowej,
wzmianka ta nie może w żadnym przypadku stanowić dowodu na to – czego zresztą nie podnosi strona skarżąca – że zaskarżona
decyzja bezpośrednio dotyczyła jej sytuacji prawnej w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE.
68 Właściwe wykonanie zaskarżonej decyzji, jak słusznie utrzymuje w swych pismach procesowych Komisja, wymaga zatem jedynie tego,
aby Republika Włoska zwróciła na rzecz EFRR wskazane w niej nienależnie wypłacone kwoty (zob. podobnie postanowienie w sprawie
Coillte Teoranta przeciwko Komisji, ww. w pkt 37 powyżej, pkt 45; opinia rzecznika M. Albera w sprawie COPPI, ww. w pkt 64
powyżej, pkt 58–63).
69 Należy w tym miejscu ponadto podkreślić, że Komisja może domagać się zwrotu pomocy jedynie od jednostki, której została ona
przyznana (opinia rzecznika generalnego M. Albera w sprawie COPPI, ww. w pkt 64 powyżej, pkt 58). Jak zostało jednakże wskazane
już powyżej w pkt 64, w przypadkach takich jak w niniejszej sprawie, środki wspólnotowe przyznane z tytułu pomocy finansowej
z EFRR są wypłacane przez Komisję zainteresowanemu Państwu Członkowskiemu (wyrok w sprawie COPPI, pkt 60 powyżej, pkt 41).
70 W tych okolicznościach zwrot funduszy wspólnotowych wypłaconych stronie skarżącej nie był bezpośrednią konsekwencją zaskarżonej
decyzji, lecz działania podjętego w tym celu przez Republikę Włoską na podstawie ustawodawstwa krajowego przyjętego dla celów
zastosowania się do zobowiązań wynikających z uregulowania wspólnotowego w tym przedmiocie (wyrok w sprawie Deutsche Milchkontor
i in., pkt 59 powyżej, pkt 19 i 20; opinia rzecznika generalnego M. Cruza Vilaça w sprawie Étoile commerciale i CNTA przeciwko
Komisji, pkt 59 powyżej, pkt 48–52; postanowienie w sprawie Coillte Teoranta przeciwko Komisji, ww. w pkt 37 powyżej, pkt 47).
71 W kwestii pomocy finansowej z EFRR Trybunał orzekł już jednakże, że nic nie pozwala twierdzić, że Państwo Członkowskie nie
dysponowało jakąkolwiek swobodą uznania lub uprawnieniami decyzyjnymi w przedmiocie takiego zwrotu (postanowienie SLIM Sicilia
przeciwko Komisji, pkt 55 powyżej, pkt 52).
72 Zgodnie bowiem z zasadą pomocniczości wyrażoną w motywie szóstym rozporządzenia nr 2082/93, Państwo Członkowskie podejmując
działania na mocy art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88, wykonuje je w ramach własnych kompetencji (zob. podobnie wyrok
w sprawie COPPI, pkt 60, pkt 39–45 i 48 oraz opinia rzecznika generalnego M. Albera w tej sprawie, ww. w pkt 64 powyżej, pkt 72).
73 Nie można zatem wykluczyć, że szczególne okoliczności mogłyby doprowadzić Republikę Włoską do zrzeczenia się żądania zwrotu
spornej pomocy i poniesienia przez nią samą ciężaru zwrotu na rzecz EFRR kwot, do których wypłacenia błędnie uważała się za
upoważnioną (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 7 lutego 1979 r. w sprawie 11/76 Niderlandy przeciwko Komisji, Rec. str. 245,
pkt 8; opinia rzecznika generalnego M. Cruza Vilaça w sprawie Étoile commerciale i CNTA przeciwko Komisji,ww. w pkt 59 powyżej,
pkt 54; postanowienie w sprawie Coillte Teoranta przeciwko Komisji, ww. w pkt 37 powyżej, pkt 48).
74 Należy tu przede wszystkim zauważyć, że jakiekolwiek decyzje wydane w niniejszej sprawie przez Komisję w stosunku do Republiki
Włoskiej – co odnosi się zarówno do pierwotnej decyzji z dnia 22 grudnia 1993 r. jak i do ostatnich decyzji z dnia 28 lipca
i 22 grudnia 1995 r. – nie zawierają dyspozycji, która nakładałaby na Republikę Włoską obowiązek odzyskania, od strony skarżącej
lub beneficjentów końcowych, nienależnie wypłaconych kwot.
75 Ponadto, jak już zostało wspomniane powyżej w pkt 65, ponieważ pomoc finansowa z EFRR stanowi uzupełnienie lub wniesienie
wkładu do odpowiadających jej działań krajowych, nie można wykluczyć, że Republika Włoska będzie kontynuować finansowanie
ukończenia spornego projektu z własnych środków.
76 Należy tu zauważyć, że z akt sprawy nie wynika, jakoby w stosunkach ze stroną skarżącą Republika Włoska wyraziła zamiar przeniesienia
na stronę skarżącą lub beneficjentów końcowych konsekwencji finansowych decyzji Komisji w sprawie zmniejszenia rozpatrywanej
pomocy. W szczególności strona skarżąca nie przedłożyła żadnego dowodu na okoliczność, że finansowanie projektu w wysokości
rozpatrywanej pomocy wspólnotowej uzależnione było od warunku, by obciążało ono ostatecznie EFRR, co oznacza, że wpływ zaskarżonej
decyzji na ewentualne żądanie zwrotu tej pomocy ma jedynie charakter pośredni (postanowienie w sprawie Coillte Teoranta przeciwko
Komisji, pkt 37 powyżej, pkt 51). W każdym razie nawet gdyby taki warunek istniał, należy stwierdzić, że zarówno Trybunał
(wyrok w sprawie Étoile commerciale i CNTA przeciwko Komisji, pkt 59 powyżej, pkt 13) jak i Sąd (postanowienie w sprawie SLIM
Sicilia przeciwko Komisji, pkt 55 powyżej, pkt 51) orzekły już, że okoliczności takie nie wystarczają dla stwierdzenia bezpośredniego
oddziaływania wymaganego przez art. 230 akapit czwarty WE, ponieważ w takim przypadku żądanie zwrotu nie jest konsekwencją
zaskarżonej decyzji wspólnotowej, lecz wynika z wewnętrznego działania przedsięwziętego w sposób samodzielny przez właściwe
władze krajowe.
77 Należy wreszcie wskazać, że nawet gdyby Republika Włoska musiała zdecydować się na podjęcie działań zmierzających do odzyskania
nienależnie wypłaconych kwot, nie jest oczywiste, że nie dysponowała ona swobodą uznania przy ustaleniu od kogo należy żądać
tego zwrotu. W szczególności w żaden sposób nie zostało wykazane, czy Republika Włoska podjęła jakiekolwiek kroki konieczne
do odzyskania nienależnie wypłaconych kwot od strony skarżącej, a nie od beneficjentów końcowych.
78 Z powyższego wynika, że wskutek wydania zaskarżonej decyzji, to Republika Włoska, zgodnie z przepisami prawa krajowego, decyduje,
czy należy żądać zwrotu nienależnie wypłaconych kwot od strony skarżącej lub beneficjentów końcowych i wydać w tym celu nieodzowne,
indywidualne akty prawa krajowego.
79 Należy ponadto stwierdzić, że chociaż strona skarżąca utrzymywała w swych pismach procesowych, że Republika Włoska nie dysponowała
swobodą uznania w przedmiocie odzyskania nienależnie wypłaconych kwot, to nie przedłożyła ona żadnych dowodów na tę okoliczność.
Ponadto strona skarżąca nie podniosła również – zakładając nawet, że Republika Włoska dysponowała swobodą uznania – że swoboda
ta była czysto teoretyczna, w szczególności ze względu na określone przepisy szczególne właściwego prawa krajowego, dotyczące
przykładowo rozdziału kompetencji między państwem a jednostkami regionalnymi. W tej kwestii należy zauważyć, że jeśli Komisja,
działając na wniosek Państwa Członkowskiego, wyda decyzję przewidującą środki ochronne lub stwierdzającą zgodność pomocy państwa
ze wspólnym rynkiem, to nie ma wątpliwości, iż Państwo Członkowskie, które wniosło o wspomniane środki, dostosuje się do niej
i wyciągnie wszelkie wynikające z niej konsekwencje, co wynika zresztą z orzecznictwa (zob. w szczególności wyrok w sprawie
Piraiki-Patraiki i in. przeciwko Komisji, pkt 53 powyżej, pkt 8 i 9; wyroki Sądu z dnia 12 grudnia 1996 r. w sprawie T‑380/94
AIUFFASS i AKT przeciwko Komisji, Rec. str. II‑2169, pkt 46 i 47 oraz z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie T‑114/00 Aktionsgemeinschaft
Recht und Eigentum przeciwko Komisji, Rec. str. II‑5121, pkt 73 i 74), co jednak nie ma miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ
Republika Włoska nie wniosła do Komisji o wydanie zaskarżonej decyzji, wobec czego, z braku jakichkolwiek okoliczności, które
mogłyby świadczyć, że jest przeciwnie, nie można wykluczyć, że Republika Włoska zrezygnuje z domagania się zwrotu pomocy od
strony skarżącej lub beneficjentów końcowych.
80 Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja nie wywołała bezpośrednich skutków dla sytuacji prawnej strony skarżącej.
81 Stwierdzenia tego nie są w stanie zmienić żadne z argumentów lub okoliczności przedstawionych przez stronę skarżącą w jej
pismach procesowych, które zresztą nie zostały przez nią poparte dowodami.
82 Odnosząc się, po pierwsze, do wyroku w sprawie Dreyfus przeciwko Komisji (pkt 45 powyżej), na który powołała się skarżąca
na poparcie twierdzenia, że posiada ona legitymację procesową, należy wskazać, że stan faktyczny w niniejszej sprawie nie
może być porównywany z tym, który doprowadził do wydania tego wyroku. W pkt 52 i 53 ww. wyroku w sprawie Dreyfus przeciwko
Komisji Trybunał stwierdził bowiem, że możliwość rezygnacji przez adresatów spornej decyzji ze spornego finansowania wspólnotowego
była „czysto teoretyczna”, ponieważ wspomniana decyzja, odmawiająca takiego finansowania, pozbawiła skarżącego „wszelkiej
rzeczywistej możliwości wykonania udzielonego mu zamówienia lub otrzymania płatności za dostawy dokonane zgodnie z ustalonymi
wymogami”. Z tych względów Sąd stwierdził, że skarżący był bezpośrednio zainteresowany tą decyzją. Natomiast w niniejszej
sprawie z wcześniejszej analizy wynika, że możliwość sfinansowania przez Republikę Włoską ukończenia prac ze środków własnych,
bez potrzeby ponadto żądania zwrotu nienależnie wypłaconych kwot od strony skarżącej, wcale nie jest teoretyczna.
83 Po drugie, w przedmiocie okoliczności podniesionej skrótowo w replice, zgodnie z którą strona skarżąca jest „instytucją publicznoprawną,
która spełnia określone wymogi” wystarczy przypomnieć, że o ile zdecentralizowane lub autonomiczne władze publiczne mogą posiadać
legitymację procesową do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 WE, o tyle dopuszczalność takiej
skargi podlega – jak to wynika również z przywołanego przez stronę skarżącą wyroku w sprawie Regione autonoma Friuli-Venezia
Giulia przeciwko Komisji (pkt 43 powyżej, pkt 28–35) – wymogowi, aby w szczególności zaskarżony akt dotyczył wspomnianych
władz bezpośrednio. Ze względów wskazanych powyżej należy stwierdzić, że nie ma to miejsca w niniejszej sprawie.
84 Po trzecie, odnosząc się do okoliczności, że między stroną skarżącą a Komisją występowały bezpośrednie stosunki prawne dotyczące
spornego projektu, gdyż pewne dokumenty zostały przesłane przez pozwaną bezpośrednio do strony skarżącej, wystarczy stwierdzić,
że taka okoliczność, nawet przy założeniu jej prawdziwości, nie dowodzi w żaden sposób istnienia bezpośredniego związku między
stroną skarżącą a zaskarżoną decyzją w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE, ponieważ tego typu związek może zostać wykazany
jedynie wówczas, gdy wspomniana decyzja wywołuje bezpośrednie skutki dla sytuacji prawnej strony skarżącej, bez stosowania
innych przepisów pośrednich. Z przedstawionej powyżej analizy wynika jednakże, że nie ma to miejsca w niniejszej sprawie.
85 Wreszcie, po czwarte, odnosząc się do okoliczności, że zaskarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem szczególnej sytuacji
strony skarżącej, wystarczy wskazać, że okoliczność taka, przy założeniu jej prawdziwości, mogłaby co najwyżej stanowić dowód
na to, że zaskarżona decyzja dotyczy strony skarżącej indywidualnie. Jednakże okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla kwestii,
czy zaskarżona decyzja dotyczy strony skarżącej bezpośrednio.
86 Ze wszystkich powyższych rozważań wynika, że zaskarżona decyzja nie dotyczy strony skarżącej bezpośrednio, gdyż decyzja ta
wywiera jedynie skutki w zakresie stosunków prawnych pomiędzy Komisją a Republiką Włoską.
87 W konsekwencji należy odrzucić niniejszą skargę jako niedopuszczalną, bez potrzeby badania, czy zaskarżona decyzja dotyczy
strony skarżącej indywidualnie.
W przedmiocie kosztów
88 Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
strona skarżąca przegrała niniejszą sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Komisji – obciążyć ją kosztami postępowania w niniejszej
instancji.
Z powyższych względów
SĄD (trzecia izba)
postanawia, że:
1) Skarga zostaje odrzucona jako niedopuszczalna.
2) Strona skarżąca zostaje obciążona własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez stronę pozwaną.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 8 lipca 2004 r.
Sekretarz
Prezes
H. Jung
J. Azizi
* Język postępowania: włoski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło