T-367/23
WyrokTSUE2025-11-19CELEX: 62023TJ0367ECLI:EU:T:2025:1038
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 33 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2022/2065 (Akt o usługach cyfrowych), w zakresie, w jakim nakłada na bardzo duże platformy internetowe, w tym platformy handlowe, obowiązki przewidziane w art. 34-43 tego rozporządzenia, jest zgodny z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności z art. 7 (życie prywatne), art. 11 (wolność wypowiedzi), art. 16 (wolność prowadzenia działalności gospodarczej), art. 17 (prawo własności) i art. 20 (równość traktowania)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawodawca unijny nie popełnił oczywistego błędu w ocenie, iż platformy handlowe o dużej liczbie aktywnych użytkowników (powyżej 45 mln) mogą stwarzać ryzyko systemowe, uzasadniające nałożenie na nie dodatkowych obowiązków. Stwierdzono, że ingerencje w wolność prowadzenia działalności gospodarczej, prawo własności, wolność wypowiedzi i prawo do poszanowania życia prywatnego są przewidziane ustawą, nie naruszają istoty tych praw i są proporcjonalne do realizowanych celów interesu ogólnego, takich jak wysoki poziom ochrony konsumentów i zapobieganie rozpowszechnianiu nielegalnych treści. Sąd podkreślił szeroki zakres uznania przysługujący prawodawcy w dziedzinach wymagających kompleksowych ocen i decyzji politycznych, gospodarczych i społecznych.Stan faktyczny
Skarżąca, Amazon EU Sàrl, prowadzi platformę Amazon Store, internetowy sklep z towarami konsumpcyjnymi. W lutym 2023 r. Amazon opublikował informację, że średnia miesięczna liczba aktywnych odbiorców (ŚML) platformy Amazon Store w UE przekracza 45 milionów. W kwietniu 2023 r. Komisja Europejska wydała decyzję C(2023) 2746 final, wskazując Amazon Store jako bardzo dużą platformę internetową (VLOP) na podstawie art. 33 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2022/2065, co wiązało się z nałożeniem dodatkowych obowiązków przewidzianych w art. 34-43 tego rozporządzenia.Rozstrzygnięcie
1) Skarga zostaje oddalona.
2) Amazon EU Sàrl pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską, w tym koszty postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.
3) Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej, Bureau européen des unions de consommateurs (BEUC) i Bundesverband E-Commerce und Versandhandel Deutschland eV (bevh) pokrywają własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
WYROK SĄDU (siódma izba w składzie powiększonym)
z dnia 19 listopada 2025 r. (
*1
)
Usługi cyfrowe – Rozporządzenie (UE) 2022/2065 – Wskazanie jako bardzo dużej platformy internetowej – Zarzut niezgodności z prawem – Dopuszczalność – Artykuł 33 ust. 1 i 4 rozporządzenia 2022/2065 – Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego – Wolność prowadzenia działalności gospodarczej – Prawo własności – Równość traktowania – Wolność wypowiedzi – Ochrona danych
W sprawie T‑367/23
Amazon EU Sàrl, będąca następcą prawnym Amazon Services Europe Sàrl, z siedzibą w Luksemburgu (Luksemburg), którą reprezentowali A. Conrad, M. Frank, R. Spanó oraz I. Ioannidis, adwokaci,
strona skarżąca,
popierana przez
Bundesverband E-Commerce und Versandhandel Deutschland eV (bevh), z siedzibą w Berlinie (Niemcy), który reprezentowali R. van der Hout oraz V. Lemonnier, adwokaci,
interwenient,
przeciwko
Komisji Europejskiej, którą reprezentowali L. Armati, P. Pernas Castrillo oraz P.‑J. Loewenthal, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranej przez
Parlament Europejski, który reprezentowali M. Menegatti, E. Ni Chaoimh oraz L. Taïeb, w charakterze pełnomocników,
przez
Radę Unii Europejskiej, którą reprezentowali E. Sitbon, N. Brzezinski oraz M. Moore, w charakterze pełnomocników,
oraz przez
Bureau européen des unions de consommateurs (BEUC), z siedzibą w Brukseli (Belgia), które reprezentowała A. Fratini, adwokat,
interwenienci,
SĄD (siódma izba w składzie powiększonym),
w składzie podczas narady: S. Papasavvas, prezes, K. Kowalik‑Bańczyk (sprawozdawczyni), E. Buttigieg, I. Dimitrakopoulos i B. Ricziová, sędziowie,
sekretarz: S. Spyropoulos, administratorka,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
uwzględniając postanowienie wiceprezesa Trybunału z dnia 27 marca 2024 r. oraz postanowienie z dnia 27 września 2023 r., w którym zastrzeżono, że rozstrzygnięcie o kosztach w sprawie T‑367/23 R nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w tej sprawie,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 czerwca 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżąca, Amazon EU Sàrl, będąca następcą prawnym Amazon Services Europe Sàrl, wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji C(2023) 2746 final z dnia 25 kwietnia 2023 r., wskazującej należącą do niej platformę Amazon Store jako bardzo dużą platformę internetową na podstawie art. 33 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).
I. Okoliczności powstania sporu
Skarżąca prowadzi platformę Amazon Store – internetowy sklep z towarami konsumpcyjnymi sprzedawanymi przez nią lub przez sprzedawców zewnętrznych. Sklep ten jest dostępny poprzez różne strony internetowe, takie jak: „www.amazon.fr”, „www.amazon.de”, „www.amazon.es”, „www.amazon.it”, „www.amazon.nl”, „www.amazon.pl”, „www.amazon.se” i „www.amazon.com.be”.
W dniu 17 lutego 2023 r. skarżąca, na podstawie art. 24 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (akt o usługach cyfrowych) (Dz.U. 2022, L 277, s. 1), opublikowała na swoich stronach internetowych informację, że średnia miesięczna liczba aktywnych odbiorców w Unii Europejskiej (zwana dalej „ŚML”) platformy Amazon Store przekracza 45 milionów.
W dniu 22 lutego 2023 r. Komisja Europejska, po pierwsze, przekazała Amazon.com, Inc. i skarżącej swoje wstępne wnioski, zgodnie z którymi platforma Amazon Store spełnia przesłanki uzasadniające wskazanie jej jako bardzo dużej platformy internetowej na podstawie art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065.
Po drugie, na podstawie art. 33 ust. 4 rozporządzenia 2022/2065 Komisja poinformowała Wielkie Księstwo Luksemburga o zamiarze wskazania platformy Amazon Store jako bardzo dużej platformy internetowej.
W dniu 27 lutego 2023 r. Wielkie Księstwo Luksemburga poinformowało Komisję, że nie ma żadnych uwag.
W dniu 15 marca 2023 r. skarżąca przedstawiła uwagi w przedmiocie wstępnych wniosków Komisji i nie zakwestionowała tego, że platforma Amazon Store spełnia przesłanki uzasadniające wskazanie jej jako bardzo dużej platformy internetowej na podstawie art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065.
W zaskarżonej decyzji Komisja wskazała platformę Amazon Store na podstawie art. 33 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 jako bardzo dużą platformę internetową w rozumieniu art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia.
II. Żądania stron
Skarżąca i Bundesverband E-Commerce und Versandhandel Deutschland eV (bevh) wnoszą w istocie do Sądu o:
–
tytułem żądania głównego – stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
–
tytułem żądania ewentualnego – stwierdzenie nieważności części zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim nałożono w niej na skarżącą, po pierwsze, obowiązek zapewnienia co najmniej jednej alternatywy dla każdego ze swoich systemów rekomendacji, która nie jest oparta na profilowaniu, zgodnie z art. 38 rozporządzenia 2022/2065, i po drugie, obowiązek kompilowania i podawania do wiadomości publicznej repozytorium na podstawie art. 39 tego rozporządzenia;
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
Komisja, Parlament Europejski i Bureau européen des unions de consommateurs (BEUC) wnoszą do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
obciążenie skarżącej kosztami postępowania, w tym kosztami poniesionymi w związku z postępowaniem w przedmiocie środków tymczasowych.
Rada Unii Europejskiej wnosi do Sądu o oddalenie skargi.
III. Co do prawa
Skargę swą wnosząca ją opiera na trzech zarzutach niezgodności z prawem – odpowiednio art. 33 ust. 1, art. 38 i art. 39 rozporządzenia 2022/2065.
A. W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego niezgodności z prawem art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065
Komisja, Rada i BEUC twierdzą, że zarzut pierwszy jest niedopuszczalny.
1.
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Radę
Zdaniem Rady zarzut pierwszy należy odrzucić jako niedopuszczalny ze względu na to, że skarżąca nie opatrzyła go wyjaśnieniami, które byłyby wystarczające do tego, aby móc ocenić jego zasadność. Instytucja ta wskazuje w tym względzie, że między pkt 166 i 203 skargi zachodzi „sprzeczność” i że w konsekwencji nie jest możliwe ustalenie, czy skarżąca kwestionuje wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, czy też ponadto powołuje się na niezgodność z prawem niektórych z przepisów rozporządzenia 2022/2065. Ponadto Rada podnosi, że w przypadku gdyby skarżąca powoływała się na niezgodność z prawem takich przepisów, nie jest możliwe ustalenie, czy chodzi o art. 33, czy art. 34–43 wspomnianego rozporządzenia.
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 21 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który znajduje zastosowanie do Sądu na podstawie art. 53 akapit pierwszy tego statutu, oraz art. 76 lit. d) regulaminu postępowania przed Sądem, skarga powinna zawierać podnoszone zarzuty i argumenty, a także zwięzłe omówienie wspomnianych zarzutów. Opis ten winien być wystarczająco zrozumiały i precyzyjny, by umożliwić stronie pozwanej przygotowanie obrony, a Sądowi rozstrzygnięcie sporu, w razie konieczności bez dodatkowych informacji. Ze względów związanych z pewnością prawa i wymogami prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości dopuszczalność skargi wymaga, by z samej jej treści wynikały, w sposób spójny i zrozumiały, podstawowe okoliczności faktyczne i prawne, na których skarga ta jest oparta (wyrok z dnia 29 marca 2012 r., Komisja/Estonia, C‑505/09 P, EU:C:2012:179, pkt 34).
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że po zapoznaniu się ze skargą możliwe jest określenie zakresu jej zarzutu pierwszego z dokładnością wystarczającą, by móc ocenić jego zasadność.
W pkt 10 i 12 skargi skarżąca wskazuje bowiem, że w zarzucie pierwszym zamierza zakwestionować zgodność z prawem art. 33 rozporządzenia 2022/2065 ze względu na to, że przepis ten narusza art. 7, 11, 16, 17 i 20 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”). Podobnie, w ramach argumentów na poparcie dopuszczalności swoich zarzutów, w pkt 134 i 135 skargi przypomina ona w istocie, że zarzut niezgodności z prawem podniesiony w ramach zarzutu pierwszego jest skierowany przeciwko art. 33 tego rozporządzenia. Ponadto z części skargi dotyczącej tego samego zarzutu wynika, że skarżąca kwestionuje zgodność z prawem kryterium używanego do wskazywania jako bardzo dużych platform internetowych, o którym mowa w art. 33 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia. Wreszcie w szczególności z pkt 166–169 i 187–189 skargi wynika, że skarżąca kwestionuje zgodność z prawem tego kryterium i, co za tym idzie, zgodności z prawem art. 33 ust. 1 rozpatrywanego rozporządzenia w zakresie, w jakim wiążą się one z nałożeniem na nią obowiązków przewidzianych w art. 34–43 tego rozporządzenia.
Ponadto podniesiona przez Radę okoliczność polegająca na tym, że skarżąca uważa, iż obowiązki przewidziane w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 są niezgodne z prawem, nie koliduje z okolicznością, że w zarzucie pierwszym podnosi ona niezgodność z prawem art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia ze względu na to, iż nałożono w nim na nią takie obowiązki, które również są niezgodne z prawem.
W tych okolicznościach, choć skarżąca wskazuje wprawdzie w pkt 203 skargi, że w zaskarżonej decyzji nałożono na nią obowiązki sprzeczne z Kartą, to należy uznać, że w rzeczywistości podnosi ona, iż decyzja ta jest środkiem wykonawczym do art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, który sam w sobie jest niezgodny z prawem w zakresie, w jakim prowadzi do nałożenia na nią takich obowiązków.
Wynika z tego, że wbrew temu, co twierdzi Rada, ze skargi wystarczająco jasno wynika, iż w zarzucie pierwszym skarżąca podnosi niezgodność z prawem art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065. Ponadto należy stwierdzić, że sama Rada rozwinęła w swoich pismach pomocniczo argumentację zmierzającą do oddalenia tego zarzutu co do istoty, opierając się na takiej właśnie wykładni tego zarzutu.
W konsekwencji zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Radę należy oddalić.
2.
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Komisję i BEUC
Komisja i BEUC twierdzą, że zarzut pierwszy należy odrzucić jako niedopuszczalny ze względu na to, iż w zarzucie tym skarżąca podnosi niezgodność z prawem przepisów rozporządzenia 2022/2065, które nie stanowią podstawy prawnej zaskarżonej decyzji ani też nie pozostają z nią w bezpośrednim związku prawnym.
Z jednej strony Komisja podnosi bowiem, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 33 ust. 4 rozporządzenia 2022/2065 i że skarżąca nie podnosi zarzutu niezgodności z prawem tego przepisu. Ponadto, choć Komisja podnosi, że zarzut oparty na niezgodności z prawem art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia był dopuszczalny, to stwierdza ona jednak, że chociaż w zarzucie pierwszym skarżąca formalnie zmierza do podniesienia zarzutu niezgodności z prawem tego przepisu, w rzeczywistości kwestionuje ona jedynie okoliczność polegającą na tym, że platformy handlowe, gdy ich ŚML osiągnie 45 mln, mogą podlegać obowiązkom przewidzianym w art. 34–43 tego rozporządzenia. Artykuły 34–43 wspomnianego rozporządzenia nie pozostają zaś w bezpośrednim związku prawnym z zaskarżoną decyzją.
Z drugiej strony BEUC utrzymuje, że dopuszczalne było zakwestionowanie przez skarżącą możliwości zastosowania obowiązków przewidzianych w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 do platform handlowych. BEUC podnosi jednak, że w zarzucie pierwszym skarżąca kwestionuje w rzeczywistości zgodność z prawem tych obowiązków jako takich, podczas gdy obowiązki te nie pozostają w bezpośrednim związku prawnym z zaskarżoną decyzją.
Skarżąca, popierana przez bevh, podnosi, że zarzut pierwszy jest dopuszczalny.
Zgodnie z brzmieniem art. 277 TFUE, bez względu na upływ terminu przewidzianego w art. 263 akapit szósty TFUE, każda strona może, w postępowaniu dotyczącym aktu o zasięgu ogólnym przyjętego przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii, podnieść zarzuty określone w art. 263 akapit drugi TFUE w celu powołania się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej na niemożność stosowania tego aktu.
Przepis ten stanowi wyraz ogólnej zasady zapewniającej każdej ze stron prawo do podważenia w trybie incydentalnym – w celu uzyskania stwierdzenia nieważności skierowanej do niej decyzji – ważności aktów o charakterze generalnym stanowiących podstawę takiej decyzji (zob. wyrok z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rada/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19 P, EU:C:2020:676, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ze względu na to, że art. 277 TFUE nie ma na celu umożliwienia danej stronie podważenia możności stosowania jakiegokolwiek aktu o charakterze generalnym na potrzeby jakiejkolwiek skargi, akt, którego niezgodność z prawem podniesiono, powinien znajdować zastosowanie – w sposób bezpośredni albo pośredni – w sprawie, która jest przedmiotem skargi (zob. wyrok z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rada/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19 P, EU:C:2020:676, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo).
W związku z tym przy okazji rozpatrywania skarg o stwierdzenie nieważności decyzji indywidualnych Trybunał przyjął, że przedmiotem zarzutu niezgodności z prawem mogą być przepisy aktu o charakterze generalnym stanowiące podstawę prawną tych decyzji lub pozostające w bezpośrednim związku prawnym z takimi decyzjami (zob. wyrok z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rada/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19 P, EU:C:2020:676, pkt 69 i przytoczone tam orzecznictwo).
Trybunał orzekł natomiast, że niedopuszczalny jest zarzut niezgodności z prawem skierowany przeciwko aktowi o charakterze generalnym, dla którego zaskarżona decyzja indywidualna nie jest środkiem wykonawczym (zob. wyrok z dnia 8 września 2020 r., Komisja i Rada/Carreras Sequeros i in., C‑119/19 P i C‑126/19, EU:C:2020:676, pkt 70 i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym względzie, po pierwsze, z pkt 17–20 powyżej wynika, że skarżąca powołuje się w skardze na niezgodność z prawem art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 w zakresie, w jakim przepis ten nakłada na niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 34–43 tego rozporządzenia.
Po drugie, należy zauważyć, że powoływanie się przez skarżącą na niezgodność z prawem art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 jest dopuszczalne, jak przyznają w istocie Komisja i BEUC.
W art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 przewidziano bowiem, że dodatkowe obowiązki w zakresie zarządzania ryzykiem systemowym, które zostały określone w art. 34–43 tego rozporządzenia, mają zastosowanie do platform internetowych, których ŚML wynosi co najmniej 45 mln i które zostały wskazane jako bardzo duże platformy internetowe na podstawie art. 33 ust. 4 tego rozporządzenia.
Zgodnie z art. 33 ust. 4 rozporządzenia 2022/2065 Komisja przyjmuje decyzję wskazującą tę platformę internetową jako bardzo dużą platformę internetową, w przypadku gdy jej ŚML jest równa liczbie, o której mowa w art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia, lub wyższa od tej wartości.
Wynika z tego, że choć art. 33 ust. 4 rozporządzenia 2022/2065 upoważnia Komisję do wskazania danej platformy internetowej jako bardzo dużej platformy internetowej, to w art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia określono platformy internetowe, które mają podlegać takiemu wyznaczeniu do celów stosowania art. 34–43 tego rozporządzenia.
Komisja uznała zatem w zaskarżonej decyzji, że platformę Amazon Store należy wskazać jako bardzo dużą platformę internetową „w rozumieniu art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065”.
W tych okolicznościach należy uznać, że w zaskarżonej decyzji, mimo iż wydano ją na podstawie art. 33 ust. 4 rozporządzenia 2022/2065, zastosowane zostało kryterium określone w art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia. Ewentualna niezgodność z prawem tego ostatniego przepisu, z której miałaby wynikać niemożność jego zastosowania w oparciu o art. 277 TFUE, musiałaby zatem siłą rzeczy prowadzić do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W konsekwencji należy uznać, że zaskarżona decyzja pozostaje w bezpośrednim związku prawnym z art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia.
Z powyższego wynika, że zarzuty niedopuszczalności podniesione przez Komisję i BEUC należy oddalić.
3.
W przedmiocie zasadności zarzutu pierwszego
Jak wskazano w pkt 31 powyżej, w zarzucie pierwszym skarżąca podnosi niezgodność z prawem art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 w zakresie, w jakim nałożono w nim na niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 34–43 tego rozporządzenia.
Zarzut pierwszy składa się w istocie z pięciu części, zgodnie z którymi art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 narusza, odpowiednio, art. 7, art. 11 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1 i art. 20 Karty.
a)
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia art. 16 Karty
Skarżąca, popierana przez bevh, podnosi, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim nakłada na niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 34–43 tego rozporządzenia, narusza art. 16 Karty. W szczególności podnosi ona, że obowiązki te wiążą się z nałożeniem na nią znacznych obciążeń i w konsekwencji stanowią ingerencję w wolność prowadzenia działalności gospodarczej. Dodaje ona, że wspomniane obowiązki nie są odpowiednie do osiągnięcia celów tego rozporządzenia. Podnosi ona w tym względzie, że rozpatrywane obowiązki mają na celu zmniejszenie ryzyka systemowego, które nie jest stwarzane przez platformy handlowe. Ponadto stwierdza ona, że platformy handlowe nie stanowią „systemu” i że w związku z tym nie mogą stwarzać ryzyka „systemowego”. Wreszcie podnosi ona, że prawodawca Unii mógł przyjąć inne, mniej restrykcyjne środki, aby osiągnąć zamierzone cele.
Komisja, popierana przez Parlament, Radę i BEUC, kwestionuje argumentację skarżącej.
1) W przedmiocie ingerencji w wolność prowadzenia działalności gospodarczej usankcjonowaną w art. 16 Karty
Skarżąca utrzymuje, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim nakłada na niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 34–43 tego rozporządzenia, stanowi ingerencję w ustanowioną w art. 16 Karty wolność prowadzenia działalności gospodarczej.
Zgodnie z brzmieniem art. 16 Karty uznaje się wolność prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z prawem Unii oraz ustawodawstwami i praktykami krajowymi.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 akapit trzeci TUE i art. 52 ust. 7 Karty przy jej wykładni należy brać pod uwagę wyjaśnienia do niej (Dz.U. 2007, C 303, s. 17).
W wyjaśnieniach do Karty wskazano, że „[a]rtykuł [16 Karty] jest oparty na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości [Unii Europejskiej], który uznał wolność prowadzenia działalności gospodarczej lub handlowej oraz swobodę zawierania umów […] oraz na artykule 119 ustępy 1 i 3 [TFUE], który uznaje wolną konkurencję”, że „[p]rawo to wykonywane jest oczywiście z poszanowaniem prawa Unii i ustawodawstw krajowych” oraz że „[m]oże być przedmiotem ograniczeń przewidzianych w artykule 52 ustęp 1 [K]arty”.
Należy zatem uznać, że ochrona przyznana w art. 16 Karty obejmuje wolność prowadzenia działalności gospodarczej lub handlowej, swobodę zawierania umów i wolność konkurencji (zob. wyrok z dnia 22 stycznia 2013 r., Sky Österreich, C‑283/11, EU:C:2013:28, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
Wolność prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje w szczególności prawo każdego przedsiębiorstwa, by dysponować swobodnie, w granicach odpowiedzialności za własne działania, należącymi do niego zasobami gospodarczymi, technicznymi i finansowymi (wyroki: z dnia 27 marca 2014 r., UPC Telekabel Wien, C‑314/12, EU:C:2014:192, pkt 49; z dnia 21 grudnia 2021 r., Bank Melli Iran, C‑124/20, EU:C:2021:1035, pkt 78).
W konsekwencji ingerencją w wolność prowadzenia działalności gospodarczej jest środek, który poddaje swojego adresata przymusowi ograniczającemu swobodne korzystanie z należących do niego zasobów, ponieważ zobowiązuje go do podjęcia kroków, które mogą być dla niego kosztowne, mogą mieć istotny wpływ na organizację jego działalności i mogą wymagać zastosowania rozwiązań trudnych i kompleksowych z technicznego punktu widzenia (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 marca 2014 r., UPC Telekabel Wien, C‑314/12, EU:C:2014:192, pkt 50; z dnia 27 czerwca 2024 r., Gestore dei Servizi Energetici, C‑148/23, EU:C:2024:555, pkt 64).
W niniejszej sprawie w art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 nałożono na dostawców bardzo dużych platform internetowych, w tym platform handlowych, obowiązki określone w art. 34–43 tego rozporządzenia.
Z art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 wynika, że dostawcy bardzo dużych platform internetowych muszą identyfikować, analizować i oceniać wszelkie ryzyko systemowe wynikające z projektu lub funkcjonowania ich usług (art. 34), że mogą oni być w związku z tym zobowiązani do dostosowania projektu, cech i funkcjonowania swojej usługi, zmiany ogólnych warunków korzystania z usług i ograniczenia sposobu prezentowania reklam (art. 35 i 36), że muszą poddać się na własny koszt niezależnemu audytowi (art. 37), zapewnić co najmniej jedną opcję dla każdego ze swoich systemów rekomendacji, która nie opiera się na profilowaniu (art. 38), publikować na swoich interfejsach informacje na temat rozpowszechnianych przez nie reklam (art. 39), umożliwić naukowcom dostęp do niektórych swoich danych (art. 40), stworzyć funkcję nadzoru przestrzegania przez siebie przepisów (art. 41), publikować sprawozdania dotyczące przejrzystości (art. 42) i uiszczać na rzecz Komisji opłatę nadzorczą (art. 43).
W tych okolicznościach należy uznać, że w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 zobowiązano dostawców bardzo dużych platform internetowych do stosowania środków, które mogą skutkować dla nich znacznymi kosztami, mieć znaczący wpływ na organizację ich działalności lub wymagać zastosowania trudnych i złożonych rozwiązań technicznych.
W związku z tym należy uznać, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 stanowi ingerencję w wolność prowadzenia działalności gospodarczej ustanowioną w art. 16 Karty, ponieważ nakłada na dostawców bardzo dużych platform internetowych obowiązek przestrzegania art. 34–43 tego rozporządzenia.
2) W przedmiocie uzasadnienia ingerencji w wolność prowadzenia działalności gospodarczej
Zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w Karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności, i, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób.
Należy w tym względzie przypomnieć, że, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zasada proporcjonalności wymaga, by akty prawne instytucji Unii były odpowiednie do realizacji uzasadnionych celów, którym akty te służą, i nie wykraczały poza to, co jest konieczne do ich osiągnięcia (wyrok z dnia 8 kwietnia 2014 r., Digital Rights Ireland i in., C‑293/12 i C‑594/12, EU:C:2014:238, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
Jeśli chodzi o kontrolę sądową, Trybunał potwierdził szeroki zakres uznania przysługujący prawodawcy Unii w ramach wykonywania przyznanych mu kompetencji w dziedzinach zakładających konieczność podejmowania przez niego decyzji natury politycznej, gospodarczej i społecznej oraz wymagających od niego dokonywania kompleksowych ocen (zob. wyrok z dnia 30 stycznia 2019 r., Planta Tabak, C‑220/17, EU:C:2019:76, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo). Trybunał wyjaśnił, że działania prawodawcy w dziedzinie ochrony konsumentów wiążą się z dokonywaniem takich wyborów (zob. podobnie wyroki: z dnia 17 grudnia 2015 r., Neptune Distribution, C‑157/14, EU:C:2015:823, pkt 76; z dnia 8 czerwca 2017 r., Dextro Energy/Komisja, C‑296/16 P, niepublikowany, EU:C:2017:437, pkt 49).
W tych okolicznościach jedynie oczywiście niewłaściwy charakter środka – przyjętego w dziedzinie takiej jak rozpatrywana w niniejszej sprawie, która wiąże się z szerokim zakresem uznania – w stosunku do celu, jaki właściwa instytucja zamierza osiągnąć, może mieć wpływ na zgodność takiego środka z prawem [zob. podobnie wyroki: z dnia 10 grudnia 2002 r., British American Tobacco (Investments) i Imperial Tobacco, C‑491/01, EU:C:2002:741, pkt 123; z dnia 4 maja 2016 r., Polska/Parlament i Rada, C‑358/14, EU:C:2016:323, pkt 79].
Ponadto z brzmienia art. 16 Karty wynika, że wolność prowadzenia działalności gospodarczej może podlegać różnorodnym ingerencjom władz publicznych, które mają prawo ustanowić w interesie ogólnym ograniczenia w korzystaniu z tej wolności (wyrok z dnia 22 stycznia 2013 r., Sky Österreich, C‑283/11, EU:C:2013:28, pkt 46). Należy zatem przypomnieć, że wolność prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowi prerogatywy o charakterze bezwzględnym i że w kontekście takim jak rozpatrywany w niniejszej sprawie należy ją pogodzić z art. 38 Karty, który, podobnie jak art. 169 TFUE, ma na celu zapewnienie w politykach Unii wysokiego poziomu ochrony konsumentów (wyrok z dnia 23 marca 2021 r., Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, pkt 49). W szczególności należy zauważyć, że znaczenie, jakie ma cel ochrony konsumentów, może uzasadniać negatywne skutki gospodarcze, nawet poważne, dla określonych podmiotów gospodarczych (wyroki: z dnia 23 marca 2021 r., Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, pkt 50; z dnia 2 września 2021 r., Association of Independent Meat Suppliers i Cleveland Meat Company, C‑579/19, EU:C:2021:665, pkt 97).
W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje tego, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 nie wpływa na istotę wolności prowadzenia działalności gospodarczej przez operatorów platform handlowych. Ponadto należy stwierdzić, że obowiązki przewidziane w art. 34–43 tego rozporządzenia nie stoją na przeszkodzie prowadzeniu przez tych dostawców działalności gospodarczej jako takiej, a mianowicie umożliwianiu konsumentom zawierania umów na odległość z przedsiębiorcami. Podobnie skarżąca nie kwestionuje tego, że obowiązki te są przewidziane w akcie prawodawczym i że w konsekwencji należy je uznać za przewidziane ustawą w rozumieniu art. 52 ust. 1 Karty.
Skarżąca utrzymuje natomiast, iż ta ingerencja w wolność prowadzenia działalności gospodarczej jest oczywiście nieproporcjonalna ze względu na to, po pierwsze, że platformy handlowe nie stwarzają ryzyka systemowego w rozumieniu rozporządzenia 2022/2065, po drugie, że osiągnięcie celów tego rozporządzenia jest możliwe za pomocą mniej restrykcyjnych dla dostawców tych platform handlowych środków, i po trzecie, że koszty ponoszone przez tych dostawców są znaczne.
i) W przedmiocie stwarzanego przez platformy handlowe ryzyka systemowego
Zgodnie z art. 1 rozporządzenia 2022/2065 jego celem jest przyczynienie się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego usług pośrednich poprzez ustanowienie zharmonizowanych przepisów dotyczących bezpiecznego, przewidywalnego i budzącego zaufanie środowiska internetowego, które ułatwia innowacje i w którym skutecznie chronione są prawa podstawowe zapisane w Karcie, w tym zasada ochrony konsumentów.
W motywie 75 rozporządzenia 2022/2065 wyjaśniono, że „[b]iorąc pod uwagę znaczenie bardzo dużych platform internetowych ze względu na ich zasięg, w szczególności wyrażony liczbą odbiorców usługi, dla ułatwiania debaty publicznej, transakcji gospodarczych i publicznego rozpowszechniania informacji, opinii i pomysłów oraz dla wywierania wpływu na sposób, w jaki odbiorcy uzyskują i przekazują informacje w Internecie, konieczne jest nałożenie na dostawców tych platform szczególnych obowiązków, dodatkowych w stosunku do obowiązków mających zastosowanie do wszystkich platform internetowych”.
W motywie 76 rozporządzenia 2022/2065 dodano, że „[b]ardzo duże platformy internetowe […] mogą powodować zagrożenia społeczne, których zakres i skutki są inne niż w przypadku mniejszych platform”. W motywie tym wyjaśniono również, że „dostawcy bardzo dużych platform internetowych […] powinni zatem spełniać najwyższą normę dotyczącą obowiązków w zakresie należytej staranności, proporcjonalnie do wywoływanych przez nich skutków społecznych”, że „[j]eżeli liczba aktywnych odbiorców platformy internetowej […] obliczona jako średnia za okres sześciu miesięcy, osiągnie znaczący udział w ludności Unii, ryzyko systemowe, jakie stwarza platforma internetowa lub wyszukiwarka internetowa, może mieć nieproporcjonalny wpływ w Unii” oraz że „[n]ależy uznać, że taki znaczny zasięg występuje, w przypadku gdy taka liczba przekracza próg operacyjny ustalony na poziomie 45 mln osób, co odpowiada 10 % ludności Unii”.
W tym w art. 34 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 zawarto wykaz rodzajów ryzyka systemowego, jakie mogą stwarzać bardzo duże platformy internetowe.
Przede wszystkim, w art. 34 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2022/2065, przewidziano, że ryzyko systemowe obejmuje ryzyko rozpowszechniania nielegalnych treści za pośrednictwem bardzo dużych platform internetowych. Zgodnie z art. 3 lit. h) tego rozporządzenia chodzi, dokładniej rzecz ujmując, o ryzyko związane z rozpowszechnianiem „informacj[i], które same w sobie lub przez odniesienie do działania, w tym sprzedaży produktów […], nie są zgodne z prawem Unii lub z prawem jakiegokolwiek państwa członkowskiego, które jest zgodne z prawem Unii, niezależnie od konkretnego przedmiotu lub charakteru tego prawa”.
Następnie art. 34 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2022/2065 stanowi, że ryzyko systemowe obejmuje „ryzyko wystąpienia faktycznych lub przewidywalnych negatywnych skutków dla wykonywania praw podstawowych, w szczególności prawa podstawowego do godności ludzkiej zapisanego w art. 1 Karty, do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zapisanego w art. 7 Karty, do ochrony danych osobowych zapisanego w art. 8 Karty, do wolności wypowiedzi i informacji, w tym wolności i pluralizmu mediów, zapisanego w art. 11 Karty, do niedyskryminacji zapisanego w art. 21 Karty, do przestrzegania praw dziecka zapisanego w art. 24 Karty i do wysokiej jakości ochrony konsumentów zapisanego w art. 38 Karty”.
Wreszcie w art. 34 ust. 1 lit. c) i d) rozporządzenia 2022/2065 wyjaśniono, że ryzyko systemowe obejmuje „ryzyko wystąpienia faktycznych lub przewidywalnych negatywnych skutków dla dyskursu obywatelskiego i procesów wyborczych oraz dla bezpieczeństwa publicznego”, a także „ryzyko wystąpienia faktycznych lub przewidywalnych negatywnych skutków w odniesieniu do przemocy ze względu na płeć, ochrony zdrowia publicznego i małoletnich, oraz poważnych negatywnych skutków dla fizycznego i psychicznego dobrostanu osoby”.
W tym względzie w pierwszej kolejności skarżąca utrzymuje, że platformy handlowe nie stwarzają ryzyka systemowego, ponieważ nie stanowią one, w odróżnieniu od instytucji finansowych, części składowych „systemu”. Choć bowiem te instytucje tworzą „globalny system finansowy” ze względu na „wzajemnie powiązany charakter [ich] działalności”, to platformy handlowe nie są od wobec siebie zależne i, co za tym idzie, nie stanowią systemu. Formułuje ona na tej podstawie wniosek, że platformy handlowe nie mogą stwarzać ryzyka systemowego. Utrzymuje ona również, że platformy handlowe, media społecznościowe, usługi udostępniania treści i wyszukiwarki również nie stanowią „systemu” i że nie istnieje ryzyko wystąpienia między nimi efektu domina.
Jednak wystarczy zauważyć, że wbrew temu, co sugeruje skarżąca, celem rozporządzenia 2022/2065 nie jest zapobieżenie ryzyku systemowemu, jakie mogłyby stwarzać platformy handlowe, gdyby stanowiły część „systemu”. Jak wynika bowiem z pkt 64 powyżej, rozporządzenie to ma na celu złagodzenie ryzyka systemowego dla społeczeństwa jako całokształtu w zakresie, w jakim ryzyko to mogłoby wpływać na znaczną część ludności Unii. Wynika z tego, że okoliczność polegająca na tym, iż platformy handlowe są niezależne od siebie nawzajem, a także od innych rodzajów platform internetowych, i że nie stanowią wspólnie systemu, nie pozwala wykluczyć, że te platformy handlowe mogą stwarzać niektóre z rodzajów ryzyka systemowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065.
W drugiej kolejności skarżąca utrzymuje, że reklamy i komentarze klientów na platformach handlowych dotyczą głównie produktów sprzedawanych na tych samych platformach. Wyciąga ona z tego wniosek, że platformy handlowe nie stwarzają ani ryzyka dla procesów demokratycznych i zdrowia publicznego, ani ryzyka związanego z dezinformacją, godnością ludzką, wolnością wypowiedzi i informacji, życiem prywatnym, ochroną danych, dyskryminacją i prawami dziecka. Dodaje ona, że nie wykazano, iż bardzo duże platformy internetowe stwarzają ryzyko dla konsumentów ani iż odgrywają istotną rolę w nielegalnym wprowadzaniu do obrotu zwierząt lub produktów naruszających prawo lub też niebezpiecznych.
Jednakże, po pierwsze, skarżąca nie kwestionuje tego, że usługobiorcy mogą wykorzystywać reklamy lub komentarze do przekazywania treści, które są nielegalne lub mają charakter polityczny i religijny. Przeciwnie, sama skarżąca podnosi, że platformy handlowe ustanowiły w swoich warunkach ogólnych zasady mające na celu zapobieganie rozpowszechnianiu treści nielegalnych lub mających negatywny wpływ w szczególności na korzystanie z praw podstawowych, dyskurs obywatelski, procesy wyborcze czy też ochronę zdrowia publicznego i małoletnich. Wyjaśnia ona zatem, że w swoich ogólnych warunkach dotyczących reklamy wyraźnie zakazała „treści przedstawiających dzieci w sytuacjach niebezpiecznych, takich jak jazda na rowerze bez kasku; treści mylących, fałszywych lub wprowadzających w błąd; treści obscenicznych, szkalujących, zniesławiających, niezgodnych z prawem lub naruszających prywatność innej osoby; treści politycznych, takich jak kampanie na rzecz lub przeciwko politykowi lub partii politycznej lub związane z wyborami lub treści związane z kwestiami politycznymi podlegającymi debacie publicznej; narracji religijnej, niezależnie od tego, czy chodzi o obronę, czy o krytykę religii, a także treści dyskryminujących”.
Po drugie, skarżąca przyznaje, że na platformach handlowych mogą być sprzedawane towary, które są nielegalne, chociaż uważa, że sprzedaż takich produktów zachodzi z większym prawdopodobieństwem na małych platformach handlowych, a to ze względu na to, że te duże zwracają większą uwagę na swą reputację. W tych okolicznościach należy uznać, że platformy handlowe mogą być wykorzystywane do rozpowszechniania treści, które są nielegalne, w szczególności w związku ze sprzedażą towarów niebezpiecznych lub niespełniających określonych wymogów, i, co za tym idzie, mogą mieć negatywny wpływ na ochronę konsumentów. Ponadto skarżąca nie kwestionuje stwierdzonej przez BEUC okoliczności, że pomimo wysiłków włożonych w ich usunięcie, nielegalne treści są rzeczywiście obecne na platformie Amazon Store.
Ponadto skarżąca podnosi, że produkty niebezpieczne nie zostaną sprzedane szybciej na platformie internetowej o wysokiej ŚML. Nie przedstawia ona jednak żadnego dowodu na poparcie tego twierdzenia. Ponadto wysoka ŚML danej platformy internetowej może zwiększać liczbę osób mogących zaopatrywać się w dany towar.
W trzeciej kolejności bevh podnosi, że obowiązki przewidziane w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 nie pozwalają na poprawę ochrony konsumentów w celu zapewnienia im poziomu ochrony porównywalnego z poziomem, z którego korzystają oni poza siecią, ani, w konsekwencji, na zapobieżenie ryzyku systemowemu w rozumieniu art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia. W szczególności twierdzi on, że obowiązki przewidziane w szczególności w art. 34–37 rozporządzenia 2022/2065 „wykraczają poza przepisy dotyczące »środowiska pozainternetowego«” i są nieostre.
W tym względzie w motywie 12 rozporządzenia 2022/2065 wskazano wprawdzie, że „do celów [tego] rozporządzenia pojęcie »nielegalnych treści« powinno w szerokim zakresie odzwierciedlać istniejące przepisy w środowisku pozainternetowym”, jednakże, po pierwsze, wbrew temu, co sugeruje bevh, nie można na tej podstawie formułować wniosku, że prawodawca nie mógł, właśnie w celu ochrony konsumentów, przyjąć dla platform handlowych środków bardziej restrykcyjnych niż dla sklepów „fizycznych”, a po drugie, bevh nie przedstawia żadnego dowodu, za pomocą którego można by było wykazać, że brak precyzji art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 uniemożliwia im przyczynianie się do ochrony konsumentów.
W tych okolicznościach należy zauważyć, że prawodawca nie popełnił oczywistego błędu w ocenie, uznając, że platformy handlowe, których ŚML osiągnęła 45 mln, mogą powodować różnego rodzaju ryzyko systemowe, o którym mowa w art. 34 ust. 1 lit. a)–d) rozporządzenia 2022/2065.
ii) W przedmiocie alternatywnych, mniej restrykcyjnych środków umożliwiających osiągnięcie celów rozporządzenia 2022/2065
Skarżąca twierdzi, że prawodawca, aby osiągnąć cele rozporządzenia 2022/2065, mógł przyjąć mniej restrykcyjne środki alternatywne.
Jednakże z pkt 58 powyżej wynika, że wolność prowadzenia działalności gospodarczej zostaje naruszona jedynie wówczas, gdy prawodawca przyjmuje środek oczywiście nieodpowiedni w stosunku do celu realizowanego w drodze danego uregulowania. Wynika z tego, że sam fakt, iż prawodawca mógł przyjąć mniej restrykcyjne środki, nie może wystarczyć do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 16 Karty.
Ponadto należy stwierdzić, że mniej restrykcyjne środki, na które powołuje się skarżąca, w żadnym wypadku nie pozwalają na osiągnięcie celów rozporządzenia 2022/2065 w równie skuteczny sposób.
Po pierwsze, skarżąca podnosi bowiem, że prawodawca mógł wykluczyć platformy handlowe z grupy bardzo dużych platform internetowych, o których mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w celu ograniczenia stosowania art. 34–43 tego rozporządzenia wyłącznie do usług mogących stwarzać ryzyko systemowe, o którym mowa w art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia.
Jak jednak wynika z pkt 77 powyżej, platformy handlowe mogą stwarzać wiele rodzajów ryzyka systemowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 lit. a)–d) rozporządzenia 2022/2065. W związku z tym wykluczenie platform handlowych z grupy bardzo dużych platform internetowych, o których mowa w art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia, może zadaniem skarżącej wpłynąć negatywnie na zdolności tego rozporządzenia do zmniejszania tego ryzyka.
Po drugie, skarżąca i bevh podnoszą, że prawodawca mógł przyjąć kryteria „jakościowe”, tak jak uczynił to w innych gałęziach prawa Unii, w tym w sektorze telekomunikacji, lub przyjąć system oparty na wzruszalnym domniemaniu, tak jak uczynił to w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1925 z dnia 14 września 2022 r. w sprawie kontestowalnych i uczciwych rynków w sektorze cyfrowym oraz zmiany dyrektyw (UE) 2019/1937 i (UE) 2020/1828 (akt o rynkach cyfrowych) (Dz.U. 2022, L 265, s. 1). Skarżąca dodaje, że wskazywanie jako bardzo dużych platform internetowych dotyczy jedynie ograniczonej liczby platform internetowych. Wyciąga ona z tego wniosek, że dodatkowy wysiłek, który musiałaby włożyć Komisja we wdrożenie tych kryteriów, nie jest nieproporcjonalny w stosunku do skali kosztów, jakie wskutek takiego wyznaczenia ponoszą ci dostawcy.
W tym względzie bezsporne jest, że Komisja wskazała w załączonej do wniosku dotyczącego rozporządzenia 2022/2065 ocenie skutków, że rozważyła przyjęcie kryteriów innych niż jedyne kryterium ŚML, w tym kryteriów „jakościowych”, uwzględniających wywoływane przez daną platformę internetową skutki społeczne i gospodarcze. Instytucja ta wzięła jednak pod uwagę to, że uwzględnianie takich kryteriów jakościowych wymagałoby indywidualnego podejścia do każdego przypadku, co mogłoby wiązać się z niepewnością prawa oraz z dłuższym i bardziej kosztownym procesem wskazywania bardzo dużych platform internetowych.
Ani zaś skarżąca, ani bevh nie kwestionują tego, że taki proces byłby dla Komisji dłuższy i bardziej kosztowny. W tych okolicznościach wystarczy stwierdzić, że kryteria, na które powołuje się skarżąca, mogły opóźnić wdrożenie obowiązków, o których mowa w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065, i pozbawić Komisję części jej zasobów niezbędnych do wykonywania zadań wynikających z tego rozporządzenia.
Po trzecie, skarżąca podnosi, że prawodawca mógł na podstawie art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 nałożyć na dostawców bardzo dużych platform internetowych obowiązek, o którym mowa w art. 39 tego rozporządzenia, jedynie w zakresie, w jakim obejmuje on udostępnianie repozytorium naukowcom i organom władz, ale nie ogółowi społeczeństwa.
Zgodnie z art. 39 rozporządzenia 2022/2065 dostawcy bardzo dużych platform internetowych kompilują i podają do wiadomości publicznej w określonej sekcji swojego interfejsu internetowego, za pomocą umożliwiającego wyszukiwanie na podstawie wielu kryteriów i niezawodnego narzędzia oraz za pośrednictwem interfejsów programowania aplikacyjnego, repozytorium zawierające w szczególności treść reklam, w tym nazwę produktu, usługi lub znaku towarowego, jak również przedmiot reklamy, osobę fizyczną lub prawną, w imieniu której reklama jest prezentowana, okres, w którym reklama była prezentowana, informację o tym, czy zamierzano prezentować reklamę konkretnie co najmniej jednej szczególnej grupie odbiorców usługi, a jeżeli tak – główne parametry zastosowane do tego celu, w tym, w stosownych przypadkach, główne parametry zastosowane w celu wyłączenia co najmniej jednej szczególnej grupy, oraz całkowitą liczbę odbiorców usługi, do których reklama dotarła, oraz – w stosownych przypadkach – zagregowaną liczbę w podziale na państwa członkowskie w przypadku grupy lub grup odbiorców, do których reklama była konkretnie skierowana.
W tym względzie w motywie 69 rozporządzenia 2022/2065 wyjaśniono, że odbiorcy usługi są narażeni na „szczególnie poważne skutki negatywne”, jeżeli „prezentuje się [im] reklamy oparte na technikach targetowania, zoptymalizowane tak, aby odpowiadały ich zainteresowaniom i potencjalnie odwoływały się do ich słabości”. W motywie 95 tego rozporządzenia dodano, że systemy reklamowe wykorzystywane przez bardzo duże platformy internetowe wymagają „dalszego nadzoru publicznego i regulacyjnego ze względu na ich skalę i zdolność ukierunkowania usługi na odbiorców i docierania do nich na podstawie ich zachowania w ramach interfejsu internetowego tej platformy lub […] poza nim” oraz że repozytorium powinno „obejmować informacje na temat kryteriów ukierunkowania oraz dostarczania reklam, w szczególności gdy reklamy są dostarczane osobom podatnym na zagrożenia, takim jak małoletni”.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że informacje publikowane na podstawie art. 39 rozporządzenia 2022/2065 umożliwiają informowanie konsumentów o reklamach, z którymi ci się stykają. Ponadto, jak podnosi Rada, umożliwiają one również mediom i stowarzyszeniom ochrony konsumentów kontrolowanie reklam rozpowszechnianych na bardzo dużych platformach internetowych, w szczególności w celu zapobiegania promocji nielegalnych lub nieodpowiednich produktów wśród niektórych kategorii odbiorców, takich jak osoby małoletnie. W konsekwencji należy uznać, że przepis ten może w szczególności ograniczać rozpowszechnianie nielegalnych treści, przyczyniać się do wysokiego poziomu ochrony konsumentów i zapobiegać negatywnym skutkom w kontekście ochrony małoletnich. Wynika z tego, że przepis ten może zapobiegać różnego rodzaju ryzykom systemowym w oparciu o art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia. Taki cel byłby zaś trudniejszy do osiągnięcia wówczas, gdyby ten dostęp do rozpatrywanych informacji mieli wyłącznie naukowcy i organy władz.
W tych okolicznościach należy uznać, że skarżąca nie ma podstaw, by twierdzić, oczekując stwierdzenia naruszenia art. 16 Karty, iż prawodawca mógł przyjąć mniej restrykcyjne środki alternatywne.
iii) W przedmiocie skali kosztów ponoszonych przez dostawców platform handlowych
Skarżąca utrzymuje, że w art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, nakładając na dostawców platform handlowych obowiązki przewidziane w art. 34–43 tego rozporządzenia, obciąża ich znacznymi kosztami.
W pierwszej kolejności skarżąca zarzuca Komisji, że ta w ocenie skutków regulacji przyjęła mało wiarygodne założenia ekonomiczne i nie uwzględniła pewnych kosztów wynikających z wdrożenia art. 38 i 39 rozporządzenia 2022/2065. Utrzymuje ona, że Komisja w uzasadnieniu do wniosku dotyczącego rozporządzenia 2022/2065 błędnie uznała, iż „[j]eśli chodzi o wolność prowadzenia działalności gospodarczej przez dostawców usług, koszty ponoszone przez przedsiębiorstwa niwelują zmniejszenie fragmentacji rynku wewnętrznego”, że „[w]e wniosku wprowadzono zabezpieczenia, których celem jest zmniejszenie obciążenia spoczywającego na dostawcach usług, w tym środki przeciwko powtarzającym się nieuzasadnionym zgłoszeniom i uprzednie weryfikowanie zaufanych podmiotów sygnalizujących przez organy publiczne” oraz że „[p]onadto niektóre obowiązki dotyczą bardzo dużych platform internetowych, na których często występuje najpoważniejsze ryzyko i które są w stanie ponieść dodatkowe obciążenie”.
W tym względzie należy zauważyć, że prawodawca Unii nie ma obowiązku dysponowania oceną skutków w każdych okolicznościach, a taka ocena skutków w każdym razie nie jest dla niego wiążąca [zob. podobnie wyrok z dnia 4 października 2024 r., Litwa i in./Parlament i Rada, od C‑541/20 do C‑555/20, EU:C:2024:818, pkt 230]. Wynika z tego, że nawet przy założeniu, iż zostanie to dowiedzione, okoliczność polegająca na tym, że Komisja oparła się w swojej ocenie skutków na zbyt optymistycznych założeniach gospodarczych i nie doszacowała kosztów, jakie będą ponosili dostawcy bardzo dużych platform internetowych, nie może sama w sobie wystarczyć do wykazania, że przepisy tego rozporządzenia stanowią jako takie oczywiście nieproporcjonalną ingerencję w wolność prowadzenia działalności gospodarczej.
W drugiej kolejności skarżąca utrzymuje, że obowiązek, o którym mowa w art. 38 rozporządzenia 2022/2065, ogranicza jej zdolność do informowania klientów o ofertach przedstawianych na jej platformie Amazon Store. Podnosi ona, że obowiązek ten, po pierwsze, wyrządza szkodę jej klientom, ponieważ nie pozwala im na łatwe znalezienie tych produktów, które interesują ich najbardziej, i po drugie, nie pozwala zapobiec ryzyku systemowemu w rozumieniu tego rozporządzenia. Ponadto uważa ona, że systemy rekomendacji oparte na profilowaniu umożliwiają promowanie produktów małych i średnich przedsiębiorstw („MŚP”) i że w przypadku ich braku byłaby zmuszona do promowania produktów bardziej znanych przedsiębiorstw. Ponadto podnosi ona, że z komunikatu Komisji do Parlamentu, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów z dnia 26 kwietnia 2018 r., zatytułowanego „Zwalczanie dezinformacji w Internecie: podejście europejskie” [COM(2018) 236 final] wynika, że celem tego przepisu jest zapewnienie publicznego dostępu do różnego rodzaju źródeł informacji w sieciach społecznościowych, serwisach umożliwiających dzielenie się treściami czy też w wyszukiwarkach. Taki cel jest zaś pozbawiony znaczenia w przypadku platform handlowych.
W tym względzie art. 38 rozporządzenia 2022/2065 stanowi, że dostawcy bardzo dużych platform internetowych, którzy korzystają z systemów rekomendacji, winni zapewniać co najmniej jedną alternatywę dla każdego ze swoich systemów rekomendacji, która nie jest oparta na profilowaniu zgodnie z definicją w art. 4 pkt 4 rozporządzenia (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. 2016, L 119, s. 1).
W art. 4 pkt 4 rozporządzenia 2016/679 określono „profilowanie” jako „dowolną formę zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych, które polega na wykorzystaniu danych osobowych do oceny niektórych czynników osobowych osoby fizycznej, w szczególności do analizy lub prognozy aspektów dotyczących efektów pracy tej osoby fizycznej, jej sytuacji ekonomicznej, zdrowia, osobistych preferencji, zainteresowań, wiarygodności, zachowania, lokalizacji lub przemieszczania się”.
Jeśli chodzi o systemy rekomendacji, w motywie 70 rozporządzenia 2022/2065 wyjaśniono, że „[p]odstawową częścią działalności platformy internetowej jest sposób szeregowania i prezentowania informacji na jej interfejsie internetowym, aby ułatwić i zoptymalizować dostęp do informacji odbiorcom usługi” oraz że „[o]dbywa się to na przykład poprzez algorytmiczne sugerowanie, plasowanie i szeregowanie informacji, wyróżnianie za pomocą tekstu lub innych przedstawień graficznych lub w inny sposób selekcjonowanie informacji przekazywanych przez odbiorców”. W motywie tym wskazano również, że „[t]akie systemy rekomendacji mogą mieć znaczący wpływ na zdolność odbiorców do wyszukiwania informacji i interakcji z nimi w Internecie, także w celu ułatwienia odbiorcom usługi wyszukiwania odpowiednich informacji i przyczynienia się do poprawy doświadczeń użytkowników” oraz że „[o]dgrywają one również ważną rolę w akcentowaniu pewnych wiadomości, wirusowym rozpowszechnianiu informacji i stymulowaniu zachowań w Internecie”.
Po pierwsze, należy zauważyć, że art. 38 rozporządzenia 2022/2065 ma na celu, jak wynika to z motywu 70 tego rozporządzenia, umożliwienie odbiorcom usług bardzo dużych platform internetowych dokonywania w pewnym zakresie wyboru informacji, z którymi się stykają. W szczególności w tym art. 38 tego rozporządzenia dano odbiorcom możliwość uzyskania rekomendacji wyłącznie w odniesieniu do tych produktów, których wybór został dokonany bez związku z gromadzeniem ich danych osobowych.
W tych okolicznościach należy przede wszystkim stwierdzić, że w drodze art. 38 rozporządzenia 2022/2065 nie uniemożliwiono odbiorcom usług bardzo dużych platform internetowych korzystania z systemu rekomendacji opartego na profilowaniu. Ponadto przepis ten umożliwia tym odbiorcom usług powrót do opcji opartej na profilowaniu, w przypadku gdyby nie byli oni zadowoleni z rekomendacji poczynionych im w braku takiego profilowania.
W konsekwencji należy uznać, że wbrew temu, co twierdzi skarżąca, art. 38 rozporządzenia 2022/2065 nie może wyrządzać szkody konsumentom korzystającym z platform handlowych.
Z drugiej strony należy uznać, że art. 38 rozporządzenia 2022/2065 wzmacnia prawa konsumentów, umożliwiając im dokonanie wyboru co do oferowanych im produktów. Jest zatem co najmniej prawdopodobne, że przepis ten przyczyni się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony konsumentów i, co za tym idzie, zapobieżenia ryzyku systemowemu w oparciu o art. 34 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia.
Po drugie, należy zauważyć, że przywołana przez skarżącą okoliczność polegająca na tym, iż art. 38 rozporządzenia 2022/2065 ma faworyzować na platformach handlowych duże przedsiębiorstwa, ze szkodą dla MŚP, nie może świadczyć o naruszeniu wolności prowadzenia działalności gospodarczej przez operatorów tych platform handlowych.
Ponadto, z jednej strony, w zakresie, w jakim z analizy ekonomicznej zawartej w załączniku A.2 do skargi (zwanej dalej „analizą ekonomiczną skarżącej”) wynika, że systemy rekomendacji oparte na profilowaniu umożliwiają lepszą sprzedaż „niszowych produktów”, nie pozwala to wyjaśnić powodu, dla którego duże przedsiębiorstwa nie mogą opracowywać, w ramach swojego asortymentu, takich produktów, które są przeznaczone dla wyspecjalizowanego kręgu odbiorców. Zatem, nawet przy założeniu, że systemy rekomendacji oparte na profilowaniu sprzyjają wprowadzaniu do obrotu produktów niszowych, nie można z tego wywnioskować, że takie systemy są siłą rzeczy korzystne dla MŚP.
Z drugiej strony, jak podnosi w istocie Komisja, skarżąca nie wyjaśnia powodu, dla którego platformy handlowe nie byłyby w stanie umożliwić konsumentom wyszukiwania według kryteriów za pomocą interfejsu umożliwiającego identyfikację produktów niszowych.
W konsekwencji skarżąca nie wykazała, że art. 38 rozporządzenia 2022/2065 może pociągać za sobą znaczne koszty dla MŚP, a w konsekwencji – dla operatorów platform handlowych.
Po trzecie, należy stwierdzić, że skarżąca nie może, w celu podważenia zgodności z prawem rozporządzenia 2022/2065, skutecznie powoływać się na komunikat COM(2018) 236, który pochodzi wyłącznie od Komisji i który nie ma mocy wiążącej. Ponadto o ile z komunikatu tego wynika, że Komisja chciała, aby „użytkownicy” platform internetowych mogli mieć dostęp do „narzędzi umożliwiających indywidualne i interaktywne korzystanie z Internetu, tak aby ułatwić odkrywanie treści i dostęp do różnych źródeł informacji przedstawiających alternatywne poglądy”, a tym samym – umożliwiających im walkę z dezinformacją, o tyle nie można z tego wywnioskować, że art. 38 tego rozporządzenia ma ponadto nie umożliwiać lepszego informowania konsumentów o platformach handlowych.
W trzeciej kolejności skarżąca podnosi, że art. 39 rozporządzenia 2022/2065 prowadzi do ujawniania poufnych informacji dotyczących działalności reklamowej prowadzonej przez reklamodawców na platformie Amazon Store. Wyciąga ona z tego wniosek, że platforma ta będzie dla reklamodawców mniej atrakcyjna, w szczególności w porównaniu z platformami internetowymi, które nie zostały wskazane jako bardzo duże platformy internetowe. Ponadto podnosi ona, że wdrożenie przewidzianego w tym przepisie obowiązku generuje koszty wyższe niż te, które zostały oszacowane przez Komisję w ocenie skutków.
Jak wskazano w pkt 87 powyżej, w art. 39 rozporządzenia 2022/2065 przewidziano publiczne rozpowszechnianie informacji, które obejmują między innymi treść reklam, w tym nazwę produktu, usługi lub znaku towarowego, jak również przedmiot reklamy, osobę fizyczną lub prawną, w imieniu której reklama jest prezentowana, okres, w którym reklama była prezentowana, informację o tym, czy zamierzano prezentować reklamę konkretnie co najmniej jednej szczególnej grupie odbiorców usługi, a jeżeli tak – główne parametry zastosowane do tego celu, w tym, w stosownych przypadkach, główne parametry zastosowane w celu wyłączenia co najmniej jednej szczególnej grupy, oraz całkowitą liczbę odbiorców usługi, do których reklama dotarła, oraz – w stosownych przypadkach – zagregowaną liczbę w podziale na państwa członkowskie w przypadku grupy lub grup odbiorców, do których reklama była konkretnie skierowana.
Skarżąca nie przedstawia zaś żadnego dowodu, za pomocą którego można by było wykazać, że rozpowszechnianie informacji, o których mowa w art. 39 rozporządzenia 2022/2065, miałoby wywierać negatywny wpływ na atrakcyjność platformy Amazon Store dla reklamodawców.
Skarżąca w swej analizie ekonomicznej ogranicza się bowiem do wskazania, że informacje dotyczące treści, ukierunkowania i sukcesu reklamy umożliwiają konkurentom reklamodawcy skopiowanie jego strategii. W analizie tej wyjaśniono w tym względzie, że informacje dotyczące „sukcesu” reklamy mają „kluczowe” znaczenie.
Niemniej jednak niektóre informacje, w tym te dotyczące treści reklam, są jednak siłą rzeczy dostępne publicznie, niezależnie od art. 39 rozporządzenia 2022/2065. Ponadto skarżąca nie przedstawia żadnej argumentacji, za pomocą której zmierzałaby do wykazania, że informacji dotyczących ukierunkowania nie można by wydedukować na podstawie uwag na rozpatrywanej platformie i z uwzględnieniem charakteru produktu będącego przedmiotem rozpatrywanej reklamy. Ponadto, w odróżnieniu od informacji dotyczących sukcesu reklamy, skarżąca nie kwalifikuje informacji dotyczących ukierunkowania jako mających „kluczowe” znaczenie.
Jeśli chodzi o informacje dotyczące sukcesu reklamy, skarżąca w swej analizie ekonomicznej odsyła do wcześniejszego badania, przeprowadzonego w 1953 r., efektem czego nie można mieć pewności, czy wnioski te mogą znaleźć zastosowanie w przypadku platform internetowych. Ponadto w tej przedstawionej przez skarżącą analizie nie wyjaśniono powodów mających przesądzać o sukcesie danej reklamy. Jeżeli zamiarem skarżącej było odniesienie się do ewentualnego wzrostu sprzedaży produktu będącego przedmiotem danej reklamy, wystarczy zauważyć, że w art. 39 rozporządzenia 2022/2065 nie przewidziano rozpowszechniania informacji w tym względzie.
W czwartej kolejności skarżąca podnosi, że w art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065 zobowiązano ją do ujawniania „nieograniczonej” ilości danych, w tym poufnych, do celu przeanalizowania „ryzyka systemowego”, choć nie wykazano istnienia takiego ryzyka.
Zgodnie z brzmieniem art. 40 ust. 4 rozporządzenia 2022/2065 na uzasadniony wniosek koordynatora ds. usług cyfrowych właściwego dla miejsca siedziby dostawcy bardzo dużych platform internetowych lub bardzo dużych wyszukiwarek internetowych udzielają dostępu do danych, w rozsądnym terminie wskazanym w tym wniosku, zweryfikowanym naukowcom, którzy spełniają wymogi określone w ust. 8 tego artykułu, wyłącznie w celu przeprowadzenia badań, które przyczynią się do wykrycia, zidentyfikowania i zrozumienia ryzyka systemowego w Unii określonego na podstawie art. 34 ust. 1 oraz do oceny adekwatności, efektywności i skutków środków zmniejszających ryzyko na podstawie art. 35 tego rozporządzenia.
Do wymogów określonych w art. 40 ust. 8 rozporządzenia 2022/2065 należy ten nałożony na naukowców, którzy muszą wykazać, że są w stanie spełnić konkretne wymogi dotyczące bezpieczeństwa i poufności danych w odniesieniu do każdego wniosku oraz chronić dane osobowe. Ponadto naukowcy ci muszą opisać we wniosku odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, które wdrożyli w tym celu.
Ponadto w art. 40 ust. 5 rozporządzenia 2022/2065 wyjaśniono, że dostawcy bardzo dużych platform internetowych mogą zwrócić się do koordynatora ds. usług cyfrowych właściwego dla miejsca siedziby o zmianę wniosku, jeżeli uznają, że nie są w stanie udzielić dostępu do żądanych danych, w szczególności ze względu na to, że udzielenie takiego dostępu spowoduje powstanie znacznych luk w zakresie ochrony informacji poufnych, w szczególności tajemnic handlowych.
Wreszcie w art. 40 ust. 12 rozporządzenia 2022/2065 dodano, że dostawcy bardzo dużych platform internetowych udzielają bez zbędnej zwłoki dostępu do danych, w tym, o ile to technicznie możliwe, danych w czasie rzeczywistym, pod warunkiem że dane te są publicznie dostępne na ich interfejsie internetowym dla naukowców, w tym osób powiązanych z podmiotami, organizacjami i stowarzyszeniami nienastawionymi na zysk, którzy spełniają warunki określone w ust. 40 ust. 8 lit. b)–e) tego rozporządzenia i którzy wykorzystują dane wyłącznie do prowadzenia badań przyczyniających się do wykrywania, identyfikacji i zrozumienia ryzyka systemowego w Unii zgodnie z art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia.
W tym względzie, po pierwsze, jak wskazano w pkt 77 powyżej, platformy handlowe, w których ŚML osiągnęła 45 mln, mogą stwarzać zróżnicowane rodzaje ryzyka systemowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065. Wynika z tego, że wbrew temu, co twierdzi skarżąca, art. 40 tego rozporządzenia, który ma na celu umożliwienie przeprowadzenia badań przyczyniających się do wykrycia, zidentyfikowania i zrozumienia tego ryzyka systemowego, może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka systemowego stwarzanego przez te platformy handlowe.
Po drugie, należy zauważyć, że w art. 40 ust. 5 rozporządzenia 2022/2065 przewidziano możliwość zwrócenia się przez dostawcę bardzo dużej platformy internetowej o zmianę wniosku o udzielenie dostępu do danych, a to w celu ochrony danych poufnych. Ponadto, gdyby pomimo tej zmiany wniosku ten dostawca nadal miał przekazywać takie dane, należy stwierdzić, że w art. 40 ust. 8 rozporządzenia 2022/2065 nałożono na naukowców, którzy otrzymują te dane, obowiązek wykazania, że są oni w stanie zachować poufność tych danych. W tym względzie, wbrew temu, co twierdzi skarżąca, prawodawca nie był zobowiązany do opisania w tym rozporządzeniu konkretnych środków, jakie ci naukowcy winni podjąć w celu zachowania poufności otrzymywanych przez nich danych. Mógł on bowiem ograniczyć się do zobowiązania tych naukowców, w pierwszym rzędzie, do wykazania, że w odniesieniu do każdego wniosku o udzielenie dostępu są oni w stanie zapewnić bezpieczeństwo i poufność będących jego przedmiotem danych i, w drugim rzędzie, do samodzielnego opisania wprowadzonych przez nich w tym celu środków technicznych i organizacyjnych.
W piątej kolejności skarżąca i bevh podnoszą, że wdrożenie obowiązków określonych w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 wiąże się z nałożeniem na dostawców platform handlowych znacznych obciążeń, w tym w celu zaprowadzenia w ich systemach informatycznych złożonych zmian. Nie przedstawiają one jednak, również w przedstawionej przez skarżącą analizie ekonomicznej, jakiegokolwiek oszacowania związanych z tymi zmianami kosztów. Ponadto, zakładając, że koszty te są rzeczywiście znaczne, również w przypadku dostawców bardzo dużych platform internetowych, którzy mogą mieć dostęp do znacznych zasobów, należy zauważyć, że – jak wskazano w pkt 59 powyżej – waga, jaką ma cel polegający na ochronie konsumentów, może uzasadniać negatywne konsekwencje gospodarcze, nawet znaczne, dla niektórych z podmiotów gospodarczych.
W tych okolicznościach skarżąca i bevh nie mają podstaw, by twierdzić, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 jest oczywiście nieodpowiedni do osiągnięcia celów realizowanych za pomocą tego rozporządzenia i, co za tym idzie, narusza art. 16 Karty.
W konsekwencji należy oddalić część pierwszą zarzutu pierwszego, bez konieczności orzekania w przedmiocie kwestionowanej przez Komisję dopuszczalności niektórych argumentów podniesionych na jej poparcie w replice.
b)
W przedmiocie części drugiej zarzutu pierwszego, dotyczącej naruszenia art. 17 ust. 1 Karty
Skarżąca, popierana przez bevh, podnosi, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim nakłada na niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 34–43 tego rozporządzenia, narusza art. 17 ust. 1 Karty. Podnosi ona, że obowiązki te mają istotny wpływ na prowadzoną przez nią działalność i w konsekwencji stanowią ingerencję w jej prawo własności.
Komisja, popierana przez Parlament, Radę i BEUC, kwestionuje argumentację skarżącej.
Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 Karty „[k]ażdy ma prawo do władania, używania, rozporządzania i przekazania w drodze spadku mienia nabytego zgodnie z prawem” i „[n]ikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie”. To postanowienie stanowi również, że „[k]orzystanie z mienia może podlegać regulacji ustawowej w zakresie, w jakim jest to konieczne ze względu na interes ogólny”.
Ochrona, jaką zapewnia art. 17 ust. 1 Karty, dotyczy praw o charakterze majątkowym, z których w porządku prawnym wynika ustalona sytuacja prawna, pozwalająca podmiotowi tych praw na samodzielne korzystanie z nich we własnym interesie (wyrok z dnia 22 stycznia 2013 r., Sky Österreich, C‑283/11, EU:C:2013:28, pkt 34). Trybunał orzekł zaś, że obciążenia o charakterze administracyjnym nie stanowią ingerencji w prawo własności (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 11 lipca 1989 r., Schräder HS Kraftfutter, 265/87, EU:C:1989:303, pkt 16, 17).
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, podobnie jak Komisja, że skarżąca nie przedstawia jakiejkolwiek argumentacji na poparcie swojego twierdzenia, zgodnie z którym obowiązki przewidziane w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 stanowią ingerencję w jej prawo własności.
Ponadto należy zauważyć, że obowiązki przewidziane w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 i opisane w pkt 52 powyżej nakładają wprawdzie na dostawców bardzo dużych platform internetowych obciążenia administracyjne, ale nie pozbawiają ich własności tych platform. Ponadto nawet przy założeniu, że obowiązki te można by uznać za ingerencję w prawo własności dostawców, na których je nałożono, należy uznać, że ingerencje te są w każdym razie uzasadnione względami analogicznymi do tych przedstawionych w pkt 62–120 powyżej w odniesieniu do art. 16 Karty.
Wynika stąd, że skarżąca i bevh nie mają podstaw, by utrzymywać, iż art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 narusza art. 17 Karty.
W konsekwencji część drugą zarzutu pierwszego należy oddalić.
c)
W przedmiocie części trzeciej zarzutu pierwszego, dotyczącej naruszenia art. 20 Karty
Skarżąca, popierana przez bevh, podnosi, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim nakłada na niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 34–43 tego rozporządzenia, narusza zasadę równego traktowania usankcjonowaną w art. 20 Karty. W tym względzie twierdzi ona, że w art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia traktuje się w ten sam sposób różne rodzaje platform internetowych jak również wyszukiwarek, podczas gdy to wyszukiwarki, sieci społecznościowe i usługi udostępniania treści stwarzają szczególne ryzyko, którego nie stwarzają platformy handlowe. Ponadto podnosi ona, że przepis ten traktuje w odmienny sposób porównywalne sytuacje, wyłączając ze swego zakresu stosowania sprzedawców detalicznych i platformy handlowe, których ŚML nie przekracza 45 mln.
Komisja, popierana przez Parlament, Radę i BEUC, kwestionuje argumentację skarżącej.
W tym względzie należy przypomnieć, że zasada równego traktowania stanowi ogólną zasadę prawa Unii, usankcjonowaną w szczególności w art. 20 Karty, który stanowi, że wszyscy są równi wobec prawa.
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że zasada równego traktowania wiąże się z wymogiem, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a sytuacje odmienne nie były traktowane w sposób jednakowy, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione [wyroki: z dnia 14 września 2010 r., Akzo Nobel Chemicals i Akcros Chemicals/Komisja i in., C‑550/07 P, EU:C:2010:512, pkt 55; z dnia 6 czerwca 2023 r., O.G. (Europejski nakaz aresztowania przeciwko obywatelowi państwa trzeciego), C‑700/21, EU:C:2023:444, pkt 42]. Aby móc ustalić, czy doszło do takiego naruszenia tej zasady, należy w szczególności odwołać się do przedmiotu i celu przepisu, który miałby ją naruszać (zob. wyrok z dnia 6 września 2018 r., Piessevaux/Rada, C‑454/17 P, niepublikowany, EU:C:2018:680, pkt 79 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto w dziedzinie takiej jak ta rozpatrywana w niniejszej sprawie, w której prawodawcy przysługuje szeroki zakres uznania, do naruszenia zasady równego traktowania dochodzi jedynie wówczas, gdy prawodawca ten dokonuje arbitralnego lub oczywiście niewłaściwego zróżnicowania w stosunku do celu realizowanego przez dane uregulowanie (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 lipca 2022 r., Komisja/VW i in., od C‑116/21 P do C‑118/21 P, C‑138/21 P i C‑139/21 P, EU:C:2022:557, pkt 127; z dnia 9 marca 2023 r., Grossetête/Parlament, C‑714/21 P, niepublikowany, EU:C:2023:187, pkt 48).
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności skarżąca utrzymuje, że platformy handlowe z jednej strony i sieci społecznościowe, usługi udostępniania i wyszukiwarki z drugiej strony nie znajdują się w sytuacji, która byłaby porównywalna do celów stosowania obowiązków przewidzianych w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065. W szczególności podnosi ona, że obowiązki te mają na celu zapobieganie zagrożeniom, jakie mogą stwarzać sieci społecznościowe, usługi udostępniania treści i wyszukiwarki, ale nie platformy handlowe. Formułuje ona na tej podstawie wniosek, że błędem jest to, iż art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia ma zastosowanie do tych platform.
Jednakże, po pierwsze, należy zauważyć, że – jak wynika z pkt 77 powyżej – platformy handlowe, których ŚML osiągnęła 45 mln, mogą stwarzać wiele rodzajów ryzyka systemowego, o których mowa w art. 34 ust. 1 lit. a)–d) rozporządzenia 2022/2065.
Po drugie, w zakresie, w jakim skarżąca twierdzi, nie opatrując tego jednak dalszymi wyjaśnieniami, że celem „szeregu” obowiązków przewidzianych w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 nie jest ochrona konsumentów czy też zapobieganie wprowadzaniu do obrotu produktów naruszających prawo lub niebezpiecznych, wystarczy zauważyć, że nie wskazuje ona przepisów, do których się odnosi. Ponadto, choć twierdzi ona także, że art. 38 tego rozporządzenia nie pozwala na zmniejszenie prawdopodobieństwa zetknięcia się konsumenta z ofertami nielegalnych produktów, to należy stwierdzić, że przepis ten przyczynia się jednak do wzmocnienia praw konsumentów ze wskazanych w pkt 101 powyżej powodów. Ponadto z pkt 71–74 i 77 powyżej wynika, że wbrew temu, co sugeruje skarżąca, ryzyko stwarzane przez platformy handlowe nie ogranicza się w każdym razie do negatywnego wpływu na ochronę konsumentów czy też do zagrożeń związanych z wprowadzaniem do obrotu produktów naruszających prawo lub niebezpiecznych.
Po trzecie, skarżąca podnosi, że jeśli chodzi o „rozpowszechnianie narracji, treści i informacji”, platformy handlowe powinny być traktowane w taki sam sposób jak usługi przetwarzania w chmurze (cloud computing) i usługi hostingu stron internetowych, które nie stanowią platform internetowych w rozumieniu rozporządzenia 2022/2065 i do których, co za tym idzie, art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia nie znajduje zastosowania.
W tym względzie należy zauważyć, że motyw 13 rozporządzenia 2022/2065 stanowi, iż „usługi przetwarzania w chmurze lub usługi hostingu internetowego nie powinny być uznawane za platformę internetową, jeżeli publiczne rozpowszechnianie określonych informacji stanowi nieznaczną i poboczną cechę lub nieznaczną funkcję takich usług”. Skarżąca nie kwestionuje zaś tego, że publiczne rozpowszechnianie informacji na żądanie usługobiorcy nie stanowi nieznacznej i pobocznej cechy lub też nieznacznej funkcji takich usług platform handlowych. W konsekwencji należy stwierdzić, że w zakresie, w jakim art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia dotyczy platform handlowych, a nie niektórych usług przetwarzania w chmurze i niektórych usług hostingu internetowego, nie wprowadzono w nim rozróżnienia, które byłoby arbitralne lub też oczywiście nieodpowiednie dla realizacji celu zapobiegania ryzyku systemowemu, o którym mowa w art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia.
W tych okolicznościach należy uznać, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim ma zastosowanie zarówno do platform handlowych, mediów społecznościowych, jak i do usług udostępniania treści i do wyszukiwarek, nie jest oczywiście nieodpowiedni do tego, aby zapobiegać ryzyku systemowemu, o którym mowa w art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia.
W drugiej kolejności skarżąca podnosi, że wszyscy dostawcy platform handlowych, niezależnie od ich ŚML, powinni być traktowani, do celów wykonywania obowiązków przewidzianych w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065, w ten sam sposób. Wywodzi ona z tego, że błędne jest zastosowanie art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia do tych dostawców platform handlowych, których ŚML przekroczyła 45 mln.
W tym względzie, po pierwsze, skarżąca utrzymuje, że ryzyko związane z rozpowszechnianiem nielegalnych treści jest w przypadku małych platform handlowych większe niż w przypadku tych dużych i że w związku z tym paradoksalne jest nałożenie dodatkowych obowiązków tylko na dostawców tych dużych platform. W szczególności podnosi ona, że produkty nielegalne, w tym produkty niebezpieczne lub produkty naruszające prawo, są wprowadzane do obrotu głównie na małych platformach handlowych, w mediach społecznościowych lub w darknecie. Podnosi ona, że ryzyko, iż takie produkty mogą być wprowadzane do obrotu na dużych platformach handlowych, jest niewielkie. Dodaje ona, że z motywu 72 rozporządzenia 2022/2065 wynika, iż rozporządzenie to nakłada na wszystkie platformy handlowe różnego rodzaju obowiązki mające na celu „zniechęcić [je] […] do sprzedawania produktów lub usług z naruszeniem mających zastosowanie przepisów”. Wywodzi ona z tego, że sam prawodawca przyznał, iż ryzyko związane z wprowadzaniem do obrotu produktów nielegalnych nie stanowi ryzyka systemowego i że nie zwiększa się ono wraz z liczbą aktywnych odbiorców.
Jednakże, po pierwsze, skarżąca przyznaje, że platformy handlowe, niezależnie od ich wielkości, mogą być wykorzystywane w celu ułatwienia sprzedaży produktów niebezpiecznych lub nielegalnych.
Po drugie – nawet przy założeniu, że zostanie ona wykazana – okoliczność polegająca na tym, iż skarżąca lub inni dostawcy platform handlowych, których ŚML osiągnęła 45 mln, prowadzili dotychczas skuteczny nadzór nad informacjami rozpowszechnianych na ich platformach, nie wyklucza możliwości, że w przyszłości duża liczba osób zetknie się z nielegalnymi treściami ze względu na to, że ŚML tych platform będzie nadal wynosić ponad 45 mln. W konsekwencji, jak wynika z pkt 73, 74 i 77 powyżej, należy uznać, że na platformie handlowej, której ŚML osiągnęła lub przekroczyła 45 mln, znaczna część odbiorców w Unii może się zetknąć z nielegalnymi treści, co może w konsekwencji stwarzać ryzyko systemowe w rozumieniu art. 34 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 2022/2065.
W tych okolicznościach należy zauważyć, tak jak uczynił to prawodawca w motywie 76 rozporządzenia 2022/2065, że platformy handlowe, których ŚML osiągnęła 45 mln, mogą powodować zagrożenia społeczne, których zakres i skutki są inne niż w przypadku mniejszych platform.
Ponadto podniesiona przez skarżącą okoliczność polegająca na tym, że w rozporządzeniu 2022/2065 nałożono na wszystkie platformy handlowe obowiązki mające na celu zapobieganie wprowadzaniu do obrotu niebezpiecznych lub nielegalnych produktów, nie wystarcza do tego, aby wykazać, że dodatkowe obowiązki nałożone na platformy handlowe, których ŚML osiągnęła 45 mln, są oczywiście nieodpowiednie do tego, aby zapobiec ryzyku systemowemu, o którym mowa w art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia.
Po drugie, skarżąca utrzymuje, że aby osiągnąć ŚML wynoszącą 45 mln, bardzo duże platformy internetowe muszą w praktyce siłą rzeczy prowadzić działalność w kilku państwach członkowskich. Wyciąga ona z tego wniosek, że obowiązki nałożone na dostawców tych bardzo dużych platform internetowych nie mają zastosowania do dostawców platform internetowych działających w jednym państwie członkowskim, w tym również wówczas, gdy znaczna część ludności tego państwa członkowskiego styka się z treściami tych platform. Podnosi ona w tym względzie, że to odmienne traktowanie nie jest uzasadnione zapobieganiem niektórym rodzajom ryzyka systemowego, do których należy to związane z procesami demokratycznymi, które mają charakter krajowy.
Jednakże, po pierwsze, skarżąca nie wyjaśnia powodu, dla którego niektóre rodzaje ryzyka mają jedynie charakter krajowy, podczas gdy procesy demokratyczne, jak wynika to z art. 10 TUE i art. 22 ust. 2 TFUE, zachodzą też na poziomie Unii.
Po drugie, z art. 33 ust. 2 rozporządzenia 2022/2065 i z motywu 76 tego rozporządzenia wynika, że prawodawca uznał, iż platforma internetowa może stwarzać ryzyko systemowe na poziomie Unii, jeżeli wartość jej ŚML osiąga lub przekracza 10 % ludności Unii. Należy zaś zauważyć, że platformy internetowe, które są obecne tylko w jednym państwie członkowskim i których ŚML nie przekracza 45 mln – nawet gdyby znaczna część ludności tego państwa członkowskiego zetknęła by się z ich treściami – mogą stwarzać mniejsze ryzyko systemowe na poziomie całej Unii niż te platformy internetowe, których ŚML przekracza 45 mln.
W konsekwencji należy uznać, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim ma zastosowanie wyłącznie do dostawców platform handlowych, których ŚML osiągnęła 45 mln, nie wprowadza zróżnicowania, które byłoby arbitralne lub oczywiście nieodpowiednie do celu zapobiegania ryzyku systemowemu, o którym mowa w art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia.
W trzeciej kolejności skarżąca podnosi, że do celów wykonywania obowiązków przewidzianych w art. 34–43 rozporządzenia 2022/2065 dostawcy platform handlowych powinni być traktowani w taki sam sposób jak sprzedawcy detaliczni. Twierdzi ona bowiem, że art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia nie ma zastosowania do sprzedawców detalicznych, czyli przedsiębiorstw sprzedających w Internecie jedynie własne produkty, podczas gdy, podobnie jak platformy handlowe, oni również umożliwiają konsumentom zawieranie z przedsiębiorcą umów na odległość.
Jednakże z jednej strony, w odróżnieniu od stron internetowych sprzedawców detalicznych, platformy internetowe rozpowszechniają informacje dostarczane przez usługobiorcę. Tak więc podczas gdy na stronach internetowych sprzedawców detalicznych co do zasady rozpowszechniane są jedynie ich własne informacje, platformy internetowe mogą rozpowszechniać informacje pochodzące od dużej liczby podmiotów. Z analizy ekonomicznej skarżącej wynika zaś, że miliony sprzedawców wprowadza swoje produkty do obrotu właśnie na platformie Amazon Store.
W tych okolicznościach należy zauważyć, że, w odróżnieniu od sprzedawców detalicznych, dostawcy platform internetowych niekoniecznie muszą znać wszystkie informacje, które są rozpowszechniane na ich platformach. Ponadto należy zauważyć, że z tego powodu ich odpowiedzialność jest wyłączona, czego zgodności z prawem skarżąca nie kwestionuje. Z art. 6 rozporządzenia 2022/2065 wynika zaś, że dostawcy ci, jeżeli nie wiedzą o nielegalnej działalności lub nielegalnych treściach, nie ponoszą odpowiedzialności za informacje przechowywane na żądanie usługobiorcy. W art. 8 tego rozporządzenia dodano w tym względzie, że na tych dostawców nie nakłada się ogólnego obowiązku monitorowania informacji, które dostawcy ci przekazują lub przechowują, ani aktywnego ustalania faktów lub okoliczności wskazujących na nielegalną działalność.
W związku z tym należy zauważyć, że, w odróżnieniu od sprzedawców detalicznych, dostawcy dużych platform internetowych mogą ułatwiać rozpowszechnianie nielegalnych treści bez wiedzy o tym i bez ponoszenia za to odpowiedzialności.
Z drugiej strony Komisja zauważyła w swojej ocenie skutków, że „wyjątkowa sytuacja największych platform internetowych, takich jak sieci społecznościowe lub internetowe platformy handlowe, stanowi czynnik odgrywający istotną rolę w zidentyfikowanych problemach”, że „stosunkowo niewielka liczba platform internetowych skupia bardzo dużą liczbę użytkowników, zarówno konsumentów, jak i przedsiębiorców” oraz że „[b]ardzo duże platformy charakteryzują się wyższym poziomem ryzyka społecznego i gospodarczego, ponieważ stały się one w praktyce przestrzenią publiczną i odgrywają systemową rolę dla milionów obywateli i przedsiębiorstw”. Komisja wskazała również, że „innymi słowy mają one na społeczeństwo i jednolity rynek znacznie większy wpływ niż platformy o mniejszym zasięgu, ponieważ docierają one do szerokiego kręgu odbiorców”. Komisja zauważyła zatem, że bardzo duże platformy internetowe odgrywają istotną rolę zarówno dla konsumentów, jak i sprzedawców wprowadzających swoje produkty właśnie na tych platformach. Bezsporne zaś jest, że sprzedawcy detaliczni nie odgrywają takiej roli, przynajmniej jeśli chodzi o tych sprzedawców.
W tych okolicznościach należy uznać, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim ma zastosowanie do dostawców platform handlowych, a nie do sprzedawców detalicznych, nie wprowadza zróżnicowania, które byłoby arbitralne lub oczywiście nieodpowiednie do celu zapobiegania ryzyku systemowemu, o którym mowa w art. 34 ust. 1 tego rozporządzenia.
Wynika stąd, że skarżąca i bevh nie mają podstaw, by utrzymywać, iż art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 narusza art. 20 Karty.
W konsekwencji część trzecią zarzutu pierwszego należy oddalić.
d)
W przedmiocie części czwartej zarzutu pierwszego, dotyczącej naruszenia art. 11 ust. 1 Karty
Skarżąca, popierana przez bevh, podnosi, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, ze względu na to, iż nałożono w nim na niektóre platformy handlowe obowiązek przewidziany w art. 38 tego rozporządzenia, narusza wolność wypowiedzi i informacji usankcjonowaną w art. 11 ust. 1 Karty. Podnosi ona bowiem, że obowiązek ten polega na zapewnieniu dla każdego systemu rekomendacji opcji, która nie opiera się na profilowaniu. W ten sposób obowiązek ten narusza wolność wypowiedzi o charakterze komercyjnym platform handlowych ze względu na to, że uniemożliwia im oferowanie konsumentom najbardziej odpowiednich produktów. Zdaniem skarżącej ogranicza on ponadto zdolność obecnych na platformach handlowych sprzedawców zewnętrznych do skutecznego promowania ich produktów i komunikowania się z ich klientami. Wreszcie obowiązek ten, zdaniem skarżącej, nie jest uzasadniony ze względu na cel zapobiegania wskazanemu w tym rozporządzeniu ryzyku systemowemu.
Komisja, popierana przez Parlament, Radę i BEUC, kwestionuje tę argumentację skarżącej.
Zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 1 Karty każdy ma prawo do wolności wypowiedzi. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe.
W wyjaśnieniach dotyczących Karty wyjaśniono, że jej art. 11 stanowi odpowiednik art. 10 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”).
Należy przypomnieć w tym względzie, że z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, iż art. 10 EKPC, który chroni wolność wypowiedzi i informacji, ma zastosowanie w szczególności do rozpowszechniania przez przedsiębiorcę informacji o charakterze handlowym, w szczególności w postaci komunikatów reklamowych (wyrok z dnia 3 lutego 2021 r., Fussl Modestraße Mayr, C‑555/19, EU:C:2021:89, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo).
Jak przypomniano w pkt 95 powyżej, art. 38 rozporządzenia 2022/2065 stanowi, że dostawcy bardzo dużych platform internetowych, którzy korzystają z systemów rekomendacji, zapewniają co najmniej jedną opcję dla każdego ze swoich systemów rekomendacji, która nie jest oparta na profilowaniu.
W tym względzie, po pierwsze, należy zauważyć, że skarżąca nie wyjaśnia powodu, dla którego art. 38 rozporządzenia 2022/2065, który ma zastosowanie wyłącznie do dostawców bardzo dużych platform internetowych, mógłby ograniczać sposób, w jaki sprzedawcy wprowadzający produkty do obrotu właśnie na platformie handlowej mogą przedstawiać swoje informacje handlowe, w tym swoje komunikaty reklamowe. Wynika z tego, że skarżąca nie ma podstaw, by twierdzić, iż przepis ten stanowi ingerencję w wolność wypowiedzi i informacji tych sprzedawców.
Po drugie, należy zauważyć, że art. 38 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim zobowiązuje dostawców bardzo dużych platform internetowych do zapewnienia co dla ich poszczególnych systemów rekomendacji najmniej jednej opcji, która nie opiera się na profilowaniu, ogranicza sposób, w jaki dostawcy ci mogą prezentować produkty sprzedawane na ich platformach w przypadku, gdyby odbiorca wybrał taką właśnie opcję.
Artykuł 38 rozporządzenia 2022/2065 stanowi zatem ingerencję w wolność wypowiedzi i informacji platform handlowych.
Niemniej jednak należy przypomnieć, że prawa ustanowione w art. 11 Karty nie stanowią prerogatyw o charakterze absolutnym, lecz należy je rozważać z uwzględnieniem ich funkcji społecznej (wyrok z dnia 6 października 2020 r., Privacy International, C‑623/17, EU:C:2020:790, pkt 63). Jak wynika z pkt 55 powyżej, wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności chronionych na mocy Karty muszą być przewidziane w ustawie, nie mogą naruszać istoty owych praw i wolności i, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, muszą być konieczne i rzeczywiście odpowiadać celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub wynikać z potrzeby ochrony praw i wolności innych osób.
W niniejszej sprawie, po pierwsze, bezsporne jest zaś to, że ograniczenie wynikające z art. 38 rozporządzenia 2022/2065 jest przewidziane w akcie prawodawczym i że w konsekwencji należy je uznać za przewidziane ustawą.
Po drugie, pozostaje to bez wpływu na istotę wolności wypowiedzi i informacji dostawców bardzo dużych platform internetowych. Z jednej strony bowiem w art. 38 rozporządzenia 2022/2065 nie zawarto żadnych przepisów ograniczających swobodę prezentowania przez tych dostawców produktów wprowadzanych do obrotu na ich platformach w ramach systemu rekomendacji, który nie opiera się na profilowaniu. Z drugiej strony przepis ten nie zakazuje tym dostawcom oferowania systemów rekomendacji opartych na profilowaniu, jeżeli oferują oni ponadto dla każdego z tych systemów opcję, która nie jest oparta na profilowaniu.
Po trzecie, ograniczenie wynikające z art. 38 rozporządzenia 2022/2065 realizuje uznany przez Unię cel interesu ogólnego. Jak bowiem wskazano w pkt 101 powyżej, przepis ten może przyczyniać się do osiągnięcia celu w postaci wysokiego poziomu ochrony konsumentów usankcjonowanego w art. 38 Karty.
Po czwarte, co się tyczy proporcjonalnego charakteru stwierdzonej ingerencji należy podkreślić, że z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącego art. 10 ust. 2 EKPC wynika, iż przedmiotowym organom przysługuje pewien zakres uznania w celu dokonania oceny występowania pilnej potrzeby społecznej mogącej uzasadniać ograniczenie wolności wypowiedzi. Zgodnie z tym orzecznictwem jest to szczególnie nieodzowne w dziedzinie handlu, a zwłaszcza w tak skomplikowanej i zmiennej dziedzinie jak reklama (zob. podobnie wyrok z dnia 3 lutego 2021 r., Fussl Modestraße Mayr, C‑555/19, EU:C:2021:89, pkt 91).
W tym względzie należy zauważyć, że przewidziany w art. 38 rozporządzenia 2022/2065 obowiązek zapewnienia dla poszczególnych systemów rekomendacji co najmniej jednej opcji, która nie opiera się na profilowaniu, jest efektem dokonania wyważenia między wolnością wypowiedzi o charakterze komercyjnym dostawców bardzo dużych platform internetowych a ochroną konsumentów. Prawodawca mógł zatem uznać, w ramach przysługującego mu szerokiego zakresu uznania, że ochrona konsumentów wiąże się z wymogiem zapewnienia im, jeśli sobie tego zażyczą, dostępu do opcji, która nie opiera się na profilowaniu, dla każdego z wykorzystywanych na bardzo dużych platformach internetowych systemów rekomendacji.
W tych okolicznościach należy uznać, że skarżąca i bevh nie mają podstaw, by utrzymywać, iż art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 narusza art. 11 Karty.
Z powyższego wynika, że należy oddalić część czwartą zarzutu pierwszego.
e)
W przedmiocie części piątej zarzutu pierwszego, dotyczącej naruszenia art. 7 Karty
Skarżąca, popierana przez bevh, podnosi, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim nakłada na niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 39–40 tego rozporządzenia, narusza zasadę poszanowania życia prywatnego usankcjonowaną w art. 7 Karty. Z jednej strony bowiem publiczne ujawnienie informacji, o których mowa w art. 39 tego rozporządzenia, może jej zdaniem wyrządzić dostawcom platform handlowych znaczną szkodę. Z drugiej strony art. 40 ust. 4 i 12 tego rozporządzenia może doprowadzić do przekazywania naukowcom dużej liczby informacji. Ponadto przepis ten nie przewiduje gwarancji, które byłyby wystarczające do zapewnienia poufności tych informacji. Wreszcie ani art. 39, ani art. 40 ust. 4 i 12 tego rozporządzenia nie są uzasadnione na gruncie zapobiegania ryzyku systemowemu, o którym mowa w tym rozporządzeniu.
Komisja, popierana przez Parlament, Radę i BEUC, kwestionuje tę argumentację skarżącej.
Zgodnie z brzmieniem art. 7 Karty każdy ma prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i komunikowania się.
Zgodnie z wyjaśnieniami dotyczącymi Karty prawa zagwarantowane w jej art. 7 odpowiadają prawom zagwarantowanym na mocy art. 8 EKPC. Wynika stąd, że zgodnie z art. 52 ust. 3 Karty prawnie dozwolone ograniczenia tych praw są takie, jak ograniczenia uznawane przez art. 8 EKPC.
Należy przypomnieć w tym względzie, że z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, iż pojęcie „życia prywatnego” obejmuje działalność zawodową lub handlową osób fizycznych i prawnych (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 lutego 2008 r., Varec, C‑450/06, EU:C:2008:91, pkt 48; z dnia 29 lipca 2024 r., Belgian Association of Tax Lawyers i in., C‑623/22, EU:C:2024:639, pkt 126).
W niniejszej sprawie z jednej strony, jak wynika z pkt 87 powyżej, art. 39 rozporządzenia 2022/2065 stanowi, że dostawcy bardzo dużych platform internetowych kompilują i podają do wiadomości publicznej repozytorium zawierające informacje o działalności reklamowej przez cały okres prezentowania reklamy aż do upływu jednego roku po ostatnim zaprezentowaniu reklamy na swoich interfejsach internetowych. W przepisie tym wyjaśniono, że dostawcy ci zapewniają, aby repozytorium nie zawierało żadnych danych osobowych odbiorców usługi, którym reklama była lub mogła być prezentowana.
Z drugiej strony z pkt 114 i 117 powyżej wynika, że art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065 przewiduje, iż dostawcy bardzo dużych platform internetowych mogą zostać zobowiązani, na uzasadniony wniosek koordynatora ds. usług cyfrowych właściwego dla miejsca siedziby dostawcy, do przekazywania zweryfikowanym naukowcom różnego rodzaju informacji, w tym poufnych.
W tych okolicznościach należy zauważyć, że art. 39 i art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim zobowiązują dostawców bardzo dużych platform internetowych do ujawniania informacji, które mogą być poufne, stanowią ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego zagwarantowane w art. 7 Karty.
Niemniej jednak należy przypomnieć, że prawa ustanowione w art. 7 Karty nie stanowią prerogatyw o charakterze absolutnym, lecz należy je rozważać z uwzględnieniem ich funkcji społecznej (wyroki: z dnia 16 lipca 2020 r., Facebook Ireland i Schrems, C‑311/18, EU:C:2020:559, pkt 172; z dnia 29 lipca 2024 r., Belgian Association of Tax Lawyers i in., C‑623/22, EU:C:2024:639, pkt 134). Jak wynika z pkt 55 powyżej, wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności chronionych na mocy Karty muszą być przewidziane w ustawie, nie mogą naruszać istoty owych praw i wolności i, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, muszą być konieczne i rzeczywiście odpowiadać celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub wynikać z potrzeby ochrony praw i wolności innych osób.
W niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności, bezsporne jest, że ograniczenia wynikające z art. 39 i art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065 są przewidziane w akcie prawodawczym i że w konsekwencji należy je uznać za przewidziane ustawą.
W drugiej kolejności – pozostaje to bez wpływu na istotę prawa do poszanowania życia prywatnego dostawców bardzo dużych platform internetowych.
Po pierwsze, art. 39 rozporządzenia 2022/2065 przewiduje bowiem rozpowszechnianie informacji jedynie przez ograniczony czas i tylko w odniesieniu do ograniczonej części prowadzonej przez platformy handlowe działalności gospodarczej. W tym względzie sama skarżąca przyznaje, że jej dochody z reklam stanowią jedynie 7 % całości osiąganych przez nią dochodów. Ponadto, jak wskazano w pkt 110 i 112 powyżej, w przepisie tym nie przewidziano rozpowszechniania informacji odnoszących się do sukcesu reklamy, co do których skarżąca podnosi, że są danymi najbardziej wrażliwymi pod względem handlowym. Ponadto część tych informacji, takich jak informacje dotyczące treści reklam oraz towarów i znaków towarowych będących przedmiotem rozpatrywanych reklam, nie jest poufna. Wreszcie ten sam przepis wyklucza rozpowszechnianie wszelkich danych osobowych usługobiorców, którzy zetknęli się z tymi reklamami.
Ponadto w odpowiedzi na pytanie Sądu zadane na rozprawie skarżąca podniosła wprawdzie, że w art. 39 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/2065 ustanowiony został wymóg ujawnienia tożsamości osoby fizycznej, w imieniu której reklama była prezentowana lub która zapłaciła za reklamę, jednak należy stwierdzić, że takie ujawnienie nie pozwala samo w sobie na uzyskanie wglądu w życie prywatne i rodzinne danej osoby. W tych okolicznościach nie wydaje się, aby ujawnienie samej tożsamości reklamodawcy mogło stanowić naruszenie istoty praw zagwarantowanych w art. 7 Karty [zob. podobnie i analogicznie opinia 1/15 (umowa UE–Kanada o danych PNR) z dnia 26 lipca 2017 r., EU:C:2017:592, pkt 150, 151; wyroki: z dnia 22 listopada 2022 r., Luxembourg Business Registers, C‑37/20 i C‑601/20, EU:C:2022:912, pkt 50–52; z dnia 21 marca 2024 r., Landeshauptstadt Wiesbaden, C‑61/22, EU:C:2024:251, pkt 80, 81].
Po drugie, w art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065 przewidziano przekazywanie informacji wyłącznie na uzasadniony wniosek koordynatora ds. usług cyfrowych państwa członkowskiego siedziby i na użytek zweryfikowanych naukowców, którzy wykazali w szczególności, zgodnie z art. 40 ust. 8 lit. d) tego rozporządzenia, że są oni w stanie spełnić konkretne wymogi w zakresie bezpieczeństwa i poufności danych.
W trzeciej kolejności, co się tyczy poszanowania zasady proporcjonalności, należy upewnić się, po pierwsze, że obowiązki przewidziane w art. 39 i art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065 są odpowiednie do osiągnięcia uznanego przez Unię celu interesu ogólnego, po drugie, że ingerencja w prawo podstawowe do poszanowania życia prywatnego, która może wynikać ze wspomnianego obowiązku, jest ograniczona do tego co ściśle konieczne, w tym znaczeniu, że zamierzony cel nie mógłby zostać racjonalnie osiągnięty w równie skuteczny sposób za pomocą innych środków w mniejszym stopniu naruszających to prawo, i po trzecie – jeżeli rzeczywiście tak jest – że ingerencja ta nie jest nieproporcjonalna i nie powoduje nadmiernych niedogodności w stosunku do tego celu, co oznacza w szczególności wyważenie wagi owego celu i wagi tej ingerencji (zob. podobnie wyrok z dnia 29 lipca 2024 r., Belgian Association of Tax Lawyers i in., C‑623/22, EU:C:2024:639, pkt 139). W tym względzie należy jednak przypomnieć, że prawo do ingerencji w życie prywatne może w przypadku działalności zawodowej lub handlowej iść dalej niż w innych przypadkach (zob. podobnie wyroki: z dnia 22 października 2002 r., Roquette Frères, C‑94/00, EU:C:2002:603, pkt 29; z dnia 29 lipca 2024 r., Belgian Association of Tax Lawyers i in., C‑623/22, EU:C:2024:639, pkt 127).
Tymczasem, po pierwsze, wbrew temu, co twierdzi bevh, ograniczenia wynikające z art. 39 i art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065 są odpowiednie do osiągnięcia uznanego przez Unię celu interesu ogólnego. Jak bowiem wskazano w pkt 89 i 118 powyżej, przepisy te mają na celu zmniejszenie ryzyka systemowego, w szczególności przyczyniając się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony konsumentów usankcjonowanego w art. 38 Karty.
Po drugie, jak wynika z pkt 86–89 powyżej, środki alternatywne względem art. 39 rozporządzenia 2022/2065, na które powołuje się skarżąca, nie umożliwiłyby osiągnięcia tego samego poziomu ochrony konsumentów.
Ponadto skarżąca nie przedstawia żadnego innego dowodu, za pomocą którego można by było wykazać, że art. 39 rozporządzenia 2022/2065 wykracza poza to, co jest ściśle niezbędne, aby umożliwić konsumentom zetknięcie się z reklamami rozpowszechnianymi na bardzo dużych platformach internetowych, w tym reklamami, z którymi nie zetknęliby się w ramach zastosowanych parametrów określających grupę docelową, oraz zrozumienie powodów, dla których w ramach tych parametrów stykają się oni z takimi, a nie innymi reklamami. Nie przedstawia ona również dowodów, za pomocą których można by było wykazać, że przepis ten wykracza poza to, co jest ściśle konieczne, aby umożliwić mediom i stowarzyszeniom ochrony konsumentów kontrolowanie reklam rozpowszechnianych na bardzo dużych platformach internetowych, w szczególności w celu zapobiegania promocji produktów nielegalnych lub nieodpowiednich wśród niektórych kategorii odbiorców, takich jak osoby małoletnie.
Podobnie skarżąca nie przedstawia żadnego dowodu pozwalającego stwierdzić, że art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065 wykracza poza to, co jest ściśle niezbędne do tego, aby móc wykryć, zidentyfikować i zrozumieć ryzyko systemowe w Unii. Ponadto skarżąca nie twierdzi, że istnieją alternatywne wobec tego przepisu środki, które pozwoliłyby na osiągnięcie tego celu.
Po trzecie, z jednej strony, jak wskazano w pkt 111 i 188 powyżej, należy zauważyć, że informacje rozpowszechniane na podstawie art. 39 rozporządzenia 2022/2065 dotyczą jedynie ograniczonej części prowadzonej przez platformy handlowe działalności gospodarczej. Ponadto część tych informacji, takich jak te dotyczące treści reklam oraz towarów i znaków towarowych będących przedmiotem rozpatrywanych reklam, nie jest poufna, a najbardziej wrażliwe pod względem handlowym dla skarżącej informacje, a mianowicie te dotyczące sukcesu reklamy, nie należą do tych rozpowszechnianych na podstawie tego przepisu.
Ponadto w zakresie, w jakim skarżąca podniosła na rozprawie ujawnienie tożsamości osób fizycznych, o których mowa w art. 39 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/2065, należy zauważyć, że ujawnienie to dotyczy wyłącznie tych reklamodawców, którzy zdecydowali się zamieszczać swe reklamy na bardzo dużej platformie internetowej. Ponadto z przepisu tego wynika, że repozytorium nie zawiera informacji dotyczących osób fizycznych, w sytuacji gdy dana reklama została zamieszczona i opłacona przez osobę prawną. Tak więc aby uniknąć ujawnienia ich tożsamości, reklamodawcy mogą ustanowić osobę prawną.
Z drugiej strony w art. 40 ust. 4 i 12 rozporządzenia 2022/2065 ograniczono się do przewidzenia, że w szczególnych przypadkach informacje będą przekazywane zweryfikowanym naukowcom w taki sposób, aby zachować ewentualnie poufny charakter tych informacji.
Ponadto Trybunał podkreślił w swoim orzecznictwie charakter i wagę interesu publicznego, jaki stanowi ochrona konsumentów, znajdujących się w słabszej pozycji względem przedsiębiorców (zob. wyrok z dnia 3 kwietnia 2019 r., Aqua Med, C‑266/18, EU:C:2019:282, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo). Cel polegający na ochronie konsumentów jest jeszcze bardziej istotny w przypadku dostawców bardzo dużych platform internetowych, takich jak skarżąca, którzy – jak wskazano w pkt 77 powyżej – mogą stwarzać ryzyko systemowe dla społeczeństwa.
W tych okolicznościach należy uznać, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065, w zakresie, w jakim nałożono w nim na niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 39 i art. 40 ust. 4 i 12 tego rozporządzenia, nie stanowi nieproporcjonalnej ingerencji w zagwarantowane w art. 7 Karty prawo do poszanowania życia prywatnego i nie powoduje nadmiernych niedogodności w stosunku do zamierzonych celów.
Wynika stąd, że skarżąca i bevh nie mają podstaw, by utrzymywać, iż art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 narusza art. 7 Karty.
Wreszcie bevh twierdzi, że w art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 naruszona została usankcjonowana w art. 8 Karty zasada ochrony danych osobowych ze względu na to, że nałożono w nim niektóre platformy handlowe obowiązki przewidziane w art. 39 tego rozporządzenia. Podnosi on, że wśród informacji rozpowszechnianych na podstawie art. 39 znajduje się „tożsamość lub osoba prawna, w imieniu której reklama była prezentowana i która zapłaciła za reklamę”. Wystarczy zaś stwierdzić, że dane osobowe mogą dotyczyć wyłącznie osób fizycznych, a nie osób prawnych, jak wynika z wyjaśnień dotyczących Karty i dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.U. 1995, L 281, s. 31), do której te wyjaśnienia się odnoszą. Ponadto, przy założeniu, że zamiarem bevh było odniesienie się do osób fizycznych, o których mowa w art. 39 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia 2022/2065, należy zauważyć, że naruszenie art. 8 Karty byłoby w każdym razie wykluczone ze względów przedstawionych w pkt 189 i 197 powyżej.
W konsekwencji należy oddalić część piątą zarzutu pierwszego, bez konieczności orzekania w przedmiocie kwestionowanej przez Komisję dopuszczalności niektórych argumentów podniesionych na jej poparcie w replice.
Zarzut pierwszy należy zatem w całości oddalić.
B. W przedmiocie zarzutów drugiego i trzeciego, dotyczących niezgodności z prawem odpowiednio art. 38 i 39 rozporządzenia 2022/2065
W zarzutach drugim i trzecim skarżąca podnosi niezgodność z prawem, odpowiednio, art. 38 i art. 39 rozporządzenia 2022/2065.
Skarżąca utrzymuje, że argumentację przedstawioną w ramach zarzutu pierwszego należy rozumieć jako przedstawioną również w ramach zarzutów drugiego i trzeciego.
W szczególności, jak wskazano w pkt 19 i 31 powyżej, w zarzucie pierwszym skarżąca utrzymuje, że art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2022/2065 jest niezgodny z prawem ze względu na to, iż nałożono w nim na niektóre platformy handlowe obowiązki, o których mowa w art. 34–43 tego rozporządzenia, które same w sobie są niezgodne z prawem. Z pkt 32 repliki wynika, że argumentację przedstawioną przez skarżącą w ramach zarzutu pierwszego i odnoszącą się konkretnie do art. 38 i 39 tego rozporządzenia należy uznać za przedstawioną również w ramach zarzutów drugiego i trzeciego i odwrotnie.
W konsekwencji, ponieważ zarzut pierwszy został oddalony jako bezzasadny, należy tym samym oddalić również zarzuty drugi i trzeci, bez konieczności orzekania w przedmiocie ich dopuszczalności, zakwestionowanej przez Komisję, Parlament, Radę i BEUC.
Z całości powyższych rozważań wynika, że skargę należy oddalić w całości, bez konieczności orzekania w przedmiocie kwestionowanej przez Komisję dopuszczalności żądania drugiego.
IV. W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ze względu na to, że skarżąca przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Komisji – obciążyć ją kosztami postępowania, w tym kosztami związanymi z postępowaniem w przedmiocie środków tymczasowych.
Ponadto zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania instytucje interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty. Parlament i Rada winny zatem pokryć własne koszty.
Podobnie na podstawie art. 138 § 3 regulaminu postępowania BEUC i bevh winny pokryć własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (siódma izba w składzie powiększonym)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
Amazon EU Sàrl pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Komisję Europejską, w tym koszty postępowania w przedmiocie środków tymczasowych.
3)
Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej, Bureau européen des unions de consommateurs (BEUC) i Bundesverband E-Commerce und Versandhandel Deutschland eV (bevh) pokrywają własne koszty.
Papasavvas
Kowalik-Bańczyk
Buttigieg
Dimitrakopoulos
Ricziová
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 19 listopada 2025 r.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 13.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło