T-368/24

WYROK SĄDU (piąta izba) z dnia 11 czerwca 2025 r. ( *1 ) Służba publiczna – Personel tymczasowy – Umowa na czas nieokreślony – Artykuł 2 lit. c) WZIP – Rozwiązanie umowy – Artykuł 47 lit. c) ppkt (i) WZIP – Utrata zaufania – Obowiązek uzasadnienia – Artykuł 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego – Nadużycie władzy lub procedury – Domniemanie niewinności – Prawo do bycia wysłuchanym – Oczywisty błąd w ocenie – Zasada proporcjonalności – Obowiązek dbałości – Odpowiedzialność – Szkoda i krzywda W sprawie T‑368/24 EO, którego reprezentowały L. Levi i P. Baudoux, adwokatki, strona skarżąca, przeciwko Parlamentowi Europejskiemu, który reprezentowali S. Seyr, I. Lázaro Betancor i K. Zejdová, w charakterze pełnomocników, strona pozwana, SĄD (piąta izba), w składzie: J. Svenningsen (sprawozdawca), prezes, C. Mac Eochaidh i M. Stancu, sędziowie, sekretarz: A. Marghelis, administrator, uwzględniając pisemny etap postępowania, po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 4 marca 2025 r., wydaje następujący Wyrok W skardze na podstawie art. 270 TFUE skarżący, EO, wnosi po pierwsze, o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 15 września 2023 r., na mocy której Parlament Europejski rozwiązał z nim umowę o pracę w charakterze członka personelu kontraktowego (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”), a po drugie, o naprawienie szkody majątkowej, jaką skarżący miał ponieść, i zadośćuczynienie za krzywdę, jakiej miał doznać w wyniku tej decyzji. Okoliczności powstania sporu Skarżący jest byłym członkiem personelu tymczasowego w rozumieniu art. 2 lit. c) Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwanych dalej „WZIP”), grupy politycznej Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim (zwanej dalej „grupą S&D”). Jako pełniący funkcję doradcy politycznego grupy S&D był on w szczególności zaangażowany w przygotowanie Rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka w związku z Mistrzostwami Świata w Piłce Nożnej w Katarze (Dz.U. 2023, C 167, s. 99, zwanej dalej „rezolucją z dnia 24 listopada 2022 r.”). Niedługo po przyjęciu rezolucji z dnia 24 listopada 2022 r. akredytowany asystent parlamentarny posła z grupy S&D zaoferował skarżącemu możliwość obejrzenia na żywo meczu Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej w Katarze. Prezent ten składał się z dwóch biletów na mecz w fazie ćwierćfinałowej między drużynami Argentyny a Niderlandów oraz obejmował pokrycie kosztów podróży i zakwaterowania dla dwóch osób. W dniach 8–11 grudnia 2022 r. skarżący udał się do Kataru ze swoją partnerką. W dniu 9 grudnia 2022 r. władze belgijskie wszczęły dochodzenie w sprawie ewentualnej nielegalnej działalności lobbingowej ze strony Kataru. W szczególności przeprowadziły one przeszukania w biurach Parlamentu i zatrzymały szereg osób, w tym akredytowanego asystenta parlamentarnego, o którym mowa w pkt 4 powyżej. W dniu 16 grudnia 2022 r. skarżący poinformował kierownika wydziału o swoim pobycie w Katarze. Wspólnie poinformowali sekretarza generalnego grupy S&D. W dniu 20 grudnia 2022 r., po wysłuchaniu skarżącego, przewodnicząca grupy S&D, działająca w charakterze organu upoważnionego do zawierania umów o pracę (zwana dalej „OUZU”), zawiesiła go w pełnieniu obowiązków na czas nieokreślony z potrąceniem wynagrodzenia na podstawie art. 23 i 24 załącznika IX do Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”). W tym samym dniu prezydium grupy S&D opublikowało komunikat prasowy zatytułowany „Zero tolerancji dla korupcji”, w którym wskazało, że „w pełni popiera zawieszenie członka [swego] personelu w następstwie poważnego przewinienia związanego z toczącym się postępowaniem przygotowawczym” (zwany dalej „komunikatem prasowym z dnia 20 grudnia 2022 r.”). W dniu 4 stycznia 2023 r. OUZU poinformował skarżącego o wszczęciu dochodzenia administracyjnego w jego sprawie w przedmiocie ewentualnego uchybienia przez niego obowiązkom określonym w art. 11 regulaminu pracowniczego. W dniu 30 stycznia 2023 r. sprawozdanie z dochodzenia administracyjnego zostało przekazane OUZU i sekretarzowi generalnemu grupy S&D wraz z zaleceniem wezwania skarżącego na przesłuchanie zgodnie z art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego. W dniu 6 marca 2023 r. skarżący został przesłuchany przez OUZU zgodnie z art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego w obecności sekretarza generalnego grupy S&D, członka służby prawnej Parlamentu i pracowników, którzy sporządzili sprawozdanie z dochodzenia administracyjnego. W dniu 31 maja 2023 r. OUZU poinformował skarżącego o zamiarze rozwiązania z nim umowy na podstawie art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP i jednocześnie zwolnił go z pełnienia obowiązków w trakcie dziesięciomiesięcznego okresu wypowiedzenia, powołując się na utratę zaufania grupy S&D do niego. Zaprosił go na spotkanie przewidziane na dzień 7 czerwca 2023 r. w celu wysłuchania go przed wydaniem decyzji. Jeżeli skarżący nie chciałby wziąć udziału w tym spotkaniu, mógł przedstawić swoje uwagi na piśmie. W dniu 2 czerwca 2023 r. adwokatka skarżącego złożyła wniosek o odroczenie terminu tego spotkania ze względu na to, że nie była dostępna w proponowanym terminie. Zwróciła się ona również do OUZU o przekazanie jej wszystkich dokumentów, na których opierał się zamiar rozwiązania umowy ze skarżącym. W dniu 15 czerwca 2023 r. skarżący został zaproszony na spotkanie przewidziane na dzień 29 czerwca 2023 r. Następnego dnia adwokatka skarżącego odpowiedziała, że w tym dniu nie jest dostępna. Wniosła ona o odroczenie terminu spotkania i ponowiła swój wniosek o udostępnienie dokumentów, na których opierał się zamiar rozwiązania przez OUZU umowy ze skarżącym. W dniu 10 lipca 2023 r. OUZU wyjaśnił okoliczności, na których opierał się jego zamiar rozwiązania umowy ze skarżącym, i zaprosił go na spotkanie przewidziane na dzień 18 lipca 2023 r. Jeżeli w tym czasie nie byłby on dostępny, zwrócono się do niego o przedstawienie uwag na piśmie najpóźniej do dnia 24 lipca 2023 r. W dniu 13 lipca 2023 r. adwokatka skarżącego odpowiedziała, że w dniu 18 lipca 2023 r. nie jest dostępna. Poinformowała, że skarżący przekaże swoje uwagi na piśmie najpóźniej do dnia 24 lipca 2023 r., i zaproponowała odroczenie terminu spotkania na okres po powrocie z urlopu oraz ponownie złożyła wniosek o udostępnienie dokumentów, na których opierał się zamiar rozwiązania przez OUZU umowy ze skarżącym. W dniu 20 lipca 2023 r. skarżący przedstawił uwagi na piśmie w przedmiocie zamiaru rozwiązania umowy przez OUZU. W dniu 7 września 2023 r. OUZU uchylił zawieszenie skarżącego w pełnieniu obowiązków i poinformował go, że decyzja na podstawie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego nie została jeszcze wydana ze względu na toczące się dochodzenie karne, ogólną złożoność sytuacji i obowiązek uwzględnienia wszystkich istotnych elementów akt sprawy. W dniu 15 września 2023 r. OUZU wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP ze względu na utratę zaufania grupy S&D do skarżącego. W dniu 8 grudnia 2023 r. skarżący, na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, złożył zażalenie na zaskarżoną decyzję. W dniu 15 marca 2024 r. w piśmie mającym za przedmiot „[d]alsze kroki do podjęcia w następstwie dochodzenia administracyjnego i przesłuchania w marcu 2023 r.” oraz „[z]amiar skierowania upomnienia na podstawie art. 3 ust. 1 lit. b) załącznika IX do regulaminu pracowniczego” OUZU poinformował skarżącego, że ostatecznie postanowił zawiesić wydanie decyzji na podstawie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego i że ostateczna decyzja zostanie podjęta dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu krajowego rozpoznającego sprawę celem uwzględnienia ustaleń faktycznych, do których dojdą władze belgijskie. W braku odpowiedzi na zażalenie z dnia 8 grudnia 2023 r. w terminie czterech miesięcy przewidzianym w art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego zażalenie to zostało najpierw w sposób dorozumiany oddalone w dniu 8 kwietnia 2024 r. Jednakże decyzją z dnia 17 kwietnia 2024 r. prezydium grupy S&D oddaliło wyraźnie to zażalenie w terminie trzech miesięcy, o którym mowa w art. 91 ust. 3 tiret drugie regulaminu pracowniczego. Żądania stron Skarżący wnosi do Sądu o: – stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz, w razie potrzeby, wyraźnej decyzji oddalającej zażalenie; – zasądzenie od Parlamentu odszkodowania i zadośćuczynienia za poniesioną szkodę i doznaną krzywdę; – obciążenie Parlamentu kosztami postępowania, nawet w razie oddalenia skargi. Parlament wnosi do Sądu o: – oddalenie żądań stwierdzenia nieważności jako bezzasadnych; – odrzucenie żądań odszkodowawczych jako częściowo niedopuszczalnych, a w każdym razie oddalenie ich jako bezzasadnych; – obciążenie skarżącego kosztami postępowania. Co do prawa W przedmiocie żądań stwierdzenia nieważności Ponieważ wyraźna decyzja oddalająca zażalenie jest pozbawiona autonomicznej treści, skoro jedynie potwierdza zaskarżoną decyzję, należy stwierdzić, że niniejsze żądanie stwierdzenia nieważności zmierza jedynie do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, której zgodność z prawem zostanie oceniona z uwzględnieniem uzasadnienia zawartego w owej decyzji oddalającej zażalenie (zob. podobnie wyroki: z dnia 17 stycznia 1989 r., Vainker/Parlament, 293/87, EU:C:1989:8, pkt 8; z dnia 6 lipca 2022 r., MZ/Komisja, T‑631/20, EU:T:2022:426, pkt 21). W przedmiocie zarzutu piątego dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia Skarżący utrzymuje, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia, ponieważ OUZU nie wyjaśnił powodów, dla których postanowił rozwiązać z nim umowę w tym momencie, ani powodów, dla których nie zastosował łagodniejszej kary. Nie uzasadnił on również odmowy udzielenia dostępu do wszystkich dokumentów wykorzystanych do wydania zaskarżonej decyzji. Parlament kwestionuje tę argumentację. W tym względzie, gdy utrata zaufania leży u podstaw rozwiązania umowy z członkiem personelu tymczasowego, do OUZU należy uściślenie okoliczności faktycznych wskazujących lub uzasadniających to rozwiązanie, aby umożliwić zainteresowanemu ocenę, czy rozwiązanie z nim umowy jest zasadne, a Sądowi przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem (zob. podobnie wyrok z dnia 7 listopada 2019 r., WN/Parlament, T‑431/18, niepublikowany, EU:T:2019:781, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszym przypadku z zaskarżonej decyzji wynika, że OUZU rozwiązał umowę ze skarżącym za wypowiedzeniem po stwierdzeniu, że zaufanie grupy S&D do skarżącego zostało w całości nieodwracalnie utracone. Zdaniem OUZU ta utrata zaufania wynika z zachowania skarżącego, który przyjął prezent, o jakim mowa w pkt 4 powyżej, i udał się do Kataru, co w kontekście dochodzenia prowadzonego przez władze belgijskie w sprawie ewentualnej nielegalnej działalności lobbingowej ze strony Kataru naruszyło reputację tej grupy politycznej. W wyraźnej decyzji oddalającej zażalenie prezydium grupy S&D dodało, że utrata zaufania wynika również z faktu, iż skarżący zwlekał z powiadomieniem przełożonych o podróży do Kataru, co uczynił dopiero tydzień po opublikowaniu artykułów prasowych dotyczących dochodzenia prowadzonego przez władze belgijskie i po zatrzymaniu akredytowanego asystenta parlamentarnego, który zaoferował mu bilety na rozpatrywany mecz piłki nożnej oraz pokrycie kosztów podróży i zakwaterowania. Wobec tego OUZU wyjaśnił w sposób wymagany prawem okoliczności faktyczne uzasadniające utratę zaufania leżącą u podstaw rozwiązania umowy ze skarżącym. W związku z tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wystarczające, aby umożliwić mu poznanie powodu przedstawionego przez OUZU w odniesieniu do rozwiązania z nim umowy w tym momencie i nieprzyjęcia łagodniejszego środka. Wniosku tego nie podważa twierdzenie, zgodnie z którym OUZU nie uzasadnił swojej odmowy udzielenia dostępu do dokumentów, na których oparł się w celu wydania zaskarżonej decyzji. Obowiązek uzasadnienia decyzji o rozwiązaniu umowy na czas nieokreślony wymaga bowiem jedynie, aby OUZU przedstawił powody uzasadniające tę decyzję (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2009 r., ETF/Landgren, T‑404/06 P, EU:T:2009:313, pkt 156), co uczynił w niniejszej sprawie. W związku z tym okoliczność – przy założeniu, że zostanie wykazana – że OUZU nie uzasadnił swojej odmowy udzielenia dostępu do wszystkich istotnych dokumentów, nie ma wpływu na wystarczający charakter uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zarzut piąty dotyczący naruszenia obowiązku uzasadnienia należy zatem oddalić. W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego naruszenia art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego oraz nadużycia władzy lub procedury Skarżący twierdzi, że OUZU naruszył art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego i w konsekwencji dopuścił się nadużycia władzy lub procedury, wydając zaskarżoną decyzję. W tym względzie podnosi on, że art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego zostałby pozbawiony skuteczności (effet utile), gdyby administracja była uprawniona do rozwiązania z nim umowy bez podejmowania dalszych działań w związku z prowadzonym wobec niego dochodzeniem administracyjnym, jak również z przesłuchaniem przed OUZU przewidzianym w tym artykule. W braku decyzji OUZU na podstawie tego przepisu zaskarżona decyzja stanowi zatem ukrytą karę dyscyplinarną. Parlament kwestionuje tę argumentację. W niniejszej sprawie OUZU zdecydował się na rozwiązanie umowy ze skarżącym za wypowiedzeniem na podstawie art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP, a nie na zastosowanie art. 49 WZIP, który stanowi, że po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w załączniku IX do regulaminu pracowniczego stosunek pracy może zostać rozwiązany bez wypowiedzenia z powodów dyscyplinarnych w poważnych przypadkach niedopełnienia obowiązków ciążących na pracowniku. Ponadto w zaskarżonej decyzji OUZU nie zarzucił skarżącemu niedopełnienia obowiązków wynikających z art. 11 regulaminu pracowniczego. W tym kontekście argumentacja przedstawiona przez skarżącego na poparcie zarzutu pierwszego może zostać uwzględniona jedynie w przypadku, gdyby OUZU był zobowiązany do wydania decyzji na podstawie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego przed zbadaniem możliwości rozwiązania z nim umowy na warunkach przewidzianych w art. 47 WZIP. Tymczasem sąd Unii wielokrotnie orzekał, że nawet w wypadku naruszenia obowiązków mogącego uzasadnić rozwiązanie umowy o pracę z członkiem personelu tymczasowego nic nie zobowiązuje OUZU do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko temu pracownikowi, zamiast skorzystania z możliwości jednostronnego rozwiązania umowy przewidzianej w art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP (zob. podobnie wyroki: z dnia 7 lipca 2011 r., Longinidis/Cedefop, T‑283/08 P, EU:T:2011:338, pkt 100; z dnia 8 maja 2024 r., UF/Komisja, T‑24/23, EU:T:2024:293, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo). Prawdą jest, że po otrzymaniu sprawozdania sporządzonego po zakończeniu dochodzenia wszczętego na podstawie art. 2 załącznika IX do regulaminu pracowniczego OUZU jest zobowiązany do podjęcia jednego z trzech działań opisanych w art. 3 tego załącznika (zob. podobnie wyrok z dnia 12 grudnia 2024 r., DD/FRA, C‑587/21 P, EU:C:2024:1017, pkt 40). W niniejszej sprawie z pism OUZU z dni 7 września 2023 r. i 15 marca 2024 r., o których mowa w pkt 19 i 22 powyżej, wynika, że organ ten zamierza nadać dalszy bieg sprawozdaniu z dochodzenia zgodnie z art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, gdy ustalenia faktyczne władz belgijskich staną się ostateczne. Jednakże istnienie decyzji, którą należy wydać na podstawie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, nie stoi na przeszkodzie temu, by OUZU rozwiązał umowę na czas nieokreślony za wypowiedzeniem z zainteresowanym, zgodnie z art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP, jeżeli stwierdzi, że przedstawione mu informacje świadczą o utracie zaufania stanowiącej przeszkodę w kontynuowaniu stosunku pracy, i to niezależnie od kwestii, czy okoliczności te mogą również wskazywać na niedopełnienie przez zainteresowanego obowiązków wynikających z regulaminu pracowniczego. W związku z tym okoliczność rozwiązania umowy ze skarżącym na podstawie art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP nie stanowi naruszenia art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego. Ponadto skarżący przyznał na rozprawie, że akta sprawy, którymi dysponuje Sąd, nie zawierają obiektywnych, istotnych i spójnych przesłanek mogących wykazać, że zaskarżona decyzja została wydana wyłącznie lub w znacznej mierze w celu innym niż w niej wskazany, wobec czego nie można stwierdzić żadnego nadużycia władzy lub procedury (zob. podobnie wyrok z dnia 25 stycznia 2023 r., NS/Parlament, T‑805/21, niepublikowany, EU:T:2023:22, pkt 119 i przytoczone tam orzecznictwo). Wbrew temu, co twierdzi skarżący, wniosek ten nie pozbawia art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego skuteczności (effet utile). Rozwiązanie umowy z zainteresowanym nie stoi bowiem na przeszkodzie temu, by OUZU dokonał wyboru pomiędzy trzema opcjami przewidzianymi w art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, do czego ma on obowiązek najpóźniej w momencie, gdy ustalenia faktyczne władz belgijskich staną się ostateczne. Co najwyżej, jeżeli OUZU uważa, że czyny zarzucane skarżącemu są wystarczająco poważne, aby uzasadnić wszczęcie postępowania dyscyplinarnego po konsultacji z komisją dyscyplinarną lub bez przeprowadzania z nią konsultacji, zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) załącznika IX do regulaminu pracowniczego, jedynym skutkiem rozwiązania z nim umowy przed ewentualnym wszczęciem postępowania dyscyplinarnego jest ograniczenie wyboru kary, jaką OUZU będzie mógł w razie potrzeby nałożyć na skarżącego (zob. podobnie wyrok z dnia 26 kwietnia 2017 r., OU/Komisja, T‑569/16, EU:T:2017:285, pkt 35). Wobec powyższego zarzut pierwszy, dotyczący naruszenia art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego oraz nadużycia władzy lub procedury należy oddalić. W przedmiocie zarzutu czwartego dotyczącego naruszenia prawa do obrony Argumentacja skarżącego składa się w istocie z dwóch części, w których zarzuca on Parlamentowi, po pierwsze, naruszenie domniemania jego niewinności, a po drugie, brak wysłuchania go przed wydaniem zaskarżonej decyzji. – W przedmiocie części pierwszej zarzutu czwartego dotyczącej naruszenia prawa do poszanowania domniemania niewinności Skarżący utrzymuje, że rozwiązanie z nim umowy, komunikat prasowy z dnia 20 grudnia 2022 r. i usunięcie jego profilu ze schematu organizacyjnego grupy S&D opublikowanego w Internecie naruszają domniemanie jego niewinności. Parlament kwestionuje tę argumentację. Na wstępie, co się tyczy niezgodności z prawem publikacji komunikatu prasowego z dnia 20 grudnia 2022 r. i usunięcia profilu skarżącego ze schematu organizacyjnego w witrynie internetowej grupy S&D, wystarczy zauważyć, że akty te nie mają na celu przygotowania rozwiązania z nim umowy, a zatem jako takie nie mają związku z przedmiotem niniejszej skargi. W związku z tym nawet przy założeniu, że akty te są niezgodne z prawem, nie może to prowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Argumentacja ta jest zatem bezskuteczna. Co się tyczy kwestii, czy zaskarżona decyzja narusza domniemanie niewinności skarżącego, należy przypomnieć, że naruszenie zasady domniemania niewinności może wynikać z oświadczeń lub decyzji organów publicznych, które odzwierciedlają przekonanie, że dana osoba jest winna, które skłaniają opinię publiczną do przekonania o jej winie lub przesądzają o ocenie okoliczności faktycznych na szczeblu karnym (zob. podobnie wyrok z dnia 9 czerwca 2021 r., DI/EBC,T‑514/19, EU:T:2021:332, pkt 117 i przytoczone tam orzecznictwo). Skarżący przypomina w skardze, że orzecznictwo podkreśliło w tym względzie znaczenie wyboru terminów użytych przez organy publiczne. W tym względzie należy wziąć pod uwagę rzeczywiste znaczenie omawianych oświadczeń, a nie ich dosłowną formę, a także szczególne okoliczności, w jakich zostały one sformułowane (zob. wyrok z dnia 30 listopada 2022 r., KN/Parlament, T‑401/21, EU:T:2022:736, pkt 73 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie rozwiązanie umowy ze skarżącym wynika z niekwestionowanych okoliczności faktycznych, o których skarżący sam poinformował OUZU. Ponadto zaskarżona decyzja ogranicza się do stwierdzenia, że więź zaufania niezbędna do kontynuowania stosunku pracy przestała istnieć, bez rozstrzygania odrębnej kwestii, czy skarżący uchybił obowiązkom ciążącym na nim na mocy art. 11 regulaminu pracowniczego. W związku z tym decyzja ta nie przesądza o wyniku ewentualnego postępowania dyscyplinarnego i nie narusza sama w sobie jego prawa do poszanowania domniemania niewinności. Należy jeszcze sprawdzić, czy sformułowania użyte przez OUZU w celu uzasadnienia rozwiązania umowy ze skarżącym nie odzwierciedlają odczucia, że jest on winny, nie skłaniają opinii publicznej do przekonania o jego winie i nie przesądzają o ocenie okoliczności faktycznych na szczeblu karnym. Skarżący zapytany na rozprawie o to, jakie sformułowania użyte w zaskarżonej decyzji naruszały jego zdaniem domniemanie jego niewinności, ograniczył się do powołania się na ustęp zaskarżonej decyzji, w którym wspomniano o komunikacie prasowym z dnia 20 grudnia 2022 r., i do odesłania do sformułowań użytych w tym komunikacie prasowym, zgodnie z którymi pracownik tej grupy został zawieszony „w następstwie poważnego przewinienia związanego z toczącym się postępowaniem przygotowawczym”. Tymczasem w tym fragmencie zaskarżonej decyzji OUZU ogranicza się do wymienienia komunikatu prasowego z dnia 20 grudnia 2022 r., gdy podsumowuje argumenty skarżącego przywołane w jego uwagach na piśmie z dnia 20 lipca 2023 r., o których mowa w pkt 18 powyżej. Ponadto OUZU nie uwzględnił w tym komunikacie prasowym sformułowań użytych przez prezydium grupy S&D. Ten fragment zaskarżonej decyzji nie wskazuje zatem na żadne naruszenie domniemania niewinności skarżącego. W rezultacie należy oddalić część pierwszą zarzutu czwartego dotyczącą naruszenia prawa do poszanowania domniemania niewinności. – W przedmiocie części drugiej zarzutu czwartego dotyczącej naruszenia prawa do bycia wysłuchanym Skarżący utrzymuje, po pierwsze, że OUZU naruszył jego prawo do bycia wysłuchanym, ponieważ odmówił przekazania mu, pomimo ponawianych przez niego wniosków, istotnych dokumentów, na których opiera się zaskarżona decyzja. Po drugie, OUZU odmówił mu prawa do bycia wysłuchanym podczas spotkania. Po trzecie, nie miał dość czasu na przygotowanie uwag na piśmie, biorąc pod uwagę fakt, że tylko w dniach 11–17 lipca 2023 r. miał dostęp do poczty elektronicznej i że napotkał problem w uzyskaniu do niej dostępu przez cały dzień 14 lipca 2023 r. Parlament kwestionuje tę argumentację. Po pierwsze, nie można uwzględnić argumentacji skarżącego dotyczącej podnoszonej odmowy przez OUZU przekazania mu wszystkich dokumentów stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim bowiem w piśmie z dnia 31 maja 2023 r. OUZU poinformował skarżącego, że zamiar rozwiązania umowy z nim opierał się na informacjach, które on sam przekazał grupie S&D w dniu 16 grudnia 2022 r. Następnie w piśmie z dnia 10 lipca 2023 r. OUZU odpowiedział na wniosek skarżącego o udzielenie dostępu do wszystkich istotnych dokumentów, gdy potwierdził, że zamiar rozwiązania z nim umowy opiera się na okolicznościach faktycznych przedstawionych sekretarzowi generalnemu grupy S&D w dniu 16 grudnia 2022 r. Wreszcie w celu wykazania istnienia szkody dla reputacji grupy S&D OUZU załączył do tego pisma artykuły, które ukazały się we włoskiej prasie i wskazywały imiennie skarżącego jako jedną z osób uczestniczących w działaniach będących przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez władze belgijskie. Tymczasem w zaskarżonej decyzji OUZU potwierdził, że rozwiązanie umowy ze skarżącym wynikało jedynie z niemożności podtrzymania wzajemnego zaufania w świetle okoliczności faktycznych niekwestionowanych przez niego i naruszenia reputacji grupy S&D. W tych okolicznościach należy uznać, że skarżący dysponował wszystkimi informacjami istotnymi dla skutecznego przedstawienia uwag w przedmiocie zamiaru rozwiązania umowy przez OUZU. Po drugie, okoliczność, że skarżący nie został wysłuchany ustnie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie może świadczyć o naruszeniu jego prawa do bycia wysłuchanym. Z orzecznictwa wynika bowiem, że wykonanie prawa do bycia wysłuchanym może mieć miejsce w ramach ustnej lub pisemnej wymiany informacji zainicjowanej przez OUZU, czego wykazanie należy do tego organu (zob. podobnie wyroki: z dnia 30 listopada 2023 r., MG/EBI,C‑173/22 P, EU:C:2023:932, pkt 32; z dnia 3 czerwca 2015 r., BP/FRA,T‑658/13 P, EU:T:2015:356, pkt 54). W niniejszym przypadku OUZU wezwał skarżącego do przedstawienia uwag na piśmie na wypadek, gdyby nie mógł on uczestniczyć w przesłuchaniu, a w dniu 20 lipca 2023 r. skarżący przedstawił uwagi na piśmie w przedmiocie projektu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji nie może on zarzucać OUZU, że wydał tę decyzję bez jego uprzedniego wysłuchania. Wniosku tego nie podważa art. 19 ust. 2 ogólnych przepisów wykonawczych dotyczących konkursów i naboru, zatrudniania i zaszeregowania urzędników i innych pracowników Parlamentu, który wymaga, aby OUZU zaprosił zainteresowanego na rozmowę przed rozwiązaniem z nim umowy. OUZU rzeczywiście zaprosił skarżącego na rozmowę poprzedzającą rozwiązanie z nim stosunku pracy, i to trzykrotnie: w dniach 31 maja, 15 czerwca i 10 lipca 2023 r., z których to zaproszeń ten nie skorzystał ze względu na brak dyspozycyjności swojej adwokatki. W związku z tym brak ustnej wymiany informacji z powodów, których nie można przypisać administracji, nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Po trzecie, wbrew temu, co twierdzi skarżący, miał on wystarczająco dużo czasu na skuteczne przedstawienie uwag przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W okresie między dniem 31 maja 2023 r., kiedy to OUZU poinformował go o zamiarze rozwiązania z nim umowy, a dniem 15 września 2023 r., czyli dniem wydania zaskarżonej decyzji, skarżący został bowiem wysłuchany w ramach pisemnej wymiany informacji zainicjowanej przez OUZU i w tym okresie dysponował wystarczającym terminem na przedstawienie uwag w przedmiocie projektu decyzji o rozwiązaniu umowy i na przygotowanie obrony. Termin ten wydaje się wystarczający, tym bardziej że na okoliczności faktyczne leżące u podstaw rozwiązania umowy składają się fakty, o których skarżący dokładnie wiedział, ponieważ sam poinformował o nich swoich przełożonych. Okoliczność, że miał on dostęp do poczty elektronicznej jedynie w dniach 11–17 lipca 2023 r., podobnie jak fakt, że miał problemy z połączeniem przez cały dzień 14 lipca 2023 r., nie mogą podważyć tego stwierdzenia. Sześciodniowego okresu, w którym skarżący miał dostęp do poczty elektronicznej, nie można bowiem uznać za krótki. Ponadto nie twierdzi on, że wniósł o przedłużenie tego dostępu i że Parlament odrzucił ten wniosek. W każdym razie do skarżącego należało wyjaśnienie argumentów i okoliczności, na które mógłby się on powołać, gdyby dysponował dłuższym terminem, a w razie potrzeby wykazanie, że te argumenty i okoliczności mogłyby doprowadzić w jego przypadku do odmiennego rezultatu [zob. podobnie wyrok z dnia 3 lipca 2019 r., PT/EBI,T‑573/16, EU:T:2019:481, pkt 269 (niepublikowany) i przytoczone tam orzecznictwo], czego nie uczynił. Część drugą zarzutu czwartego dotyczącą naruszenia prawa do bycia wysłuchanym należy zatem oddalić. W konsekwencji zarzut czwarty dotyczący naruszenia prawa do obrony należy oddalić w całości. W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego oczywistych błędów w ocenie Skarżący utrzymuje, że zaskarżona decyzja opiera się na oczywiście błędnych podstawach. Przede wszystkim OUZU niesłusznie uznał, że przyjął prezent ze źródła spoza Parlamentu, ponieważ prezent ten pochodził od jego współpracownika i skarżący nie mógł racjonalnie wiedzieć, że ten ostatni miał był skorumpowany. Zatem fakt otrzymania dwóch biletów na mecz piłkarski nie może być postrzegany przez opinię publiczną jako stanowiący konflikt interesów lub brak niezależności. Następnie nic nie pozwala domniemywać, że podróż do Kataru oferowana przez jego współpracownika miała na celu nagradzanie jego pracy w Parlamencie, w szczególności ze względu na fakt, że nie miał on możliwości wpływania na proces decyzyjny. Wręcz przeciwnie, przy sporządzaniu projektu Rezolucji w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka w związku z Mistrzostwami Świata w Piłce Nożnej w Katarze sformułował szereg krytycznych uwag w tym względzie. Wreszcie istnieje sprzeczność między zaskarżoną decyzją, która zdaniem OUZU opiera się na ustalonych okolicznościach faktycznych potwierdzających utratę zaufania, a decyzją o zawieszeniu wydania decyzji na podstawie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego ze względu na to, że okoliczności faktyczne nie zostały jeszcze wystarczająco udowodnione. Parlament kwestionuje tę argumentację. W tym względzie zgodnie z orzecznictwem istnienie stosunku zaufania nie opiera się na obiektywnych elementach i z natury rzeczy nie podlega kontroli sądowej, a Sąd nie może zastąpić oceny administracji własną oceną. Jednak w zakresie, w jakim instytucja jest zobowiązana wyjaśnić powody, które doprowadziły do utraty zaufania, powołując się na konkretne okoliczności faktyczne, sąd Unii powinien sprawdzić, czy uzasadnienie to opiera się na prawidłowych ustaleniach faktycznych (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 października 2022 r., CE/Komitet Regionów, C‑539/21 P, niepublikowany, EU:C:2022:840, pkt 110; z dnia 8 maja 2024 r., UF/Komisja, T‑24/23, EU:T:2024:293, pkt 58). W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje, że okoliczności faktyczne, na których opiera się zaskarżona decyzja, są prawdziwe. W tym względzie ustalono, że kilka dni po przyjęciu rezolucji z dnia 24 listopada 2022 r. skarżący przyjął prezent od współpracownika, na który składały się dwa bilety na mecz Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej i że udał się ze swoją partnerką do Kataru w dniach 8–11 grudnia 2022 r., aby obejrzeć ten mecz piłki nożnej na żywo. Ponadto koszty podróży i zakwaterowania zostały pokryte przez tego współpracownika. Podobnie bezsporne jest, że skarżący poinformował swoich przełożonych o tej podróży dopiero w dniu 16 grudnia 2022 r., czyli tydzień po podaniu do wiadomości publicznej dochodzenia prowadzonego przez władze belgijskie. W odniesieniu do obowiązków pełnionych przez skarżącego w grupie S&D OUZU nie popełnił oczywistego błędu w ocenie, gdy uznał, że jego zachowanie mogło być postrzegane przez opinię publiczną jako brak niezależności od wpływu ze źródeł spoza grupy S&D, a tym samym mogło naruszyć reputację tej grupy politycznej. Tymczasem w takim otoczeniu politycznym utrata zaufania może faktycznie wynikać z naruszenia reputacji grupy politycznej, w której zainteresowany sprawuje swoje obowiązki. Ponadto należy jeszcze podkreślić, że niektóre artykuły prasowe wymieniające nazwisko skarżącego w związku ze skandalem „Qatargate” zostały opublikowane przed dniem 16 grudnia 2022 r., czyli zanim poinformował on przełożonych o swoim pobycie w Katarze i warunkach, na jakich udał się do tego państwa, w związku z czym prezydium grupy S&D nie popełniło również oczywistego błędu w ocenie, gdy uznało, że na więź zaufania miało wpływ to, iż skarżący zwlekał z poinformowaniem przełożonych o rozpatrywanych okolicznościach faktycznych. W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż OUZU popełnił oczywisty błąd w ocenie, gdy stwierdził nieodwracalną utratę zaufania. Wniosku tego nie podważają argumenty skarżącego. Po pierwsze, okoliczność, że prezent, który przyjął skarżący, nie pochodzi od „osoby spoza” Parlamentu, nie ma wpływu na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, która nie zarzuca skarżącemu naruszenia art. 11 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego. Ponadto, nawet jeśli akredytowany asystent parlamentarny, który zaoferował skarżącemu sporny prezent, jest członkiem personelu Parlamentu, to jednak skarżący nie mógł racjonalnie uznać, że zaoferowany mu prezent pochodził od samej instytucji jako pracodawcy. Po drugie, bez znaczenia jest również okoliczność, że zaakceptowany przez niego prezent nie ma na celu nagradzania go za jego pracę. OUZU nie oparł się bowiem również na tym stwierdzeniu, aby dojść do wniosku o utracie zaufania. Po trzecie, ponieważ postępowanie w sprawie rozwiązania umowy z członkiem personelu tymczasowego za wypowiedzeniem nie ma tego samego przedmiotu co postępowanie dyscyplinarne, nie jest wewnętrznie sprzeczne stwierdzenie, że okoliczności faktyczne, na których opiera się zaskarżona decyzja, są wystarczająco wykazane, aby stwierdzić utratę zaufania, przy jednoczesnym uznaniu, że należy zawiesić wydanie decyzji na podstawie art. 3 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, aby móc uwzględnić ustalenia faktyczne dokonane przez władze belgijskie przed podjęciem decyzji o dalszym biegu dochodzenia administracyjnego wszczętego na podstawie art. 2 tego załącznika. W świetle powyższego zarzut drugi dotyczący oczywistych błędów w ocenie należy oddalić. W przedmiocie zarzutu trzeciego dotyczącego naruszenia zasady proporcjonalności Skarżący utrzymuje, że rozwiązanie z nim umowy jest środkiem nieproporcjonalnym, biorąc pod uwagę fakt, że działał on w dobrej wierze, niezwłocznie informując swoich przełożonych o okolicznościach faktycznych i w pełni współpracując z władzami belgijskimi. Parlament kwestionuje tę argumentację. W tym względzie wystarczy przypomnieć, że jeżeli badanie zachowania członka personelu tymczasowego prowadzi OUZU do uznania, że zaufanie niezbędne do kontynuowania stosunku pracy zostaje utracone, organ ten ma prawo rozwiązać z nim umowę zgodnie z art. 47 lit. c) ppkt (i) WZIP [zob. podobnie wyroki: z dnia 29 kwietnia 2004 r., Parlament/Reynolds, C‑111/02 P, EU:C:2004:265, pkt 56; z dnia 21 czerwca 2023 r., UG/Komisja, T‑571/17 RENV, EU:T:2023:351, pkt 384 (niepublikowany)]. Ponieważ OUZU nie popełnił oczywistego błędu w ocenie ani nie nadużył władzy, gdy uznał, że zaufanie zostało ostatecznie utracone, mógł rozwiązać umowę ze skarżącym bez naruszenia zasady proporcjonalności. Zarzut trzeci dotyczący naruszenia zasady proporcjonalności należy zatem oddalić. W przedmiocie zarzutu szóstego dotyczącego naruszenia obowiązku dbałości Skarżący utrzymuje, że OUZU nie wziął pod uwagę wpływu, jaki zaskarżona decyzja miała wywrzeć na jego perspektywy zatrudnienia, jego stan zdrowia, dobre imię, a także na jego sytuację zawodową i finansową. Parlament kwestionuje tę argumentację. W niniejszej sprawie, chociaż interes pracownika w utrzymaniu stanowiska nie może sam w sobie uniemożliwić rozwiązania z nim umowy, to jednak obowiązek dbałości ciążący na OUZU wobec jego pracowników wymaga od niego uwzględnienia osobistego interesu zainteresowanego (zob. podobnie wyrok z dnia 10 października 2014 r., EMA/BU, T‑444/13 P, EU:T:2014:865, pkt 35, 36). W tym względzie z zaskarżonej decyzji wynika, że OUZU wykroczył nawet poza to, czego wymaga obowiązek dbałości, ponieważ zbadał przedstawioną przez skarżącego w jego uwagach na piśmie propozycję znalezienia rozwiązania alternatywnego wobec rozwiązania z nim umowy, oceniając, czy przeniesienie na inne stanowisko w ramach grupy S&D mogło przywrócić więź zaufania. Takie badanie wystarczy, aby wykazać, że OUZU wziął pod uwagę osobisty interes skarżącego w utrzymaniu go na stanowisku. Czyniąc to, OUZU dokonał wyważenia wchodzących w grę interesów, co wiązało się z obowiązkiem dbałości wobec skarżącego. Zarzut szósty, dotyczący naruszenia obowiązku dbałości, należy zatem oddalić, a w konsekwencji żądanie stwierdzenia nieważności należy oddalić w całości. W przedmiocie roszczeń odszkodowawczych Skarżący domaga się naprawienia szkody majątkowej, jaką poniósł, i krzywdy, jakiej doznał w wyniku wydania zaskarżonej decyzji. Parlament kwestionuje tę argumentację. Zważywszy, że badanie żądań stwierdzenia nieważności nie wykazało żadnej niezgodności z prawem, której dopuścił się OUZU, przyjmując zaskarżoną decyzję, pierwsza przesłanka powstania odpowiedzialności Parlamentu, dotycząca bezprawności zarzucanego mu zachowania, nie została spełniona. W związku z tym żądania odszkodowawcze należy oddalić jako bezzasadne bez konieczności badania ich dopuszczalności (zob. pkt 25 powyżej) lub innych przesłanek powstania odpowiedzialności Parlamentu dotyczących istnienia szkody i związku przyczynowego między tą szkodą a zarzucanym bezprawnym działaniem. W świetle powyższego skargę należy oddalić w całości. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponadto zgodnie z art. 135 § 2 regulaminu postępowania Sąd może obciążyć stronę, nawet jeśli ta wygrała sprawę, częścią lub całością kosztów postępowania, jeżeli jest to uzasadnione jej postępowaniem, również przed wniesieniem skargi, w szczególności jeżeli strona przeciwna poniosła koszty, które zdaniem Sądu wynikały z działania tej pierwszej strony niemającego uzasadnienia lub podjętego w złej wierze. W rozpoznawanej sprawie skarżący przegrał w zakresie wszystkich żądań i nie uściślił, jakie „działanie” Parlamentu zmusiło go do wniesienia niniejszej skargi. Należy wobec tego zgodnie z żądaniem Parlamentu obciążyć go kosztami postępowania.   Z powyższych względów SĄD (piąta izba) orzeka, co następuje:   1) Skarga zostaje oddalona.   2) EO zostaje obciążony kosztami postępowania.   Svenningsen Mac Eochaidh Stancu Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 11 czerwca 2025 r. Podpisy ( *1 ) Język postępowania: angielski.