T-381/14
PostanowienieTSUE2016-06-10CELEX: 62014TO0381(03)ECLI:EU:T:2016:361
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy termin do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności środków ograniczających, gdy powiadomienie następuje poprzez publikację ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z powodu nieznanego adresu, powinien być liczony z uwzględnieniem czternastodniowego wydłużenia terminu przewidzianego w art. 102 § 1 regulaminu postępowania z 1991 r.?
2. Czy Rada Unii Europejskiej popełnia oczywisty błąd w ocenie, umieszczając nazwisko osoby na liście objętej środkami ograniczającymi, jeśli opiera się jedynie na ogólnym piśmie od władz krajowych, które nie zawiera konkretnych informacji o zarzucanych czynach i indywidualnej odpowiedzialności?Ratio decidendi
Sąd orzekł, że skarga jest dopuszczalna, ponieważ termin do jej wniesienia, w przypadku pośredniego powiadomienia poprzez publikację w Dzienniku Urzędowym, musi być wydłużony o czternaście dni zgodnie z art. 102 § 1 regulaminu postępowania z 1991 r., co zapewnia skuteczną ochronę sądową. W kwestii merytorycznej Sąd stwierdził, że Rada popełniła oczywisty błąd w ocenie, ponieważ oparła decyzję o umieszczeniu skarżącego na liście sankcyjnej na ogólnym piśmie od ukraińskich władz, które jedynie wskazywało na prowadzenie dochodzenia, bez podania konkretnych czynów lub dowodów indywidualnej odpowiedzialności. Rada nie sprostała zatem ciężarowi dowodu, że podstawa faktyczna była wystarczająco solidna i precyzyjna.Stan faktyczny
Viktor Pavlovych Pshonka, były prokurator generalny Ukrainy, został objęty środkami ograniczającymi (zamrożenie środków finansowych) na mocy decyzji Rady 2014/119/WPZiB i rozporządzenia (UE) nr 208/2014 w związku z sytuacją na Ukrainie. Jego nazwisko umieszczono w wykazie z uzasadnieniem, że wszczęto wobec niego postępowanie karne na Ukrainie w sprawie przestępstw związanych ze sprzeniewierzeniem ukraińskich funduszy publicznych i ich nielegalnym przesyłaniem poza Ukrainę. Rada oparła się na piśmie z dnia 3 marca 2014 r. od biura prokuratora generalnego Ukrainy. Skarżący zakwestionował te akty, twierdząc, że nie ma wystarczająco solidnej podstawy faktycznej dla jego umieszczenia na liście, a także że jego skarga została wniesiona w terminie.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdza się nieważność decyzji Rady 2014/119/WPZiB z dnia 5 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie oraz rozporządzenia Rady (UE) nr 208/2014 z dnia 5 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie w zakresie, w jakim akty te dotyczą Viktora Pavlovycha Pshonki.
2. Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona, poza własnymi kosztami, również kosztami poniesionymi przez V. Pshonkę.
3. Komisja Europejska pokrywa własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
POSTANOWIENIE SĄDU (dziewiąta izba)
z dnia 10 czerwca 2016 r. (
*1
)
„Skarga o stwierdzenie nieważności — Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa — Środki ograniczające przyjęte w związku z sytuacją na Ukrainie — Zamrożenie środków finansowych — Wykaz osób, podmiotów i organów, w odniesieniu do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych — Ujęcie nazwiska skarżącego — Termin do wniesienia skargi — Dopuszczalność — Dowód zasadności umieszczenia w wykazie — Skarga oczywiście zasadna”
W sprawie T‑381/14
Viktor Pavlovych Pshonka, zamieszkały w Moskwie (Rosja), reprezentowany przez adwokatów C. Constantinę oraz J.-M. Reymonda,
strona skarżąca,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, reprezentowanej przez V. Piessevaux oraz A. Vitra, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranej przez
Komisję Europejską, reprezentowaną przez S. Bartelt oraz D. Gauci, działające w charakterze pełnomocników,
interwenient,
mającej za przedmiot wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Rady 2014/119/WPZiB z dnia 5 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2014, L 66, s. 26; sprostowania Dz.U. 2014, L 70, s. 35; Dz.U. 2014, L 350, s. 15) i rozporządzenia Rady (UE) nr 208/2014 z dnia 5 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2014, L 66, s. 1; sprostowania Dz.U. 2014, L 70, s. 36; Dz.U. 2014, L 350, s. 15) w zakresie, w jakim dotyczą one skarżącego,
SĄD (dziewiąta izba),
w składzie: G. Berardis (sprawozdawca), prezes, O. Czúcz i A. Popescu, sędziowie,
sekretarz: E. Coulon,
wydaje następujące
Postanowienie
Okoliczności powstania sporu
Niniejsza sprawa wpisuje się w ramy systemu środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie.
Skarżący, Viktor Pavlovych Pshonka, jest byłym prokuratorem generalnym Ukrainy.
W dniu 5 marca 2014 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła na podstawie art. 29 TUE decyzję 2014/119/WPZiB w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2014, L 66, s. 26; sprostowania Dz.U. 2014, L 70, s. 35; Dz.U. 2014, L 350, s. 15, zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”).
Artykuł 1 ust. 1 i 2 zaskarżonej decyzji przewiduje:
„1. Zamrożone zostają wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu, dyspozycji lub pod kontrolą wymienionych w załączniku osób wskazanych jako odpowiedzialne za defraudację ukraińskich funduszy państwowych oraz osób odpowiedzialnych za naruszenia praw człowieka na Ukrainie, a także osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów z nimi powiązanych.
2. Nie udostępnia się – bezpośrednio ani pośrednio – wymienionym w załączniku osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani na ich rzecz, żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych”.
Szczegółowe zasady stosowania środków ograniczających zostały określone w kolejnych ustępach tego artykułu.
W tym samym dniu Rada przyjęła na podstawie art. 215 ust. 2 TFUE rozporządzenie (UE) nr 208/2014 w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie (Dz.U. 2014, L 66, s. 1; sprostowania Dz.U. 2014, L 70, s. 36; Dz.U. 2014, L 350, s. 15, zwane dalej „zaskarżonym rozporządzeniem”).
Zgodnie z zaskarżoną decyzją zaskarżone rozporządzenie nakłada obowiązek stosowania spornych środków ograniczających i określa szczegółowe zasady stosowania tych środków ograniczających, co do istoty w sposób identyczny jak rzeczona decyzja.
Nazwiska osób, których dotyczą zaskarżona decyzja i zaskarżone rozporządzenie, znajdują się w wykazie zawartym w załączniku do rzeczonej decyzji i w załączniku I do rzeczonego rozporządzenia (zwanym dalej „wykazem”) wraz, między innymi, z uzasadnieniem ich umieszczenia.
Nazwisko skarżącego pojawiło się w wykazie wraz z danymi identyfikacyjnymi „były prokurator generalny Ukrainy” i następującym uzasadnieniem:
„Osoba, wobec której wszczęto na Ukrainie postępowanie karne, aby przeprowadzić dochodzenie w sprawie przestępstw powiązanych ze sprzeniewierzeniem ukraińskich środków publicznych i ich nielegalnym przesyłaniem poza Ukrainę”.
W dniu 6 marca 2014 r. Rada opublikowała w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie skierowane do osób, wobec których mają zastosowanie środki ograniczające przewidziane w zaskarżonej decyzji i w zaskarżonym rozporządzeniu (Dz.U. 2014, C 66, s. 1). Zgodnie z tym ogłoszeniem „zainteresowane osoby mogą […] złożyć wniosek do Rady (wraz z dokumentami uzupełniającymi) o ponowne rozpatrzenie decyzji o umieszczeniu ich w […] wykazie […]”. Ogłoszenie zwraca również uwagę zainteresowanych osób „na to, że mogą one zaskarżyć decyzję Rady do Sądu […] zgodnie z warunkami określonymi w art. 275 akapit drugi [TFUE] oraz w art. 263 akapity czwarty i szósty [TFUE]”.
Zaskarżona decyzja została zmieniona decyzją Rady (WPZiB) 2015/143 z dnia 29 stycznia 2015 r. zmieniającą decyzję 2014/119 (Dz.U. 2015, L 24, s. 16), która weszła w życie w dniu 31 stycznia 2015 r. Jeżeli chodzi o kryteria wskazania osób, których dotyczą sporne środki ograniczające, z art. 1 rzeczonej decyzji wynika, że art. 1 ust. 1 zaskarżonej decyzji otrzymuje następujące brzmienie:
„1. Zamrożone zostają wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu, dyspozycji lub pod kontrolą wymienionych w załączniku osób wskazanych jako odpowiedzialne za defraudację ukraińskich funduszy państwowych oraz osób odpowiedzialnych za naruszenia praw człowieka na Ukrainie, a także osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów z nimi powiązanych, zgodnie z wykazem zamieszczonym w załączniku.
Do celów niniejszej decyzji do osób wskazanych jako odpowiedzialne za defraudację ukraińskich funduszy państwowych zalicza się osoby, wobec których organy ukraińskie wszczęły dochodzenie:
a)
za defraudację ukraińskich funduszy lub aktywów państwowych lub za współudział w tych działaniach; lub
b)
za wykorzystywanie stanowiska przez osobę piastującą funkcję publiczną, aby uzyskać nieuzasadnione korzyści dla siebie lub osoby trzeciej, a przez to spowodować stratę w ukraińskich funduszach lub aktywach państwowych, lub za współudział w tych działaniach”.
Rozporządzenie Rady (UE) 2015/138 z dnia 29 stycznia 2015 r. zmieniające rozporządzenie nr 208/2014 (Dz.U. 2015, L 24, s. 1) wprowadziło w nim zmiany zgodnie z decyzją 2015/143.
Zaskarżona decyzja i zaskarżone rozporządzenie zostały następnie zmienione decyzją Rady (WPZiB) 2015/364 z dnia 5 marca 2015 r. zmieniającą decyzję 2014/119 (Dz.U. 2015, L 62, s. 25) i rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2015/357 z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie wykonania rozporządzenia nr 208/2014 (Dz.U. 2015, L 62, s. 1). Decyzją 2015/364 zmieniono art. 5 zaskarżonej decyzji, przedłużając stosowanie środków ograniczających względem skarżącego do dnia 6 marca 2016 r. W konsekwencji załącznik I do zaskarżonego rozporządzenia został zastąpiony rozporządzeniem wykonawczym 2015/357.
Na podstawie tych aktów nazwisko skarżącego zostało pozostawione w wykazie wraz z danymi identyfikacyjnymi „były prokurator generalny Ukrainy” i nowym, następującym uzasadnieniem:
„Osoba, wobec której władze Ukrainy wszczęły postępowanie karne w sprawie sprzeniewierzenia środków publicznych lub mienia publicznego”.
Skarżący nie wniósł skargi przeciwko tym ostatnim aktom.
Przebieg postępowania i żądania stron
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 30 maja 2014 r. skarżący wniósł niniejszą skargę.
Odrębnym pismem, złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 9 września 2014 r., Rada podniosła na podstawie art. 114 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem z dnia 2 maja 1991 r. zarzut niedopuszczalności.
Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniach 19 i 29 września 2014 r. Komisja Europejska i Ukraina wniosły o dopuszczenie ich do sprawy w charakterze interwenientów popierających żądania Rady.
Jednakże pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 24 grudnia 2014 r. Ukraina poinformowała Sąd o cofnięciu swego wniosku o dopuszczenie do sprawy w charakterze interwenienta.
Postanowieniem Sądu (dziewiąta izba) z dnia 7 stycznia 2015 r. zarzut niedopuszczalności został pozostawiony do rozstrzygnięcia w orzeczeniu końcowym zgodnie z art. 114 § 4 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r.
W dniu 24 lutego 2015 r. Rada złożyła odpowiedź na skargę. Skarżący nie złożył repliki.
Postanowieniem z dnia 11 marca 2015 r. prezes dziewiątej izby Sądu wykreślił Ukrainę jako interwenienta.
Postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r. prezes dziewiątej izby Sądu dopuścił interwencję Komisji. Interwenientka złożyła swe uwagi, a Rada odpowiedziała na nie w wyznaczonym terminie. Skarżący, w piśmie z dnia 3 lipca 2015 r., odstąpił od złożenia swoich uwag.
Pismem z dnia 16 lipca 2015 r. sekretarz Sądu poinformował strony o zamknięciu pisemnego etapu postępowania.
W piśmie zawierającym uzasadnienie, złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 17 sierpnia 2015 r., Rada, na podstawie art. 106 regulaminu postępowania przed Sądem, wniosła o wysłuchanie jej w ramach ustnego etapu postępowania.
W piśmie z dnia 20 listopada 2015 r. sekretarz Sądu zwrócił się do stron o wyrażenie stanowiska w przedmiocie możliwości zastosowania w sprawie art. 132 regulaminu postępowania w świetle wyroku z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806), którym Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i zaskarżonego rozporządzenia w zakresie, w jakim akty te dotyczyły skarżącego w tamtej sprawie. Strony odpowiedziały na to pismo w wyznaczonych terminach.
Skarżący wnosi zasadniczo do Sądu o:
—
oddalenie zarzutu niedopuszczalności;
—
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i zaskarżonego rozporządzenia w zakresie, w jakim akty te go dotyczą;
—
obciążenie Rady kosztami postępowania.
Rada wnosi do Sądu o:
—
tytułem żądania głównego – odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej;
—
tytułem żądania subsydiarnego – oddalenie skargi jako bezzasadnej;
—
obciążenie skarżącego kosztami postępowania.
Komisja wnosi o oddalenie skargi.
Co do prawa
Zgodnie z art. 132 regulaminu postępowania, jeżeli Trybunał lub Sąd orzekały już w przedmiocie jednej lub wielu kwestii prawnych identycznych z kwestiami podniesionymi w zarzutach skargi, i Sąd uznał, że okoliczności faktyczne zostały ustalone, może on, po zamknięciu pisemnego etapu postępowania, po zapoznaniu się ze stanowiskiem stron, stwierdzić w drodze postanowienia z uzasadnieniem zawierającego odniesienie do właściwego orzecznictwa, że skarga jest oczywiście zasadna.
W niniejszej sprawie Rada w odrębnym piśmie podniosła zarzut niedopuszczalności, który – choć pozostawiony do rozstrzygnięcia w orzeczeniu końcowym – pozostaje w gestii Sądu. Ten zaś, uznając, że akta sprawy wystarczająco wyjaśniają okoliczności zawisłej przed nim sprawy, postanawia rozstrzygnąć ją bez dalszych czynności procesowych.
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności podniesionego przez Radę
Rada podnosi, że niniejsza skarga na zaskarżoną decyzję i zaskarżone rozporządzenie jest niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona po terminie. Bardziej szczegółowo, przypominając treść art. 263 akapit szósty TFUE oraz powołując się na wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada (od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258), Rada twierdzi, że dwumiesięczny termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg od dnia powiadomienia skarżącego o decyzji o umieszczeniu jego nazwiska w wykazie, co nastąpiło w drodze opublikowania ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (zob. pkt 10 powyżej), jako że Radzie nie był znany adres skarżącego.
W tej kwestii twierdzi ona, że art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r., zgodnie z którym termin do wniesienia skargi rozpoczyna bieg od upływu czternastego dnia następującego po dniu opublikowania aktu, ma zastosowanie wyłącznie wówczas, kiedy termin do zaskarżenia danego aktu rozpoczyna bieg z chwilą opublikowania rzeczonego aktu, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Ponadto z wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada (od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258) wynika jej zdaniem, że jeżeli zainteresowane osoby i podmioty zostały powiadomione o środku poprzez opublikowanie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, to osoby te lub podmioty nie mogą powoływać się na tę publikację w celu opóźnienia początku biegu terminu do wniesienia skargi.
Tym samym dwumiesięczny termin do wniesienia skargi określony w art. 263 akapit szósty TFUE, przedłużony o zryczałtowany dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość określony w art. 102 § 2 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r., upłynął zdaniem Rady w dniu 16 maja 2014 r. Rozpatrywana skarga, złożona w dniu 30 maja 2014 r., jest zatem jej zdaniem niedopuszczalna.
Skarżący nie zgadza się z argumentacją Rady i twierdzi, że skarga nie została wniesiona po terminie.
Przede wszystkim należy przypomnieć, że zgodnie z art. 263 akapit szósty TFUE skarga o stwierdzenie nieważności powinna być wniesiona w terminie dwóch miesięcy liczonym, stosownie do przypadku, od daty publikacji aktu lub jego notyfikowania skarżącemu lub, w razie ich braku, od daty powzięcia przez skarżącego wiadomości o tym akcie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada skutecznej ochrony sądowej oznacza, że organ Unii Europejskiej, który wydał akt powodujący nałożenie środków ograniczających na osobę lub podmiot, informuje zainteresowaną osobę lub zainteresowany podmiot o powodach wydania owego aktu w miarę możliwości albo w chwili jego przyjmowania, albo przynajmniej jak najszybciej po jego przyjęciu, w celu umożliwienia tej osobie lub temu podmiotowi skorzystania w terminie z prawa do wniesienia skargi (zob. wyrok z dnia 16 listopada 2011 r., Bank Melli Iran/Rada, C‑548/09 P, EU:C:2011:735, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).
Taka sytuacja wynika ze szczególnej natury aktów nakładających środki ograniczające na daną osobę lub dany podmiot, które to akty są podobne zarówno do aktów o charakterze ogólnym, ponieważ zabraniają adresatom określonym w sposób ogólny i abstrakcyjny w szczególności udostępniania środków finansowych i zasobów gospodarczych osobom i podmiotom wymienionym w wykazach zawartych w załącznikach do tych aktów, jak również do zbioru indywidualnych decyzji stosowanych wobec takich osób i podmiotów (zob. wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada, od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
W rozpatrywanym przypadku zasada skutecznej ochrony sądowej została skonkretyzowana w art. 2 ust. 2 zaskarżonej decyzji i w art. 14 ust. 2 zaskarżonego rozporządzenia, które stanowią, że Rada powiadamia daną osobę lub dany podmiot o swojej decyzji, w tym o uzasadnieniu umieszczenia w wykazie osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi, bądź bezpośrednio – gdy adres jest znany – bądź w drodze opublikowania ogłoszenia, umożliwiając takiej osobie lub takiemu podmiotowi zgłoszenie uwag.
Tak więc termin do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności aktu nakładającego na daną osobę lub dany podmiot środki ograniczające zaczyna biec dopiero bądź od dnia indywidualnego powiadomienia zainteresowanego o tym akcie, jeżeli jego adres jest znany, bądź poczynając od publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w wypadku przeciwnym (zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada, od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258, pkt 59–62).
W tej kwestii należy uściślić, że Rada nie ma swobody arbitralnego wyboru sposobu powiadomienia zainteresowanych osób o swoich decyzjach. Z pkt 61 wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada (od C‑478/11 P do C‑482/32 P, EU:C:2013:258) wynika bowiem, że zamiarem Trybunału było zezwolenie na pośrednie powiadamianie o aktach, nakładających środki ograniczające poprzez opublikowanie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej jedynie w przypadku niemożności dokonania przez Radę powiadomienia indywidualnego. Przyjęcie odmiennego wniosku umożliwiłoby Radzie uchylenie się w łatwy sposób od ciążącego na niej obowiązku powiadomienia (wyroki z dnia 3 lipca 2014 r.: Zanjani/Rada, T‑155/13, niepublikowany, EU:T:2014:605, pkt 36; Sorinet Commercial Trust Bankers/Rada, T‑157/13, niepublikowany, EU:T:2014:606, pkt 38; Sharif University of Technology/Rada, T‑181/13, niepublikowany, EU:T:2014:607, pkt 31).
Ponadto możliwe jest przyjęcie, że Rada nie ma możliwości indywidualnego powiadomienia osoby fizycznej lub prawnej lub podmiotu o akcie dotyczącym środków ograniczających, które ich dotyczą, albo w wypadku, gdy adres tej osoby lub podmiotu nie jest publicznie znany i nie został Radzie podany, albo w wypadku, gdy powiadomienie wysłane na adres, którym dysponuje Rada, nie powiodło się pomimo działań, które przedsięwzięła z wszelką należytą starannością, aby dokonać takiego powiadomienia (wyrok z dnia 5 listopada 2014 r., Mayaleh/Rada, T‑307/12 i T‑408/13, EU:T:2014:926, pkt 61).
W niniejszej sprawie Rada twierdzi, że w chwili przyjmowania zaskarżonej decyzji i zaskarżonego rozporządzenia adres skarżącego nie był jej znany, czemu skarżący nie zaprzecza.
Skoro Rada nie miała innej możliwości niż powiadomienie o umieszczeniu nazwiska skarżącego w wykazie poprzez opublikowanie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, data opublikowania tego ogłoszenia stanowi początek biegu terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie.
Co się tyczy obliczania tego terminu, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r., jeżeli termin do zaskarżenia aktu wydanego przez instytucję biegnie od dnia opublikowania tego aktu, termin ten zaczyna biec, począwszy od upływu czternastego dnia następującego po dniu opublikowania tego aktu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z przepisami art. 102 § 2 rzeczonego regulaminu termin ten powinien zostać przedłużony o zryczałtowany dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość.
W tym kontekście argument Rady, zgodnie z którym art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, nie może zostać uwzględniony.
Przede wszystkim z brzmienia art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. wynika, że wydłużenie terminu o czternaście dni stosuje się do aktów, dla których termin do wniesienia skargi zaczyna biec od dnia ich opublikowania, co wyłącza z jego zakresu zastosowania wyłącznie akty podlegające notyfikacji. Przepis ten nie wprowadza bowiem żadnego rozróżnienia co do rodzaju aktu publikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Można zatem wywieść stąd wniosek, że jeżeli dany akt podlega opublikowaniu, a data opublikowania stanowi początek biegu terminu do wniesienia skargi przewidzianego w art. 263 akapit szósty TFUE, to wówczas ma zastosowanie art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. (zob. podobnie wyroki z dnia 3 lipca 2014 r.: Zanjani/Rada, T‑155/13, niepublikowany, EU:T:2014:605, pkt 40, 41; Sorinet Commercial Trust Bankers/Rada, T‑157/13, niepublikowany, EU:T:2014:606, pkt 42, 43).
Następnie należy wskazać, że celem czternastodniowego terminu określonego w art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. jest zagwarantowanie zainteresowanym osobom wystarczającego czasu do celów zaskarżenia aktów opublikowanych i w konsekwencji poszanowania ich prawa do skutecznej ochrony sądowej, ustanowionego w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (wyrok z dnia 26 września 2013 r., PPG i SNF/ECHA, C‑625/11 P, EU:C:2013:594, pkt 35).
Ponadto należy zauważyć, że opublikowanie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenia dotyczącego umieszczenia w wykazie nazwisk osób i nazw podmiotów, wobec których zastosowano środki ograniczające, nie może być zrównane z notyfikowaniem tych środków zainteresowanym osobom i podmiotom. W wypadku notyfikowania aktu można domniemywać, że został on udostępniony adresatowi w dniu notyfikowania. Nie jest tak jednak, w sytuacji gdy akty o charakterze indywidualnym, takie jak środki ograniczające, są podawane do wiadomości zainteresowanych osób i podmiotów pośrednio, poprzez opublikowanie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. I tak art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. przewiduje czternastodniowy termin, po którego upływie można racjonalnie domniemywać, że Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej jest rzeczywiście dostępny we wszystkich państwach Unii Europejskiej i w państwach trzecich. Dlatego przewidziane w tym przepisie wydłużenie terminu o czternaście dni powinno być stosowane do wszystkich aktów podawanych do wiadomości w drodze opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, w tym do aktów o charakterze indywidualnym podawanych do wiadomości zainteresowanych osób poprzez opublikowanie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (wyroki z dnia 3 lipca 2014 r.: Zanjani/Rada, T‑155/13, niepublikowany, EU:T:2014:605, pkt 42, 43; Sorinet Commercial Trust Bankers/Rada, T‑157/13, niepublikowany, EU:T:2014:606, pkt 44, 45).
Wreszcie z orzecznictwa wynika, że stosowanie art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. odpowiada celowi prawa zainteresowanych do powiadomienia ich o zastosowanych wobec nich środków ograniczających, w stosownym przypadku poprzez opublikowanie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (wyroki z dnia 3 lipca 2014 r.: Zanjani/Rada, T‑155/13, niepublikowany, EU:T:2014:605, pkt 44; Sorinet Commercial Trust Bankers/Rada, T‑157/13, niepublikowany, EU:T:2014:606, pkt 46).
Jeżeli bowiem adresy osób lub podmiotów objętych środkami ograniczającymi nie są znane lub bezpośrednie powiadomienie ich o tych środkach nie jest możliwe, poddanie pośredniego – poprzez opublikowanie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej – podania takich środków do wiadomości, reżimowi obliczania terminów mającemu zastosowanie do indywidualnych doręczeń, pozbawiłoby zainteresowanych wydłużenia o czternaście dni terminu do wniesienia skargi, przewidzianego w art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r., a jednocześnie nie mogliby oni korzystać z gwarancji wynikających z bezpośredniego podania do wiadomości. W tych okolicznościach obowiązek pośredniego podania do wiadomości środków ograniczających poprzez opublikowanie ogłoszenia, który ma zasadniczo na celu przyznanie zainteresowanym dodatkowych gwarancji, paradoksalnie skutkowałby postawieniem ich w sytuacji mniej korzystnej niż ta, która wynikałaby ze zwykłego opublikowania zaskarżonych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (zob. podobnie wyroki: z dnia 4 lutego 2014 r., Syrian Lebanese Commercial Bank/Rada, T‑174/12 i T‑80/13, EU:T:2014:52, pkt 65, 66; z dnia 3 lipca 2014 r., Zanjani/Rada, T‑155/13, niepublikowany, EU:T:2014:605, pkt 45; Sorinet Commercial Trust Bankers/Rada, T‑157/13, niepublikowany, EU:T:2014:606, pkt 47).
Z powyższego wynika, że Rada nie może skutecznie opierać swej argumentacji na wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r., Gbagbo i in./Rada (od C‑478/11 P do C‑482/11 P, EU:C:2013:258), w którym Sąd właśnie podkreślił fakt, że obowiązek indywidualnego powiadomienia ma na celu wyższy poziom ochrony podmiotów prawa. W konsekwencji nie można powoływać się na rzeczony wyrok w celu poddania ich traktowaniu mniej korzystnemu niż to, które wynika z samej publikacji aktów przewidujących w odniesieniu do nich środki ograniczające (zob. podobnie wyrok z dnia 4 lutego 2014 r., Syrian Lebanese Commercial Bank/Rada, T‑174/12 i T‑80/13, EU:T:2014:52, pkt 67).
Należy zresztą stwierdzić, że Rada błędnie wywodzi argument z wyroku z dnia 9 lipca 2014 r., Al-Tabbaa/Rada (T‑329/12 i T‑74/13, niepublikowany, EU:T:2014:622), powołując się w szczególności na pkt 59 tego wyroku. W punkcie tym przypomniano bowiem przede wszystkim, że sporne akty zostały podane do wiadomości stronie skarżącej z jednej strony w drodze pisma doręczonego jej przedstawicielom, a z drugiej strony – w drodze opublikowania ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, przy czym te dwa zdarzenia miały miejsce w tym samym dniu. Następnie Sąd stwierdził, że skarga na te akty nie została wniesiona po terminie, ponieważ została złożona przed upływem terminu do wniesienia skargi obliczanego w sposób najkrótszy, to jest terminu liczonego od dnia doręczenia przedstawicielowi strony skarżącej. Wynika stąd, że w tamtej sprawie nie było konieczne eksponowanie obliczania terminu do wniesienia skargi rozpoczynającego bieg od dnia opublikowania ogłoszenia, do którego miał zastosowanie art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r.
Tego ostatniego stwierdzenia nie podważa okoliczność, że w rzeczonym pkt 59 wyroku z dnia 9 lipca 2014 r., Al-Tabbaa/Rada (T‑329/12 i T‑74/13, niepublikowany, EU:T:2014:622), wyjaśniono, że w obu wypadkach terminy do wniesienia skargi są na podstawie art. 102 § 2 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. wydłużone o zryczałtowany termin dziesięciodniowy. Z jednej strony bowiem przepis ten ma zastosowanie niezależnie od charakteru zdarzenia rozpoczynającego bieg terminu do wniesienia skargi, a z drugiej – stosowanie tego przepisu nie wyklucza stosowania art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r.
W rozpatrywanej sprawie Rada opublikowała ogłoszenie o umieszczeniu nazwiska skarżącego w wykazie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 6 marca 2014 r. Termin dwóch miesięcy, przedłużony o czternastodniowy termin przewidziany w art. 102 § 1 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r., a także o zryczałtowany dziesięciodniowy termin uwzględniający odległość określony w rzeczonym art. 102 § 2, upływał zatem w dniu 30 maja 2014 r.
Skoro niniejsza skarga została złożona w sekretariacie Sądu w tym właśnie dniu, została ona wniesiona w terminie prawem przepisanym, a zatem podniesiony przez Radę zarzut niedopuszczalności należy oddalić.
Co do istoty
Na poparcie skargi skarżący podnosi trzy zarzuty. W ramach zarzutu pierwszego, dotyczącego braku kompetencji Rady i wkroczenia w kompetencje „sądu właściwego”, podnosi on, na podstawie art. 277 TFUE, zarzut niezgodności z prawem art. 3 zaskarżonego rozporządzenia, ponieważ został on jego zdaniem przyjęty z naruszeniem art. 215 ust. 2 TFUE. Zarzut drugi dotyczy oczywistego błędu w ocenie stanu faktycznego. Zarzut trzeci, wywodzony z naruszenia praw podstawowych, dzieli się na siedem części, dotyczących odpowiednio braku uzasadnienia, naruszenia praw podstawowych, naruszenia prawa do rzetelnego procesu, naruszenia prawa do domniemania niewinności, naruszenia prawa do skutecznej ochrony sądowej, naruszenia prawa własności oraz poważnego naruszenia dobrego imienia skarżącego.
Sąd uważa za celowe zbadanie w pierwszej kolejności zarzutu drugiego, na którego poparcie skarżący zasadniczo podnosi, że przyjęcie względem niego środków ograniczających nastąpiło mimo braku wystarczająco solidnej podstawy faktycznej.
Zarzut ten porusza bowiem kwestię prawną identyczną z tą, w której Sąd wypowiedział się już w wyrokach z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806); z dnia 28 stycznia 2016 r., Azarov/Rada (T‑331/14, EU:T:2016:49); Azarow/Rada (T‑332/14, niepublikowany, EU:T:2016:48); Kliuiev/Rada (T‑341/14, EU:T:2016:47); Arbuzov/Rada (T‑434/14, niepublikowany, EU:T:2016:46); Stawycki/Rada (T‑486/14, niepublikowany, EU:T:2016:45), które uprawomocniły się i korzystają z powagi rzeczy osądzonej ze skutkiem ex tunc i erga omnes.
W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja i zaskarżone rozporządzenie zawierają jedynie bardzo zwięzłe uzasadnienie umieszczenia jego nazwiska w wykazie, ograniczające się do wskazania, że prowadzone jest wobec niego na Ukrainie dochodzenie w związku z udziałem w przestępstwach związanych ze sprzeniewierzeniem ukraińskich środków publicznych i ich nielegalnym przesyłaniem poza Ukrainę. Powody wskazane przez Radę nie spełniają jego zdaniem warunków określonych w zaskarżonej decyzji i w zaskarżonym rozporządzeniu i nie są poparte jakimkolwiek dowodem. Ponadto skarżący podnosi, że nie zostało przeciwko niemu wszczęte żadne postępowanie karne dotyczące sprzeniewierzenia środków publicznych lub ich nielegalnego przesyłania poza Ukrainę przed przyjęciem zaskarżonej decyzji i zaskarżonego rozporządzenia lub na dzień ich przyjęcia. Rada dopuściła się więc w jego opinii oczywistego błędu w ocenie okoliczności sprawy lub oceniła je w sposób arbitralny.
Rada odpiera ten zarzut, twierdząc, że powody umieszczenia nazwiska skarżącego w wykazie są poparte wystarczająco solidną podstawą prawną. Powody te opierają się bowiem na piśmie biura prokuratora generalnego Ukrainy do wysokiego przedstawiciela Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z dnia 3 marca 2014 r. (zwanym dalej „pismem z dnia 3 marca 2014 r.”) informującym Radę, że prowadzone są dochodzenia mające za przedmiot udział między innymi skarżącego w przestępstwach związanych ze sprzeniewierzeniem funduszy publicznych i ich nielegalnym przesyłaniem poza Ukrainę, co zdaniem Rady odpowiada uzasadnieniu dotyczącemu skarżącego zawartemu w zaskarżonej decyzji i w zaskarżonym rozporządzeniu. Ponadto, jak twierdzi, w późniejszych pismach biuro prokuratora generalnego Ukrainy przekazało dodatkowe informacje na temat dochodzeń dotyczących skarżącego i charakteru wysuwanych wobec niego oskarżeń. W tej kwestii Rada podnosi, że okoliczność, iż nie zostało wszczęte żadne postępowanie karne przeciwko skarżącemu, nie stoi na przeszkodzie, w świetle zasad wypracowanych w orzecznictwie, wskazaniu skarżącego jako osoby odpowiedzialnej za sprzeniewierzenie ukraińskich środków publicznych.
Tymczasem, jak przypomniano w pkt 38 wyroku z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806), o ile Rada dysponuje szerokim zakresem uprawnień dyskrecjonalnych w odniesieniu do kryteriów ogólnych podlegających uwzględnieniu przy stosowaniu środków ograniczających, o tyle skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej w art. 47 karty praw podstawowych wymaga, by w ramach kontroli zgodności z prawem powodów uzasadniających decyzję o umieszczeniu lub pozostawieniu nazwiska określonej osoby w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi sąd Unii upewnił się, że decyzja ta, która ma dla tej osoby skutek indywidualny, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw rzeczonej decyzji, tak aby kontrola sądowa nie była ograniczona do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów, ale dotyczyła tego, czy powody te – lub co najmniej jeden z nich, uważany za sam w sobie wystarczający do wsparcia tej decyzji – są wykazane w sposób wystarczająco precyzyjny i konkretny (zob. wyrok z dnia 21 kwietnia 2015 r., Anbouba/Rada, C‑605/13 P, EU:C:2015:248, pkt 41, 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
Podobnie jak w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806) należy w niniejszej sprawie zauważyć, że kryterium zawarte w art. 1 ust. 1 zaskarżonej decyzji przewiduje, że środki ograniczające są stosowane wobec osób wskazanych jako odpowiedzialne za czyny polegające na defraudacji funduszy publicznych. Ponadto z motywu 2 rzeczonej decyzji wynika, że Rada zastosowała te środki „w celu konsolidacji i wsparcia praworządności […] na Ukrainie”.
Nazwisko skarżącego zostało umieszczone w wykazie z tego powodu, że jest on „[o]sob[ą], wobec której wszczęto na Ukrainie postępowanie karne, aby przeprowadzić dochodzenie w sprawie przestępstw powiązanych ze sprzeniewierzeniem ukraińskich środków publicznych i ich nielegalnym przesyłaniem poza Ukrainę”. Wynika stąd, że Rada uznała, iż skarżący, w związku z jego domniemanym zaangażowaniem w czyny polegające na sprzeniewierzeniu funduszy publicznych był objęty postępowaniem wyjaśniającym lub dochodzeniem wstępnym, które nie zakończyło się (lub jeszcze się nie zakończyło) formalnym oskarżeniem.
Podobnie jak w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806, pkt 41) na poparcie powodu umieszczenia nazwiska skarżącego w wykazie Rada przytacza pismo z dnia 3 marca 2014 r., a także inne dowody, późniejsze niż zaskarżona decyzja i zaskarżone rozporządzenie.
Pismo z dnia 3 marca 2014 r. dzieli się na dwie części. W pierwszej części wskazano, że „ukraińskie organy ścigania” wszczęły pewną liczbę postępowań karnych w celu zbadania czynów przestępczych popełnionych przez byłych wysokich urzędników (w liczbie ośmiu), wobec których dochodzenie prowadzone w sprawie wspomnianych przestępstw pozwoliło na wykazanie sprzeniewierzenia funduszy publicznych na znaczne kwoty i późniejszego nielegalnego przesłania poza terytorium Ukrainy. Nazwiska tych wysokich urzędników, wśród których figuruje nazwisko skarżącego (jedyne, które nie zostało zaczernione), zostały wymienione tuż poniżej. W drugiej części pisma dodano, że „dochodzenie potwierdza udział innych wysokich urzędników reprezentujących poprzednie władze w tym samym rodzaju przestępstw” i że przewiduje się szybkie poinformowanie ich o wszczęciu tego dochodzenia. Nazwiska tych innych wysokich urzędników (w liczbie 10 i wszystkie zaczernione) zostały również wymienione tuż poniżej.
Bezsporne jest, że to na tej jedynie podstawie skarżący został wskazany „jako odpowiedzialny za defraudację ukraińskich funduszy państwowych” w rozumieniu art. 1 ust. 1 zaskarżonej decyzji.
Podobnie bowiem jak w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806, pkt 42) pismo z dnia 3 marca 2014 r. jest jedynym spośród dowodów przedstawionych przez Radę w niniejszym postępowaniu, który pochodzi z okresu poprzedzającego zaskarżoną decyzję i zaskarżone rozporządzenie.
Analogicznie do rozstrzygnięcia Sądu w wyroku z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806, pkt 43, 44) należy stwierdzić, że rzeczone pismo, mimo iż pochodzi od wysokiej rangi organu wymiaru sprawiedliwości państwa trzeciego, zawiera jedynie ogólne i rodzajowe stwierdzenie wiążące nazwisko skarżącego, obok nazwisk innych byłych wysokich urzędników ukraińskich, z dochodzeniem, które zasadniczo wykazało istnienie czynów polegających na sprzeniewierzeniu funduszy publicznych. Pismo nie zawiera bowiem żadnej dokładnej informacji dotyczącej ustalenia czynów będących w trakcie sprawdzania w dochodzeniu prowadzonym przez organy ukraińskie, a tym bardziej dotyczącej indywidualnej, choćby domniemanej, odpowiedzialności skarżącego w związku z tymi czynami (zob. również podobnie wyrok z dnia 28 stycznia 2016 r., Azarov/Rada, T‑332/14, niepublikowany, EU:T:2016:48, pkt 46).
Należy ponadto wskazać, że odmiennie niż w przytoczonym przez Radę wyroku z dnia 27 lutego 2014 r., Ezz i in./Rada (T‑256/11, EU:T:2014:93, pkt 57–61), utrzymanym w postępowaniu odwoławczym wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r., Ezz i in./Rada (C‑220/14 P, EU:C:2015:147) w niniejszej sprawie po pierwsze nie dysponowała ona informacjami dotyczącymi czynów lub zachowań konkretnie zarzucanych skarżącemu przez organy ukraińskie, a po drugie, pismo z dnia 3 marca 2014 r. – nawet jeżeli rozpatrywać je w kontekście, w jaki się ono wpisuje – nie może stanowić wystarczająco solidnej podstawy faktycznej w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 62 powyżej, by umieścić nazwisko skarżącego w wykazie z tego powodu, że został on „wskazany jako odpowiedzialny” za sprzeniewierzenie funduszy publicznych (zob. podobnie wyrok z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada, T‑290/14, EU:T:2015:806. pkt 46–48).
Niezależnie od etapu postępowania, jakie miało toczyć się wobec skarżącego, Rada nie mogła zastosować wobec niego środków ograniczających, nie wiedząc, jakie konkretnie czyny polegające na sprzeniewierzeniu funduszy publicznych zarzucały mu organy ukraińskie. Dopiero bowiem po uzyskaniu informacji o tych czynach Rada byłaby w stanie wykazać, czy mogły one po pierwsze zostać zakwalifikowane jako sprzeniewierzenie funduszy publicznych oraz, po drugie, czy mogły one zagrozić na Ukrainie praworządności, której konsolidacja i wspieranie stanowią, jak przypomniano w pkt 63 powyżej, cel stosowania rozpatrywanych środków ograniczających (zob. podobnie wyrok z dnia 28 stycznia 2016 r., Azarow/Rada (T‑331/14, EU:T:2016:49, pkt 50).
Zresztą to do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności powodów wysuniętych przeciwko konkretnej osobie, a nie do tej osoby przedstawienie dowodu przeciwnego na brak zasadności wspomnianych powodów (zob. wyrok z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada, T‑290/14, EU:T:2015:806, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
Należy zatem stwierdzić, wzorem rozstrzygnięcia Sądu w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806, pkt 50), że umieszczenie nazwiska skarżącego w wykazie nie spełnia określonych w zaskarżonej decyzji kryteriów wskazania osób objętych spornymi środkami ograniczającymi.
Wynika stąd, że niniejszą skargę należy uznać za oczywiście zasadną zgodnie z art. 132 regulaminu postępowania.
Argumenty Rady przedstawione w odpowiedzi na pytanie Sądu (zob. pkt 26 powyżej), zmierzające do zakwestionowania stosowania tego artykułu w niniejszej sprawie, nie mogą zostać uwzględnione.
Na wstępie Rada podnosi, że stosowanie art. 132 regulaminu postępowania, przewidującego odstępstwo od postanowień prawa pierwotnego Unii i ograniczającego uprawnienia procesowe stron, powinno być ograniczone do przypadków wyjątkowych, to jest tych, w których zasadność skargi nie budzi żadnej wątpliwości. W tej kwestii Rada zgłasza zasadniczo trzy zastrzeżenia. Pierwsze opiera się na okoliczności, że pkt 38–50 wyroku z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806) nie dotyczą kwestii prawnej, lecz wyłącznie okoliczności faktycznych. Drugie odnosi się do tego, że fakty, w rozumieniu tego przepisu, nie zostały wykazane. Trzecie zastrzeżenie, podnoszone również przez Komisję, zasadza się na twierdzeniu, że zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Radę, został pozostawiony do rozpoznania w orzeczeniu końcowym. Logicznie bowiem rozumując, skarga wniesiona przez skarżącego może zostać uznana za oczywiście zasadną wyłącznie w razie uznania za oczywiście bezzasadny zarzutu podniesionego przez Radę, co zdaniem Komisji nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Jeżeli chodzi o pierwsze zastrzeżenie, należy zauważyć, że w pkt 38–50 wyroku z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806) zawarta jest pełna ocena Sądu. Utrzymywanie – co czyni Rada – że punkty te dotyczą wyłącznie okoliczności faktycznych, sprowadzałoby się do twierdzenia, że wyrok ten jest wyrokiem odnoszącym się wyłącznie do faktów. O ile prawdą jest, że centralną część tego wyroku stanowi analiza jedynego elementu faktycznego, jaki mógł być zbadany, to jest pisma z dnia 3 marca 2014 r., o tyle prawdą jest również, że badanie to zostało przeprowadzone w ramach przypomnienia orzecznictwa i zasad prawa i stanowi ono trzon dokonanej przez Sąd oceny prawnej sposobu wywiązania się przez Radę z ciężaru dowodu w oparciu o to pismo. Ponadto, jak wynika z pkt 41 wyroku z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806), Rada wykorzystała wspomniane pismo w celu umieszczenia w wykazie nie tylko A. Portnova, ale także dwóch innych byłych wysokich urzędników, w tym skarżącego. Sąd uznał, że pismo to nie stanowiło wystarczająco solidnej podstawy faktycznej w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 62 powyżej. Wynika stąd, że kwestia prawna rozstrzygana przez Sąd, to jest wystarczająco precyzyjne i konkretne wykazanie powodów przywołanych w celu umieszczenia w wykazie, które to powody były zasadniczo takie same w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych osób, jest – przy uwzględnieniu cech charakterystycznych spraw z zakresu środków ograniczających – tożsama z kwestią podniesioną w zarzucie drugim w niniejszej sprawie.
Co się tyczy drugiego zastrzeżenia, Rada zasadniczo podnosi, że art. 132 regulaminu postępowania może być stosowany wyłącznie w tych sprawach dotyczących środków ograniczających, w których Sąd orzekł, że Rada wykazała, iż fakty, na których się oparła, są ustalone, nie zaś w sprawach, w których Sąd orzekł, że wykazanie takie nie miało miejsca.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 132 regulaminu postępowania to do Sądu należy stwierdzenie, że okoliczności faktyczne zostały ustalone. W tej kwestii należy zauważyć, że wbrew temu, co zdaje się utrzymywać Rada, ustalone okoliczności faktyczne nie muszą być tymi samymi, które zostały uznane za mające znaczenie dla sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 26 października 2015 r., Portnov/Rada (T‑290/14, EU:T:2015:806). I tak w niniejszej sprawie element faktyczny, na którego podstawie Rada umieściła nazwisko skarżącego w wykazie, mianowicie okoliczność, że zgodnie z pismem z dnia 3 marca 2014 r. w stosunku do skarżącego było prowadzone przez organy ukraińskie postępowanie wyjaśniające lub dochodzenie wstępne w związku z defraudacją środków publicznych, co do swej prawdziwości nie jest kwestionowany przez strony, a zatem można go uznać za ustalony.
Okoliczność, że pismo takie jak pismo z dnia 3 marca 2014 r., zawierające odniesienie do tych dochodzeń lub postępowań, nie może być uznane za wystarczające – samo w sobie – dla potwierdzenia powodów umieszczenia nazwiska skarżącego w wykazie, stanowi natomiast centralny element oceny prawnej sposobu wywiązania się przez Radę z ciężaru dowodu (zob. pkt 77 powyżej), co nie oznacza podważenia faktów przedstawionych w rzeczonym piśmie.
Jeżeli chodzi o trzecie zastrzeżenie, należy zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem możliwości odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej w drodze postanowienia z uzasadnieniem, a zatem bez przeprowadzenia rozprawy, nie wyklucza fakt, że Sąd wydał uprzednio postanowienie o pozostawieniu zarzutu podniesionego na podstawie art. 114 regulaminu postępowania z dnia 2 maja 1991 r. do rozpoznania w orzeczeniu końcowym (zob. podobnie postanowienie z dnia 19 lutego 2008 r., Tokai Europe/Komisja, C‑262/07 P, niepublikowane, EU:C:2008:95, pkt 26–28). Wniosek taki nasuwa się również w odniesieniu do możliwości odrzucenia zarzutu niedopuszczalności, kiedy Sąd – jak w niniejszej sprawie – zamierza uznać skargę za oczywiście zasadną w rozumieniu art. 132 regulaminu postępowania, wyraźnie przewidującego możliwość wydania orzeczenia po przeprowadzeniu jedynie pisemnego etapu postępowania.
W świetle ogółu powyższych rozważań należy zatem uwzględnić skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, która jest oczywiście zasadna w rozumieniu art. 132 regulaminu postępowania w zakresie, w jakim dotyczy ona skarżącego.
Z tych samych przyczyn należy stwierdzić nieważność zaskarżonego rozporządzenia w zakresie, w jakim dotyczy ono skarżącego.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Rada przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania, zgodnie z żądaniami skarżącego.
Ponadto, na podstawie art. 138 § 1 regulaminu postępowania, instytucje, które przystąpiły do sprawy w charakterze interwenienta, pokrywają własne koszty. Komisja pokrywa zatem własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (dziewiąta izba)
postanawia, co następuje:
1)
Stwierdza się nieważność decyzji Rady 2014/119/WPZiB z dnia 5 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie oraz rozporządzenia Rady (UE) nr 208/2014 z dnia 5 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym osobom, podmiotom i organom w związku z sytuacją na Ukrainie w zakresie, w jakim akty te dotyczą Viktora Pavlovycha Pshonki.
2)
Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona, poza własnymi kosztami, również kosztami poniesionymi przez V. Pshonkę.
3)
Komisja Europejska pokrywa własne koszty.
Sporządzono w Luksemburgu w dniu 10 czerwca 2016 r.
Sekretarz
E. Coulon
Prezes
G. Berardis
(
*1
) Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 12.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło