T-381/15

WYROK SĄDU (dziewiąta izba w składzie powiększonym) z dnia 4 września 2024 r. ( *1 ) Odpowiedzialność pozaumowna – Przepisy finansowe Unii – Wykonywanie budżetu Unii w trybie zarządzania pośredniego przez organizację międzynarodową – Decyzja odmawiająca osobie prawnej uznania statusu organizacji międzynarodowej – Wystarczająco istotne naruszenie normy prawnej przyznającej uprawnienia jednostkom – Obowiązek staranności – Szkoda majątkowa – Utrata możliwości zawarcia z Komisją umów dotyczących pośredniego zarządzania w charakterze organizacji międzynarodowej i uzyskania zwrotu odpowiednich kosztów administracyjnych – Związek przyczynowy – Istnienie bezpośredniego i niewątpliwego związku przyczynowego – Brak wpływu stwierdzonej bezprawności na status organizacji międzynarodowej konieczny dla celów odszkodowania – Wystąpienie zdarzenia po wydaniu niezgodnego z prawem aktu, które może być uwzględnione przez sąd Unii – Decyzja z mocą wsteczną stwierdzająca brak statusu organizacji międzynarodowej koniecznego do odszkodowania w rozpatrywanym okresie W sprawie T‑381/15 RENV II International Management Group (IMG), z siedzibą w Brukseli (Belgia), którą reprezentowali L. Levi i J.-Y. de Cara, adwokaci, strona skarżąca, przeciwko Komisji Europejskiej, którą reprezentowali J. Baquero Cruz i J. Norris, w charakterze pełnomocników, strona przeciwna, SĄD (dziewiąta izba w składzie powiększonym), w składzie: L. Truchot (sprawozdawca), prezes, H. Kanninen, R. Frendo, M. Sampol Pucurull i T. Perišin, sędziowie, sekretarz: L. Ramette, administrator, uwzględniając wyrok z dnia 22 września 2022 r., IMG/Komisja (C‑619/20 P i C‑620/20 P, EU:C:2022:722), uwzględniając pisemny etap postępowania, po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 22 listopada 2023 r., wydaje następujący Wyrok W skardze wniesionej na podstawie art. 268 TFUE skarżąca, International Management Group (IMG), żąda naprawienia szkody finansowej, jaką miała ponieść wskutek decyzji Komisji Europejskiej z dnia 8 maja 2015 r. o niezawieraniu z nią nowej umowy o delegowaniu zadań w trybie zarządzania pośredniego przewidzianym w przepisach finansowych Unii Europejskiej na rzecz organizacji międzynarodowych do czasu ostatecznego wyjaśnienia jej statusu prawnego (zwanej dalej „decyzją z dnia 8 maja 2015 r.”). Okoliczności powstania sporu Okoliczności postępowania administracyjnego Skarżąca, początkowo zwana International Management Group – Infrastructure for Bosnia and Herzegovina (IMG-IBH), której główna siedziba znajduje się obecnie w Belgradzie (Serbia), została utworzona w dniu 25 listopada 1994 r. w celu umożliwienia państwom i organizacjom międzynarodowym zaangażowanym w odbudowę Bośni i Hercegowiny dysponowania w tym celu specjalnym podmiotem. Od tego czasu stopniowo rozszerzała ona swoją działalność w dziedzinie odbudowy i rozwoju. W dniu 7 listopada 2013 r. Komisja przyjęła decyzję wykonawczą C(2013) 7682 final w sprawie finansowanego z budżetu ogólnego Unii rocznego programu działań na rok 2013 na rzecz Mjanmy/Birmy na podstawie art. 84 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (Dz.U. 2012, L 298, s. 1). Decyzja ta przewidywała w szczególności program rozwoju handlu, którego koszt, szacowany na 10 mln EUR, miał być finansowany przez Unię i którego wdrożenie miało być zapewnione poprzez wspólne zarządzanie ze skarżącą. W dniu 17 lutego 2014 r. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) poinformował Komisję o wszczęciu dochodzenia dotyczącego statusu prawnego skarżącej. W dniu 15 grudnia 2014 r. Komisja otrzymała sprawozdanie przygotowane przez OLAF po przeprowadzeniu dochodzenia zawierające szereg zaleceń. W sprawozdaniu tym OLAF uznał zasadniczo, że skarżąca nie jest organizacją międzynarodową w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. 2002, L 248, s. 1) i rozporządzenia nr 966/2012. Ponadto OLAF zalecił Komisji nałożenie na skarżącą sankcji i odzyskanie kwot, które zostały jej wypłacone w tym charakterze. W dniu 16 grudnia 2014 r. Komisja postanowiła powierzyć realizację, w trybie zarządzania pośredniego, programu rozwoju handlu przewidzianego w decyzji wykonawczej C(2013) 7682 final, wspomnianej w pkt 3 powyżej, organizacji innej niż skarżąca (zwanej dalej „decyzją z dnia 16 grudnia 2014 r.”). Wreszcie Komisja wydała decyzję z dnia 8 maja 2015 r., w której postanowiła, że dopóki nie istnieje całkowita pewność co do posiadania przez skarżącą statusu organizacji międzynarodowej, jej służby nie zawrą z nią nowej umowy o delegowaniu zadań w trybie zarządzania pośredniego przewidzianym w rozporządzeniu nr 966/2012. Okoliczności powstania sporu W pierwszej skardze złożonej w sekretariacie Sądu w dniu 21 stycznia 2015 r. i zarejestrowanej pod numerem T‑29/15, a następnie w drugiej skardze, złożonej w dniu 14 lipca 2015 r. i zarejestrowanej pod numerem T‑381/15, skarżąca wniosła skargi mające na celu, po pierwsze, stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 16 grudnia 2014 r., a po drugie, stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 8 maja 2015 r. i naprawienie szkód wyrządzonych przez tę decyzję. Wyrokami z dnia 2 lutego 2017 r., International Management Group/Komisja (T‑29/15, niepublikowanym, EU:T:2017:56) i z dnia 2 lutego 2017 r., IMG/Komisja (T‑381/15, niepublikowanym, EU:T:2017:57), Sąd oddalił skargi wniesione przez skarżącą na decyzje z dnia 16 grudnia 2014 r. i z dnia 8 maja 2015 r. W dwóch odwołaniach wniesionych w dniu 11 kwietnia 2017 r. i zarejestrowanych pod numerami C‑183/17 P i C‑184/17 P skarżąca wniosła o uchylenie dwóch wyroków wymienionych w pkt 9 powyżej. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78), Trybunał, po pierwsze, uchylił dwa wyroki wymienione w pkt 9 powyżej, po drugie, stwierdził nieważność decyzji z dnia 16 grudnia 2014 r. i z dnia 8 maja 2015 r., i po trzecie, przekazał sprawę T‑381/15 Sądowi do ponownego rozpoznania w celu wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku skarżącej o odszkodowanie dotyczącego szkód, które miały zostać wyrządzone decyzją z dnia 8 maja 2015 r. Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 10 stycznia 2020 r. skarżąca zwróciła się do Trybunału o dokonanie wykładni pkt 1–3 sentencji wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78). Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2020 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P-INT, EU:C:2020:507), Trybunał odrzucił ów wniosek o dokonanie wykładni jako oczywiście niedopuszczalny. Postępowanie administracyjne w następstwie wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P); Pismem z dnia 6 maja 2019 r. Komisja wezwała skarżącą, w ramach wykonania wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78), do przedstawienia pewnych dokumentów w celu wykazania, że faktycznie spełnia ona wymogi współpracy z nią w trybie zarządzania pośredniego. Pismem z dnia 25 czerwca 2019 r. skarżąca zwróciła się zasadniczo do Komisji o zaprzestanie kwestionowania jej statusu organizacji międzynarodowej. Pismem z dnia 18 lipca 2019 r. (zwanym dalej „pismem z dnia 18 lipca 2019 r.”) Komisja stwierdziła, że wykonanie wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78), nie wymagało „automatycznego uznania [skarżącej] za organizację międzynarodową, lecz ponowną ocenę jej statusu prawnego w świetle dostępnych informacji i mających zastosowanie przepisów finansowych”. W związku z tym Komisja ponownie zażądała od skarżącej przedstawienia dokumentów, o których mowa w piśmie z dnia 6 maja 2019 r., wskazanym w pkt 13 powyżej, i wyjaśniła, że w przypadku odmowy z jej strony skieruje się ona bezpośrednio do państw, które skarżąca uznała za jej członków. W dniu 26 listopada 2019 r. Komisja zwróciła się do Belgii, Danii, Niemiec, Grecji, Hiszpanii, Francji, Włoch, Niderlandów, Austrii, Portugalii, Finlandii, Szwecji, Zjednoczonego Królestwa, Kanady, Norwegii, Rosji, Szwajcarii i Turcji, czy uważają, że skarżąca jest organizacją międzynarodową, czy są członkami tej organizacji oraz czy podpisali umowę międzynarodową lub międzyrządową ustanawiającą skarżącą jako organizację międzynarodową. W przypadku odpowiedzi twierdzącej Komisja zwróciła się do tych państw o przesłanie jej uwierzytelnionego odpisu tej umowy oraz dowodu, że jej sygnatariusze dysponowali pełnymi uprawnieniami w celu jej podpisania lub kopii dokumentu ratyfikacyjnego tej umowy. Pismem z dnia 19 lutego 2021 r. Komisja poinformowała skarżącą, że zamierza przyjąć decyzję odmawiającą przyznania jej statusu organizacji międzynarodowej i wezwała ją do przedstawienia uwag. W dniach 5 i 30 marca 2021 r. skarżąca przedstawiła uwagi na piśmie w odpowiedzi na pismo Komisji z dnia 19 lutego 2021 r., o którym mowa w pkt 17 powyżej. W dniu 8 czerwca 2021 r. Komisja przyjęła decyzję odmawiającą przyznania skarżącej, z mocą wsteczną od dnia 16 grudnia 2014 r., statusu organizacji międzynarodowej przewidzianego w przepisach finansowych Unii w odniesieniu do wdrażania funduszy Unii w trybie zarządzania pośredniego (zwaną dalej „decyzją z dnia 8 czerwca 2021 r.”). Postępowanie sądowe w następstwie wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P) Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 26 września 2019 r. i zarejestrowanym pod numerem T‑645/19 skarżąca wniosła skargę mającą na celu, po pierwsze, stwierdzenie nieważności pisma z dnia 18 lipca 2019 r., a po drugie, naprawienie szkody majątkowej i krzywdy spowodowane, jak podniosła, tym pismem. Postanowieniem z dnia 9 września 2020 r., IMG/Komisja (T‑645/19, niepublikowanym, EU:T:2020:388), Sąd odrzucił tę skargę jako niedopuszczalną. Ponadto wyrokiem z dnia 9 września 2020 r., IMG/Komisja (T‑381/15 RENV, zwanym dalej „pierwotnym wyrokiem”, EU:T:2020:406), Sąd oddalił żądanie skarżącej mające na celu naprawienie szkód spowodowanych, jak podniosła, decyzją z dnia 8 maja 2015 r. W dniu 19 listopada 2020 r. skarżąca wniosła dwa odwołania, zarejestrowane pod numerami C‑619/20 P i C‑620/20 P, zmierzające do uchylenia postanowienia, o którym mowa w pkt 21 powyżej, oraz pierwotnego wyroku. Wyrokiem z dnia 22 września 2022 r., IMG/Komisja (C‑619/20 P i C‑620/20 P, zwanym dalej „wyrokiem w sprawie odwołania”, EU:C:2022:722), Trybunał, po pierwsze, oddalił odwołanie w sprawie C‑619/20 P, po drugie, uchylił w części pierwotny wyrok, a po trzecie, przekazał sprawę T‑381/15 RENV Sądowi do ponownego rozpoznania w celu wydania orzeczenia w przedmiocie żądania skarżącej dotyczącego naprawienia szkody majątkowej spowodowanej, jak podniosła, decyzją z dnia 8 maja 2015 r. Żądania stron po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Skarżąca wnosi do Sądu o: – zasądzenie od Komisji na jej rzecz odszkodowania w wysokości 4,8 mln EUR, powiększonego o odsetki za zwłokę według stopy Europejskiego Banku Centralnego (EBC) powiększonej o trzy punkty procentowe, tytułem naprawienia szkody majątkowej wyrządzonej, jak podniosła, decyzją z dnia 8 maja 2015 r.; – obciążenie Komisji kosztami postępowania. Komisja wnosi o: – oddalenie skargi; – obciążenie skarżącej kosztami postępowania. Co do prawa Na wstępie należy przypomnieć, że w następstwie uchylenia przez Trybunał orzeczenia Sądu i przekazania sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania, Sąd jest związany wyrokiem Trybunału na podstawie art. 215 regulaminu postępowania przed Sądem i powinien orzec w przedmiocie wszystkich żądań przedstawionych przez stronę skarżącą, z wyjątkiem żądań, którym odpowiadają fragmenty sentencji pierwotnego orzeczenia Sądu nieuchylone przez Trybunał oraz względy uzasadniające stanowiące niezbędną podstawę tych fragmentów, uzyskały one bowiem powagę rzeczy osądzonej (zob. podobnie wyrok z dnia 15 grudnia 2021 r., Republika Czeska/Komisja, T‑627/16 RENV, niepublikowany, EU:T:2021:894, pkt 105 i przytoczone tam orzecznictwo). Artykuł 61 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanowi bowiem, że gdy sprawa zostanie skierowana do ponownego rozpoznania przez Sąd, jest on związany orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości co do kwestii prawnych (zob. wyrok z dnia 1 października 2020 r., CC/Parlament, C‑612/19 P, niepublikowany, EU:C:2020:776, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie skarżąca podnosi, że w wyroku w sprawie odwołania Trybunał stwierdził istnienie wystarczająco istotnego naruszenia obowiązku staranności ciążącego na Komisji przy wydawaniu decyzji z dnia 8 maja 2015 r. i że w konsekwencji do Sądu należy ponowne zbadanie jej żądania odszkodowawczego w zakresie, w jakim dotyczy ono jej szkody majątkowej. W tym kontekście skarżąca twierdzi, że decyzja z dnia 8 maja 2015 r. wyrządziła jej szkodę polegającą na utracie możliwości powierzenia jej przez Komisję zadań związanych z wykonywaniem budżetu w okresie od dnia 8 maja 2015 r. do dnia 8 czerwca 2021 r., a tym samym pobrania „puli kosztów pośrednich”, które są pokrywane z budżetów umów o delegowaniu zadań w ramach zarządzania pośredniego i które umożliwiały jej finansowanie jej kosztów ogólnych. Po pierwsze, skarżąca wskazuje na stratę finansową odpowiadającą puli kosztów pośrednich, którą otrzymałaby, gdyby zakres jej działalności we współpracy z Komisją pozostał niezmienny po wydaniu decyzji z dnia 8 maja 2015 r. W tym względzie wskazuje ona, że wielkość jej działalności związanej z finansowaniem unijnym uległa zmianie ze średnio 10 mln EUR rocznie do 5 mln EUR w 2015 r., do 0,5 mln EUR w 2016 r. i 2017 r., a następnie do zera od 2018 r. Po drugie, skarżąca uważa, że decyzja z dnia 8 maja 2015 r. spowodowała utratę możliwości zwiększenia skali działalności związanej z finansowaniem Unii w takim samym tempie jak w latach 2010–2014. Skarżąca utrzymuje, że utrata możliwości skorzystania z większej skali działalności niż w latach 2010–2014 lub przynajmniej równoważnej ze skalą tego okresu była bardzo poważna, o czym świadczą, po pierwsze, wzrost skali jej działalności związanej z finansowaniem Unii o 4,5 mln EUR w latach 2010–2014, a po drugie, brak podważenia przez Komisję jakości jej świadczeń i jej pozycji jako „zaufanego partnera”. Skarżąca twierdzi zatem, że naruszenia prawa materialnego, którymi dotknięta jest decyzja z dnia 8 maja 2015 r., wpłynęły na jej możliwości udzielenia jej zadań związanych z wykonywaniem budżetu w charakterze organizacji międzynarodowej po wydaniu tej decyzji. Ponadto podnosi ona, że przyjęcie decyzji z dnia 8 czerwca 2021 r. pozostaje bez wpływu na bezpośredni związek przyczynowy między naruszeniami, którymi dotknięta była decyzja z dnia 8 maja 2015 r. a późniejszą utratą możliwości otrzymania nowego finansowania z Unii w trybie zarządzania pośredniego. W tym względzie powołuje się ona na pkt 89 wyroku w sprawie odwołania. Komisja kwestionuje zasadność argumentów skarżącej. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii zależy od łącznego spełnienia szeregu przesłanek, a mianowicie istnienia wystarczająco istotnego naruszenia normy prawnej mającej na celu przyznanie uprawnień jednostkom, rzeczywistego charakteru szkody oraz istnienia związku przyczynowego między naruszeniem obowiązku spoczywającego na autorze aktu a poniesioną przez poszkodowanego szkodą (zob. wyrok z dnia 27 kwietnia 2023 r., Fondazione Cassa di Risparmio di Pesaro i in./Komisja, C‑549/21 P, niepublikowany, EU:C:2023:340, pkt 113 i przytoczone tam orzecznictwo). W pierwszej kolejności, co się tyczy przesłanki dotyczącej istnienia wystarczająco istotnego naruszenia normy prawnej mającej na celu przyznanie uprawnień jednostkom, należy uściślić, że Komisji przysługuje szeroki zakres uznania przy wykonywaniu spoczywającej na niej odpowiedzialności za wykonywanie budżetu Unii w trybie zarządzania pośredniego, który pozwala tej instytucji na powierzenie zadań związanych z wykonywaniem budżetu organizacjom międzynarodowym zgodnie z art. 58 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 966/2012 i art. 62 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. 2018, L 193, s. 1) (zob. podobnie wyrok w sprawie odwołania, pkt 148). Ponadto należy również podkreślić, że obowiązek staranności, który jest nierozerwalnie związany z zasadą dobrej administracji ustanowioną w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i który ma zastosowanie w sposób ogólny do działania administracji Unii w jej stosunkach ze społeczeństwem, nakłada na instytucje Unii obowiązek starannego i ostrożnego działania poprzez zbadanie wszystkich istotnych okoliczności danego przypadku (zob. w tym względzie wyrok w sprawie odwołania, pkt 168 i przytoczone tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie z pkt 189–194 wyroku w sprawie odwołania wynika, że Trybunał stwierdził istnienie wystarczająco istotnego naruszenia obowiązku staranności ciążącego na Komisji przy wydawaniu decyzji z dnia 8 maja 2015 r. Konkretnie, w pkt 192 wyroku w sprawie odwołania Trybunał stwierdził, że Komisja wykazała się oczywistym brakiem staranności w ramach badania, które miała przeprowadzić w odniesieniu do sytuacji skarżącej, nie rozpoznała kwestii, które stanowiły sedno tego badania, lub wyciągnęła z tego badania wnioski oczywiście niewłaściwe, niewystarczające, nieuzasadnione lub niepoparte dowodami. Ponadto w pkt 193 wyroku wydanego w sprawie odwołania Trybunał orzekł, że decyzja z dnia 8 maja 2015 r. była oczywiście pozbawiona uzasadnienia prawnego i faktycznego, ponieważ nie zawierała żadnej analizy prawnej pojęcia „organizacji międzynarodowej” w rozumieniu przepisów finansowych Unii, a okoliczności powołane na jej poparcie nie były właściwe do podania w wątpliwość statusu skarżącej jako organizacji międzynarodowej, jak Trybunał ostatecznie stwierdził w wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78). W konsekwencji, zgodnie z zasadami określonymi w pkt 27 i 28 powyżej, należy stwierdzić, że wydając decyzję z dnia 8 maja 2015 r., Komisja naruszyła ciążący na niej obowiązek staranności, a tym samym dopuściła się wystarczająco istotnego naruszenia prawa Unii powodującego powstanie jej odpowiedzialności. W drugiej kolejności, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, każda szkoda, której naprawienia żąda się w ramach skargi o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej Unii na podstawie art. 340 akapit drugi TFUE, musi być rzeczywista i pewna. Ponadto, aby mogła powstać pozaumowna odpowiedzialność Unii, szkoda powinna wynikać w sposób wystarczająco bezpośredni z bezprawnego zachowania instytucji (zob. wyrok z dnia 30 maja 2017 r., Safa Nicu Sepahan/Rada,C‑45/15 P, EU:C:2017:402, pkt 61 i przytoczone tam orzecznictwo). W każdych okolicznościach to strona domagająca się ustalenia odpowiedzialności pozaumownej Unii musi przedstawić rozstrzygające dowody na istnienie i zakres podnoszonej szkody, a także na występowanie wystarczająco bezpośredniego związku przyczynowego między rozpatrywanym zachowaniem instytucji a podnoszoną szkodą (zob. wyrok z dnia 30 maja 2017 r., Safa Nicu Sepahan/Rada,C‑45/15 P, EU:C:2017:402, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto istnienie rzeczywistej i pewnej szkody nie może być rozważane przez sąd Unii w sposób abstrakcyjny, lecz musi być oceniane w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych, charakteryzujących każdy rozpatrywany przez niego przypadek (zob. wyrok z dnia 18 listopada 2021 r., Mahmoudian/Rada, C‑681/19 P, niepublikowany, EU:C:2021:933, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo). W szczególności należy stwierdzić, że w sytuacji gdy Komisja w sposób niezgodny z prawem odmawia zawarcia z organizacją międzynarodową umowy o delegowaniu zadań w trybie zarządzania pośredniego, możliwe jest, że dana organizacja dozna z tego powodu szkody odpowiadającej utraconej możliwości uzyskania tego upoważnienia. Tymczasem całkowite wykluczenie z tytułu podlegającej naprawieniu szkody utraty możliwości zawarcia umowy o delegowaniu zadań w trybie zarządzania pośredniego nie jest dopuszczalne w przypadku naruszenia prawa Unii, ponieważ w szczególności w odniesieniu do sporu o charakterze gospodarczym takie całkowite wykluczenie takiej utraty możliwości mogłoby w rzeczywistości uniemożliwić naprawienie szkody (zob. analogicznie wyroki: z dnia 5 marca 1996 r., Brasserie du pêcheur i Factortame, C‑46/93 i C‑48/93, EU:C:1996:79, pkt 87; z dnia 13 lipca 2006 r., Manfredi i in., od C‑295/04 do C‑298/04, EU:C:2006:461, pkt 96 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 17 kwietnia 2007 r., AGM-COS.MET, C‑470/03, EU:C:2007:213, pkt 95). W niniejszej sprawie należy przypomnieć, że w art. 14.4 dokumentu zatytułowanego „Ogólne warunki zawierania umów o delegowaniu zadań przez Unię z organizacjami międzynarodowymi” uściślono, że dana organizacja międzynarodowa może wystąpić o stały odsetek kwalifikowalnych kosztów bezpośrednich nieprzekraczający 7 % w celu pokrycia kosztów ogólnych związanych z realizacją projektu w trybie zarządzania pośredniego oraz że zwrot tych kosztów pośrednich odbywa się bez konieczności przedstawiania przez tę organizację dokumentów księgowych. Z pkt 47 i 48 powyżej wynika zatem, że w okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie, jeżeli Komisja w sposób niezgodny z prawem odmawia zawarcia umowy o delegowaniu zadań w trybie zarządzania pośredniego z organizacją międzynarodową, dana organizacja może domagać się odszkodowania za szkodę odpowiadającą nie tyle kompensacie finansowej kosztów pośrednich, jakie pociągnęłoby za sobą wykonanie takiej umowy, lecz utracie możliwości uzyskania takiej kompensaty. Co się tyczy w szczególności okoliczności niniejszej sprawy, z informacji dostarczonych przez skarżącą i niezakwestionowanych przez Komisję wynika, że Komisja nie zawarła już z nią umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania pośredniego po przyjęciu decyzji z dnia 8 maja 2015 r., w związku z czym udział finansowania Unii w skali działalności skarżącej uległ zmianie z 13,5 mln EUR w 2014 r. do 5,3 mln EUR w 2015 r., a następnie do zera w 2018 r. I tak, zgodnie z tabelą zawartą w załączniku S.1 przedstawioną przez skarżącą, udział finansowania unijnego w jej działalności uległ zmianie z 40 % w 2010 r. i 2011 r. do 50 % w 2014 r., zmniejszył się do 32 % w 2015 r. i jest zerowy od 2018 r. Ponadto z tej samej tabeli wynika, że chociaż wynik netto skarżącej był deficytowy już w 2012 r. i 2014 r., deficyt ten wzrósł w latach 2015–2018 w związku z brakiem finansowania przez Unię na jej rzecz od czasu przyjęcia decyzji z dnia 8 maja 2015 r. Ponadto z akt sprawy nie wynika, że skarżąca była w stanie utrzymać skalę swojej działalności dzięki podmiotowi finansującemu dysponującemu zdolnością finansową równoważną zdolności finansowej Unii. W związku z tym bezsporne jest, że od czasu przyjęcia decyzji z dnia 8 maja 2015 r. i braku zawarcia umów o delegowaniu zadań w ramach zarządzania pośredniego między Komisją a skarżącą, zakres działalności skarżącej znacznie się zmniejszył i że brak uzyskania kwot mających na celu zrekompensowanie kosztów pośrednich, o których mowa w pkt 49 powyżej, mogło jedynie pogorszyć jej sytuację finansową. Niemniej jednak sam spadek obrotów skarżącej w następstwie decyzji z dnia 8 maja 2015 r. nie wystarcza do wykazania istnienia szkody majątkowej odpowiadającej utracie możliwości zawarcia umowy o delegowaniu zadań według sposobu zarządzania pośredniego i możliwości przypisania tej szkody bezprawności tej decyzji. I tak, zgodnie z pkt 44 i 45 powyżej, do Sądu należy zbadanie, po pierwsze, czy sytuacja finansowa skarżącej od dnia 8 maja 2015 r. wynika w sposób bezpośredni i pewny z niezgodności z prawem decyzji z dnia 8 maja 2015 r., a po drugie, czy skarżąca wykazała, że miała w tym dniu, jak twierdzi, poważną szansę na dalsze wykonywanie budżetu Unii w trybie zarządzania pośredniego, a tym samym na otrzymanie kwot określonych w pkt 49 powyżej z tytułu rekompensaty kosztów pośrednich. Po pierwsze, co się tyczy kwestii istnienia wystarczająco bezpośredniego związku przyczynowego między niezgodnością z prawem decyzji z dnia 8 maja 2015 r. a podnoszoną przez skarżącą utratą możliwości, należy przypomnieć, że ta niezgodność z prawem polega na naruszeniu obowiązku staranności, który spoczywał na Komisji przy wykonywaniu jej uprawnień dyskrecjonalnych. Tymczasem niezgodność z prawem wynikająca z naruszenia obowiązku staranności przy wydawaniu decyzji przez instytucję Unii niekoniecznie ma wpływ na zasadność danej decyzji. Ma to miejsce w przypadku niezgodności z prawem decyzji z dnia 8 maja 2015 r. Z pkt 92–96 i 104 wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78) wynika bowiem, że w wyroku tym Trybunał stwierdził niezgodność z prawem decyzji z dnia 8 maja 2015 r. w zakresie, w jakim okoliczności powołane przez Komisję na poparcie tej decyzji nie mogły podać w wątpliwość statusu skarżącej jako organizacji międzynarodowej w rozumieniu przepisów finansowych Unii. Czyniąc to, Trybunał ograniczył się do uznania za błędne wątpliwości wyrażonych przez Komisję na podstawie szeregu okoliczności w przedmiocie statusu skarżącej jako organizacji międzynarodowej. Natomiast Trybunał nie rozstrzygnął w żadnym razie, czy w oparciu o analizę nieobarczoną naruszeniem prawa i przy uwzględnieniu wszystkich istotnych elementów należy uznać, lub przeciwnie – wykluczyć – że skarżąca posiada taki status w dniu przyjęcia decyzji z dnia 8 maja 2015 r. (zob. podobnie postanowienie z dnia 9 czerwca 2020 r., International Management Group/Komisja,C‑183/17 P-INT, EU:C:2020:507, pkt 23). W tym kontekście, z pkt 113 wyroku wydanego w sprawie odwołania wynika, że w następstwie ogłoszenia wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78), Komisja nie była zobowiązana do uznania z mocą wsteczną statusu skarżącej jako organizacji międzynarodowej, o co skarżąca się ubiegała, lecz mogła wywiązać się ze spoczywającego na niej obowiązku wykonania wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78), podejmując środki proceduralne mające na celu umożliwienie jej usunięcia stwierdzonej przez Trybunał nieprawidłowości, i potencjalnie wydanie nowego aktu mającego na celu zastąpienie decyzji, których nieważność stwierdził Trybunał, po uzyskaniu informacji, które uznał on za niezbędne do uzasadnienia tego nowego aktu pod względem prawnym i faktycznym. W szczególności Trybunał orzekł w pkt 156 wyroku wydanego w sprawie odwołania, że jakkolwiek w wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78) stwierdził on nieważność decyzji z dnia 8 maja 2015 r. ze względu na jej nieuzasadniony z prawnego i faktycznego punktu widzenia charakter, to w żadnym wypadku nie rozstrzygnął on kwestii – niezwiązanej z zawisłymi przed nim sporami – czy w oparciu o analizę nieobarczoną naruszeniem prawa i przy uwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych należy uznać, lub przeciwnie – wykluczyć – że skarżąca posiada status organizacji międzynarodowej. Z powyższego wynika, że stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji z dnia 8 maja 2015 r. nie wiązało się z jakimkolwiek obowiązkiem Komisji uznania statusu skarżącej jako organizacji międzynarodowej, o co skarżąca się ubiegała, podczas gdy uznanie to stanowiło, zgodnie z przepisami finansowymi Unii i w przypadku skarżącej, obowiązkowy warunek, by w dalszym ciągu mogła ona wykonywać budżet Unii w trybie zarządzania pośredniego, a tym samym, by Sąd był w stanie stwierdzić w ramach niniejszej skargi o odszkodowanie, że skarżąca wykaże utratę możliwości zawarcia nowych umów o zarządzanie w tym trybie z Komisją. W konsekwencji naruszenia obowiązku staranności obarczającego decyzję z dnia 8 maja 2015 r. nie można uznać za bezpośrednią i pewną przyczynę podnoszonej przez skarżącą szkody finansowej, a mianowicie utratę możliwości zawarcia po tej dacie, w charakterze organizacji międzynarodowej, nowych umów o delegowaniu zadań w zakresie zarządzania budżetem Unii w trybie zarządzania pośredniego i pobierania kwot wymienionych w pkt 49 powyżej. Po drugie, co się tyczy kwestii, czy szkoda podnoszona przez skarżącą ma rzeczywisty i pewny charakter, z decyzji z dnia 8 czerwca 2021 r., której zgodność z prawem Sąd potwierdził w dzisiejszym wyroku IMG/Komisja (T‑509/21), oddalając jako bezzasadną skargę wniesioną przez skarżącą na tę decyzję, wynika, że skarżąca nie może powoływać się na status organizacji międzynarodowej od dnia 16 grudnia 2014 r. Tym samym, ponieważ zgodnie z decyzją z dnia 8 czerwca 2021 r. skarżąca nie spełniała w dniu przyjęcia decyzji z dnia 8 maja 2015 r. i w późniejszym okresie warunku posiadania statusu organizacji międzynarodowej przewidzianego w przepisach finansowych Unii, nie miała ona najmniejszej szansy na dalsze wykonywanie budżetu Unii w trybie zarządzania pośredniego i w konsekwencji na otrzymanie kwot wymienionych w pkt 49 powyżej tytułem rekompensaty kosztów pośrednich. W świetle powyższych rozważań niniejsza skarga o odszkodowanie, oparta na założeniu, że skarżąca jest organizacją międzynarodową w rozumieniu przepisów finansowych Unii i z tego względu miała poważną szansę na dalsze wykonywanie budżetu Unii w trybie zarządzania pośredniego, nie może zostać uwzględniona. Po trzecie, zastrzeżenia podniesione przez skarżącą nie są w stanie podważyć wniosku, o którym mowa w pkt 69 powyżej. Przede wszystkim skarżąca powołuje się na pkt 89 wyroku wydanego w sprawie odwołania, w którym Trybunał stwierdził, że na kwestię, czy decyzja z dnia 8 maja 2015 r. mogła wyrządzić szkodę niemajątkową i majątkową, w której naprawieniu skarżąca miała interes, nie mogła mieć wpływu okoliczność, że w decyzji z dnia 8 czerwca 2021 r., przyjętej sześć lat później i opartej na odmiennej ocenie prawnej i faktycznej, Komisja doszła do wniosku, że nie można jej uznać za organizację międzynarodową. Czyniąc to, Trybunał wypowiedział się w przedmiocie zarzutu bezwzględnej przeszkody procesowej podniesionego przez Komisję, opartego na utracie interesu prawnego skarżącej w ramach odwołania od pierwotnego wyroku, a także na bezprzedmiotowości tego odwołania. Trybunał nie wypowiedział się zatem w przedmiocie odrębnej kwestii wpływu decyzji z dnia 8 czerwca 2021 r. na zasadność roszczeń odszkodowawczych skarżącej, w szczególności w przedmiocie istnienia bezpośredniego i niewątpliwego związku przyczynowego między decyzją z dnia 8 maja 2015 r. a szkodą finansową, na którą się powoływała, ani w przedmiocie rzeczywistego i pewnego charakteru tej szkody, a mianowicie podnoszonej utraty poważnej szansy na dalsze wykonywanie budżetu Unii w trybie zarządzania pośredniego. Ponadto poczynione w pkt 89 wyroku wydanego w sprawie odwołania odesłanie do pkt 39 wyroku z dnia 10 września 2019 r., HTTS/Rada (C‑123/18 P, EU:C:2019:694), również nie może poprzeć argumentacji skarżącej, ponieważ poprzez to odesłanie Trybunał ograniczył się do przypomnienia, że niezgodność z prawem aktu lub zachowania, która może prowadzić do powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii, powinna być oceniana przez Sąd na podstawie okoliczności prawnych i faktycznych istniejących w chwili wydania tego aktu lub tego zachowania. I tak orzecznictwo przytoczone w pkt 89 wyroku wydanego w sprawie odwołania określa elementy, które sąd Unii powinien wziąć pod uwagę przy dokonywaniu oceny, czy dana instytucja dopuściła się wystarczająco istotnego naruszenia prawa Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 10 września 2019 r., HTTS/Rada,C‑123/18 P, EU:C:2019:694, pkt 37–39). Natomiast orzecznictwo przytoczone w pkt 89 wyroku wydanego w sprawie odwołania nie określa elementów, które sąd Unii powinien wziąć pod uwagę przy ocenie istnienia szkody i związku przyczynowego między stwierdzoną bezprawnością a podnoszoną szkodą, a zatem nie zakazuje mu uwzględnienia okoliczności faktycznych lub prawnych, które zaistniały po wydaniu aktu lub niezgodnego z prawem zachowania, w celu dokonania takiej oceny. Przeciwnie, biorąc pod uwagę fakt, że szkoda, siłą rzeczy późniejsza w stosunku do zdarzenia powodującego szkodę, może ewoluować wraz z upływem czasu, strona, która uważa, że poniosła szkodę w wyniku działania instytucji, powinna mieć możliwość powołania się na okoliczności zaistniałe po zaistnieniu zdarzenia powodującego szkodę, aby potwierdzić istnienie tej szkody (zob. podobnie opinia rzecznika generalnego G. Pitruzzelli w sprawie HTTS/Rada, C‑123/18 P, EU:C:2019:173, pkt 26). Tak więc zgodnie z zasadą równości broni strona przeciwna powinna również mieć możliwość powołania się na okoliczności faktyczne lub prawne zaistniałe po wydaniu niezgodnego z prawem aktu, w przypadku którego podniesiono, że stanowi on decydującą przyczynę szkody, w celu zmniejszenia zakresu szkody, a nawet w celu zakwestionowania prawa do odszkodowania na tej podstawie, że okoliczności te prowadzą do wykluczenia jakiegokolwiek bezpośredniego związku przyczynowego między niezgodnością z prawem tego aktu a podnoszoną szkodą. Ponadto wykładnia, zgodnie z którą prawo skarżącej do odszkodowania powinno stać na przeszkodzie uwzględnieniu przez Sąd w ramach niniejszej skargi mocy wstecznej decyzji z dnia 8 czerwca 2021 r., byłaby sprzeczna ze stwierdzeniem zawartym w pkt 113 wyroku w sprawie odwołania ilustrującym zasadę, zgodnie z którą instytucja wydająca decyzję, której nieważność została stwierdzona, może wydać nową decyzję z mocą wsteczną w celu zachowania powagi rzeczy osądzonej związanej z wyrokiem stwierdzającym nieważność. Stwierdzenie nieważności decyzji przez sąd Unii nie skutkuje zatem prawem do odszkodowania za szkodę majątkową, na które powołuje się adresat tej decyzji, jeżeli po wydaniu wyroku stwierdzającego nieważność dana instytucja wyda decyzję z mocą wsteczną, której sentencja jest identyczna, a sąd Unii uzna, że sentencja tej nowej decyzji jest zgodna z prawem (zob. podobnie wyroki: z dnia 6 czerwca 2019 r., Barnett/EKES, C‑503/18 P, niepublikowany, EU:C:2019:474, pkt 78; z dnia 14 października 2021 r., KF/CSUE, C‑464/20 P, niepublikowany, EU:C:2021:848, pkt 38–40). Ponadto skarżąca twierdzi, że rozumowanie polegające na uwzględnieniu decyzji z dnia 8 czerwca 2021 r. w ramach niniejszej skargi o odszkodowanie skutkuje pozbawieniem jej jakiegokolwiek prawa do odszkodowania. Zarzut ten jest bezzasadny ponieważ w niniejszym postępowaniu do Sądu wpłynął wniosek zmierzający wyłącznie do uzyskania odszkodowania za szkodę majątkową odpowiadającą utracie przez skarżącą możliwości zawarcia z Komisją nowych umów o delegowaniu zadań w trybie zarządzania pośredniego po przyjęciu decyzji w dniu 8 maja 2015 r., a tym samym możliwości pobrania kwot wskazanych w pkt 49 powyżej z tytułu rekompensaty kosztów pośrednich. Tak więc wydanie decyzji z dnia 8 czerwca 2021 r. nie ma wpływu na możliwość wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o zadośćuczynienie za krzywdę wynikającą z niezgodności z prawem decyzji z dnia 8 maja 2015 r., w przedmiocie którego Trybunał orzekł ostatecznie w pkt 197–200 wyroku w sprawie odwołania. Z powyższego wynika, że żądania odszkodowawcze przedstawione przez skarżącą należy oddalić jako bezzasadne. W przedmiocie kosztów Zgodnie z art. 219 regulaminu postępowania Sąd, w orzeczeniach wydanych po uchyleniu jego orzeczenia i przekazanych do ponownego rozpoznania, orzeka o kosztach postępowania przed nim oraz postępowania odwoławczego przed Trybunałem. Ponadto, zgodnie z art. 134 §§ 1 i 3 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę, a w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań każdej ze stron każda z nich pokrywa własne koszty. Wreszcie, zgodnie z art. 135 § 1 regulaminu postępowania, jeżeli wymagają tego względy słuszności, Sąd może zdecydować, że strona przegrywająca sprawę pokrywa własne koszty i zostaje obciążona tylko częścią kosztów poniesionych przez stronę przeciwną, a nawet, że nie zostaje nimi obciążona w ogóle. W niniejszej sprawie należy przypomnieć, że w pkt 6 sentencji wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r., International Management Group/Komisja (C‑183/17 P i C‑184/17 P, EU:C:2019:78), Trybunał obciążył Komisję kosztami postępowania w sprawach C‑183/17 P i C‑184/17 P oraz w sprawie T‑29/15, podczas gdy w pkt 7 sentencji tego wyroku orzekł, że rozstrzygnięcie o kosztach w sprawie T‑381/15 nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Ponadto w pkt 7 i 8 sentencji wyroku wydanego w sprawie odwołania Trybunał obciążył odpowiednio skarżącą kosztami postępowania w sprawie C‑619/20 P i orzekł, że rozstrzygnięcie o kosztach w sprawach C‑620/20 P i T‑381/15 RENV nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. W konsekwencji w niniejszej instancji do Sądu należy rozstrzygnięcie o kosztach związanych z postępowaniami T‑381/15 i T‑381/15 RENV, postępowaniem C‑620/20 P i niniejszym postępowaniem po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Co się tyczy kosztów poniesionych w związku z postępowaniami T‑381/15, T‑381/15 RENV i C‑620/20 P, należy zauważyć, że po zakończeniu tych postępowań Komisja przegrała sprawę w zasadniczej części. Ponadto, co się tyczy kosztów poniesionych w związku z niniejszym postępowaniem, o ile prawdą jest, że żądania skarżącej nie zostały uwzględnione, o tyle stwierdzono jednak, że decyzja z dnia 8 maja 2015 r. jest niezgodna z prawem, a tym samym Komisja dopuściła się wystarczająco istotnego naruszenia prawa Unii, które mogło skłonić skarżącą do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. W tych okolicznościach Sąd uznaje za słuszne zarówno w postępowaniach T‑381/15, T‑381/15 RENV i C‑620/20 P, jak i w niniejszym postępowaniu obciążenie Komisji jej własnymi kosztami oraz kwotą odpowiadającą połowie kosztów skarżącej.   Z powyższych względów SĄD (dziewiąta izba w składzie powiększonym) orzeka, co następuje:   1) Skarga zostaje oddalona.   2) W sprawach zarejestrowanych pod numerami T‑381/15, T‑381/15 RENV, C‑620/20 P i T‑381/15 RENV II Komisja pokrywa własne koszty i połowę kosztów poniesionych przez International Management Group (IMG).   Truchot Kanninen Frendo Sampol Pucurull Perišin Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 4 września 2024 r. Podpisy ( *1 ) Język postępowania: francuski.