T-449/21

POSTANOWIENIE SĄDU (ósma izba) z dnia 20 czerwca 2022 r. ( *1 ) Skarga o stwierdzenie nieważności – Kwestia incydentalna – Brak reprezentacji przez prawnika uprawnionego do występowania wyłącznie przed sądami Zjednoczonego Królestwa w jednej z sytuacji wyczerpująco określonych w art. 91 ust. 2 umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii i Euratomu – Brak reprezentacji przez adwokata lub radcę prawnego uprawnionego do występowania przed sądem państwa członkowskiego lub innego państwa będącego stroną porozumienia EOG – Artykuł 19 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej W sprawie T‑449/21 Natixis, z siedzibą w Paryżu (Francja), który reprezentowali adwokaci J.‑J. Lemonnier i L. Ghebali, J. Stratford i E. Neil, barristers, oraz M. García, solicitor, strona skarżąca, przeciwko Komisji Europejskiej, którą reprezentowali M. Farley, T. Franchoo i I. Söderlund, w charakterze pełnomocników, strona pozwana, SĄD (ósma izba), w składzie: J. Svenningsen (sprawozdawca), prezes, R. Barents i C. Mac Eochaidh, sędziowie, sekretarz: E. Coulon, uwzględniając wniosek skarżącej złożony na podstawie art. 130 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem w dniu 14 marca 2022 r. o uznanie przez Sąd R. Howella, barrister, i E. Davisa, solicitor, jako jej przedstawicieli prawnych w niniejszej sprawie, a także uwagi Komisji w przedmiocie tego wniosku, wydaje następujące Postanowienie W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżąca, spółka Natixis, żąda stwierdzenia nieważności decyzji Komisji C(2021) 3489 final z dnia 20 maja 2021 r. dotyczącej postępowania na mocy art. 101 TFUE i art. 53 porozumienia EOG (sprawa AT.40324 – Europejskie obligacje rządowe) (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”) w zakresie, w jakim decyzja ta jej dotyczy. Ramy prawne W dniu 1 lutego 2020 r. weszła w życie Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Dz.U. 2020, L 29, s. 7, zwana dalej „umową o wystąpieniu”), zgodnie z art. 185 tej umowy. W związku z tym od tego dnia Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej nie jest już państwem członkowskim Unii Europejskiej. Umowa o wystąpieniu przewidywała w art. 126 okres przejściowy, który zakończył się w dniu 31 grudnia 2020 r., podczas którego prawo Unii miało zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa, chyba że umowa ta stanowiła inaczej. Stosunki między Unią a Zjednoczonym Królestwem są obecnie uregulowane w szczególności w Umowie o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony (Dz.U. 2021, L 149, s. 10) zwanej dalej „umową o handlu i współpracy”). Co do prawa W piśmie złożonym w ramach niniejszej skargi w dniu 30 lipca 2021 r. skarżąca wskazała, że reprezentują ją J. Stratford i R. Howell, barristers, adwokat J.‑J. Lemonnier oraz E. Davis i M. García, solicitors. W odniesieniu do R. Howella, E. Davisa i M. Garcíi Sąd otrzymał, jako dokumenty poświadczające wymagane na podstawie art. 51 § 2 regulaminu postepowania, zaświadczenie wydane przez General Council of the Bar of England and Wales (naczelną radę adwokacką w Anglii i Walii, Zjednoczone Królestwo) potwierdzające status R. Howella jako barrister, zaświadczenie wydane przez Solicitors Regulation Authority (organ regulacyjny dotyczący solicitors, Zjednoczone Królestwo) potwierdzające status E. Davisa jako solicitor, a także zaświadczone wydane przez tenże organ potwierdzające status M. Garcíi jako solicitor oraz zaświadczenie barreau de Paris (izby adwokackiej w Paryżu, Francja) potwierdzające, że jest ona wpisana na listę owej izby pod swoim pierwotnym tytułem (solicitor) na podstawie dyrektywy 98/5/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. mającej na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w państwie członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. 1998, L 77, s. 36). Pismem z dnia 11 października 2021 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o wyjaśnienie powodów uzasadniających decyzję prezesa Sądu z dnia 7 września 2021 r., na mocy której odmówił on zezwolenia R. Howellowi, E. Davisowi oraz M. Garcíi na reprezentowanie jej w niniejszym postępowaniu na tej podstawie, że w świetle przedstawionych dokumentów poświadczających byli oni uprawnieni do występowania wyłącznie przed sądami Zjednoczonego Królestwa. W drodze środków organizacji postępowania przyjętych na podstawie art. 89 i 90 regulaminu postępowania oraz art. 24 ust. 2 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Sąd, po pierwsze, zwrócił się do stron z pytaniami w odniesieniu do sytuacji M. Garcíi, która powołała się na dokument poświadczający sporządzony przez izbę adwokacką w Paryżu na podstawie dyrektywy 98/5, a po drugie, skierował od rządu francuskiego żądanie udzielenia informacji na temat ewentualnej możliwości przyznanej prawnikowi uprawnionemu do występowania przed sądami Zjednoczonego Królestwa do występowania przed sądami francuskimi. W odpowiedzi skarżąca poinformowała Sąd, że M. García jest również uprawniona do występowania przed sądami irlandzkimi, i przedstawiła dokument poświadczający tę okoliczność. Ze względu na tę nową okoliczność M. García została upoważniona do reprezentowania skarżącej w niniejszym postępowaniu. Pismem z dnia 14 marca 2022 r. skarżąca ponownie zwróciła się do Sądu o udzielenie wyjaśnień co do powodów, dla których R. Howell i E. Davis nie uzyskali upoważnienia do reprezentowania jej w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z art. 130 §§ 2, 5 i 7 regulaminu postępowania, jeżeli strona wnosi w odrębnym piśmie o wydanie przez Sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności skargi lub niewłaściwości Sądu bez rozpatrywania sprawy co do istoty, Sąd może orzec postanowieniem z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych. Ponieważ Komisja przedstawiła swoje uwagi w wyznaczonym terminie, należy orzec w przedmiocie wniosków skarżącej o reprezentowanie jej przez R. Howella i E. Davisa, w odniesieniu do których w Sądzie przedstawiono jedynie dokumenty poświadczające, że są oni uprawnieni do występowania przed sądami Zjednoczonego Królestwa. Na wstępie należy zauważyć, że w ramach niniejszej skargi skarżącą skutecznie reprezentuje kilku adwokatów, barristers i jeden solicitor. W związku z tym niniejsza kwestia incydentalna nie ma wpływu na dopuszczalność skargi. Co do istoty, w odniesieniu do reprezentacji przed sądami Unii strony niewymienionej w art. 19 akapity pierwszy i drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, należy przypomnieć, że art. 19 akapity trzeci i czwarty tego statutu, mający zastosowanie do postępowania przed Sądem zgodnie z jego art. 56, przewiduje dwie odrębne i kumulatywne przesłanki, z których pierwsza stanowi, że strony niewymienione w art. 19 akapity pierwszy i drugi powinny być reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego, a druga, że jedynie adwokat lub radca prawny uprawniony do występowania przed sądami w państwie członkowskim lub w innym państwie będącym stroną Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) (Dz.U. 1994, L 1, s. 3) może reprezentować stronę lub wspierać ją w postępowaniu przed sądami Unii (zob. wyrok z dnia 24 marca 2022 r., PJ i PC/EUIPO, C‑529/18 P i C‑531/18 P, EU:C:2022:218, pkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo; postanowienie z dnia 7 grudnia 2021 r., Daimler/EUIPO – Volkswagen (IQ), T 422/21, EU:T:2021:888, pkt 15 i przytoczone tam orzecznictwo). Niemniej jednak, jeśli chodzi o skargę taką jak niniejsza, należy od razu wziąć pod uwagę potencjalnie istotne postanowienia umów międzynarodowych wiążących Zjednoczone Królestwo z Unią, a mianowicie umowę o wystąpieniu oraz umowę o handlu i współpracy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że art. 87, 90–92 i 95 umowy o wystąpieniu, rozpatrywane łącznie, przewidują zasadniczo, że prawnik uprawniony do występowania przed sądami Zjednoczonego Królestwa może reprezentować lub wspierać stronę przed Sądem w przypadkach wyczerpująco wyliczonych. Po pierwsze, zgodnie z art. 91 ust. 1 umowy o wystąpieniu i mając na uwadze podział kompetencji między Trybunałem a Sądem, ów prawnik, który reprezentował stronę w dniu 31 grudnia 2020 r., może nadal reprezentować lub wspierać tę stronę w ramach skargi wniesionej do Sądu. Po drugie, zgodnie z art. 91 ust. 2 zdanie pierwsze umowy o wystąpieniu w związku z art. 95 ust. 1 i 3 tej umowy i mając na uwadze podział kompetencji między Trybunałem a Sądem, prawnik uprawniony do występowania przed sądami Zjednoczonego Królestwa może reprezentować lub wspierać stronę przed Sądem w ramach skarg o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii przed dniem 31 grudnia 2020 r., których adresatami są Zjednoczone Królestwo bądź osoby fizyczne lub prawne mające miejsce zamieszkania albo siedzibę w Zjednoczonym Królestwie. To samo dotyczy decyzji instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii, których adresatami są Zjednoczone Królestwo bądź osoby fizyczne lub prawne mające miejsce zamieszkania albo siedzibę w Zjednoczonym Królestwie, które zostały wydane po dniu 31 grudnia 2020 r. w ramach postępowań w zastosowaniu art. 107 i 108 TFUE do pomocy przyznanej przed dniem 31 grudnia 2020 r. i wszczętych przed dniem 31 grudnia 2024 r., lub, jak w niniejszej sprawie, w ramach postępowań w zastosowaniu art. 101 lub 102 TFUE, wszczętych przed dniem 31 grudnia 2020 r., lub w ramach postępowań w zastosowaniu rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. 2004, L 24, s. 1), wszczętych przed dniem 31 grudnia 2020 r., lub w ramach dochodzeń Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) w sprawie niektórych domniemanych naruszeń wyczerpująco wyliczonych, wszczętych przed dniem 31 grudnia 2020 r., lub też w ramach dochodzeń Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), wszczętych przed dniem 31 grudnia 2024 r. Po trzecie, zgodnie z art. 91 ust. 2 zdanie drugie umowy o wystąpieniu w związku z jej art. 90 oraz mając na uwadze podział kompetencji między Trybunałem a Sądem, prawnik uprawniony do występowania przed sądami Zjednoczonego Królestwa może reprezentować lub wspierać to państwo przed Sądem w postępowaniach, w odniesieniu do których państwo to zdecydowało się wstąpić do sprawy w charakterze interwenienta zgodnie z art. 90 akapit drugi lit. c) umowy o wystąpieniu. Jednakże wbrew temu, co twierdzi skarżąca, niniejsza skarga nie odpowiada żadnemu z przypadków wyczerpująco określonych w umowie o wystąpieniu i przypomnianych w pkt 18–22 powyżej. Skarga ta została wniesiona wprawdzie po dniu 31 grudnia 2020 r. i jest skierowana przeciwko decyzji wydanej w wyniku postępowania toczącego się w dniu 31 grudnia 2020 r. w zastosowaniu art. 101 TFUE. Jednakże z zaskarżonej decyzji oraz z dokumentów przekazanych przez skarżącą na podstawie art. 78 ust. 4 regulaminu postępowania wynika, że jest ona spółką akcyjną prawa francuskiego z siedzibą we Francji. Nie można zatem uznać, w odniesieniu do skarżącej, że zaskarżona decyzja skierowana jest do osoby prawnej z siedzibą w Zjednoczonym Królestwie, jak tego wymaga art. 91 ust. 2 zdanie pierwsze umowy o wystąpieniu w związku z art. 95 ust. 1 i 3 tej umowy. Wniosku tego nie może podważyć fakt, że inni adresaci tejże decyzji, a mianowicie spółki NatWest Group plc i Nomura International plc, mają z kolei siedzibę w Zjednoczonym Królestwie, ponieważ zgodnie z utrwalonym orzecznictwem decyzję wydaną przez Komisję na podstawie art. 101 TFUE, nawet jeśli została zredagowana i opublikowana w formie jednej decyzji, należy rozpatrywać jako zbiór indywidualnych decyzji stwierdzających naruszenie lub naruszenia przypisane każdej ze spółek będących adresatami decyzji i w stosownym wypadku nakładających grzywnę (zob. podobnie wyrok z dnia 15 października 2002 r., Limburgse Vinyl Maatschappij i in./Komisja, C‑238/99 P, C‑247/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, od C‑250/99 P do C‑252/99 P i C‑254/99 P, EU:C:2002:582, pkt 100 i przytoczone tam orzecznictwo). To samo dotyczy podnoszonej przez skarżącą okoliczności, że ma ona „siedzibę” w Zjednoczonym Królestwie jako „overseas company”, ponieważ z przedstawionych przez nią dokumentów, a w szczególności z dokumentów wydanych przez Companies House (rejestr przedsiębiorstw, Zjednoczone Królestwo), wynika, że jest ona jedynie zarejestrowana w tym państwie, ale nie ma w nim siedziby. Co więcej, wbrew temu, co twierdzi skarżąca, z postanowienia z dnia 7 grudnia 2021 r., IQ (T‑422/21, EU:T:2021:888), w żaden sposób nie wynika, że prawnicy uprawnieni do występowania wyłącznie przed sądami Zjednoczonego Królestwa mogliby reprezentować ją w ramach niniejszej skargi. Skarga w sprawie, w której wydano to postanowienie, została bowiem odrzucona jako oczywiście niedopuszczalna ze względu na brak reprezentacji skarżącej przez adwokata lub radcę prawnego uprawnionego do występowania przed sądem państwa członkowskiego lub innego państwa będącego stroną porozumienia EOG. Wreszcie, zakładając, że skarżąca powołuje się na art. 94 ust. 2 umowy o wystąpieniu, wystarczy zauważyć, jak wynika z tytułu, w którym znajduje się ten artykuł, że prawo do reprezentacji lub wsparcia przyznane przez ten przepis prawnikom uprawnionym do występowania przed sądami Zjednoczonego Królestwa ma zastosowanie wyłącznie w ramach postępowań administracyjnych, o których mowa w art. 92 i 93 umowy o wystąpieniu, z wyłączeniem ewentualnych późniejszych postępowań sądowych, uregulowanych w art. 91 tej umowy (zob. analogicznie postanowienie z dnia 7 grudnia 2021 r., IQ,T‑422/21, EU:T:2021:888, pkt 23). W konsekwencji, jak podniosła Komisja, skarżąca nie może skutecznie twierdzić, że na mocy umowy o wystąpieniu R. Howell i E. Davis, uprawnieni do występowania wyłącznie przed sądami Zjednoczonego Królestwa, mają prawo reprezentować ją przed Sądem w ramach niniejszej skargi. Skarżąca nie może też powoływać się na jakiekolwiek postanowienie umowy o handlu i współpracy. Prawdą jest, że art. 194 ust. 1 umowy o handlu i współpracy stanowi, że jedna ze stron umowy zezwala prawnikowi drugiej strony umowy na świadczenie na swoim terytorium wskazanych usług prawnych na podstawie tytułu zawodowego państwa macierzystego tego prawnika zgodnie z art. 128, 129, 135, 137 i 143 tej umowy. Jednakże art. 193 lit. a) i g) tej umowy stanowi, że z dobrodziejstwa tego systemu wyłączone są usługi prawne związane z prawem Unii, do których należy rozpatrywany w zaskarżonej decyzji art. 101 TFUE, jak również reprezentacja prawna w szczególności przed sądami lub innymi właściwie ustanowionymi trybunałami urzędowymi jednej ze stron tej umowy, do których należy Sąd. Po wykluczeniu możliwości powołania się przez skarżącą na umowę o wystąpieniu lub umowę o handlu i współpracy należy w drugiej kolejności zbadać, czy na podstawie art. 19 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, do którego odsyła art. 51 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem, R. Howell i E. Davis, odpowiednio barrister i solicitor, mogą jednak zostać upoważnieni do reprezentowania skarżącej. W tym celu należy im przyznać status „adwokata lub radcy prawnego” w rozumieniu art. 19 akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Co się tyczy uprawnienia do występowania przed sądem państwa członkowskiego lub innego państwa będącego stroną EOG, należy zauważyć, że niniejsza skarga została wniesiona w dniu 30 lipca 2021 r., czyli po wygaśnięciu w dniu 31 grudnia 2020 r. okresu przejściowego przewidzianego w art. 126 umowy o wystąpieniu i w trakcie którego – z zastrzeżeniem odmiennych postanowień tej umowy – prawo Unii było nadal stosowane w Zjednoczonym Królestwie i na jego terytorium pomimo jego statusu państwa trzeciego. Wynika z tego, że kwestia, czy prawników uprawnionych do występowania wyłącznie przed sądami Zjednoczonego Królestwa wyznaczonych przez skarżącą należy uznać za uprawnionych do występowania przed sądem państwa członkowskiego lub innego państwa EOG do celów art. 19 akapit czwarty statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nie może być dłużej badana w świetle przepisów lub aktów prawa Unii, w tym mających zastosowanie do zawodów prawniczych, takich jak dyrektywa 98/5 lub dyrektywa Rady 77/249/EWG z dnia 22 marca 1977 r. mająca na celu ułatwienie skutecznego korzystania przez prawników ze swobody świadczenia usług (Dz.U. 1977, L 78, s. 17). Badanie takie należy zatem przeprowadzić w świetle ewentualnej szczególnej regulacji państwa członkowskiego uprawniającej jednostronnie owych adwokatów i radców prawnych do występowania przed jego sądami (zob. podobnie wyrok z dnia 24 marca 2022 r., PJ i PC/EUIPO, C‑529/18 P i C‑531/18 P, EU:C:2022:218, pkt 59). Tymczasem skarżąca nie wskazała żadnego tego rodzaju uregulowania. W tym względzie można zauważyć, w świetle odpowiedzi rządu francuskiego na środek organizacji postępowania, że takie uregulowanie nie istnieje we Francji. Prawo francuskie pozwala bowiem takiemu adwokatowi lub radcy prawnemu na reprezentowanie strony przed sądami francuskimi albo jeżeli przed upływem okresu przejściowego został on wpisany na listę prowadzoną przez francuską izbę adwokacką w charakterze adwokata francuskiego, albo jeśli przed upływem okresu przejściowego złożył on wniosek o uznanie kwalifikacji zawodowych, a wniosek ten jest rozpatrywany, albo też jeśli po upływie okresu przejściowego zdał on egzamin służący sprawdzeniu jego znajomości prawa francuskiego przewidziany w obowiązujących przepisach i został ważnie wpisany na listę adwokatów francuskich z tytułem adwokata francuskiego. W konsekwencji ani R. Howella, ani E. Davisa nie można uznać za uprawnionych do reprezentowania skarżącej w ramach skargi wniesionej przez nią na zaskarżoną decyzję, czy to na podstawie umowy o wystąpieniu, czy to umowy o handlu i współpracy, jak też art. 51 § 1 regulaminu postępowania w związku z art. 19 akapit czwarty statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wynika z tego, że niniejszy wniosek należy oddalić.   Z powyższych względów SĄD (ósma izba) postanawia:   1) Wniosek mający na celu uznanie przez Sąd R. Howella i E. Davisa za uprawnionych do reprezentowania Natixis zostaje oddalony.   2) Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.   Sporządzono w Luksemburgu w dniu 20 czerwca 2022 r. Sekretarz E. Coulon Prezes J. Svenningsen ( *1 ) Język postępowania: angielski.