T-495/04
WyrokTSUE2008-05-21CELEX: 62004TJ0495ECLI:EU:T:2008:160
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
1. Czy art. 139 ust. 1 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, dotyczący rażąco niskich ofert, ma zastosowanie do kryteriów innych niż cena, gdy zamówienie jest udzielane na podstawie najkorzystniejszej ekonomicznie oferty? 2. Czy specyfikacja przetargowa może być przedmiotem bezpośredniej skargi o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 akapit czwarty WE, czy też jej zgodność z prawem może być kwestionowana jedynie tytułem incydentalnym? 3. Jakie przesłanki muszą być spełnione dla stwierdzenia odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty w kontekście zamówień publicznych, w szczególności w zakresie rzeczywistego charakteru szkody?Ratio decidendi
Sąd uznał, że specyfikacja przetargowa nie dotyczyła skarżącej indywidualnie, co wykluczało bezpośrednią skargę o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 230 akapit czwarty WE, ale dopuścił zarzut niezgodności z prawem tytułem incydentalnym. W odniesieniu do części nr 2 zamówienia, Sąd stwierdził, że art. 139 ust. 1 rozporządzenia nr 2342/2002 wymaga przeprowadzenia procedury kontradyktoryjnej dla każdej oferty uznanej za rażąco niską, nie tylko ze względu na cenę, ale także na inne kryteria (takie jak liczba oferowanych godzin), jeśli pozwalają one na określenie progu odchylenia od normy. Rada naruszyła ten przepis, automatycznie odrzucając ofertę Belfass bez takiej procedury. Żądania odszkodowania zostały oddalone, ponieważ skarżąca nie udowodniła, że w braku naruszenia prawa na pewno otrzymałaby zamówienie, co czyni szkodę hipotetyczną.Stan faktyczny
W marcu 2004 r. Rada Unii Europejskiej ogłosiła przetarg UCA-033/04 na usługi sprzątania i konserwacji dwóch budynków w Brukseli, podzielony na dwie części. Kryterium udzielenia zamówienia była najkorzystniejsza ekonomicznie oferta. Belfass SPRL złożyła dwie oferty w lipcu 2004 r. W październiku 2004 r. Rada odrzuciła obie oferty. Ofertę dla części nr 1 odrzucono z powodu zbyt niskiej średniej ceny za godzinę, a ofertę dla części nr 2 z powodu niespełnienia minimalnej liczby punktów za jakość, wynikającej z liczby godzin niższej o 20% od średniej.Rozstrzygnięcie
1) Stwierdza się nieważność decyzji Rady Unii Europejskiej z dnia 13 października 2004 r. w sprawie odrzucenia ofert Belfass SPRL w ramach przetargu UCA‑033/04 w części, w jakiej odrzuca się w niej ofertę Belfass w zakresie części nr 2.
2) W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
3) Każda ze stron ponosi własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
Sprawa T‑495/04
Belfass SPRL
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej
Zamówienia publiczne na usługi – Wspólnotowa procedura przetargowa – Oczywista omyłka – Udzielenie zamówienia na podstawie najkorzystniejszej ekonomicznie oferty – Oferta rażąco niska – Artykuł 139 ust. 1 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 – Zarzut niezgodności z prawem – Specyfikacja – Dopuszczalność
Streszczenie wyroku
1. Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Procedura przetargowa
(art. 230 akapit czwarty WE, art. 241 WE)
2. Postępowanie – Podnoszenie nowych zarzutów w toku postępowania
(regulamin Sądu, art. 44 § 1 lit. c, art. 48 § 2; rozporządzenie Komisji nr 2342/2002, art. 139 ust. 1)
3. Zamówienia publiczne Wspólnot Europejskich – Udzielenie zamówienia w wyniku przetargu
(rozporządzenia Komisji nr 2342/2002, art. 138 ust. 2, art. 139 ust. 1)
4. Odpowiedzialność pozaumowna – Przesłanki – Bezprawność – Szkoda – Związek przyczynowy
(art. 288 akapit drugi WE)
1. Zważywszy, iż w ramach procedury przetargowej specyfikacja nie dotyczy indywidualnie przedsiębiorstw-oferentów – którym w związku
z tym nie przysługuje prawo wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności tej specyfikacji na podstawie art. 230 akapit czwarty WE
– Rada nie może podnosić zaskarżalności tej specyfikacji przez przedsiębiorstwa-oferentów w celu przeciwstawienia się kwestionowaniu
przez jedno z nich tytułem incydentalnym zgodności z prawem tego dokumentu w związku ze skargą o stwierdzenie nieważności
decyzji wykluczającej to przedsiębiorstwo ze spornego przetargu.
(por. pkt 44)
2. Z przepisów art. 44 § 1 lit. c) w związku z art. 48 § 2 regulaminu Sądu wynika, iż skarga wszczynająca postępowanie musi wskazywać
przedmiot sporu oraz zwięzłe przedstawienie powołanych zarzutów oraz że nie można podnosić nowych zarzutów w toku postępowania,
chyba że ich podstawą są okoliczności prawne i faktyczne ujawnione dopiero w toku postępowania. Jednakże zarzut stanowiący
rozszerzenie zarzutu podniesionego wcześniej w skardze wszczynającej postępowanie, bezpośrednio lub pośrednio, który pozostaje
z nim w ścisłym związku, należy uznać za dopuszczalny.
Tak jest w przypadku zarzutu dotyczącego naruszenia art. 139 ust. 1 rozporządzenia nr 2342/2002 ustanawiającego szczegółowe
zasady wykonania rozporządzenia finansowego, który przewiduje, iż w ramach wspólnotowych procedur przetargowych instytucja
zamawiająca ma obowiązek umożliwić oferentowi wyjaśnienie, jak również uzasadnienie cech oferty, przed jej odrzuceniem, jeżeli
uznaje, że oferta ta jest rażąco niska, który to zarzut został podniesiony w sposób wyraźny przez skarżącą dopiero na etapie
repliki, podczas gdy na etapie skargi skarżąca wyraźnie zarzuciła Radzie, że odrzuciła ona jej ofertę bez dalszej analizy,
ze względu na jej rażąco niski charakter.
(por. pkt 87–90)
3. Artykuł 139 ust. 1 rozporządzenia nr 2342/2002 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego określa
podstawowy wymóg dotyczący udzielania zamówień publicznych, który nakłada na instytucję zamawiającą obowiązek sprawdzenia,
na zasadzie kontradyktoryjności, każdej oferty mającej rażąco niski charakter, pod względem składających się na nią elementów,
zanim ją odrzuci.
Gdy zamówienia udziela się poprzez wybór najkorzystniejszej ekonomicznie oferty, wymóg ten ma zastosowanie nie tylko do kryterium
ceny analizowanej oferty, lecz także do innych kryteriów, o których mowa w art. 138 ust. 2 rozporządzenia nr 2342/2002, jeżeli
pozwalają one na określenie progu odchylenia od normy, poniżej którego podejrzewa się, że oferta złożona w ramach danego przetargu
jest rażąco niska w rozumieniu art. 139 ust. 1 tego rozporządzenia.
A zatem Rada naruszyła ten przepis, gdy odrzuciła w ramach procedury udzielania zamówień publicznych, poprzez przyjęcie najkorzystniejszej
ekonomicznie oferty, ofertę przedsiębiorstwa-oferenta, jedynie z powodu podanej w niej zbyt niskiej całkowitej liczby godzin,
nie dokonawszy jej sprawdzenia na zasadzie kontradyktoryjności, w rozumieniu wspomnianego art. 139 ust. 1 przed jej automatycznym
odrzuceniem.
(por. pkt 98, 100, 103, 104)
4. Stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty w rozumieniu art. 288 akapit drugi WE za bezprawne postępowanie jej organów
uzależnione jest od spełnienia łącznie wszystkich przesłanek, a mianowicie: bezprawności postępowania zarzucanego instytucjom,
rzeczywistego charakteru szkody oraz istnienia związku przyczynowego między zarzucanym postępowaniem a podnoszoną szkodą.
W przypadku niespełnienia jednej z tych przesłanek skargę należy oddalić w całości, bez konieczności badania pozostałych przesłanek.
W konsekwencji należy odrzucić skargę o odszkodowanie, jeżeli szkoda, na którą powołuje się skarżąca, tj. utrata zamówienia
wspólnotowego, nie jest rzeczywista i pewna, lecz jedynie hipotetyczna.
(por. pkt 119, 120, 127–129)
WYROK SĄDU PIERWSZEJ INSTANCJI (piąta izba)
z dnia 21 maja 2008 r.(*)
Zamówienia publiczne na usługi – Wspólnotowa procedura przetargowa – Oczywista omyłka – Udzielenie zamówienia na podstawie najkorzystniejszej ekonomicznie oferty – Oferta rażąco niska – Artykuł 139 ust. 1 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 – Zarzut niezgodności z prawem – Specyfikacja – Dopuszczalność
W sprawie T‑495/04
Belfass SPRL, z siedzibą w Forest (Belgia), reprezentowana przez L. Vogela, adwokata,
strona skarżąca,
przeciwko
Radzie Unii Europejskiej, reprezentowanej przez B. Driessena i A. Vitra, działających w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
mającej za przedmiot, po pierwsze, skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Rady Unii Europejskiej z dnia 13 października
2004 r. o odrzuceniu dwóch ofert złożonych przez skarżącą w ramach przetargu UCA‑033/04 oraz, po drugie,skargę o odszkodowanie
za wynikłe z zachowania Rady szkody poniesione przez skarżącą,
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI WSPÓLNOT EUROPEJSKICH (piąta izba),
w składzie: M. Vilaras, prezes, E. Martins Ribeiro i K. Jürimäe (sprawozdawca), sędziowie,
sekretarz: J. Plingers, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 21 czerwca 2007 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Ramy prawne
1 Udzielanie zamówień na usługi przez Radę Unii Europejskiej podlega przepisom z tytułu V części 1 rozporządzenia Rady (WE,
Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego
Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 248, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”) oraz przepisom rozporządzenia Komisji
(WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego
(Dz.U. L 357, s. 1, zwanego dalej „szczegółowymi zasadami wykonania”). Przepisy te są wzorowane na wspólnotowych dyrektywach
z tej dziedziny, a w szczególności na dyrektywie Rady 92/50/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. odnoszącej się do koordynacji procedur
udzielania zamówień publicznych na usługi (Dz.U. L 209, s. 1), dyrektywie Rady 93/36/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. koordynującej
procedury udzielania zamówień publicznych na dostawy (Dz.U. L 199, s. 1) i na dyrektywie Rady 93/37/EWG z dnia 14 czerwca
1993 r. dotyczącej koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane (Dz.U. L 199, s. 54) z późn. zm.
2 Artykuł 97 rozporządzenia finansowego stanowi:
„1. Kryteria wyboru odnoszące się do oceny potencjału [predyspozycji] kandydatów lub oferentów oraz kryteria udzielenia zamówienia
służące ocenie treści ofert określa się z wyprzedzeniem i umieszcza w zaproszeniu do składania ofert [dokumentacji przetargowej].
2. Zamówienia mogą być udzielane poprzez automatyczną procedurę udzielania zamówień [na podstawie kryterium najniższej ceny]
lub przez procedurę przyjęcia oferty gospodarczo najbardziej korzystnej [najkorzystniejszej ekonomicznie oferty]”.
3 Artykuł 99 rozporządzenia finansowego stanowi:
„Podczas trwania procedury przetargowej, wszelkie kontakty między zamawiającym a kandydatami lub oferentami muszą odbywać
się na zasadach zapewniających przejrzystość i równość traktowania. Nie mogą prowadzić do zmian warunków umowy [zamówienia]
lub warunków zawartych w pierwotnej ofercie”.
4 Artykuł 100 ust. 2 rozporządzenia finansowego stanowi:
„2. Zamawiający powiadamia wszystkich kandydatów lub oferentów, których wnioski lub oferty zostały odrzucone o podstawach
podjęcia decyzji, a także wszystkich oferentów, których oferty zostały dopuszczone i którzy zwrócili się z prośbą na piśmie,
[o] ogólnych danych [cechach] oraz zaletach [w stosunku do pozostałych ofert], oferty, która wygrała przetarg oraz nazwisku
[nazwie] oferenta, któremu udzielono zamówienia.
Jednakże niektórych szczegółowych informacji nie należy udostępniać, w przypadku gdy utrudniłoby to stosowanie prawa, byłoby
sprzeczne z interesem publicznym lub zaszkodziłoby prawnym [słusznym] interesom gospodarczym przedsiębiorstw prywatnych lub
publicznych lub zakłóciłoby uczciwą konkurencję między tymi przedsiębiorstwami”.
5 Artykuł 101 ust. 1 rozporządzenia finansowego stanowi:
„Zamawiający przed podpisaniem umowy może zrezygnować z zamówienia lub unieważnić procedurę udzielenia zamówienia, przy czym
oferenci lub kandydaci nie są uprawnieni do wystąpienia o odszkodowanie”.
6 Artykuł 122 ust. 2 akapit drugi szczegółowych zasad wykonania, w brzmieniu obowiązującym w chwili, gdy miały miejsce okoliczności
faktyczne sprawy, stanowił, że procedury udzielania zamówienia za pomocą przetargu:
„[…] są ograniczone, jeżeli wszystkie podmioty gospodarcze mogą wnioskować o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, ale tylko
kandydaci spełniający kryteria wyboru określone w art. 135 oraz zapraszani równocześnie i w formie pisemnej przez instytucje
zamawiające mogą składać oferty”.
7 Artykuł 128 ust. 1 i 3 szczegółowych zasad wykonania, dotyczący procedury ograniczonej z uprzednim zaproszeniem do składnia
wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu, stanowi w szczególności:
„1. Zaproszenie do składania ofert [zaproszenie do składnia wniosków o dopuszczenie do udziału w przetargu] stanowi środek
wstępnej selekcji kandydatów, którzy zostaną zaproszeni do złożenia ofert w odpowiedzi na przyszłe zaproszenia ograniczone
do udziału w przetargach [w przyszłych przetargach ograniczonych] […];
3. W przypadku gdy zamówienie szczególne [konkretne zamówienie] ma zostać udzielone, instytucja zamawiająca zaprasza wszystkich
kandydatów wpisanych na listę lub tylko niektórych z nich, na podstawie obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriów selekcji,
szczególnych [odpowiednich] dla tego zamówienia, do złożenia oferty”.
8 Artykuł 130 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania w brzmieniu obowiązującym w chwili, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne
sprawy stanowił:
„1. Dokumenty dotyczące składania ofert [zaproszenia do składnia ofert] obejmują co najmniej:
a) zaproszenie do złożenia oferty lub do negocjacji;
b) załączone specyfikacje, do których załączone są ogólne warunki [i warunki] stosowane do zamówień;
c) wzór zamówienia.
[…]”.
9 Artykuł 130 ust. 3 lit. a) i b) szczegółowych zasad wykonania w brzmieniu obowiązującym w chwili, gdy miały miejsce okoliczności
faktyczne sprawy stanowił:
„3. Specyfikacje co najmniej określają:
a) kryteria wyłączenia [wykluczenia] i selekcji [wyboru], mających [mające] zastosowanie do zamówienia, z wyjątkiem procedury
ograniczonej i negocjacyjnej po opublikowaniu ogłoszenia określonego [o której mowa] w art. 127; w takich przypadkach, kryteria
te określone są wyłącznie w ogłoszeniu o zamówieniu lub w zaproszeniu do składania ofert [zaproszeniu do składnia wniosków
o dopuszczenie do udziału w przetargu];
b) kryteria przyznawania [udzielenia zamówienia] i ich względną wagę, jeżeli nie jest to określone w ogłoszeniu o zamówieniu;
c) specyfikacje techniczne określone w art. 131;
[…]”
10 Artykuł 138 szczegółowych zasad wykonania, w brzmieniu obowiązującym w chwili, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne sprawy
stanowił:
„1. Zamówienia udzielane są w jeden z dwóch następujących sposobów:
a) na podstawie automatycznej procedury przetargowej, w którym to przypadku zamówienie jest udzielane oferentowi, który, składając
prawidłową i spełniającą ustanowione warunki ofertę, podaje najniższą cenę;
b) lub poprzez przyjęcie oferty ekonomicznie najbardziej korzystnej [najkorzystniejszej ekonomicznie oferty].
2. Oferta ekonomicznie najbardziej korzystna [najkorzystniejsza ekonomicznie oferta] to ta, która przedstawia najkorzystniejszą
relację między ceną a jakością, biorąc pod uwagę kryteria uzasadnione przedmiotem zamówienia, takie jak cena giełdowa [podana
cena], zalety techniczne [wartość techniczna], cechy estetyczne i funkcjonalne, cechy pod kątem środowiska naturalnego, koszty
eksploatacji, rentowność lub terminy [wykonania lub] dostaw, usługi posprzedażne i pomoc techniczna [wsparcie techniczne].
3. Instytucja zamawiająca określa, w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacjach, wskaźniki korygujące [względną wagę], jakie[ą]
zastosuje do każdego z kryteriów, w celu określenia oferty ekonomicznie najbardziej korzystnej [najkorzystniejszej ekonomicznie
oferty].
Wskaźniki zastosowane do cen [ Względna waga ceny] w odniesieniu do innych kryteriów nie mogą [może] powodować neutralizacji
[kryterium] ceny przy wyborze wykonawcy.
Jeżeli, w szczególnych przypadkach, zastosowanie wskaźników [ważenie kryteriów] jest technicznie niemożliwe, w szczególności
w kwestii przedmiotu zamówienia [ze względu na przedmiot zamówienia], instytucja zamawiająca określa co najmniej odwrotną
kolejność według ważności [porządek tych kryteriów od najważniejszego do najmniej ważnego], zgodnie z którą[ym] kryteria mają
być stosowane”.
11 Artykuł 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania w brzmieniu obowiązującym w chwili, gdy miały miejsce okoliczności faktyczne
sprawy stanowił:
„1. Jeżeli w przypadku konkretnego zamówienia oferty wydają się nienormalnie [rażąco] niskie w stosunku do świadczeń, zamawiający
zobowiązany jest przed odrzuceniem tych ofert [jedynie ze względu na ten fakt] zwrócić się na piśmie do oferenta o podanie
szczegółów, dotyczących tych elementów ofert, które uważa za istotne, oraz zweryfikować je z uwzględnieniem otrzymanych wyjaśnień.
Instytucja zamawiająca może w szczególności wziąć pod uwagę wyjaśnienia [uzasadnienia] odnoszące się do:
a) ekonomiki procesu produkcyjnego, świadczenia usług lub metod budowy;
b) wybranych rozwiązań technicznych lub szczególnie korzystnych warunków dostępnych dla oferenta;
c) oryginalności oferty”.
12 Artykuł 148 ust. 1 i 3 szczegółowych zasad wykonania stanowi:
„1. Kontakty między instytucjami zamawiającymi i oferentami w trakcie procedury przetargowej mogą mieć miejsce, w drodze wyjątku,
zgodnie z warunkami wymienionymi w ust. 2 i 3.
3. Jeżeli, po otwarciu ofert, wymagane są jakieś wyjaśnienia w związku z ofertą, lub jeżeli oczywiste pomyłki urzędnicze [oczywiste
omyłki] w ofercie wymagają skorygowania, instytucja zamawiająca może skontaktować się z oferentem, mimo że [jednakże] taki
kontakt nie może prowadzić do jakiejkolwiek zmiany warunków oferty”.
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
13 W dniu 4 marca 2004 r., działając na podstawie rozporządzenia finansowego i szczegółowych zasad wykonania, Rada ogłosiła w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, S 45) przetarg nr UCA‑033/04, w trybie procedury ograniczonej, na świadczenie usług sprzątania i konserwacji
dwóch budynków zajmowanych przez sekretariat generalny Rady w Brukseli. Zamówienie składało się z dwóch części, odnoszących
się do poszczególnych miejsc świadczenia, tj. budynku „Woluwé Heights” (część nr 1) i budynku „Frère Orban” (część nr 2).
14 Specyfikacja stanowiła, że przyjętym kryterium udzielenia zamówienia jest kryterium najkorzystniejszej ekonomicznie oferty.
Ostatecznej oceny ofert dla każdej z części zamówienia miano dokonywać poprzez przyznanie każdej z ofert liczby punktów obliczanej
w następujący sposób: „Liczba punktów »za jakość« x 100/wskaźnik ceny”. Ofertą uznaną za najkorzystniejszą ekonomicznie miała
być ta, która uzyskała, po tej końcowej ocenie, najwyższą liczbę punktów, przy spełnieniu warunku uzyskania minimalnej liczby
punktów wymaganej w rubryce „Jakość”.
15 Zgodnie z tą specyfikacją jakość każdej oferty powinno się oceniać w skali do maksymalnej liczby 100 punktów, na podstawie
ośmiu kryteriów. Ósme kryterium, za które można było uzyskać 50 punktów, dotyczyło „Usług liczonych w godzinach według danych
z całkowitych sum A, B, C i D wykazu z załącznika 3”.
16 Możliwe do uzyskania na podstawie tego kryterium 50 punktów było przyznawane proporcjonalnie, w zależności od różnicy między
całkowitą liczbą oferowanych rocznie godzin w ocenianej ofercie (Ho) z jednej strony a średnią całkowitej liczby godzin oferowanych
na każdy rok w każdej z ofert, które uznano za dopuszczalne (Hm) z drugiej strony. Wynik równy średniej Hm należało uznać
za zadowalający i zasługujący na 40 punktów (czyli 80% pułapu wynoszącego 50 punktów). Zgodnie ze specyfikacją przekroczenie
tego progu Hm o 12,5% było premiowane dodatkowymi punktami, przy zachowaniu pułapu 50 punktów. Natomiast wynik niższy od tegoż
progu Hm o ponad 12,5% skutkował odjęciem punktów, aż do poziomu 30 punktów, które stanowiły minimum powodujące odrzucenie.
17 Ponadto specyfikacja stanowiła, że średnia cena za godzinę każdej z ofert nie mogła, pod groźbą odrzucenia, być niższa niż
średnia cena za godzinę ustalona przez Union générale belge de nettoyage (belgijski ogólny związek firm sprzątających, zwany
dalej „UGBN”) w odniesieniu do kategorii 1A w cenie wytworzenia, obowiązującej w dniu złożenia oferty. W dniu 1 lipca 2004 r.
ta średnia cena za godzinę była ustalona na 19,6962 EUR.
18 W dniu 23 czerwca 2004 r. specyfikacja dotycząca omawianego przetargu została skierowana do kandydatów.
19 W dniu 23 lipca 2004 r. Belfass SPRL, skarżąca, złożyła dwie oferty dotyczące odpowiednio każdej z dwóch części zamówienia,
które miały być udzielone w ramach przetargu UCA‑033/04. Całkowita kwota rocznej ceny podana w ofercie skarżącej dotyczącej
części nr 1 wynosiła 234 059,67 EUR.
20 Pismem z dnia 13 października 2004 r. Rada powiadomiła skarżącą o odrzuceniu obu jej ofert z następujących względów: „[…]
W odniesieniu do części [nr] 1, wyliczenie średniej ceny za godzinę zawarte w Państwa ofercie daje wynik poniżej minimum UGBN,
ustalonego na 19,6962 EUR w dniu [1 lipca 2004 r.]. W odniesieniu do części [nr] 2, Państwa oferta nie uzyskała wymaganej
minimalnej liczby punktów za jakość, udzielanych przez komisję przetargową zgodnie z kryteriami określonymi w specyfikacji
[…]”.
21 W dniu 15 października 2004 r. skarżąca zwróciła się do Rady o dodatkowe, szczegółowe informacje w odniesieniu do warunków
odrzucenia jej oferty dotyczącej części nr 2.
22 W dniu 22 października 2004 r. Rada udzieliła jej odpowiedzi, podając w szczególności, iż:
„[…] Państwa oferta, zawierająca liczbę godzin mniejszą o 20 % od średniej liczby godzin wszystkich ofert, została zatem odrzucona
na tym etapie, zgodnie z zapisem zawartym na stronie 2”.
Przebieg postępowania i żądania stron
23 Wnioskiem zarejestrowanym w sekretariacie Sądu w dniu 23 grudnia 2004 r. skarżąca wniosła skargę w niniejszej sprawie.
24 Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (piąta izba) postanowił otworzyć procedurę ustną.
25 W dniu 13 grudnia 2006 r. w odpowiedzi na wniosek Sądu z dnia 28 listopada 2006 r. o przedłożenie dokumentów, w ramach środków
organizacji postępowania, Rada przekazała Sądowi ogłoszenie o zamówieniu i specyfikację warunków zamówienia dotyczące przetargu
UCA‑033/04, a także oryginalne sprawozdanie z oceny (wersję niepoufną) dotyczące tego przetargu.
26 Na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007 r. wysłuchano wystąpień stron i ich odpowiedzi na zadane przez Sąd pytania.
27 Skarżąca wnosi do Sądu o:
– stwierdzenie dopuszczalności i zasadności skargi;
– stwierdzenie nieważności decyzji Rady z dnia 13 października 2004 r. o nierozpatrzeniu w sposób pozytywny jej dwóch ofert
złożonych w związku z przetargiem UCA‑033/04;
– zasądzenie od Rady odszkodowania za szkodę ocenianą na 1 481 317,65 EUR, powiększoną o odsetki w wysokości 7% rocznie;
– obciążenie Rady całością kosztów.
28 Rada wnosi do Sądu o:
– odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej w zakresie części nr 2;
– stwierdzenie, że skarga o stwierdzenie nieważności jest bezzasadna;
– stwierdzenie, że żądanie odszkodowania jest bezzasadne;
– obciążenie skarżącej kosztami.
W przedmiocie dopuszczalności skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2
Argumenty uczestników
29 Rada, nie podnosząc oficjalnie zarzutu niedopuszczalności, utrzymuje, że skarga na decyzję z dnia 13 października 2004 r.,
w zakresie dotyczącym części nr 2, jest niedopuszczalna. Twierdzi ona, że skarżąca nie kwestionuje samej decyzji o wykluczeniu
z przetargu, lecz zgodność z prawem decyzji Rady o umieszczeniu w specyfikacji kryterium, które doprowadziło do wykluczenia
skarżącej, tj. średniej całkowitej liczby godzin oferowanych przez oferentów.
30 Na rozprawie Rada stwierdziła, że z orzecznictwa Trybunału wynika, iż osoba, która uważa, że specyfikacja danego zamówienia,
w kształcie określonym w decyzji instytucji zamawiającej, jest dla niej dyskryminacyjna i niekorzystna, nie może czekać z zaskarżeniem
tej decyzji, w którym powoła się właśnie na dyskryminacyjny charakter tej specyfikacji, na doręczenie decyzji o udzieleniu
tego zamówienia, jeżeli mają nie być zagrożone cele w zakresie szybkości działania i wydajności dyrektywy Rady 89/665/EWG
z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do
stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane (Dz.U. L 395, s. 33)
w brzmieniu zmienionym przez dyrektywę 92/50 (wyrok Trybunału z dnia 12 lutego 2004 r. w sprawie C‑230/02 Grossmann Air Service,
Rec. s. I‑1829, pkt 37).
31 Tymczasem Rada uważa, że ponieważ specyfikacja została skierowana do każdego z kandydatów z osobna, a zatem również do skarżącej,
w dniu 23 czerwca 2004 r., dwumiesięczny termin wyznaczony na zakwestionowanie zgodności z prawem decyzji o zamieszczeniu
w niej wspomnianego kryterium upłynął już w czasie, gdy składano niniejszą skargę.
32 Skarżąca opiera się głównie na tym, że specyfikacja nie jest aktem podlegającym zaskarżeniu w rozumieniu art. 230 WE. Chodzi
bowiem o akt przygotowawczy o charakterze generalnym, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tego rodzaju akt, bez względu na
to, w jakiej chwili zostanie on wydany, nigdy nie może być przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności.
33 Podnosi ona również, że specyfikacja warunków zamówienia jest skierowana do wszystkich przedsiębiorstw, które należą do kategorii
określonej w sposób ogólny i abstrakcyjny i mają zamiar ubiegać się o udzielenie im zamówienia publicznego. W niniejszym przypadku
specyfikacja nie była ani decyzją, której ona była adresatem, ani też decyzją, która jej dotyczyła bezpośrednio i indywidualnie.
Wyciąga z tego wniosek, że jedynie skarga na decyzję o udzieleniu zamówienia była w stanie umożliwić jej zakwestionowanie
zgodności z prawem kryterium zamieszczonego w specyfikacji, dotyczącego całkowitej liczby godzin oferowanych przez oferentów.
34 Posiłkowo skarżąca podnosi, w odniesieniu do specyfikacji, zarzut niezgodności z prawem w rozumieniu art. 241 WE.
Ocena Sądu
35 Na wstępie Sąd stwierdza, że stanowisko Rady polega na kwestionowaniu dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie z tego powodu,
że zdaniem tej instytucji dotyczy ona w rzeczywistości wyłącznie specyfikacji stanowiącej zaskarżalny akt, którego zgodność
z prawem nie została zakwestionowana w terminie.
36 Należy jednak stwierdzić, że stwierdzenie nieważności, o które chodzi w niniejszej sprawie jest stwierdzeniem nieważności
decyzji Rady z dnia 13 października 2004 r. o nierozpatrzeniu w sposób pozytywny ofert skarżącej złożonych w przetargu i to
na potrzeby tego wniosku o stwierdzenie nieważności, a zatem tytułem incydentalnym, skarżąca kwestionuje zgodność specyfikacji
z prawem.
37 Powstaje w ten sposób pytanie nie o dopuszczalność skargi o stwierdzenie nieważności ze względu na to, że dotyczy ona specyfikacji,
lecz o dopuszczalność zarzutu niezgodności z prawem tego dokumentu, podniesionego w ramach tej skargi o stwierdzenie nieważności.
38 Aby orzec w tej kwestii należy ustalić, czy dokument przetargowy, taki jak sporna specyfikacja, jest aktem, który może być
przedmiotem skargi bezpośredniej z art. 230 akapit czwarty WE, jak tego chce Rada, a zatem czy skarżąca powinna była wystąpić
przeciwko tej specyfikacji na podstawie tego postanowienia w terminie dwóch miesięcy określonym w piątym akapicie tego postanowienia.
39 Na mocy postanowień art. 230 akapit czwarty WE, każda osoba fizyczna lub prawna może wnieść skargę na decyzje, których jest
adresatem oraz na decyzje, które mimo przyjęcia w formie rozporządzenia lub decyzji skierowanej do innej osoby, dotyczą jej
bezpośrednio i indywidualnie.
40 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem osoba fizyczna lub prawna, która nie jest adresatem aktu, ma prawo twierdzić, że akt dotyczy
jej indywidualnie w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE jedynie wtedy, gdy akt ten dotyczy jej z uwagi na określone, właściwe
jej cechy lub sytuację faktyczną, która wyróżnia ją spośród wszystkich innych osób i indywidualizuje w sposób analogiczny
do adresata decyzji (wyroki Trybunału z dnia 15 lipca 1963 r. w sprawie 25/62 Plaumann przeciwko Komisji, Rec. s. 197, 223;
z dnia 25 lipca 2002 r. w sprawie C‑50/00 P Unión de Pequeños Agricultores przeciwko Radzie, Rec. s. I‑6677, pkt 36 i z dnia
1 kwietnia 2004 r. w sprawie Komisja przeciwko C‑263/02 P Jégo‑Quéré, Rec. s. I‑3425, pkt 45).
41 W niniejszym przypadku Sąd uważa, że nie można uznać, iż sporna specyfikacja dotyczy skarżącej indywidualnie.
42 Po pierwsze, Sąd uważa, że wbrew temu, co twierdzi Rada, fakt, iż specyfikacja została w dniu 23 czerwca 2004 r. skierowana
indywidualnie do każdego z uprzednio wybranych kandydatów, a więc i do skarżącej, w ramach przetargu ograniczonego, nie może
indywidualizować skarżącej w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE. Specyfikacja, podobnie jak wszelkie dokumenty przetargowe
wydane przez Radę, w których skład ona wchodzi, ma bowiem zastosowanie do sytuacji określonych w sposób obiektywny i rodzi
skutki prawne w odniesieniu do kategorii osób określonych w sposób generalny i abstrakcyjny. Zatem ma ona charakter generalny
i nie można uznać, że przekazanie jej przez instytucję zamawiającą indywidualnie każdemu z uprzednio wybranych przedsiębiorstw
pozwala na zindywidualizowanie, w rozumieniu art. 230 akapit czwarty WE, każdego z tych przedsiębiorstw w stosunku do kogokolwiek
innego.
43 Po drugie, Rada niesłusznie opiera się na wyroku Grossmann Air Service, przywołanym w pkt 30 powyżej, w celu wykazania, że
skarżącej przysługiwało prawo zaskarżenia spornej specyfikacji. Należy bowiem przypomnieć, że ten wyrok Trybunału wydano w następstwie
pytania prejudycjalnego dotyczącego wykładni art. 1 ust. 3 i art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy 89/665. Zaś, czego nie kwestionuje
Rada, przepisy dyrektywy 89/665 z późn. zm. obowiązują tylko państwa członkowskie, lecz nie instytucje wspólnotowe. Ponadto
jak Rada przyznała na rozprawie, należy stwierdzić, że, wspólnotowe przepisy z dziedziny udzielanych przez instytucje wspólnotowe
zamówień publicznych na usługi, mające zastosowanie w niniejszym przypadku, nie zawierają żadnych postanowień podobnych do
przepisów znajdujących się w dyrektywie 89/665. Sąd stwierdza wreszcie, że w odróżnieniu od okoliczności faktycznych leżących
u podstaw sporu w postępowaniu przed sądem krajowym w sprawie Grossmann Air Service, przywołanej w pkt 30 powyżej, w niniejszym
przypadku znajdujące się w specyfikacji kryterium kwestionowane przez skarżącą nie uniemożliwiło jej skutecznego wzięcia udziału
w spornym postępowaniu przetargowym. Wręcz przeciwnie, z informacji zawartych w aktach sprawy wynika, że skarżąca, z tego
samego tytułu jak pozostali kandydaci umieszczeni na liście sporządzonej po etapie preselekcji, była w stanie złożyć ofertę
dotyczącą części nr 2. Zatem w wyniku toku rozumowania per analogiam, do celów dokonania oceny dopuszczalności skargi w niniejszej
sprawie w zakresie dotyczącym części nr 2, nie można skorzystać z wykładni przepisów dyrektywy 89/665 z późn. zm. udzielonej
przez Trybunał w wyroku Grossmann Air Service, przywołanym w pkt 30 powyżej.
44 Z powyższych rozważań wynika, że ponieważ sporna specyfikacja nie dotyczyła indywidualnie skarżącej, nie przysługiwało jej
prawo do wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności tej specyfikacji na podstawie art. 230 akapit czwarty WE. Zatem Rada
niesłusznie podnosi zaskarżalność tej specyfikacji przez skarżącą w celu przeciwstawienia się temu, że skarżąca kwestionuje
w ramach niniejszej sprawy, tytułem incydentalnym, zgodność z prawem tego dokumentu.
Co do istoty
W przedmiocie skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 1
Argumenty uczestników
45 Na poparcie swojej skargi o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 1 skarżąca
wysuwa jeden zarzut, oczywistego błędu w ocenie.
46 Zasadniczo skarżąca utrzymuje, że Rada popełniła oczywisty błąd w ocenie, gdyż nie dopełniła obowiązku dokonania starannej
analizy jej oferty dotyczącej części nr 1.
47 Wbrew wioskom wyciągniętym przez Radę skarżąca twierdzi bowiem, że średnia cena za godzinę w jej ofercie wynosiła 22,123 EUR,
a więc przekraczała minimalną średnią cenę za godzinę w wysokości 19,6962 EUR, ustaloną przez UGBN.
48 Skarżąca przyznaje wprawdzie, że ten popełniony przez Radę błąd wiąże się z pomyłką w dodawaniu, która wkradła się do jej
oferty przy całkowitej sumie kategorii A, B, C i D (234 059,67 EUR zamiast 271 811,67 EUR).
49 Jednakże uważa ona, że zgodnie z zasadą dobrej administracji przy dokonywaniu analizy jej oferty Rada powinna była się upewnić,
że analizowana oferta nie zawiera takiej oczywistej omyłki, którą mogła poprawić z własnej inicjatywy.
50 Zauważa ona, że zwykłe sprawdzenie obliczenia pozwoliłoby Radzie stwierdzić, że prawidłowa cena za godzinę zawarta w jej ofercie
miała minimalną wysokość 20,92 EUR, jak wynika to w sposób jasny i dokładny ze strony 40 oferty.
51 Skarżąca uważa, że przynajmniej, skoro wspomniana omyłka była oczywista, a jej sprostowanie nie spowodowałaby zmiany ani warunków
zamówienia, ani początkowej oferty, Rada mogła, zgodnie z art. 99 rozporządzenia finansowego i postanowieniami art. 10 spornej
specyfikacji skorzystać z prawa nawiązania z nią kontaktu.
52 Skarżąca uważa, że, wbrew twierdzeniom Rady, nie można skorzystać w niniejszym przypadku z wniosków wysnutych przez Sąd w wyroku
z dnia 8 maja 1996 r. w sprawie T‑19/95 Adia interim przeciwko Komisji, Rec. s. II‑321, pkt 47. Podnosi ona bowiem, że w tamtym
wyroku chodziło o pojawiający się systematycznie błąd rachunkowy, który był trudny do wykrycia przez instytucję zamawiającą.
Zaś w niniejszym przypadku skarżąca uważa, że omawiany błąd jest zwykłą pomyłką w dodawaniu kategorii A, B, C i D, którą to
pomyłkę Rada mogła łatwo wykryć i poprawić.
53 Podobnie, skarżąca twierdzi, że Rada nie może utrzymywać, że nie zauważyła tej omyłki, skoro poprawna, a zatem poprawiona
cena całkowita figuruje w porównawczych ocenach, „zwykłej” i „teoretycznej”, jej oferty, załączonych do odpowiedzi na skargę.
54 Ponadto utrzymuje ona, że ogólna zasada sformułowana przez Trybunał w wyroku z dnia 13 lipca 1972 r. w sprawie 90/71 Bernardi
przeciwko Parlamentowi, Rec. s. 603, pkt 10, w myśl której strona nie może powołać się przed Trybunałem na nieprawidłowości,
które mogły być skutkiem jej własnego zachowania, również nie ma zastosowania w jej przypadku. Zauważa ona bowiem, że jej
zachowanie ani nie miało na celu wprowadzenia w błąd, ani nie leżało u podstaw błędu popełnionego przez Radę. Dodaje ona,
że nie miała żadnego interesu w tym, by jej omyłka, w tym przypadku zwykły nieumyślny błąd rachunkowy, nie została poprawiona.
55 Co więcej, w odpowiedzi na argumentację Rady skarżąca utrzymuje, że jeżeli powiadomienie, o którym mowa w art. 100 rozporządzenia
finansowego, przyznaje odrzuconemu oferentowi prawo do zwrócenia uwagi instytucji zamawiającej na ewentualne błędy w ocenie,
które mogły spowodować nieprawidłową ocenę jego oferty, to zasada dobrej administracji i zasada przejrzystości nakładają na
instytucję zamawiającą obowiązek wyraźnego poinformowania adresata, w tym powiadomieniu, o istnieniu tego prawa. Tymczasem
skarżąca uważa, że Rada w swoim piśmie z dnia 13 października 2004 r. nie poinformowała jej wcale o istnieniu takiego prawa.
Skutkuje to naruszeniem zasady równego traktowania.
56 Wyciąga ona z tego wniosek, iż popełniony przez Radę błąd, jeśli chodzi o obliczenie średniej ceny za godzinę z jej oferty
w zakresie części nr 1 wynika z braku starannej analizy tej oferty przez Radę, i że w związku z tym ostateczna decyzja o odrzuceniu
tej oferty obarczona jest szczególnie poważnym oczywistym błędem w ocenie.
57 Rada odpiera, że średnia cena za godzinę, jak wynika z zapisów specyfikacji warunków zamówienia, jest równa całkowitej cenie
rozpatrywanej oferty, podzielonej przez całkowitą liczbę godzin zamieszczoną w tej ofercie. Rada twierdzi, że z tego właśnie
powodu ograniczyła się do wykonania obliczenia, na podstawie tej całkowitej ceny referencyjnej w wysokości 234 059,67 EUR,
wskazanej przez skarżącą w jej ofercie.
58 Rada jest zdania, że nie należało do niej sprawdzenie sumy kategorii A, B, C i D, znajdującej się w ofercie skarżącej i odkrycie
przy tym, że prawidłowa całkowita cena wynosi 271 811,67 EUR zamiast 234 059,67 EUR. Podobnie Rada uważa, że danych znajdujących
się w porównawczych ocenach, „zwykłej” i „teoretycznej”, spornej oferty, załączonych do odpowiedzi na skargę, nie można przyjąć
do celów wykazania, że zauważyła ona tę pomyłkę na etapie analizowania tej oferty. Oceny te sporządzono bowiem na etapie przygotowania
odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie.
59 Dodaje, że instytucja zamawiająca może nawiązać kontakt z oferentem jedynie w celu wezwania go do poprawienia oczywistych
omyłek. Zaś jest ona zdania, że w niniejszym przypadku pomyłka była na tyle nieoczywista, że nie mogła jej wykryć.
60 Ponadto Rada powołuje się na ogólną zasadę prawa, uznaną przez Trybunał w wyroku w sprawie Bernardi przeciwko Parlamentowi,
przywołanym w pkt 54 powyżej, zgodnie z którą strona nie może powoływać się przed Trybunałem na nieprawidłowości, które mogły
być wynikiem jej własnego zachowania.
61 Podobnie, uważa ona, że nawet gdyby powinna była wykryć omawianą omyłkę, nie miała możliwości, nie narażając się na naruszenie
przepisów art. 99 rozporządzenia finansowego i art. 148 ust. 3 szczegółowych zasad wykonania, nawiązania kontaktu z oferentem,
by wezwać go do poprawienia tej omyłki. Powołuje się przy tym w szczególności na wyrok w sprawie Adia interim przeciwko Komisji,
przywołany w pkt 52 powyżej.
62 Wreszcie Rada uważa, że jednym z celów powiadomienia, o którym mowa w art. 100 rozporządzenia finansowego, następującego po
udzieleniu zamówienia i poprzedzającego podpisanie umowy jest umożliwienie odrzuconemu oferentowi zwrócenia uwagi instytucji
zamawiającej na ewentualne błędy w ocenie, które mogły spowodować nieprawidłową ocenę oferty. Tymczasem zwraca uwagę, że skarżąca
wcale nie zareagowała po otrzymaniu pisma z dnia 13 października 2004 r., informującego ją o powodach odrzucenia jej oferty
w zakresie części nr 1.
Ocena Sądu
63 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Rada dysponuje szerokim zakresem uznania w odniesieniu do tego, jakie elementy uwzględnić
w celu podjęcia decyzji o udzieleniu zamówienia w trybie przetargu, a kontrola Sądu powinna się ograniczać do sprawdzenia,
czy nie zachodzi poważny i oczywisty błąd (wyrok Trybunału z dnia 23 listopada 1978 r. w sprawie 56/77 Agence européenne d’intérims
przeciwko Komisji, Rec. s. 2215, pkt 20; wyroki Sądu Adia interim przeciwko Komisji, przywołane w pkt. 52 powyżej, pkt 49
i z dnia 6 lipca 2000 r. w sprawie T‑139/99 AICS przeciwko Parlamentowi, Rec. s. II‑2849, pkt 39).
64 Ponadto na mocy przepisów art. 148 szczegółowych zasad wykonania, po otwarciu ofert, w przypadku gdy po otwarciu ofert wymagane
są jakieś wyjaśnienia w związku z ofertą, lub jeżeli oczywiste omyłki w ofercie wymagają skorygowania, instytucja zamawiająca
może na zasadzie wyjątku skontaktować się z oferentem.
65 W niniejszym przypadku należy sprawdzić, czy popełniona przez skarżącą omyłka, czyli błąd w dodawaniu, który wkradł się do
jej oferty przy całkowitej sumie kategorii A, B, C i D (234 059,67 EUR zamiast 271 811,67 EUR), była oczywistą omyłką, którą
Rada powinna była zauważyć.
66 W tym względzie Sąd stwierdza, po pierwsze, że metoda obliczania ceny za godzinę w ofercie nie wymagała od Rady obliczenia
na nowo sumy kategorii A, B, C i D. To, że obliczenia średniej ceny za godzinę należało dokonywać na podstawie całkowitej
ceny podanej w ofercie i całkowitej liczby oferowanych godzin świadczenia usługi, również podanych przez skarżącą w ofercie,
nie jest bowiem kwestionowane.
67 Po drugie, nie można absolutnie uznać w ślad za skarżącą, że właściwa cena za godzinę w jej ofercie wynosiła minimalną kwotę
w wysokości 20,92 EUR, która to suma była podana jasno i wyraźnie na s. 40 oferty i że z tego powodu Rada powinna była zastanowić
się nad zaistnieniem prawdopodobnej pomyłki w obliczeniach średniej ceny za godzinę w ofercie skarżącej. Sąd stwierdza bowiem,
że wskazana suma, znajdująca się na s. 40 oferty skarżącej znajdowała się w kategorii E, która odnosiła się wyraźnie do ceny
za godzinę dodatkowych prac, wykonywanych na żądanie przez personel sprzątający „w dni robocze (od poniedziałku do piątku)
w godz. od 6:00 do 22:00”. W ten sposób podana wysokość ceny za godzinę, wynosząca 20,92 EUR, dotyczyła więc szczególnego
rodzaju świadczeń, tj. prac dodatkowych, a w związku z tym różnych od usług określonych w kategoriach A, B, C i D.
68 Po trzecie, wbrew temu, co twierdzi skarżąca, nie należy uważać, że tabele ocen, „zwykłej” i „teoretycznej”, przedłożone przez
Radę w załączeniu do odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie dowodzą, iż Rada wiedziała o popełnionej przez skarżąca omyłce.
Z pism Rady wynika bowiem jasno, że sporządziła ona te tabele na potrzeby niniejszego postępowania przed sądem. Ponadto Sąd
stwierdza, że skarżąca nie wykazała, iż było inaczej.
69 Co więcej, wbrew temu, co twierdzi skarżąca, Sąd uważa, że nie można zarzucić Radzie tego, że nie poinformowała ona na etapie
powiadomienia, o którym mowa w art. 100 rozporządzenia finansowego, o prawie skarżącej do zwrócenia uwagi instytucji zamawiającej
na ewentualne błędy w ocenie, które mogły spowodować nieprawidłową ocenę jej oferty. Zgodnie z orzecznictwem w braku wyraźnego
przepisu prawa wspólnotowego nie można bowiem uznać, że na administracyjnych lub sądowniczych organach Wspólnoty ciąży ogólny
obowiązek informowania jednostek o dostępnych drogach odwołania oraz o warunkach, na jakich mogą z nich skorzystać (postanowienie
Trybunału z dnia 5 marca 1999 r. w sprawie C‑153/98 P Guérin automobiles przeciwko Komisji, Rec. s. I‑1441, pkt 15 i wyrok
Sądu z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie T‑145/98 ADT Projekt przeciwko Komisji, Rec. s. II‑387, pkt 210). Tymczasem w niniejszym
przypadku Sąd stwierdza, że art. 100 rozporządzenia finansowego nie przewidywał w wyraźny sposób takiego obowiązku.
70 W każdym razie należy stwierdzić, że gdy skarżąca otrzymała pismo Rady z dnia 13 października 2004 r., kiedy to przedsięwzięła
kroki, by zwrócić się o wyjaśnienia w odniesieniu do warunków odrzucenia jej oferty w zakresie części nr 2, nie poczyniła
ona żadnych uwag co do istnienia oczywistego błędu w obliczeniach w ofercie dotyczącej części nr 1.
71 Z powyższych uwag wynika, że omyłka popełniona przez skarżącą nie była oczywista w rozumieniu art. 148 ust. 3 szczegółowych
zasad wykonania. W związku z tym nie można zarzucić Radzie, że nie zwróciła uwagi na tę omyłkę, a następnie, że jej nie sprostowała
lub przynajmniej nie skontaktowała się ze skarżącą w celu umożliwienia jej sprostowania tej pomyłki.
72 W związku z tym zarzut popełnienia przez Radę w decyzji z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 1 oczywistego
błędu w ocenie jest bezzasadny. Tym samym należy odrzucić skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną na decyzję z dnia 13 października
2004 r. w zakresie części nr 1.
W przedmiocie skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2
Argumenty uczestników
73 Na poparcie swojej skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2 skarżąca podnosi trzy zarzuty,
odpowiednio, naruszenia ogólnej zasady dobrej administracji, oczywistego błędu w ocenie oraz naruszenia zasady niedyskryminacji.
Ponadto na etapie repliki skarżąca podniosła czwarty zarzut, iż ze względu na brak nawiązania z nią kontaktu przed odrzuceniem
jej oferty Rada naruszyła przepisy art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania.
74 Skarżąca utrzymuje zasadniczo, że trzy pierwsze zarzuty, odpowiednio, naruszenia ogólnej zasady dobrej administracji, zasady
niedyskryminacji i popełnienia oczywistego błędu w ocenie, są zasadne, ponieważ jej oferta dotycząca części nr 2 została odrzucona
w sposób automatyczny, bez poddania dalszej analizie, z tego tylko powodu, że całkowita liczba godzin pracy zapisana w tej
ofercie była niższa o więcej niż 12,5% od średniej całkowitej liczby godzin oferowanych w złożonych ofertach.
75 Po pierwsze, skarżąca jest zdania, że z podobnych powodów kryterium wyboru zamieszczone w specyfikacji, dotyczące średniej
całkowitej sumy oferowanych godzin, na którym Rada oparła się, odrzucając jej ofertę bez dalszej analizy, narusza zasadę dobrej
administracji i jest obarczone oczywistym błędem w ocenie. Kryterium to prowadzi bowiem do faworyzowania ofert, które zawierają
większy godzinowo zakres świadczeń, niż jest to rzeczywiście niezbędne i które są w związku z tym droższe.
76 W tym względzie skarżąca twierdzi przede wszystkim, że to przyjęte przez Radę kryterium nie pozwala ocenić w sposób obiektywny
tego, co jest niezbędne do wykonania żądanych usług. Po pierwsze, przypomina ona, że od dnia 1 stycznia 1998 r. zajmowała
się, w sposób całkowicie zadowalający Radę, sprzątaniem i konserwacją budynku, którego dotyczyła część nr 2, w oparciu o całkowitą
liczbę godzin równoważną z liczbą podaną w jej ofercie. Zaś, choć przyznaje ona oczywiście, że Rada nie mogła brać pod uwagę
tego doświadczenia, to uważa, że pozwala ono po prostu wykazać w sposób obiektywny, iż całkowita liczba godzin niezbędna do
wykonania żądanych usług, w równoważnych zresztą warunkach, była niższa, niż liczba zawarta w ofercie, którą ostatecznie wybrano,
a zatem że stosowane przez Radę kryterium stanowiło zachętę do przeszacowania tej liczby godzin.
77 Z drugiej strony uważa ona, że oceny rozmiaru wymaganych świadczeń nie można w sposób rozsądny uzależniać od ofert samych
oferentów, gdyż mogli oni mieć interes, porozumiawszy się między sobą, w sztucznym wyolbrzymieniu rozmiaru oferowanych świadczeń.
Wreszcie liczba godzin pracy nie może stanowić głównego kryterium pozwalającego ocenić jakość pracy, którą należało wykonać.
W tej ostatniej kwestii skarżąca zauważa, że gdyby sztucznie podniosła liczbę oferowanych godzin, jej oferta nie zostałaby
odrzucona z urzędu.
78 Po drugie, skarżąca podnosi, że Rada nie może opierać swojej argumentacji na tym, że chociaż wygrywająca oferta była o 3,7%
droższa od jej oferty, oferowano w niej liczbę godzin większą o 25,2% w stosunku do oferty skarżącej. Po pierwsze, powtarza
ona bowiem swoje stwierdzenie, że całkowita liczba oferowanych przez wygrywającego godzin była wyższa, niż ilość godzin rzeczywiście
potrzebnych do wykonania, na wymaganych warunkach w zakresie jakości, prac określonych w specyfikacji. Zatem z powodu tego
przeszacowania oferowanych przez wykonawcę świadczeń wynikły straty dla Rady i wspólnoty, która ją finansuje. Po drugie, dodaje,
że w rzeczywistości wybrany oferent nie świadczy całkowitej liczby godzin podanych w swojej ofercie, co jej zdaniem potwierdza,
że oferowana przez nią liczba godzin odpowiadała temu, co było niezbędne do posprzątania pomieszczeń, których dotyczyła część
nr 2.
79 Po drugie, skarżąca utrzymuje, że przyjęte kryterium wyboru jest dyskryminacyjne, ponieważ powoduje ono odrzucenie z urzędu,
bez poddania dalszej analizie, ofert obiektywnie korzystnych dla Rady w aspekcie finansowym, a całkowicie zadowalających w aspekcie
jakościowym.
80 Po trzecie, skarżąca utrzymuje, że Rada naruszyła przepisy art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania. Uważa ona bowiem,
że przed odrzuceniem jej oferty z powodu rażąco niskiej całkowitej oferowanej liczby świadczonych godzin Rada powinna była
poddać tę ofertę sprawdzeniu na zasadzie kontradyktoryjności, na warunkach określonych w art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad
wykonania. Ponadto z orzecznictwa wynika, że odrzucenie z urzędu rażąco niskich ofert, w momencie, gdy jest ono oparte na
stosowaniu kryterium matematycznego, jest zakazane (wyrok Trybunału z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie 103/88 Fratelli Costanzo,
Rec. s. I‑1839).
81 Rada przypomina, że w myśl orzecznictwa udzielenie zamówienia oferentowi, który złożył najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę
nie oznacza, że wygrywająca oferta musi koniecznie być najtańsza.
82 Dodaje, że regularna organizacja przetargów ma w szczególności na celu wykazanie, że coś może być zrobione lepiej lub że można
zrobić więcej. Na konkurencyjnym rynku średnia całkowitej liczby oferowanych przez wszystkich oferentów godzin odpowiada w sposób
prawdopodobny wiarygodnemu i opartemu na solidnych podstawach szacunkowi środków niezbędnych do właściwego wykonania usług
pod względem jakościowym. Rada jest bowiem zdania, że przy większej liczbie godzin poświęconych na sprzątanie uzyskuje się
wyższą jego jakość. Zaś w niniejszym przypadku Rada stwierdza, że podczas gdy wygrywający wykonawca złożył ofertę droższą
o 3,7% od oferty skarżącej, to oferował za to 25,2% więcej godzin pracy niż skarżąca. Ponadto należy zauważyć, że o ile kryterium
ceny było warte 50% w ramach oceny ofert, to kwestionowane kryterium dotyczące całkowitej liczby oferowanych godzin odpowiadało
jedynie 25% całkowitej liczby możliwych do uzyskania punktów. Zatem wygrywająca oferta była korzystniejsza ekonomicznie, a z kolei
usługi skarżącej były dużo droższe. Co więcej, Rada twierdzi, że karty do rejestrowania czasu pracy personelu sprzątającego
wykonawcy wykazują, że świadczone usługi odpowiadają zobowiązaniom wynikającym z warunków zamówienia.
83 Jeśli chodzi o twierdzenia skarżącej dotyczące ryzyka, że oferenci działali w porozumieniu, zmawiając się między sobą w celu
sztucznego wywindowania rozmiarów świadczeń, Rada wzywa skarżącą, jeżeli ma ona na to dowody, by zwróciła się do organów właściwych
do spraw konkurencji.
84 Jeśli chodzi o trzeci zarzut, naruszenia zasady niedyskryminacji, Rada przedkłada, że zasada ta nie pozwalała jej przy wyborze
oferenta na wzięcie pod uwagę jakości usług świadczonych uprzednio przez skarżącą.
85 Wreszcie Rada utrzymuje, że ponieważ czwarty zarzut, naruszenia art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania został podniesiony
przez skarżącą na etapie repliki, jest on nowy, a zatem niedopuszczalny. W każdym razie Rada uważa, że oferta skarżącej nie
była rażąco niska. Zasadniczo twierdzi ona bowiem, że przestrzeganie określonej w art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania
kontradyktoryjnej procedury na wypadek pojawienia się rażąco niskiej oferty wymagane jest jedynie, w przypadku gdy dotyczy
to ceny tej oferty. Tymczasem zauważa ona, że chociaż skarżąca oferowała całkowitą liczbę godzin niższą o 25,2% w stosunku
do wygrywającej oferty, jej cena była jedynie o 3,7% niższa od ceny wygrywającego. Zatem uważa ona, że usługi skarżącej były
znacznie droższe od usług wygrywającego wykonawcy.
Ocena Sądu
86 Zanim dokona się analizy zasadności skargi o stwierdzenie nieważności na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie
części nr 2 należy, po pierwsze, orzec w przedmiocie dopuszczalności czwartego zarzutu, naruszenia przepisów art. 139 ust. 1
szczegółowych zasad wykonania.
– W przedmiocie dopuszczalności czwartego zarzutu, naruszenia przepisów art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania
87 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem z przepisów art. 44 § 1 lit. c) w związku z art. 48 § 2 regulaminu wynika, iż skarga wszczynająca
postępowanie musi wskazywać przedmiot sporu oraz zwięzłe przedstawienie powołanych zarzutów oraz że nie można podnosić nowych
zarzutów w toku postępowania, chyba że ich podstawą są okoliczności prawne i faktyczne ujawnione dopiero w toku postępowania.
Jednakże zarzut stanowiący rozszerzenie zarzutu podniesionego wcześniej w skardze wszczynającej postępowanie, bezpośrednio
lub pośrednio, który pozostaje z nim w ścisłym związku, należy uznać za dopuszczalny (wyroki Trybunału z dnia 30 września
1982 r. w sprawie 108/81 Amylum przeciwko Radzie, Rec. s. 3107, pkt 25 i z dnia 19 maja 1983 r. w sprawie 306/81 Verros przeciwko
Parlamentowi, Rec. s. 1755, pkt 9; wyrok Sądu z dnia 17 grudnia 1997 r. w sprawie T‑216/95 Moles García Ortúzar przeciwko
Komisji, RecFP s. I‑A‑403 i II‑1083, pkt 87).
88 Ponadto zgodnie z orzecznictwem z art. 139 szczegółowych zasad wykonania wynika, że instytucja zamawiająca ma obowiązek umożliwić
oferentowi wyjaśnienie, jak również uzasadnienie cech tej oferty, przed jej odrzuceniem, jeżeli uznaje, że oferta ta jest
rażąco niska (wyrok Sądu z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie T‑148/04 TQ3 Travel Solutions Belgium przeciwko Komisji, Zb.Orz.
s. II‑2627, pkt 49)
89 W niniejszym przypadku Sąd stwierdza, że w pkt 17 skargi skarżąca podnosi w szczególności na poparcie swojej skargi na decyzję
z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2 naruszenie ogólnej zasady dobrej administracji, zasady niedyskryminacji
i oczywisty błąd w ocenie ze względu na to, że jej oferta została odrzucona, bez dalszej analizy, jedynie z tego powodu, że
całkowita liczba godzin pracy podana w tej ofercie była mniejsza o ponad 12,5% od średniej oferowanej całkowitej liczby godzin.
Podobnie, w pkt 26 skargi, skarżąca utrzymuje, że zastosowanie tego kryterium jest dyskryminacyjne, ponieważ prowadzi ono
do odrzucenia z urzędu, bez poddania dalszej analizie, ofert obiektywnie korzystniejszych. Wynika z tego, że skarżąca na etapie
skargi wyraźnie zarzuciła Radzie, że odrzuciła ona jej ofertę bez dalszej analizy ze względu na jej rażąco niski charakter.
90 Z powyższego wynika, że czwarty zarzut, naruszenia art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania, choć został podniesiony
w sposób wyraźny przez skarżącą dopiero na etapie repliki, stanowi rozwinięcie trzech zarzutów wymienionych w skardze wszczynającej
postępowanie i ma z nimi ścisły związek. Należy zatem stwierdzić, że zarzut ten jest dopuszczalny.
– W przedmiocie zasadności skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2
91 Jak wskazano w pkt 89 powyżej, trzy zarzuty podniesione na etapie skargi, odpowiednio, naruszenia zasady dobrej administracji,
oczywistego błędu w ocenie i naruszenia zasady niedyskryminacji, mają zasadniczo na celu wykazanie, że Rada niesłusznie nie
wezwała skarżącej, zanim odrzuciła w sposób automatyczny jej ofertę ze względu na rażąco niski charakter oferowanej liczby
godzin, zgodnie z zasadą sprawdzenia na zasadzie kontradyktoryjności, przewidzianą w art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania,
żeby przedstawiła jej ona uzasadnienie, umożliwiające dostarczenie dowodów na to, że jej oferta ma poważny charakter. Zatem
należy zbadać, po pierwsze, czwarty zarzut, naruszenia art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania.
92 W tym względzie należy, po pierwsze, ustalić, czy pojęcie „rażąco niska oferta” dotyczy, jak utrzymuje Rada, wyłącznie kryterium
ceny analizowanej przez instytucję zamawiającą oferty, czy też jak zasadniczo twierdzi skarżąca, pojęcie to dotyczy również
innych kryteriów oceny ofert.
93 Zgodnie z orzecznictwem, jako że wymogi określone w art. 29 ust. 5 dyrektywy Rady 71/305/EWG z dnia 26 lipca 1971 r. dotyczącej
koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane (Dz.U. L 185, s. 5), w art. 37 ust. 1 dyrektywy 92/50
i w art. 30 ust. 4 dyrektywy 93/37 są zasadniczo identyczne jak wymogi art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania, poniższe
rozważania odnoszą się również do wykładni ostatniego z tych przepisów (zob. analogicznie wyrok Trybunału z dnia 27 listopada
2001 r. w sprawach połączonych C‑285/99 i C‑286/99 Lombardini i Mantovani, Rec. s. I‑9233, pkt 50).
94 Należy ponadto zauważyć, że w pkt 67 wyroku w sprawie Lombardini i Mantovani, przywołanego w pkt 93 powyżej, Trybunał stwierdził,
że bezsporny jest fakt, iż art. 30 ust. 4 dyrektywy 93/37/EWG nie zawiera definicji pojęcia „rażąco niska oferta” i nie określa
z góry sposobu obliczania progu odchylenia od normy. W tej samej sprawie rzecznik generalny uznał, że pojęcie rażąco niskiej
oferty nie jest pojęciem abstrakcyjnym, lecz bardzo dokładnym, które powinno być określone dla każdego zamówienia w zależności
od konkretnego przedmiotu, który stanowi świadczenie, o które chodzi w tym zamówieniu (opinia rzecznika generalnego Ruiza‑Jaraba
Colomera w sprawie Lombardini i Mantovani, Rec. s. I‑9235, pkt 93 powyżej, pkt 32 i 35).
95 W niniejszym przypadku, po pierwsze, Sąd stwierdza, że w rozporządzeniu finansowym ani w szczegółowych zasadach wykonania
nie figuruje żadna definicja progu odchylenia od normy ani pojęcia „rażąco niska oferta” w rozumieniu art. 139 ust. 1 szczegółowych
zasad wykonania. Po drugie, z przepisów tego artykułu nie wynika wyraźnie, by pojęcie „rażąco niska oferta” nie mogło być
stosowane do innych kryteriów, niż cena.
96 W związku z tym, aby określić zakres stosowania ratione materiae pojęcia „rażąco niska oferta” w rozumieniu art. 139 ust. 1
szczegółowych zasad wykonania należy przede wszystkim oprzeć się na celu tego przepisu.
97 Jak zostało przypomniane w pkt 88 powyżej, na mocy przepisów art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania instytucja zamawiająca
ma obowiązek, gdy uzna, że oferta jest rażąco niska, umożliwić oferentowi wyjaśnienie, jak również uzasadnienie cech tej oferty,
zanim ją odrzuci. A dokładniej, z orzecznictwa wynika, że zasadniczą sprawą jest, by każdy z oferentów podejrzewanych o złożenie
rażąco niskiej oferty miał możliwość skutecznego przedstawienia swojego punktu widzenia na ten temat, poprzez umożliwienie
mu przedstawienia wszelkich uzasadnień w przedmiocie poszczególnych elementów jego oferty w chwili, gdy znane mu są nie tylko
próg odchylenia od normy, obowiązujący do danego zamówienia oraz fakt, że jego oferta wydaje się rażąco niska, lecz również
konkretne kwestie, które wzbudziły podejrzenia u instytucji zamawiającej (wyrok w sprawie Lombardini i Mantovani, pkt 93 powyżej,
pkt 53). Trybunał orzekł też wówczas, że istnienie takiej skutecznej debaty na zasadzie kontradyktoryjności stanowi podstawowy
wymóg mający zapobiec arbitralności instytucji zamawiającej i zagwarantować konkurencję między przedsiębiorstwami na zdrowych
zasadach (wyrok w sprawie Lombardini i Mantovani, pkt 93 powyżej, pkt 57).
98 Z powyższego wynika, że art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania określa podstawowy wymóg dotyczący udzielania zamówień
publicznych, który nakłada na instytucję zamawiającą obowiązek sprawdzenia, na zasadzie kontradyktoryjności, każdej oferty
mającej rażąco niski charakter, pod względem składających się na nią elementów, zanim ją odrzuci.
99 Następnie Sąd przypomina, że na mocy art. 97 ust. 2 rozporządzenia finansowego zamówienia można udzielić albo na podstawie
kryterium najniższej ceny, albo poprzez wybranie najkorzystniejszej ekonomicznie oferty oraz że jeśli chodzi o ten drugi sposób,
art. 138 ust. 2 szczegółowych zasad wykonania stanowi, że wygrywa oferta, która przedstawia najkorzystniejszą relację między
ceną a jakością, biorąc pod uwagę kryteria uzasadnione przedmiotem zamówienia, takie jak podana cena, wartość techniczna,
cechy estetyczne i funkcjonalne, cechy dotyczące środowiska naturalnego, koszty eksploatacji, rentowność, termin wykonania
lub dostawy, usługi posprzedażne i wsparcie techniczne.
100 Zatem Sąd uważa, że gdy zamówienia udziela się poprzez wybór najkorzystniejszej ekonomicznie oferty, podstawowy wymóg, o którym
mowa w pkt 98 powyżej ma zastosowanie nie tylko do kryterium ceny analizowanej oferty, lecz także do innych kryteriów, o których
mowa w art. 138 ust. 2 szczegółowych zasad wykonania, jeżeli pozwalają one na określenie progu odchylenia od normy, poniżej
którego podejrzewa się, że oferta złożona w ramach danego przetargu jest rażąco niska w rozumieniu art. 139 ust. 1 szczegółowych
zasad wykonania.
101 Po drugie, należy ocenić, czy w niniejszym przypadku, wobec powyższych rozważań, Rada miała obowiązek, jak utrzymuje skarżąca,
przestrzegania procedury sprawdzenia na zasadzie kontradyktoryjności, określonej w art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania.
102 W tym względzie Sąd zauważa, że sposób udzielenia spornego zamówienia polegał na wybraniu najkorzystniejszej ekonomicznie
oferty. Ponadto bezsporny jest fakt, że spośród przyjętych kryteriów, kryterium średniej całkowitej liczby oferowanych godzin
dotyczyło aspektu jakościowego oferty skarżącej i stanowiło jeden z poszczególnych elementów oferty w rozumieniu orzecznictwa
przytoczonego w pkt 97 powyżej. Wreszcie zgodnie z postanowieniami specyfikacji, przytoczonymi w pkt 16 powyżej, kryterium
to pozwalało na określenie progu odchylenia od normy, poniżej którego daną ofertę automatycznie odrzucano.
103 Zaś jak wynika z treści pisma Rady z dnia 22 października 2004 r. i jak wyraźnie potwierdziła Rada na rozprawie, w odpowiedzi
na pytanie Sądu, to właśnie na podstawie tego kryterium odrzucono ofertę skarżącej, jedynie z powodu zbyt niskiej całkowitej
liczby godzin, podanej w tejże ofercie. Ponadto należy stwierdzić, że Rada nie dokonała żadnego sprawdzenia oferty skarżącej
na zasadzie kontradyktoryjności, w rozumieniu art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania, zanim nie została ona automatycznie
odrzucona.
104 W tych okolicznościach Rada naruszyła przepisy art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania.
105 Wniosku tego nie podważa fakt, że jak podnosi Rada w duplice, chociaż całkowita liczba godzin u skarżącej była o 25,2% mniejsza
niż w ofercie wygrywającego, jej całkowita cena była z kolei niższa o 3,7% od ceny wygrywającego. Wystarczy bowiem ponownie
stwierdzić, że jak wynika z pisma Rady z dnia 22 października 2004 r., odrzucenie oferty skarżącej nastąpiło wyłącznie ze
względu na zbyt niską całkowitą liczbę godzin, którą podała w swojej ofercie.
106 Z powyższego wynika, że czwarty zarzut, naruszenia przepisów art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania, jest zasadny.
107 W związku z tym, bez potrzeby orzekania w przedmiocie trzech pierwszych zarzutów podniesionych na poparcie skargi o stwierdzenie
nieważności, należy stwierdzić nieważność decyzji z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2.
W przedmiocie żądań odszkodowania
Argumenty uczestników
108 Skarżąca uważa, że niesprawiedliwe odrzucenie przez Radę jej obu ofert wyrządziło jej szkodę i domaga się jej naprawienia,
szacując ją za pomocą pomnożenia rocznej ceny swojej oferty przez czas obowiązywania umowy (3 lata) na 1 481 317,65 EUR, powiększone
o odsetki wynoszące 7% rocznie.
109 Jeśli chodzi o istnienie uchybienia, utrzymuje ona, że Rada bezsprzecznie dopuściła się poważnego i oczywistego uchybienia,
po pierwsze, w zakresie części nr 1, ze względu na brak sprawdzenia, czy w jej ofercie wszystko się zgadza, a po drugie, w zakresie
części nr 2, ze względu na naruszenie przepisów rozporządzenia finansowego i szczegółowych zasad wykonania.
110 Jeśli chodzi o rzeczywisty charakter szkody, skarżąca podnosi, że nieprawidłowe odrzucenie jej dwóch ofert oznacza znaczącą
utratę korzyści, zagrażającą jej przetrwaniu.
111 Po pierwsze, pomocniczo, skarżąca zwraca się do Sądu, gdyby nie był on przekonany na dany moment do jej żądań w zakresie odszkodowania
za szkodę poniesioną przez nią na skutek odrzucenia jej ofert, o przyznanie jej w sposób niezwłoczny tymczasowego odszkodowania
w kwocie 500 000 EUR. Po drugie, proponuje ona, by Sąd, zanim wyda ostateczne orzeczenie w przedmiocie wysokości odszkodowania,
wyznaczył biegłego księgowego z zadaniem obliczenia bezpośredniej i pośredniej korzyści, którą przyniosłoby jej udzielenie
jej obu zamówień.
112 Jeśli chodzi o istnienie związku przyczynowego między uchybieniem a poniesioną szkodą, skarżąca jest zdania, że zgodnie z zasadą
równości warunków, Sąd powinien zbadać, czy poniosłaby ona taką samą szkodę wobec braku jakiegokolwiek uchybienia ze strony
Rady. W tym względzie podnosi ona, że ponieważ Rada odrzuciła obie jej oferty z urzędu, taka analiza szkody nie jest w tej
chwili możliwa.
113 Zdaniem skarżącej, ponieważ Rada nie dołączyła do swojego pisma oryginalnego sprawozdania z oceny, Sąd nie jest w stanie skontrolować
toku rozumowania Rady i sprawdzić, na jakiej podstawie jej oferty mogły, nawet przy braku uchybienia ze strony Rady, zostać
w spornym przetargu odrzucone.
114 Rada uważa, w odniesieniu do części nr 1, że nie popełniła wcale oczywistego błędu w ocenie. Dodaje, że nawet jeśli zostanie
uznane, że ponosi odpowiedzialność za tego rodzaju błąd, skarżąca nie wykazała ani poważnego i oczywistego charakteru takiego
błędu, ani rzeczywistego charakteru szkody, ani też istnienia między nimi związku przyczynowego.
115 Jeśli chodzi o część nr 2, Rada jest zdania, że nie naruszyła zasady dobrej administracji i niedyskryminacji, ani nie popełniła
oczywistego błędu w ocenie. Dodaje, że nawet jeśli zostanie uznane, że ponosi odpowiedzialność za tego rodzaju naruszenie,
skarżąca nie wykazała ani poważnego i oczywistego charakteru takiego błędu, ani rzeczywistego charakteru szkody, ani też istnienia
między nimi związku przyczynowego.
116 Utrzymuje ona, że wbrew twierdzeniom skarżącej, kryteria przyznawania punktów, jeśli chodzi o część nr 2 bezsprzecznie umożliwiły
jej dokonanie oceny oferty skarżącej. Rada przypomina bowiem, że 75% tych punktów było przyznawanych na podstawie obliczeń
opartych na danych przedstawionych przez oferentów, a pozostałe 25% – na podstawie przyznawania punktów dotyczących oceny.
117 Wreszcie, opierając się na ocenie „zwykłej” (określonej przez Radę jako ocena „oparta na faktycznie złożonej przez skarżącą
dokumentacji, zakładając, że nie zostanie ona wykluczona z przetargu”) oraz na ocenie „teoretycznej” (określonej przez Radę
jako ocena „oparta na przyznaniu skarżącej [maksymalnej liczby punktów przyznanej] najlepszemu oferentowi, klasyfikowanemu
w poszczególnych kryteriach, poza przypadkiem, gdy kryterium jest oparte na danych matematycznych zawartych w ofercie”) Rada
stara się wykazać, w odniesieniu zarówno do części nr 1, jak i nr 2, że oferty skarżącej nie zajęłyby pierwszego miejsca,
a zatem warunek rzeczywistego charakteru szkody nie jest w niniejszym przypadku spełniony.
118 W każdym razie, zarówno w odniesieniu do części nr 1, jak i nr 2, w nieprawdopodobnym przypadku uwzględnienia przez Sąd żądań
odszkodowania skarżącej, Rada uważa, że żądane przez nią odszkodowanie powinno zostać ponownie obliczone i ograniczone do
rocznego zysku netto, który będzie ona w stanie wykazać w stosunku do omawianego zamówienia.
Ocena Sądu
119 Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty w rozumieniu art. 288 akapit drugi WE
za bezprawne postępowanie jej organów uzależnione jest od spełnienia łącznie wszystkich przesłanek, a mianowicie: bezprawności
postępowania zarzucanego instytucjom, rzeczywistego charakteru szkody oraz istnienia związku przyczynowego między zarzucanym
postępowaniem a podnoszoną szkodą (wyrok Trybunału z dnia 29 września 1982 r. w sprawie 26/81 Oleifici Mediterranei przeciwko
EWG, Rec. s. 3057, pkt 16; wyroki Sądu z dnia 11 lipca 1996 r. w sprawie T‑175/94 International Procurement Services przeciwko
Komisji, Rec. s. II‑729, pkt 44, z dnia 16 października 1996 r. w sprawie T‑336/94 Efisol przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1343,
pkt 30 i z dnia 11 lipca 1997 r. w sprawie T‑267/94 Oleifici Italiani przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1239, pkt 20).
120 W przypadku niespełnienia jednej z tych przesłanek skargę należy oddalić w całości, bez konieczności badania pozostałych przesłanek
(wyrok Trybunału z dnia 15 września 1994 r. w sprawie C‑146/91 KYDEP przeciwko Radzie i Komisji, Rec. s. I‑4199, pkt 19 i 81
i wyrok Sądu z dnia 20 lutego 2002 r. w sprawie T‑170/00 Förde‑Reederei przeciwko Radzie i Komisji, Rec. s. II‑515, pkt 37).
121 Chociaż skarżąca powołuje się na prawo do odszkodowania za szkodę, którą jak twierdzi, poniosła ze względu na odrzucenie obu
swoich ofert łącznie, należy analizować jej żądania odszkodowania, dokonując rozróżnienia, w ramach decyzji z dnia 13 października
2004 r., wedle tego, czy dotyczy ona części nr 1, czy nr 2.
W przedmiocie żądania odszkodowania w zakresie części nr 1
122 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, żądania mające na celu uzyskanie odszkodowania należy odrzucić, jeżeli pozostają one w ścisłym
związku z żądaniami stwierdzenia nieważności, które zostały odrzucone (zob. wyrok Sądu z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie T‑340/99
Arne Mathisen przeciwko Radzie, Rec. s. II‑2905, pkt 134 i przywołane tam orzecznictwo).
123 Ponieważ żądania stwierdzenia nieważności zostały, wobec braku niezgodności z prawem, na który powoływała się skarżąca, odrzucone
w zakresie części nr 1, a żądanie odszkodowania pozostaje w ścisłym związku z tymi żądaniami, należy odrzucić żądanie odszkodowania
w zakresie odnoszącym się do części nr 1.
W przedmiocie żądania odszkodowania w zakresie części nr 2
124 Sąd zauważa, że skarżąca wnosi o odszkodowanie w wysokości kwot, które Rada by jej zapłaciła, gdyby zamówienie, zaś w szczególności
część nr 2, zostało jej udzielone. Należy rozumieć, że takie żądanie opiera się nie na utracie możliwości uzyskania zamówienia,
lecz na utracie samego zamówienia.
125 Jednak skarżąca nie dostarczyła wcale dowodów na to, że w braku stwierdzonego w odniesieniu do części nr 2 niezgodnego z prawem
zachowania, na pewno udzielonoby jej tego zamówienia, jeśli chodzi o tę część. W dodatku utrzymuje ona, że skoro Rada nie
załączyła do swojego pisma oryginalnego sprawozdania z oceny, nie będzie możliwe sprawdzenie, na jakiej podstawie jej oferty
mogły, nawet przy braku uchybienia ze strony Rady, zostać w spornym przetargu odrzucone.
126 Tymczasem, ponieważ w zakresie tej ostatniej kwestii Rada, w odpowiedzi na pytanie na piśmie Sądu, przedstawiła oryginalne
sprawozdanie z oceny, które zostało przekazane skarżącej, Sąd może jedynie stwierdzić, że skarżącej, nawet przy braku niezgodnego
z prawem zachowania, stwierdzonego w pkt 106 powyżej, i tak nie udzielonoby zamówienia, jeśli chodzi o część nr 2. W oryginalnym
sprawozdaniu z oceny przedstawionym przez Radę oferta skarżącej została bowiem zaklasyfikowana na ósmej, ostatniej pozycji.
127 Z powyższych rozważań wynika, że szkoda, na którą powołuje się skarżąca w zakresie części nr 2, tj. utrata samego zamówienia,
nie jest rzeczywista i pewna, lecz hipotetyczna, tak, że nie może być przedmiotem odszkodowania, co samo w sobie wystarczy
do odrzucenia żądania odszkodowania. A ponadto brak jest jakichkolwiek wskazówek, a skarżąca też ich nie dostarcza, na to,
że ze względu na stwierdzone niezgodne z prawem zachowanie, utraciła ona cokolwiek poza możliwością, że zamówienie zostałoby
jej udzielone.
128 W związku z tym należy odrzucić żądania odszkodowania skarżącej w zakresie części nr 2.
129 Z całości powyższych rozważań wynika, że żądania odszkodowania należy odrzucić w całości.
W przedmiocie kosztów
130 Na podstawie art. 87 § 3 regulaminu, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, Trybunał może postanowić, że koszty zostaną
podzielone, albo że każda ze stron poniesie swoje własne koszty. W niniejszym przypadku należy orzec, że każda ze stron ponosi
własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (piąta izba)
orzeka, co następuje:
1) Stwierdza się nieważność decyzji Rady Unii Europejskiej z dnia 13 października 2004 r. w sprawie odrzucenia ofert Belfass
SPRL w ramach przetargu UCA‑033/04 w części, w jakiej odrzuca się w niej ofertę Belfass w zakresie części nr 2.
2) W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
3) Każda ze stron ponosi własne koszty.
Vilaras
Martins Ribeiro
Jürimäe
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 21 maja 2008 r.
Sekretarz
Prezes
Spis treści
Ramy prawne
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
Przebieg postępowania i żądania stron
W przedmiocie dopuszczalności skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2
Argumenty uczestników
Ocena Sądu
Co do istoty
W przedmiocie skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 1
Argumenty uczestników
Ocena Sądu
W przedmiocie skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2
Argumenty uczestników
Ocena Sądu
– W przedmiocie dopuszczalności czwartego zarzutu, naruszenia przepisów art. 139 ust. 1 szczegółowych zasad wykonania
– W przedmiocie zasadności skargi na decyzję z dnia 13 października 2004 r. w zakresie części nr 2
W przedmiocie żądań odszkodowania
Argumenty uczestników
Ocena Sądu
W przedmiocie żądania odszkodowania w zakresie części nr 1
W przedmiocie żądania odszkodowania w zakresie części nr 2
W przedmiocie kosztów
* Język postępowania: francuski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło