T-615/24

POSTANOWIENIE SĄDU (druga izba) z dnia 17 czerwca 2025 r. ( *1 ) Skarga o stwierdzenie nieważności – Decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich o niewszczynaniu dochodzenia w następstwie skargi – Akt niepodlegający zaskarżeniu – Oczywisty częściowy brak właściwości – Częściowa oczywista niedopuszczalność W sprawie T‑615/24 Asociación de ciudadanos contra la corrupción y para la defensa del estado de derecho, z siedzibą w Madrycie (Hiszpania), którą reprezentował J. Gaspar Puig, adwokat, strona skarżąca, przeciwko Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich, strona pozwana, SĄD (druga izba), w składzie: A. Marcoulli (sprawozdawczyni), prezeska, V. Tomljenović i L. Spangsberg Grønfeldt, sędziowie, sekretarz: V. Di Bucci, wydaje następujące Postanowienie W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżąca, Asociación de ciudadanos contra la corrupción y para la defensa del estado de derecho, wnosi w istocie o stwierdzenie nieważności decyzji zawartej w piśmie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 3 października 2024 r. o niewszczynaniu dochodzenia i umorzeniu postępowania w sprawie skargi 1604/2024/LA (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”). Skarżąca wnosi w istocie do Sądu o: – stwierdzenie, że bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich jest sprzeczna z prawem Unii; – nakazanie ponownego rozpatrzenia złożonej przez nią skargi i wszczęcia dochodzenia; – przywrócenie równości wszystkich obywateli wobec prawa. Co do prawa Zgodnie z art. 126 regulaminu postępowania przed Sądem, jeżeli Sąd jest oczywiście niewłaściwy do rozpoznania skargi lub jeżeli skarga jest oczywiście niedopuszczalna, Sąd może orzec postanowieniem z uzasadnieniem, bez dalszych czynności procesowych. W niniejszej sprawie Sąd uznaje, że akta dostarczają mu wystarczających informacji, i na podstawie wyżej wymienionego przepisu postanawia orzec bez dokonania dalszych czynności procesowych. W przedmiocie żądania pierwszego Na wstępie należy zauważyć, że – jak wynika z całej skargi – skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 263 TFUE w zakresie, w jakim Rzecznik Praw Obywatelskich umorzył postępowanie w sprawie złożonej przez nią skargi, nie wszczynając dochodzenia. W konsekwencji, chociaż skarżąca twierdzi, że opiera swoją skargę również na art. 265 TFUE, i wskazuje, że wnosi skargę na bezczynność przeciwko zaskarżonej decyzji, a w żądaniu pierwszym wnosi do Sądu o uznanie zarzucanej Rzecznikowi Praw Obywatelskich bezczynności za sprzeczną z prawem Unii, należy stwierdzić, że takie żądanie nie dotyczy w rzeczywistości zarzucanego Rzecznikowi Praw Obywatelskich zaniechania skierowania do niej aktu w rozumieniu art. 265 akapit trzeci TFUE, lecz pokrywa się z żądaniem stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił umorzyć postępowanie w sprawie skargi skarżącej i nie wszczynać dochodzenia. Wobec tego należy uznać, że żądanie pierwsze opiera się na art. 263 TFUE i zmierza do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Co się tyczy tego żądania stwierdzenia nieważności, tytułem wstępu należy przypomnieć, że z akt sprawy przed Sądem wynika, iż w dniu 28 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła do Rzecznika Praw Obywatelskich skargę skierowaną przeciwko Komisji Europejskiej. Rzecznik Praw Obywatelskich potwierdził otrzymanie skargi i zwrócił się do skarżącej o udzielenie informacji, a następnie pismem z dnia 18 września 2024 r. poinformował ją, że po zbadaniu skargi nie ma wystarczających dowodów, aby wszcząć dochodzenie, i że postępowanie w sprawie skargi zostanie umorzone. Po zwróceniu się do niego przez skarżącą Rzecznik Praw Obywatelskich w wiadomości elektronicznej z dnia 27 września 2024 r. powtórzył swoją poprzednią odpowiedź. Po tym, jak skarżąca zwróciła się do niego ponownie, Rzecznik Praw Obywatelskich przypomniał w zaskarżonej decyzji swoje poprzednie odpowiedzi i udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej o wszczęcie dochodzenia z własnej inicjatywy. Tymczasem należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja – niezależnie nawet od kwestii, w jakim zakresie stanowi ona wyłącznie potwierdzenie decyzji z dnia 18 września 2024 r. – podobnie jak decyzja z dnia 18 września 2024 r. nie stanowi aktu zaskarżalnego w rozumieniu art. 263 TFUE. W tym względzie należy bowiem przypomnieć, że z art. 228 TFUE i z art. 2–4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE, Euratom) 2021/1163 z dnia 24 czerwca 2021 r. określającego przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich) i uchylającego decyzję 94/262/EWWiS, WE, Euratom (Dz.U. 2021, L 253, s. 1) wynika, że Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatruje otrzymane skargi dotyczące przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii i prowadzi dochodzenia, które uważa za uzasadnione (art. 228 ust. 1 akapity pierwszy i drugi TFUE). W szczególności odrzuca on skargi, które wykraczają poza zakres jego kompetencji lub które nie spełniają określonych wymogów proceduralnych (art. 2 ust. 4 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich); jeżeli stwierdzi, że skarga jest oczywiście bezzasadna, zamyka sprawę i informuje o tym skarżącego (art. 2 ust. 5 tego statutu), a jeżeli uzna to za uzasadnione, może podjąć decyzję o wszczęciu dochodzenia (art. 2 ust. 7 i art. 3 ust. 1 wspomnianego statutu). W tym kontekście jak najszybciej informuje skarżącego o działaniach podjętych w związku ze skargą i może zaproponować skarżącemu oraz zainteresowanej instytucji, zainteresowanemu organowi lub zainteresowanej jednostce organizacyjnej Unii Europejskiej rozwiązanie pozwalające na wyeliminowanie przypadku niewłaściwego administrowania, którego dotyczy skarga, a jeżeli rozwiązanie to zostanie przez nich zaakceptowane, może on zamknąć sprawę (art. 2 ust. 10 rzeczonego statutu). Jeżeli w wyniku dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdzi przypadek niewłaściwego administrowania, informuje zainteresowaną instytucję, zainteresowany organ lub zainteresowaną jednostkę organizacyjną o ustaleniach dochodzenia i w stosownych przypadkach wydaje zalecenia (art. 4 ust. 1 wspomnianego statutu). W następstwie przekazania tej informacji zainteresowana instytucja, zainteresowany organ lub zainteresowana jednostka organizacyjna mają trzy miesiące na przesłanie Rzecznikowi Praw Obywatelskich szczegółowej opinii (art. 4 ust. 2 statutu), po czym Rzecznik Praw Obywatelskich może zamknąć dochodzenie i przekazać danej instytucji, danemu organowi lub danej jednostce organizacyjnej, a w niektórych przypadkach Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie, w którym może sformułować zalecenia. Wreszcie Rzecznik Praw Obywatelskich informuje skarżącego o wynikach dochodzenia, o otrzymanej opinii, a także o ewentualnych zaleceniach zawartych w sprawozdaniu (art. 4 ust. 3 tego statutu). Z przepisów tych wynika zatem, że Rzecznik Praw Obywatelskich ogranicza się do poinformowania skarżącego w możliwie najkrótszym terminie o działaniach podjętych w związku z jego skargą oraz że jeśli po zwróceniu się do danej instytucji, danego organu lub danej jednostki organizacyjnej stwierdzi on przypadek niewłaściwego administrowania, informuje po prostu skarżącego o wyniku dochodzenia oraz o opinii wydanej przez daną instytucję, dany organ lub daną jednostkę organizacyjną oraz o swoich ewentualnych zaleceniach (zob. analogicznie postanowienie z dnia 26 lutego 2019 r., Rimlinger/Rzecznik Praw Obywatelskich, T‑676/18, niepublikowane, EU:T:2019:125, pkt 10). W szczególności po zbadaniu skargi Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest uprawniony do podejmowania wiążących środków, a w sprawozdaniu, które przekazuje danej instytucji, danemu organowi lub danej jednostce organizacyjnej w razie stwierdzenia przypadku niewłaściwego administrowania, ogranicza się do stwierdzenia istnienia takiego przypadku i, stosownie do okoliczności, do wydania zaleceń. Tak więc wspomniane sprawozdanie z definicji nie wywołuje żadnych skutków prawnych wobec osób trzecich w rozumieniu art. 263 TFUE ani nie wiąże danej instytucji, danego organu lub danej jednostki organizacyjnej, które mogą swobodnie decydować, w ramach wykonywania przyznanych im przez prawo Unii uprawnień, jakie działania należy podjąć w związku z tym sprawozdaniem (zob. analogicznie postanowienie z dnia 26 lutego 2019 r., Rimlinger/Rzecznik Praw Obywatelskich, T‑676/18, niepublikowane, EU:T:2019:125, pkt 11 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym kontekście Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest bowiem uprawniony do wydawania wiążących decyzji (zob. podobnie wyroki: z dnia25 października 2007 r., Komninou i in./Komisja, C‑167/06 P, niepublikowany, EU:C:2007:633, pkt 36, 44; z dnia 12 stycznia 2023 r., HSBC Holdings i in./Komisja, C‑883/19 P, EU:C:2023:11, pkt 245). Z powyższego wynika, że uzasadniona decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich kończąca badanie skargi poprzez umorzenie postępowania w jej sprawie, również wtedy gdy nie wszczęto dochodzenia, nie stanowi aktu zaskarżalnego w drodze skargi o stwierdzenie nieważności, ponieważ taka decyzja nie wywołuje skutków prawnych wobec osób trzecich w rozumieniu art. 263 TFUE (zob. analogicznie postanowienie z dnia 26 lutego 2019 r., Rimlinger/Rzecznik Praw Obywatelskich, T‑676/18, niepublikowane, EU:T:2019:125, pkt 12 i przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym, ponieważ w zaskarżonej decyzji Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował skarżącą o powodach umorzenia postępowania w sprawie jej skargi bez wszczynania dochodzenia, a nawet o powodach, z jakich nie zamierzał on wszcząć dochodzenia z własnej inicjatywy, decyzja ta nie stanowi aktu zaskarżalnego w rozumieniu art. 263 TFUE. W konsekwencji żądanie pierwsze, mające na celu stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, należy odrzucić jako oczywiście niedopuszczalne. Ponadto z tych samych powodów, przy założeniu, że żądanie pierwsze ma inny zakres niż żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i że ma ono na celu stwierdzenie, w ramach skargi na bezczynność opartej na art. 265 TFUE, iż Rzecznik Praw Obywatelskich nie wszczął dochodzenia, a nawet nie przekazał Komisji sprawozdania i zaleceń, należy stwierdzić, że takie akty nie mogą być przedmiotem skargi na bezczynność na podstawie art. 265 akapit trzeci TFUE. Celem skargi na bezczynność jest bowiem sankcja za nieprzyjęcie prawnie wiążącego aktu (zob. podobnie wyrok z dnia 23 marca 2004 r., Rzecznik Praw Obywatelskich/Lamberts, C‑234/02 P, EU:C:2004:174, pkt 59). Tymczasem, jak wynika z pkt 8–11 powyżej, Rzecznik Praw Obywatelskich nie podejmuje środków wiążących wobec skarżącego ani też wobec danej instytucji, danego organu lub danej jednostki organizacyjnej. W konsekwencji taka skarga na bezczynność i takie żądanie – nawet przy założeniu, że w niniejszej sprawie mają one autonomiczny i odmienny zakres w stosunku do żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji – również powinny zostać odrzucone jako oczywiście niedopuszczalne. W przedmiocie żądań drugiego i trzeciego W żądaniach drugim i trzecim skarżąca wnosi do Sądu o nakazanie ponownego rozpatrzenia skargi i wszczęcia dochodzenia, a także o przywrócenie „równości wszystkich obywateli wobec prawa”. W tym względzie wystarczy przypomnieć, że w ramach kontroli zgodności z prawem sprawowanej na podstawie art. 263 TFUE Sąd nie jest właściwy do wydawania nakazów wobec instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii, nawet jeśli dotyczą one sposobu wykonania jego wyroków (zob. postanowienie z dnia 26 października 1995 r., Pevasa i Inpesca/Komisja, C‑199/94 P i C‑200/94 P, EU:C:1995:360, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że żądania drugie i trzecie należy odrzucić ze względu na oczywisty brak właściwości. Z powyższych rozważań wynika, że niniejszą skargę należy odrzucić w części ze względu na oczywisty brak właściwości, a w części jako oczywiście niedopuszczalną, bez konieczności doręczenia jej Rzecznikowi Praw Obywatelskich. W przedmiocie kosztów Ponieważ niniejsze postanowienie zostaje wydane przed doręczeniem skargi Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz przed poniesieniem przez niego jakichkolwiek kosztów, wystarczy orzec, że skarżąca pokrywa własne koszty, zgodnie z art. 133 regulaminu postępowania.   Z powyższych względów SĄD (druga izba) postanawia, co następuje:   1) Skargę odrzuca się w części ze względu na oczywisty brak właściwości, a w części jako oczywiście niedopuszczalną.   2) Asociación de ciudadanos contra la corrupción y para la defensa del estado de derecho pokrywa własne koszty.   Sporządzono w Luksemburgu w dniu 17 czerwca 2025 r. Sekretarz V. Di Bucci Prezes A. Marcoulli ( *1 ) Język postępowania: hiszpański.