T-639/14
WyrokTSUE2025-11-12CELEX: 62014TJ0639(01)ECLI:EU:T:2025:1017
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja kontrolowanego przez państwo przedsiębiorstwa o zawarciu klauzuli arbitrażowej w celu ustalenia taryfy opłat za dostawę energii elektrycznej, a nie samo orzeczenie arbitrażowe, powinna być oceniana pod kątem kryterium prywatnego inwestora w kontekście pomocy państwa, oraz czy Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie, uznając, że taka decyzja nie stanowiła pomocy państwa?Ratio decidendi
Sąd potwierdził, że w przypadku kontrolowanego przez państwo przedsiębiorstwa, które dobrowolnie zawiera klauzulę arbitrażową w celu rozstrzygnięcia sporu dotyczącego taryf za energię elektryczną, to decyzja o zawarciu tej klauzuli, a nie treść późniejszego orzeczenia arbitrażowego, stanowi środek państwowy podlegający ocenie w świetle kryterium prywatnego inwestora. Komisja prawidłowo zbadała, czy rozważny podmiot prywatny w podobnych okolicznościach podjąłby taką samą decyzję o poddaniu sporu arbitrażowi, biorąc pod uwagę kontekst ekonomiczny, długotrwałość sporu, narastające zadłużenie odbiorcy oraz ramy prawne arbitrażu. Sąd uznał, że Komisja nie popełniła oczywistego błędu w ocenie, dochodząc do wniosku, że decyzja DEI o arbitrażu była racjonalna z ekonomicznego punktu widzenia i nie przysporzyła odbiorcy korzyści w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.Stan faktyczny
Dimosia Epicheirisi Ilektrismou AE (DEI), kontrolowany przez państwo greckie producent i dostawca energii elektrycznej, zawarł z Metlen Energy & Metals AE (Metlen), producentem aluminium, umowę ramową dotyczącą taryf za dostawę energii elektrycznej. Wobec braku porozumienia co do taryfy, strony w 2011 r. zawarły klauzulę arbitrażową, powierzając rozstrzygnięcie sporu greckiemu organowi regulacyjnemu ds. energii (RAE). Orzeczeniem arbitrażowym z 2013 r. ustalono taryfę opłat na kwotę 40,7 EUR/MWh brutto (36,6 EUR/MWh netto). DEI złożyła skargi do Komisji Europejskiej, twierdząc, że tymczasowa taryfa ustalona przez RAE oraz późniejsze orzeczenie arbitrażowe stanowiły niezgodną z prawem pomoc państwa dla Metlen.Rozstrzygnięcie
1) Skarga w sprawie T‑740/17 RENV zostaje oddalona.
2) Postępowanie w przedmiocie skarg w sprawach T‑639/14 RENV II i T‑352/15 RENV zostaje umorzone.
3) Każda ze stron pokrywa własne koszty w sprawach T‑639/14, T‑639/14 RENV, T‑639/14 RENV II, T‑352/15, T‑352/15 RENV, T‑740/17 i T‑740/17 RENV oraz w sprawach C‑228/16 P, C‑701/21 P i C‑739/21 P.
4) Republika Federalna Niemiec pokrywa własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
WYROK SĄDU (szósta izba w składzie powiększonym)
z dnia 12 listopada 2025 r. (
*1
)
Pomoc państwa – Taryfa opłat za dostawę energii elektrycznej – Zawarcie klauzuli arbitrażowej w celu ustalenia taryfy opłat – Decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie skargi do Komisji – Decyzja stwierdzająca brak pomocy – Prawo do bycia wysłuchanym – Korzyść – Kryterium prywatnego inwestora – Złożona ocena ekonomiczna
W sprawach połączonych T‑639/14 RENV II, T‑352/15 RENV i T‑740/17 RENV
Dimosia Epicheirisi Ilektrismou AE (DEI), z siedzibą w Atenach (Grecja), którą reprezentowali E. Bourtzalas, E. Salaka, C. Synodinos i H. Tagaras, adwokaci,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, którą reprezentowali A. Bouchagiar i P.‑J. Loewenthal, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranej przez
Republikę Federalną Niemiec, którą reprezentował J. Möller, w charakterze pełnomocnika,
oraz przez
Metlen Energy & Metals AE, dawniej Mytilinaios AE – Omilos Epicheiriseon, dawnej Alouminion tis Ellados VEAE, z siedzibą w Amarusio (Grecja), którą reprezentowali V. Christianos, G. Karydis i G. Kelepouri, adwokaci
interwenienci,
SĄD (szósta izba w składzie powiększonym),
w składzie podczas narady: M.J. Costeira, prezeska, M. Kancheva, U. Öberg, P. Zilgalvis (sprawozdawca) i E. Tichy-Fisslberger, sędziowie,
sekretarz: S. Spyropoulos, administratorka,
uwzględniając wyrok z dnia 22 lutego 2024 r., Mytilinaios/DEI i Komisja oraz Komisja/DEI (C‑701/21 P i C‑739/21 P, EU:C:2024:146),
uwzględniając pisemny etap postępowania, w szczególności decyzję z dnia 31 stycznia 2025 r. o połączeniu spraw T‑639/14 RENV II, T‑352/15 RENV i T‑740/17 RENV do celów ustnego etapu postępowania i wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 marca 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
W skargach opartych na art. 263 TFUE skarżąca, Dimosia Epicheirisi Ilektrismou AE (DEI), wnosi, w sprawie T‑639/14 RENV II, o stwierdzenie nieważności pisma Komisji COMP/E3/ΟΝ/AB/ark *2014/61460 z dnia 12 czerwca 2014 r. informującego ją o umorzeniu postępowania w sprawie jej skarg złożonych do Komisji (zwanego dalej „spornym pismem”), w sprawie T‑352/15 RENV, o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji C(2015) 1942 final z dnia 25 marca 2015 r. [sprawa SA.38101 (2015/NN) (ex 2013/CP) – Grecja – Domniemana pomoc państwa w postaci taryf opłat za energię elektryczną niższych od kosztów przyznana spółce Alouminion SA w następstwie orzeczenia sądu arbitrażowego] (zwanej dalej „pierwszą sporną decyzją”), a w sprawie T‑740/17 RENV – o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji C(2017) 5622 final z dnia 14 sierpnia 2017 r. [sprawa SA.38101 (2015/NN) (ex 2013/CP) – Grecja – Domniemana pomoc państwa w postaci taryf opłat za energię elektryczną niższych od kosztów przyznana spółce Alouminion SA w następstwie orzeczenia sądu arbitrażowego] (zwanej dalej „drugą sporną decyzją”).
I. Okoliczności powstania sporu
Niniejsze sprawy dotyczą zasadniczo kwestii, czy klauzula arbitrażowa przewidziana w celu ustalenia taryfy opłat za dostawę energii elektrycznej, którą skarżąca, będąca kontrolowanym przez państwo greckie producentem i dostawcą energii elektrycznej z siedzibą w Atenach (Grecja), zawarła ze swoim głównym odbiorcą, czyli interwenientem, spółką Metlen Energy & Metals AE (zwaną dalej „spółką Metlen”), producentem aluminium, wiąże się z przyznaniem pomocy państwa.
W dniu 4 sierpnia 2010 r. skarżąca i spółka Metlen podpisały umowę ramową w sprawie taryfy opłat za dostawę energii elektrycznej (zwaną dalej „umową ramową”), która miała być stosowana w okresie od 1 lipca 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. (zwanym dalej „rozpatrywanym okresem”), a także warunki polubownego uregulowania długu spółki Metlen wobec skarżącej, który miał skumulować się w okresie od 1 lipca 2008 r. do 30 czerwca 2010 r. Na podstawie tej umowy negocjowały one treść projektu umowy o dostawę energii elektrycznej, nie dochodząc jednak do porozumienia co do taryfy opłat, jaka miała obowiązywać spółkę Metlen wobec skarżącej za dostawę energii elektrycznej.
W dniu 16 listopada 2011 r. skarżąca i spółka Metlen zawarły klauzulę arbitrażową (zwaną dalej „klauzulą arbitrażową”), na mocy której dobrowolnie postanowiły powierzyć rozstrzygnięcie sporu między nimi stałemu arbitrażowi Rythmistiki Archi Energeias (RAE, greckiemu organowi regulacyjnemu ds. energii, Grecja), zgodnie z art. 37 nomos 4001/2011 gia ti leitourgia Energeiakon Agoron Ilektrismou kai Fysikou Aeriou, gia Erevna, Paragogi kai diktya metaforas Ydrogonanthrakon kai alles rythmiseis (ustawy 4001/2011 w sprawie funkcjonowania rynków energii elektrycznej i gazu oraz badań, produkcji i sieci przesyłowych węglowodorów oraz innych regulacji) (FEK A’ 179/22.8.2011, zwanej dalej „ustawą 4001/2011”). A zatem w celu rozstrzygnięcia sporu między stronami spór został skierowany do sądu arbitrażowego utworzonego zgodnie z klauzulą arbitrażową (zwanego dalej „sądem arbitrażowym”) i przepisami regulującymi stały arbitraż RAE.
Zgodnie z klauzulą arbitrażową zadanie powierzone sądowi arbitrażowemu polegało na ustaleniu, w oparciu o negocjacje, które miały miejsce między skarżącą i spółką Metlen, taryfy opłat za dostawę energii elektrycznej odpowiadającej specyfice spółki Metlen i pokrywającej co najmniej koszty ponoszone przez skarżącą. Ponadto sąd arbitrażowy musiał wziąć pod uwagę ramy regulacyjne określone przez strony klauzuli, a mianowicie, po pierwsze, decyzję RAE nr 692/2011 ustanawiającą „[p]odstawowe zasady [k]alkulacji taryfy opłat dla [o]dbiorców energii elektrycznej [w]ysokiego [n]apięcia”, a po drugie, decyzję RAE nr 798/2011 i orzeczenie sądu arbitrażowego nr 8/2010, które zostały wydane w ramach sporu taryfowego między stronami klauzuli arbitrażowej dotyczącego innego okresu niż rozpatrywany okres. W międzyczasie spółka Metlen nadal nie opłacała w całości miesięcznych faktur skarżącej, ponieważ strony w dalszym ciągu nie zgadzały się co do taryfy, którą należało zastosować. W związku z tym skarżąca zagroziła spółce Metlen, że zaprzestanie dostarczania jej energii elektrycznej, jeśli nie opłaci kwestionowanych faktur, co skłoniło spółkę Metlen do złożenia skargi do RAE, w której wniosła o zastosowanie środków tymczasowych.
W następstwie skargi spółki Metlen RAE decyzją nr 346/2012 z dnia 9 maja 2012 r. ustaliło tymczasowo taryfę opłat za dostawę energii elektrycznej w wysokości 42 EUR/MWh w odniesieniu do spółki Metlen.
W dniu 15 czerwca 2012 r. skarżąca wniosła do Komisji Europejskiej skargę na tę decyzję, zarejestrowaną pod numerem SA.34991 (zwaną dalej „skargą z 2012 r.”), w zakresie, w jakim taryfa tymczasowa ustalona w tej decyzji zobowiązywała ją do dostarczania spółce Metlen energii elektrycznej po cenie niższej od jej kosztów i stanowiła niezgodną z prawem pomoc państwa.
Orzeczeniem nr 1/2013 z dnia 31 października 2013 r. (zwanym dalej „orzeczeniem sądu arbitrażowego”) sąd arbitrażowy ustalił taryfę opłat za dostawę energii elektrycznej mającą zastosowanie do spółki Metlen w rozpatrywanym okresie na kwotę brutto 40,7 EUR/MWh i na kwotę netto 36,6 EUR/MWh. W dniu 23 grudnia 2013 r. skarżąca wniosła do Komisji skargę na orzeczenie sądu arbitrażowego, zarejestrowaną pod numerem SA.38101 (zwaną dalej „drugą skargą”), w zakresie, w jakim taryfa ustalona w tym orzeczeniu była niższa od taryfy ustalonej tymczasowo przez RAE.
Ze swej strony Komisja wezwała władze greckie do przedstawienia uwag w przedmiocie drugiej skargi, które ostatecznie zostały przekazane przez te władze Komisji w dniu 28 kwietnia 2014 r. Wspomniane władze stwierdziły, że okoliczności faktyczne leżące u podstaw sprawy nie stanowiły pomocy państwa. Przekazując skarżącej poufną wersję tych uwag w dniu 6 maja 2014 r., Komisja poinformowała ją, że biorąc pod uwagę wszystkie informacje dostępne Komisji na tym wstępnym etapie, nie wydaje się, aby sąd arbitrażowy przyznał jakąkolwiek pomoc państwa. Komisja wezwała również skarżącą – na wypadek gdyby skarżąca chciała, aby Komisja kontynuowała swoje badanie – do przedstawienia nowych dowodów lub argumentów, które podważałyby tę wstępną ocenę.
Po dalszej wymianie informacji Komisja potwierdziła swoje stanowisko, zgodnie z którym nie ma dowodów na istnienie pomocy państwa. W spornym piśmie, podpisanym przez kierownika wydziału Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji, Komisja poinformowała skarżącą o umorzeniu postępowania w sprawie drugiej skargi, po pierwsze, ze względu na brak możliwości przypisania orzeczenia sądu arbitrażowego państwu greckiemu, a po drugie, ze względu na brak korzyści.
Skargą złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 22 sierpnia 2014 r. i zarejestrowaną pod numerem T‑639/14 skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności wynikających ze spornego pisma decyzji Komisji w sprawie SA.38101 i dorozumianej decyzji Komisji w sprawie SA.34991.
W dniu 25 marca 2015 r. Komisja przyjęła pierwszą sporną decyzję, w której uznała przede wszystkim, że w zakresie, w jakim orzeczenie sądu arbitrażowego zostało zastosowane z mocą wsteczną i zastąpiło taryfę tymczasową ustaloną przez RAE dla rozpatrywanego okresu, skarga z 2012 r. stała się bezprzedmiotowa. W związku z tym Komisja ograniczyła swoje badanie do drugiej skargi. Następnie, jeśli chodzi o badanie określonych w art. 107 ust. 1 TFUE przesłanek dotyczących kwalifikacji środka jako pomocy państwa, Komisja zbadała najpierw kryterium korzyści i zastosowała wobec skarżącej zasadę prywatnego sprzedawcy, która stanowi część składową ogólnej zasady inwestora prywatnego. I tak, Komisja uznała, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy rozważny inwestor prywatny również zdecydowałby się poddać spór ze spółką Metlen arbitrażowi. W konsekwencji zdaniem tej instytucji w niniejszej sprawie spółce Metlen nie przyznano żadnej korzyści w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 29 czerwca 2015 r. skarżąca wniosła skargę zarejestrowaną pod numerem T‑352/15, mającą na celu stwierdzenie nieważności pierwszej spornej decyzji.
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016 r., DEI/Komisja (T‑639/14, niepublikowanym, EU:T:2016:77), Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie skargi w sprawie T‑639/14, w szczególności ze względu na to, że pierwsza sporna decyzja uchyliła i formalnie zastąpiła sporne pismo.
W dniu 22 kwietnia 2016 r. skarżąca wniosła do Trybunału odwołanie od postanowienia z dnia 9 lutego 2016 r., DEI/Komisja (T‑639/14, niepublikowanego, EU:T:2016:77).
Wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409), Trybunał uchylił postanowienie z dnia 9 lutego 2016 r., DEI/Komisja (T‑639/14, niepublikowane, EU:T:2016:77), przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi i orzekł, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
W następstwie ogłoszenia wyroku z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409), Komisja przyjęła drugą sporną decyzję, w której ponownie postanowiła, uchylając i zastępując wyraźnie zarówno sporne pismo, jak i pierwszą sporną decyzję, że orzeczenie sądu arbitrażowego nie wiązało się z przyznaniem pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Uzasadnienie przedstawione na poparcie tego wniosku, oparte na poszanowaniu zasady inwestora prywatnego, jest identyczne z uzasadnieniem przedstawionym w pierwszej spornej decyzji.
Pismami z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawach T‑639/14 RENV i T‑352/15, tj. po przyjęciu drugiej spornej decyzji, Komisja wniosła do Sądu o stwierdzenie, że skargi w tych sprawach stały się bezprzedmiotowe i że należy umorzyć postępowania.
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 3 listopada 2017 r. skarżąca wniosła skargę zarejestrowaną pod numerem T‑740/17, mającą na celu stwierdzenie nieważności drugiej spornej decyzji.
Postanowieniami z dnia 14 maja 2018 r. Sąd pozostawił do rozstrzygnięcia w wyroku badanie kwestii incydentalnej w sprawach T‑639/14 RENV i T‑352/15.
Decyzją z dnia 26 lutego 2020 r. sprawy T‑639/14 RENV, T‑352/15 i T‑740/17 zostały połączone do celów ustnego etapu postępowania i wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
Wyrokiem z dnia 22 września 2021 r., DEI/Komisja (T‑639/14 RENV, T‑352/15 i T‑740/17, zwanym dalej „pierwotnym wyrokiem”, EU:T:2021:604), Sąd stwierdził nieważność spornego pisma oraz pierwszej i drugiej spornej decyzji, obciążył Komisję jej własnymi kosztami, jak również kosztami poniesionymi przez skarżącą, oraz obciążył spółkę Metlen jej własnymi kosztami.
Wyrokiem z dnia 22 lutego 2024 r., Mytilinaios/DEI i Komisja oraz Komisja/DEI (C‑701/21 P i C‑739/21 P, zwanym dalej „wyrokiem wydanym w postępowaniu odwoławczym”, EU:C:2024:146), Trybunał uchylił pierwotny wyrok, przekazał sprawy T‑639/14 RENV, T‑352/15 i T‑740/17 do ponownego rozpoznania Sądowi w celu wydania orzeczenia w przedmiocie podniesionych przed nim zarzutów i argumentów, co do których Trybunał nie zajął stanowiska, oraz orzekł, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
A. Pierwotny wyrok
W pierwotnym wyroku Sąd uznał, że ponieważ druga sporna decyzja zamknęła postępowanie na etapie badania wstępnego, uniemożliwiła ona skarżącej przedstawienie jej argumentów w ramach formalnego postępowania wyjaśniającego. Sąd uznał zatem, że skarżąca miała status „zainteresowanej strony” w rozumieniu art. 1 lit. h) rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. 2015, L 248, s. 9). Ponadto Sąd oddalił argument Komisji oparty na zasadzie nemo auditur propriam turpitudinem allegans potest, zgodnie z którą skarżąca nie mogła kwestionować wyniku postępowania arbitrażowego, na które dobrowolnie wyraziła ona zgodę, ponieważ taka interpretacja opierała się na stworzeniu niejasności pomiędzy sytuacją państwa greckiego a sytuacją skarżącej, co doprowadziło do przypisania tej ostatniej rzekomego uwzględnienia interesów władz greckich w wyniku orzeczenia sądu arbitrażowego. W związku z tym Sąd uznał, że skarżąca miała interes prawny we wniesieniu skargi o stwierdzenie nieważności drugiej spornej decyzji.
Następnie Sąd uznał za konieczne zbadanie łącznie zarzutów od trzeciego do piątego skargi w sprawie T‑740/17, w których skarżąca zakwestionowała odmowę wszczęcia przez Komisję formalnego postępowania wyjaśniającego, pomimo argumentów skarżącej mających na celu wykazanie, że orzeczenie sądu arbitrażowego, w zakresie, w jakim ustalono w nim sporną taryfę, przyznawało spółce Metlen korzyść nieodpowiadającą warunkom rynkowym.
Sąd uznał, że orzeczenie sądu arbitrażowego wydane w tej sprawie mogło przysporzyć spółce Metlen niezgodnej z prawem korzyści, którą można przypisać państwu greckiemu, a tym samym umożliwić lub utrzymać przyznanie pomocy niezgodnej z prawem, a nawet stać się instrumentem służącym temu celowi.
W związku z tym Sąd stwierdził nieważność spornego pisma oraz pierwszej i drugiej spornej decyzji, obciążył Komisję jej własnymi kosztami i kosztami poniesionymi przez skarżącą oraz obciążył spółkę Metlen jej własnymi kosztami.
B. Wyrok wydany w postępowaniu odwoławczym
Komisja i spółka Metlen wniosły odwołania od pierwotnego wyroku.
W wyroku wydanym w postępowaniu odwoławczym Trybunał orzekł, iż Sąd naruszył prawo, orzekając, że sąd arbitrażowy można zrównać z sądem powszechnym i że orzeczenie sądu arbitrażowego jest środkiem państwowym mogącym stanowić pomoc państwa.
Trybunał uznał zatem w pkt 113 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, że Komisja słusznie uznała, po pierwsze, że jedynym środkiem państwowym mogącym stanowić pomoc państwa była decyzja skarżącej o zawarciu ze spółką Metlen klauzuli arbitrażowej, biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca jest kontrolowana przez państwo greckie, a po drugie, że w celu ustalenia, czy decyzja ta przysporzyła korzyści spółce Metlen, należało zbadać, czy prywatny podmiot gospodarczy w normalnych warunkach rynkowych podjąłby wspomnianą decyzję na tych samych warunkach.
Jako że skarżąca i spółka Metlen dobrowolnie zwróciły się do sądu arbitrażowego, Komisja nie była zobowiązana, w okolicznościach niniejszej sprawy, do przeanalizowania treści orzeczenia sądu arbitrażowego w celu sprawdzenia, czy decyzja skarżącej o zawarciu klauzuli arbitrażowej przysporzyła spółce Metlen korzyści w rozumieniu art. 107 TFUE.
W związku z tym Trybunał uchylił pierwotny wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd w celu wydania orzeczenia w przedmiocie podniesionych przed nim zarzutów i argumentów, co do których Trybunał nie zajął stanowiska, oraz orzekł, że rozstrzygnięcie o kosztach nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
II. Żądania stron po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania
Skarżąca wnosi do Sądu o:
–
oddalenie wniosków Komisji o umorzenie postępowania w sprawach T‑639/14 RENV II i T‑352/15 RENV;
–
stwierdzenie nieważności spornego pisma oraz pierwszej i drugiej spornej decyzji oraz
–
obciążenie Komisji i spółki Metlen ich kosztami poniesionymi w postępowaniach przed Sądem i Trybunałem w sprawach połączonych C‑701/21 P i C‑739/21 P.
Komisja, popierana przez spółkę Metlen, wnosi do Sądu o:
–
tytułem żądania głównego – umorzenie postępowania w sprawach T‑639/14 RENV II i T‑352/15 RENV;
–
oddalenie automatycznie części pierwszej zarzutu szóstego w sprawie T‑740/17 RENV na podstawie rozumowania Trybunału w wyroku wydanym w postępowaniu odwoławczym;
–
oddalenie skargi oraz
–
obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Republika Federalna Niemiec, występująca w charakterze interwenienta popierającego żądania Komisji, nie przedstawiła uwag na piśmie w przedmiocie konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 193 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem.
III. Co do prawa
A. Uwagi wstępne
Przede wszystkim należy przypomnieć, że w przypadku uchylenia przez Trybunał pierwotnego wyroku i przekazania sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania Sąd, na podstawie art. 191 regulaminu postępowania, jest związany wyrokiem przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania i jest zobowiązany orzec ponownie w przedmiocie wszystkich zarzutów nieważności podniesionych przez stronę skarżącą, z wyłączeniem w szczególności tych elementów sentencji, których Trybunał nie uchylił, a także rozważań stanowiących niezbędną podstawę owych elementów, które zyskały powagę rzeczy osądzonej (zob. wyrok z dnia 26 stycznia 2022 r., Intel Corporation/Komisja, T‑286/09 RENV, EU:T:2022:19, pkt 80 i przytoczone tam orzecznictwo).
Skarżąca utrzymuje, że Sąd powinien powtórzyć wnioski i oceny zawarte w pierwotnym wyroku w odniesieniu do sprawy T‑740/17, z wyjątkiem pkt 150–159 tego wyroku, w których Sąd stwierdził możliwość przypisania orzeczenia sądu arbitrażowego państwu greckiemu. Zdaniem skarżącej Sąd powinien w szczególności powtórzyć swoją ocenę i wnioski zawarte w pkt 160 i nast. tego wyroku, ponieważ mają one powagę rzeczy osądzonej w zakresie, w jakim nie zostały w żaden sposób podważone przez Komisję lub spółkę Metlen w drodze zarzutów nieważności. W każdym razie te oceny i wnioski nie stanowią kwestii prawnej, w przedmiocie której Trybunał orzekł w rozumieniu art. 61 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W tym względzie należy zauważyć, że w pkt 1 sentencji wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym uchylono w całości pierwotny wyrok i że w pkt 2 tej sentencji przekazano trzy sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, „aby ten wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie podniesionych przed nim zarzutów i argumentów, co do których [Trybunał] nie zajął stanowiska”.
Wynika z tego, że argumentacja skarżącej, zgodnie z którą Sąd powinien powtórzyć wnioski i oceny zawarte w pierwotnym wyroku w odniesieniu do sprawy T‑740/17, z wyjątkiem pkt 150–159 tego wyroku, nie może zostać uwzględniona.
Następnie z pkt 118 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym wynika, że Trybunał ostatecznie oddalił zarzuty trzeci i czwarty oraz dwie pierwsze części zarzutu piątego w sprawie T‑740/17, w których skarżąca zasadniczo zarzuciła Komisji naruszenie art. 107 TFUE, ponieważ w drugiej spornej decyzji, przed wykluczeniem istnienia korzyści, nie zbadała ona taryfy ustalonej w orzeczeniu sądu arbitrażowego i ograniczyła się do sprawdzenia, czy w normalnych warunkach rynkowych prywatny podmiot gospodarczy zawarłby w tych samych okolicznościach klauzulę arbitrażową na tych samych warunkach.
Wynika z tego, że w ramach przekazania niniejszych spraw do ponownego rozpoznania Sąd powinien orzec w przedmiocie wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych na poparcie żądań stwierdzenia nieważności zaskarżonych aktów, z wyjątkiem tych, które dotyczą domniemanego obowiązku zbadania przez Komisję treści orzeczenia sądu arbitrażowego w celu wykluczenia możliwości, że orzeczenie to mogło przyznać spółce Metlen niezgodną z prawem pomoc państwa.
Sąd musi zatem teraz wypowiedzieć się w przedmiocie pozostałych zarzutów podniesionych przez skarżącą w sprawie T‑740/17, a mianowicie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa w ramach interpretacji wyroku z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409), zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589, prawa skarżącej do bycia wysłuchaną i Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, zarzutu piątego, dotyczącego naruszenia prawa w ramach interpretacji i zastosowania art. 107 i 108 TFUE w odniesieniu do oceny, zgodnie z którą Komisja nie była zobowiązana do dokonania złożonych ocen ekonomicznych, oraz naruszenia prawa i oczywistego błędu w ocenie okoliczności faktycznych ze względu na to, że Komisja nie zbadała kwestii mających decydujące znaczenie dla stwierdzenia istnienia pomocy państwa lub jej braku, zarzutu szóstego, dotyczącego naruszenia art. 107 ust. 1 i art. 108 ust. 2 TFUE ze względu na oczywiste błędy w ocenie okoliczności faktycznych w odniesieniu do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego i zastosowania tego kryterium do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, oraz zarzutu siódmego, dotyczącego naruszenia prawa w ramach interpretacji i zastosowania art. 107 ust. 1 TFUE, niewystarczającego uzasadnienia i błędu w ocenie okoliczności faktycznych ze względu na to, że Komisja nie nadała dalszego biegu skardze z 2012 r. na podstawie art. 108 ust. 2 TFUE, opierając swoją ocenę na fakcie, że skarga ta stała się bezprzedmiotowa w następstwie wydania orzeczenia sądu arbitrażowego.
Wreszcie, z wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym wyraźnie wynika, że Sąd musi teraz orzec w przedmiocie wniosków o umorzenie postępowania w sprawach T‑639/14 RENV i T‑352/15, wielokrotnie ponawianych przez Komisję, którą popierała spółka Metlen. W zakresie, w jakim zarzut pierwszy w sprawie T‑740/17 dotyczy cofnięcia i zastąpienia aktów zaskarżonych w dwóch wyżej wymienionych sprawach, wnioski o umorzenie postępowania w sprawach T‑639/14 RENV i T‑352/15 zostaną rozpatrzone wraz z tym zarzutem.
Sąd uważa za właściwe zbadanie w pierwszej kolejności zarzutu szóstego w sprawie T‑740/17, następnie zarzutów piątego, drugiego i siódmego w sprawie T‑740/17, a wreszcie zarzutu pierwszego w sprawie T‑740/17 wraz z wnioskami o umorzenie postępowania w sprawach T‑639/14 RENV I oraz T‑352/15.
B. W przedmiocie zarzutu szóstego w sprawie T‑740/17, dotyczącego naruszenia art. 107 ust. 1 i art. 108 ust. 2 TFUE ze względu na oczywiste błędy w ocenie okoliczności faktycznych w odniesieniu do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego i zastosowania tego kryterium do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy
Skarżąca kwestionuje, po pierwsze, możliwość zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego, a po drugie, pomocniczo, zastosowanie tego kryterium do okoliczności faktycznych leżących u podstaw sporu, tak jak zostały one zinterpretowane przez Komisję w drugiej spornej decyzji.
1.
Uwagi wstępne
Z orzecznictwa wynika, że pojęcie „pomocy” w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE nie może obejmować środka przyznanego przedsiębiorstwu przy użyciu zasobów państwowych, w sytuacji gdy przedsiębiorstwo to mogłoby uzyskać taką samą korzyść w okolicznościach, które odpowiadają normalnym warunkom rynkowym. Oceny warunków, w których tego rodzaju korzyść została przyznana, dokonuje się więc co do zasady z zastosowaniem zasady prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej (zob. wyrok z dnia 6 marca 2018 r., Komisja/FIH Holding i FIH Erhvervsbank, C‑579/16 P, EU:C:2018:159, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
W celu dokonania oceny kwestii, czy to samo działanie zostałoby podjęte w normalnych warunkach rynkowych przez podmiot prywatny znajdujący się w sytuacji możliwie podobnej do sytuacji państwa, należy uwzględnić jedynie korzyści i zobowiązania związane z sytuacją państwa jako akcjonariusza, z pominięciem korzyści i zobowiązań, które wiążą się z jego statusem jako podmiotu władzy publicznej. Z powyższego wynika, że należy odróżnić rolę państwa jako akcjonariusza z jednej strony od roli państwa działającego jako władza publiczna z drugiej strony. W celu ustalenia, w jakim charakterze działa podmiot publiczny w ramach przyjmowania danego środka, można wziąć pod uwagę w szczególności charakter i przedmiot tego środka, kontekst, w jaki się on wpisuje, a także zamierzony cel i reguły, jakim podlega ten środek (zob. podobnie wyrok z dnia 5 czerwca 2012 r., Komisja/EDF,C‑124/10 P, EU:C:2012:318, pkt 79, 80, 86 i przytoczone tam orzecznictwo).
Otóż w przypadku gdy państwo członkowskie – działając w charakterze akcjonariusza – przyznaje przedsiębiorstwu korzyść gospodarczą, możliwość zastosowania zasady podmiotu prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej nie zależy od formy, w jakiej korzyść ta została udostępniona temu przedsiębiorstwu, ani od charakteru stosowanych środków, które mogą wchodzić w zakres władzy publicznej sprawowanej przez państwo (zob. wyrok z dnia 6 marca 2018 r., Komisja/FIH Holding i FIH Erhvervsbank, C‑579/16 P, EU:C:2018:159, pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo). Dokładniej rzecz ujmując, to gospodarczy charakter danej interwencji państwa, a nie użyte w tym celu środki, sprawia, że wspomniana zasada znajduje zastosowanie (zob. wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Volotea i easyJet/Komisja, C‑331/20 P i C‑343/20 P, EU:C:2022:886, pkt 108 i przytoczone tam orzecznictwo).
Przyznane korzyści mogą obejmować nie tylko świadczenia pozytywne, takie jak subwencje, pożyczki lub objęcie udziałów w kapitale przedsiębiorstwa, lecz również interwencje, które w różnych formach zmniejszają ciężary spoczywające normalnie na budżecie przedsiębiorstwa i które tym samym, nie będąc subwencjami w ścisłym rozumieniu tego słowa, mają taki sam charakter i identyczne skutki. Należy podkreślić, że wśród pośrednich korzyści mających takie same skutki jak subwencja znajduje się dostawa towarów lub świadczenie usług na preferencyjnych warunkach (zob. wyrok z dnia 1 lipca 2008 r., Chronopost i La Poste/UFEX i in., C‑341/06 P i C‑342/06 P, EU:C:2008:375, pkt 123 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto należy przypomnieć, że udogodnienia w płatnościach stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jeżeli ze względu na znaczenie wynikającej z tego korzyści gospodarczej jest oczywiste, że przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby porównywalnych udogodnień od wierzyciela prywatnego, który znajdowałby się w sytuacji możliwie najbardziej zbliżonej do sytuacji wierzyciela należącego do sektora publicznego i który podejmowałby działania w celu uzyskania zapłaty kwot należnych mu od dłużnika. Do Komisji należy zatem dokonanie całościowej oceny z uwzględnieniem wszelkich dowodów istotnych w danym przypadku, które umożliwiają jej ustalenie, czy jest oczywiste, że przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby porównywalnych udogodnień od takiego wierzyciela prywatnego (zob. wyrok z dnia 24 stycznia 2013 r., Frucona Košice/Komisja,C‑73/11 P, EU:C:2013:32, pkt 72, 73 i przytoczone tam orzecznictwo).
Co więcej, w przypadku zastosowania zasady prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej konkretne kryterium, jakie powinno zostać zastosowane w danym przypadku, powinno zostać ustalone między innymi na podstawie charakteru działania, jakie jest planowane przez dane państwo członkowskie. Do kryteriów, które mogą zostać zastosowane, należą kryteria inwestora prywatnego i wierzyciela prywatnego (zob. podobnie wyrok z dnia 6 marca 2018 r., Komisja/FIH Holding i FIH Erhvervsbank, C‑579/16 P, EU:C:2018:159, pkt 52). W konsekwencji w celu ustalenia, czy kryterium inwestora prywatnego mogło zostać zastosowane w niniejszej sprawie, należy zbadać, czy kryterium to miało na celu porównanie rozpatrywanego środka – w sposób możliwie najbardziej odpowiedni i adekwatny, biorąc pod uwagę w szczególności jego charakter – ze środkiem, który mógłby przyjąć prywatny podmiot gospodarczy znajdujący się w możliwie najbardziej zbliżonej sytuacji i działający w normalnych warunkach rynkowych.
Ponadto zgodnie z orzecznictwem zasada prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej może również odnosić się do konkretnego kryterium prywatnego wierzyciela, które znajduje zastosowanie w przypadku środków takich jak udogodnienia w spłacie zadłużenia, kryterium prywatnego dłużnika czy też kryterium prywatnego sprzedawcy, które znajduje zastosowanie w przypadku środków związanych z dostarczaniem, bezpośrednio lub za pośrednictwem podmiotów publicznych lub przedsiębiorstw prywatnych znajdujących się pod kontrolą lub wpływem państwa, towarów lub usług, jak również z ustalaniem warunków ich sprzedaży, takich jak cena (zob. wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Volotea i easyJet/Komisja, C‑331/20 P i C‑343/20 P, EU:C:2022:886, pkt 110 i przytoczone tam orzecznictwo).
I tak, zastosowanie zasady podmiotu prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej oznacza stosowanie w poszczególnych przypadkach różnych konkretnych kryteriów, z których każde ma na celu porównanie, w sposób możliwie najbardziej odpowiedni i adekwatny, spornego w danym przypadku środka państwowego, biorąc pod uwagę w szczególności charakter tego środka, ze środkiem, który mógłby przyjąć podmiot prywatny znajdujący się w możliwie najbardziej zbliżonej sytuacji i działający w normalnych warunkach rynkowych (zob. wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Volotea i easyJet/Komisja, C‑331/20 P i C‑343/20 P, EU:C:2022:886, pkt 109 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stosowanie w danym przypadku zasady podmiotu prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej oznacza, iż po dokonaniu całościowej oceny uwzględniającej wszystkie istotne okoliczności danego przypadku Komisja musi wykazać, że przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa będące beneficjentami rozpatrywanego środka państwowego w oczywisty sposób nie uzyskałyby porównywalnej korzyści ze strony ostrożnego i starannego w zwykle przyjętym stopniu podmiotu prywatnego znajdującego się w możliwie najbardziej zbliżonej sytuacji i działającego w normalnych warunkach rynkowych. W ramach tej całościowej oceny Komisja powinna uwzględnić wszystkie możliwości, jakie taki podmiot mógłby rozsądnie rozważyć, wszelkie dostępne informacje mogące w istotny sposób wpłynąć na jego decyzję, a także przewidywalny w momencie podejmowania decyzji o przyznaniu korzyści rozwój wydarzeń (zob. wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Volotea i easyJet/Komisja, C‑331/20 P i C‑343/20 P, EU:C:2022:886, pkt 113 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto dokonana przez Komisję analiza kwestii, czy określone środki mogą zostać uznane za pomoc państwa z powodu tego, że postępowanie organów władzy publicznej było odmienne od postępowania wierzyciela prywatnego, wymaga dokonania złożonej oceny ekonomicznej. W związku z tym w ramach kontroli, jaką sądy Unii Europejskiej sprawują nad dokonywanymi przez Komisję złożonymi ocenami ekonomicznymi w dziedzinie pomocy państwa, sąd Unii nie może zastąpić oceny ekonomicznej dokonanej przez Komisję swoją własną oceną (zob. wyrok z dnia 24 stycznia 2013 r., Frucona Košice/Komisja,C‑73/11 P, EU:C:2013:32, pkt 74, 75 i przytoczone tam orzecznictwo).
Niemniej jednak sąd Unii powinien w szczególności dokonać nie tylko weryfikacji materialnej prawidłowości przytoczonych dowodów, ich wiarygodności i spójności, ale także kontroli tego, czy te dowody stanowią zbiór istotnych danych, które należy wziąć pod uwagę w celu oceny złożonej sytuacji, i czy mogą one stanowić poparcie dla wniosków wyciągniętych na ich podstawie (zob. wyrok z dnia 24 stycznia 2013 r., Frucona Košice/Komisja,C‑73/11 P, EU:C:2013:32, pkt 76 i przytoczone tam orzecznictwo).
Wreszcie, nie należy mylić kwestii możliwości zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego, która jest przedmiotem części pierwszej zarzutu szóstego, z kwestią prawidłowego zastosowania tego kryterium do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 26 marca 2020 r., Larko/Komisja,C‑244/18 P, EU:C:2020:238, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo). Nawet jeśli bowiem Komisja błędnie oceniła okoliczności sporu, a zatem błędnie zastosowała to kryterium do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, nie oznacza to automatycznie, że owo kryterium nie miało zastosowania w niniejszej sprawie.
To właśnie w świetle tych rozważań należy zbadać zakwestionowanie przez skarżącą zarówno możliwości zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego, jak i możliwości zastosowania tego kryterium do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy.
2.
W przedmiocie możliwości zastosowania kryterium inwestora prywatnego
W pierwszej kolejności skarżąca podnosi, że kryterium inwestora prywatnego nie może być stosowane do oceny jej polityki cenowej w zakresie dostaw energii elektrycznej, ponieważ nie stanowi ono odpowiedniego instrumentu do oceny środków państwowych. Stwierdzenie to znajduje potwierdzenie w wyroku z dnia 16 października 2014 r., Alcoa Trasformazioni/Komisja (T‑177/10, EU:T:2014:897), w którym Sąd uznał, że „[z]łożone oceny gospodarcze, których przeprowadzenie jest przykładowo wymagane celem zastosowania kryterium prywatnego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej, nie mogły znaleźć jakiegokolwiek zastosowania”. Podobnie skarżąca uważa, że w decyzji C 2/2010 (ex NN 62/2009) z dnia 13 lipca 2011 r. w sprawie pomocy państwa SA.26117 udzielonej przez Grecję na rzecz Aluminium of Greece SA (Dz.U. 2012, L 166, s. 83) Komisja porównała jej cenę energii elektrycznej nie z ceną, jaką zastosowałby inwestor prywatny, lecz z taryfą regulowaną A‑150 (zwaną dalej „taryfą A‑150”), która miałaby zastosowanie do odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia.
Skarżąca utrzymuje, że jej pozycja na rynku detalicznym w Grecji różni się od pozycji zajmowanej przez inne spółki sektora prywatnego działające na tym samym rynku. Jej zdaniem ze względu na to, że w przeszłości posiadała ona wyłączne prawa, jej działalność i inwestycje miały na celu realizację misji publicznej. Tymczasem spółki posiadającej taką pozycję na rynku nie można porównywać z przedsiębiorstwem „czysto” prywatnym.
W drugiej kolejności skarżąca utrzymuje, że kryterium inwestora prywatnego nie może być zastosowane do jej decyzji o odwołaniu się do arbitrażu w celu rozstrzygnięcia jej sporu ze spółką Metlen. Zawarcie klauzuli arbitrażowej stanowi po prostu wybór pomiędzy kilkoma alternatywnymi procedurami rozwiązywania sporów, które były dostępne zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi. Nie stanowi ono działalności gospodarczej. Ponadto skarżąca podnosi, że ryzyko ponoszone przez strony wspomnianej klauzuli, które jest związane z poddaniem sporu arbitrażowi, można dostrzec dopiero po zakończeniu postępowania arbitrażowego. Ryzyka tego można by uniknąć tylko wtedy, gdyby Komisja zbadała, czy prywatny podmiot gospodarczy znajdujący się w porównywalnej sytuacji uznałby cenę ustaloną przez sąd arbitrażowy za korzystną i by ją stosował.
Ponadto w uwagach przedstawionych po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania skarżąca twierdzi zasadniczo, że argument przedstawiony w pkt 61 powyżej nie został w żaden sposób oddalony w pkt 113 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym. Zdaniem skarżącej zawarcie klauzuli arbitrażowej nie może zostać uznane za wyraz jej polityki cenowej i nie zostało ono postanowione na podstawie analizy lub dowodów takich jak te, które byłyby niezbędne do podjęcia przez nią takiej decyzji.
Tytułem ewentualnym skarżąca podnosi, że Komisja była zobowiązana do zastosowania, po pierwsze, kryterium prywatnego wierzyciela, ponieważ zgodnie z drugą sporną decyzją wśród uwzględnionych okoliczności uwzględniono dług spółki Metlen wynikający z nieuregulowanych rachunków za energię elektryczną, a po drugie, kryterium prywatnego dostawcy energii elektrycznej, ponieważ spór, który został skierowany do arbitrażu, dotyczył ceny za dostawy energii elektrycznej, która miałaby zastosowanie co najmniej przez okres trzech i pół roku.
Komisja kwestionuje argumentację skarżącej. Ponadto w uwagach złożonych po przekazaniu sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania podnosi ona, że część pierwsza zarzutu szóstego została oddalona wyrokiem wydanym w postępowaniu odwoławczym, ponieważ Trybunał stwierdził w pkt 113 tego wyroku, że jedynym środkiem, który może stanowić pomoc państwa w niniejszej sprawie, była decyzja skarżącej o zawarciu klauzuli arbitrażowej ze spółką Metlen oraz że badanie jakichkolwiek korzyści wynikających z tego środka powinno być przeprowadzone na podstawie zasady prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej.
W tym względzie należy przypomnieć, że kwestia możliwości zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego nie została zbadana w pierwotnym wyroku.
Ponadto z pkt 121 i 122 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym wynika, że Trybunał uznał, iż stan postępowania nie pozwalał na rozpatrzenie zarzutu szóstego, ponieważ Trybunał nie dysponował wszystkimi niezbędnymi w tym względzie okolicznościami faktycznymi. Argument Komisji przedstawiony po przekazaniu sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania należy zatem oddalić.
W pierwszej kolejności, jeśli chodzi o argument skarżącej, zgodnie z którym jej polityki cenowej nie można rozpatrywać pod kątem kryterium inwestora prywatnego, należy stwierdzić, że poprzez dwustronne ustalanie cen, jakie jej odbiorcy energii elektrycznej wysokiego napięcia muszą jej płacić, skarżąca może, jako przedsiębiorstwo należące w większości do państwa greckiego, ewentualnie przyznać niektórym przedsiębiorstwom w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE korzyść gospodarczą mogącą naruszyć konkurencję.
W tym względzie należy stwierdzić, po pierwsze, że skarżąca nie kwestionuje faktu, iż jest przedsiębiorstwem publicznym, którego większościowym udziałowcem jest państwo greckie.
Po drugie, co się tyczy argumentu skarżącej, zgodnie z którym jej pozycja na jednolitym rynku jest wyjątkowa ze względu na zobowiązania z zakresu usług publicznych, które umożliwiły jej dysponowanie prawami wyłącznymi na rynku energii elektrycznej, należy zauważyć, że taka okoliczność nie może wykluczyć możliwości zastosowania kryterium inwestora prywatnego. Zasada prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej pozwala bowiem na zbadanie, czy hipotetyczny, a nie rzeczywisty inwestor świadczyłby taką samą usługę w warunkach podobnych do warunków, w jakich działa państwo (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2014 r., Komisja/Niderlandy i ING Groep, C‑224/12 P, EU:C:2014:213, pkt 35).
W niniejszej sprawie Komisja porównała zachowanie skarżącej z zachowaniem hipotetycznego przedsiębiorstwa prywatnego o takiej samej specyfice jak skarżąca i znajdującego się w tych samych okolicznościach. W tym względzie skarżąca nie ma również podstaw, aby na poparcie swojej argumentacji powoływać się na wyrok z dnia 3 lipca 2003 r., Chronopost i in./Ufex i in. (C‑83/01 P, C‑93/01 P i C‑94/01 P, EU:C:2003:388), w którym Trybunał stwierdził, że utworzenie i utrzymanie sieci poczty francuskiej La Poste odpowiada celowi leżącemu w ogólnym interesie gospodarczym, która to sieć nigdy nie zostałaby utworzona przez przedsiębiorstwo prywatne. W wyroku tym Trybunał stwierdził bowiem, że w braku jakiejkolwiek możliwości porównania sytuacji poczty francuskiej La Poste z sytuacją prywatnej grupy przedsiębiorstw, które nie prowadzą działalności w obszarze zastrzeżonym, „normalne warunki rynkowe”, które z konieczności są hipotetyczne, należy oceniać w oparciu o dostępne obiektywne i możliwe do zweryfikowania elementy. W związku z tym okoliczność, że nie istnieje żadne inne przedsiębiorstwo prywatne porównywalne z przedsiębiorstwem publicznym, nie wystarcza, aby w niniejszej sprawie wykluczyć zastosowanie kryterium inwestora prywatnego.
Wynika z tego, że okoliczność, iż żadne przedsiębiorstwo prywatne w Grecji nie mogłoby dostarczać energii elektrycznej na takich samych warunkach jak skarżąca, nie może podważyć możliwości zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego. W każdym razie należy przypomnieć, że rozpatrywany okres przypada po liberalizacji rynku energii elektrycznej w Grecji.
Po trzecie, należy również oddalić argument skarżącej, zgodnie z którym nie prowadziła ona żadnej polityki cenowej, która obejmowałaby politykę rozstrzygania sporów gospodarczych ze spółką Metlen. Kryterium inwestora prywatnego znajduje bowiem zastosowanie w praktyce do okoliczności faktycznych każdego sporu, niezależnie od pierwotnej woli stron. Bezsporne jest, że różnica zdań leżąca u podstaw sporu dotyczyła stosunku umownego stron, a w szczególności ustalenia ceny, jaką spółka Metlen miała płacić skarżącej w następstwie liberalizacji rynku energii elektrycznej w Grecji.
Po czwarte, co się tyczy wyroku z dnia 16 października 2014 r., Alcoa Trasformazioni/Komisja (T‑177/10, EU:T:2014:897), na który wielokrotnie powołuje się skarżąca, wystarczy stwierdzić, że okoliczności faktyczne leżące u podstaw sprawy, w której zapadł wspomniany wyrok, wyraźnie różnią się od okoliczności niniejszej sprawy, ponieważ korzyść gospodarcza została przyznana w drodze finansowanego za pomocą opłat parafiskalnych mechanizmu kompensacyjnego mającego na celu zwolnienie spółki z obowiązku poniesienia części kosztów energii elektrycznej koniecznej do wytworzenia sprzedawanych przez nią produktów. W każdym razie fakt, że zastosowanie kryterium inwestora prywatnego nie ma znaczenia w konkretnym przypadku, nie oznacza, że nie ma ono zastosowania w żadnej innej sprawie, w której bada się ewentualne istnienie pomocy państwa w drodze preferencyjnej taryfikacji. Ponadto skarżąca nie ma podstaw, by powoływać się na jakąkolwiek praktykę decyzyjną Komisji w tej dziedzinie, ponieważ pojęcie „pomocy państwa” jest pojęciem obiektywnym, które ocenia się w dniu wydania decyzji przez Komisję i którego ustalenie zależy od kwestii, czy środek państwowy przyznaje korzyść jednemu przedsiębiorstwu lub niektórym przedsiębiorstwom, czy też nie (zob. wyrok z dnia 4 marca 2009 r., Associazione italiana del risparmio gestito i Fineco Asset Management/Komisja, T‑445/05, EU:T:2009:50, pkt 145 i przytoczone tam orzecznictwo).
Podobnie, jeśli chodzi o decyzję C 2/2010 z dnia 13 lipca 2011 r. w sprawie SA.26117 Alouminium of Greece, decyzja ta dotyczy okoliczności faktycznych, które miały miejsce przed liberalizacją rynków energii elektrycznej w Grecji. Ponadto z motywu 27 tej decyzji wynika, że Komisja przyjęła, iż sprzedawca działający w warunkach gospodarki rynkowej nie zgodziłby się na stosowanie obniżonej taryfy opłat miesięcznych bez szczególnego powodu. W związku z tym Komisja zastosowała zasadę prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej w celu oceny korzyści, jaką może przysporzyć badany środek. Ten podany przez skarżącą przykład nie może zatem uzasadniać jej argumentu, zgodnie z którym kryterium inwestora prywatnego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
W drugiej kolejności, co się tyczy argumentu skarżącej, zgodnie z którym kryterium inwestora prywatnego nie może mieć zastosowania do jej zgody na rozstrzygnięcie sporu ze spółką Metlen w drodze arbitrażu, należy zauważyć, że Komisja rozważyła tę okoliczność w odniesieniu do różnych możliwości, jakie miała skarżąca, aby rozstrzygnąć wspomniany spór łączący ją od kilku lat ze spółką Metlen.
W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem zachowanie prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej opiera się co do zasady na perspektywach rentowności (zob. podobnie wyrok z dnia 10 kwietnia 2024 r., Danske Slagtermestre/Komisja, T‑486/18 RENV, EU:T:2024:217, pkt 92 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie, poddając spór pod arbitraż RAE, skarżąca dążyła do osiągnięcia pewnej rentowności w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 76 powyżej.
Po pierwsze, skarżąca wyjaśnia, że zgodziła się na poddanie sporu arbitrażowi, zamiast na przykład kontynuować negocjacje lub zwrócić się do sądu powszechnego, ponieważ orzeczenie sądu arbitrażowego miało zostać wydane w terminie sześciu miesięcy, negocjacje ze spółką Metlen zdawały się nie mieć końca, a narastanie jej zadłużenia było niepokojące. Skarżąca twierdzi, że utrzymywała, iż jej decyzja o uzgodnieniu ze spółką Metlen poddania ich sporu stałemu arbitrażowi RAE była podyktowana koniecznością ochrony jej interesów gospodarczych i zasobów publicznych, którymi zarządzała jako przedsiębiorstwo podlegające wyłącznej kontroli państwa – ochrony polegającej na dążeniu do jak najszybszego rozstrzygnięcia tego sporu i na warunkach jak najbardziej dla niej korzystnych. Zdaniem skarżącej przy podejmowaniu decyzji wzięła ona pod uwagę „całkowitą kwotę długu [spółki Metlen]” oraz „istotne ryzyko finansowe, jakie to zadłużenie dla niej stanowiło w bardzo trudnym otoczeniu gospodarczym i handlowym”. Skarżąca uważa, że poszukiwanie przez nią najbardziej „opłacalnego” rozwiązania w celu rozstrzygnięcia sporu, to znaczy rozwiązania, które umożliwiłoby jej odzyskanie – i to w możliwie najkrótszym terminie – przynajmniej części kwot należnych od spółki Metlen, było racjonalne. To właśnie uczyniłby rozważny inwestor prywatny.
Po drugie, należy również zaznaczyć, że wbrew temu, co twierdzi skarżąca, porównanie jej zachowania z zachowaniem hipotetycznego prywatnego podmiotu gospodarczego kierującego się względami rentowności nie może mieć miejsca w odniesieniu do taryfy opłat ustalonej w orzeczeniu sądu arbitrażowego. Jak bowiem wyjaśniono w pkt 113 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, to właśnie decyzja o odwołaniu się do arbitrażu stanowi zachowanie, które może przysporzyć korzyści spółce Metlen i które powinno zostać zbadane przez Komisję.
W tym względzie należy przypomnieć, że aby dany środek został uznany za pomoc państwa, istotne są nie same w sobie cele danej interwencji państwa, lecz jej skutki (zob. wyrok z dnia 9 czerwca 2011 r., ComitatoVenezia vuole vivere i in./Komisja, C‑71/09 P, C‑73/09 P i C‑76/09 P, EU:C:2011:368, pkt 94 i przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym okoliczność, że skarżąca nie mogła przewidzieć ceny, która zostanie ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego, nie wystarcza do wykluczenia możliwości zastosowania kryterium inwestora prywatnego.
Z orzecznictwa wynika bowiem, że w celu ustalenia, czy przedsiębiorstwo publiczne zachowało się jak rozważny podmiot gospodarczy działający w warunkach gospodarki rynkowej, należy usytuować się w kontekście okresu, w którym decyzje zostały podjęte, tak aby ocenić racjonalność ekonomiczną zachowania tego przedsiębiorstwa, a zatem powstrzymać się od jakiejkolwiek oceny opartej na sytuacji późniejszej (zob. podobnie wyroki: z dnia 16 maja 2002 r., Francja/Komisja,C‑482/99, EU:C:2002:294, pkt 71; z dnia 5 czerwca 2012 r., Komisja/EDF,C‑124/10 P, EU:C:2012:318, pkt 83–85, 105).
Strony nie kwestionują tego, że skarżąca i spółka Metlen dobrowolnie zgodziły się powierzyć ich spór stałemu arbitrażowi RAE. Dobrowolne utworzenie sądu arbitrażowego, zgodnie z klauzulą arbitrażową, zostało również stwierdzone przez Trybunał, który wskazał w pkt 114 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, że skarżąca nie twierdziła, iż zawarcie klauzuli arbitrażowej ze spółką Metlen zostało jej narzucone wbrew jej woli przez państwo greckie w celu przyznania tej spółce pomocy państwa. W tym względzie należy również przypomnieć, że w pkt 119 wspomnianego wyroku Trybunał wskazał, iż w pkt 9, 90 i 232 pierwotnego wyroku Sąd stwierdził zasadniczo, że skarżąca i spółka Metlen dobrowolnie zwróciły się do sądu arbitrażowego RAE na podstawie klauzuli arbitrażowej i że nie zostało to zakwestionowane w ramach odwołania.
Po trzecie, w swoich uwagach przedstawionych po przekazaniu sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania skarżąca podnosi, że decyzja o odwołaniu się do arbitrażu nie opierała się na uprzedniej analizie ekonomicznej lub analizie dowodów. Jednakże okoliczność ta nie może wykluczyć możliwości zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego, ponieważ – jak wynika z pkt 78 powyżej – skarżąca uznała, że arbitraż prawdopodobnie umożliwi jej jak najszybsze rozstrzygnięcie sporu ze spółką Metlen.
Po czwarte, w swoim wniosku o przeprowadzenie rozprawy skarżąca niesłusznie twierdzi, w odpowiedzi na uwagi spółki Metlen dotyczące dalszego przebiegu postępowania, że orzecznictwo wynikające z wyroków z dnia 3 kwietnia 2014 r., Komisja/Niderlandy i ING Groep (C‑224/12 P, EU:C:2014:213), i z dnia 17 listopada 2022 r., Volotea i easyJet/Komisja (C‑331/20 P i C‑343/20 P, EU:C:2022:886), nie ma zastosowania w niniejszej sprawie w zakresie, w jakim dotyczy ono transakcji umownych, a nie decyzji o poddaniu sporu arbitrażowi. Jednakże stosunek skarżącej i spółki Metlen ma wyraźnie charakter umowny, ponieważ klauzula arbitrażowa została podpisana w ramach finalizacji projektu umowy o dostawę.
W konsekwencji skarżąca nie ma podstaw, by twierdzić, że Komisja błędnie oceniła okoliczności faktyczne dotyczące możliwości zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego.
Następnie, co się tyczy pomocniczego argumentu skarżącej, zgodnie z którym Komisja była zobowiązana do zastosowania, po pierwsze, kryterium prywatnego wierzyciela, ponieważ zgodnie z drugą sporną decyzją wśród uwzględnionych okoliczności uwzględniono dług spółki Metlen wynikający z nieuregulowanych rachunków za energię elektryczną, a po drugie, kryterium prywatnego dostawcy energii elektrycznej, ponieważ spór, który został skierowany do arbitrażu, dotyczył ceny za dostawy energii elektrycznej, która miałaby zastosowanie co najmniej przez okres trzech i pół roku, jak stwierdzono w pkt 51 powyżej, w celu ustalenia, czy kryterium inwestora prywatnego mogło zostać zastosowane w niniejszej sprawie, należy sprawdzić, czy kryterium to miało na celu porównanie rozpatrywanego środka, w sposób możliwie najbardziej odpowiedni i adekwatny, biorąc pod uwagę w szczególności jego charakter, ze środkiem, który mógłby przyjąć prywatny podmiot gospodarczy znajdujący się w możliwie najbardziej zbliżonej sytuacji i działający w normalnych warunkach rynkowych. W tym względzie z pkt 51 powyżej wynika, że kryterium, jakie konkretnie należy zastosować w danym przypadku, powinno zostać ustalone między innymi na podstawie charakteru działania, jakie jest planowane przez dane państwo członkowskie.
W niniejszej sprawie skarżąca, decydując się na zawarcie klauzuli arbitrażowej, wprawdzie życzyła sobie uregulowania wierzytelności, ale starała się również ustalić taryfę opłat za dostawę w ramach stosunku umownego łączącego ją ze spółką Metlen, i to tak szybko, jak to możliwe. Wynika z tego, że skarżąca nie ma podstaw, by twierdzić, iż kryterium inwestora prywatnego nie jest dostosowane do kontekstu faktycznego sporu między stronami klauzuli arbitrażowej.
Ponadto w drugiej spornej decyzji porównano zachowanie skarżącej z zachowaniem prywatnego sprzedawcy, czyli prywatnego dostawcy energii elektrycznej. W związku z tym pomocniczy argument skarżącej, zgodnie z którym Komisja powinna była ocenić zachowanie rozważnego wierzyciela prywatnego lub rozważnego prywatnego dostawcy energii elektrycznej, nie może podważyć zasadności tej decyzji.
W tych okolicznościach należy oddalić część pierwszą zarzutu szóstego w sprawie T‑740/17, w której skarżąca kwestionuje możliwość zastosowania w niniejszej sprawie kryterium inwestora prywatnego.
3.
W przedmiocie zastosowania kryterium inwestora prywatnego do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy
Skarżąca twierdzi, że nawet gdyby kryterium inwestora prywatnego miało zastosowanie w niniejszej sprawie, to Komisja, stosując rzeczone kryterium do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, oparła się na oczywiście błędnej ocenie, po pierwsze, okoliczności faktycznych, a po drugie, właściwych ram i dowodów, które należy ocenić w świetle zasady podmiotu prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej.
Co się tyczy okoliczności faktycznych uwzględnionych w drugiej spornej decyzji, w pierwszej kolejności skarżąca utrzymuje, że wbrew temu, co wskazano w motywie 29 tej decyzji, nie miała ona obowiązku powstrzymania się od stosowania taryfy A‑150 wobec wszystkich swoich odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia.
W drugiej kolejności skarżąca twierdzi, że wbrew temu, co wskazano w motywie 29 drugiej spornej decyzji, zgodnie z orzeczeniem sądu arbitrażowego nr 8/2010 jej obowiązek prowadzenia merytorycznych negocjacji z każdym odbiorcą energii elektrycznej wysokiego napięcia dotyczył wyłącznie stopy podwyżki taryfy A‑150 w przedziale od 0 do 10 %.
W trzeciej kolejności zdaniem skarżącej Komisja błędnie uznała, że spółka Metlen jest od niej zależna w zakresie dostaw energii elektrycznej.
W czwartej kolejności skarżąca podnosi, że spółka Metlen nie była jedynym odbiorcą, ponieważ istnieli inni znaczący odbiorcy energii elektrycznej. W każdym razie takie stwierdzenie nie ma znaczenia dla zakwalifikowania spornej taryfy jako pomocy państwa.
W piątej kolejności, jeśli chodzi o trudności związane z oceną porównawczą w celu określenia odpowiedniej ceny rynkowej stwierdzone w motywie 32 drugiej spornej decyzji, skarżąca utrzymuje, że kwestia jakiejkolwiek oceny porównawczej nie ma znaczenia i że w każdym razie Komisja nie precyzuje, jaką taryfę można by uznać za odpowiednią cenę rynkową.
W szóstej kolejności skarżąca podnosi, że Komisja błędnie uznała, iż skarżąca odegrała aktywną rolę w ramach sporu ze spółką Metlen, dążąc do ustalenia jak najwyższej możliwej taryfy opłat za energię elektryczną. Twierdzi ona, że w momencie zawarcia klauzuli arbitrażowej przyjęła ofertę spółki Metlen i że spółka ta następnie wycofała się.
Tytułem ewentualnym skarżąca podnosi, że Komisja błędnie oceniła kontekst, w jakim skarżąca podjęła decyzję o odwołaniu się do arbitrażu, a w szczególności sytuację przedsiębiorstwa będącego beneficjentem i rynku właściwego. W szczególności skarżąca twierdzi, że w obliczu naruszenia warunków, w oparciu o które postanowiła odwołać się do arbitrażu, nie miała ona w praktyce możliwości wycofania się z postępowania arbitrażowego, ponieważ decyzje RAE zobowiązywały ją do dalszego zaopatrywania spółki Metlen w energię elektryczną.
W uwagach dotyczących dalszego przebiegu postępowania po przekazaniu sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania skarżąca dodaje zasadniczo, że Komisja powinna była napotkać poważne trudności w ocenie treści i warunków klauzuli arbitrażowej lub mieć co do niej wątpliwości. W szczególności kwestionuje ona wniosek Komisji, zgodnie z którym taryfa opłat ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego stanowiła „logiczną konsekwencjꔄjasnych i obiektywnych parametrów” przewidzianych w tej klauzuli, bez dokładnego zdefiniowania tych parametrów w drugiej spornej decyzji i bez dokonania ich oceny. Zdaniem skarżącej w klauzuli tej nie przewidziano wyraźnie niczego na temat specyfiki zużycia energii przez spółkę Metlen i kosztów DEI.
Podobnie skarżąca podnosi, że Komisja nie wyjaśnia, jakie cechy greckiego rynku energii elektrycznej stanowią jasne i obiektywne parametry. Zdaniem skarżącej Komisja nie przedstawiła żadnej złożonej analizy lub oceny ekonomicznej, która doprowadziła ją do stwierdzenia z całą pewnością, że ustalona taryfa opłat była konsekwencją parametrów ustalonych przez arbitraż. Skarżąca uważa, że – wobec braku zgody stron klauzuli arbitrażowej co do podstawowych zasad taryfikacji – taryfy ustalonej w orzeczeniu sądu arbitrażowego nie można uznać za logiczną konsekwencję tych parametrów, tym bardziej że zastosowana metoda i wykorzystane dane wykraczały poza ramy decyzji RAE nr 692/2011, ponieważ Komisja uwzględnia jedynie koszt produkcji energii elektrycznej pochodzącej z węgla brunatnego, który został błędnie obliczony przez sąd arbitrażowy, i nie uwzględnia kosztów wynikających z dostaw energii elektrycznej na obowiązkowym rynku hurtowym.
Skarżąca kwestionuje również stwierdzenie Komisji, zgodnie z którym zakres uznania arbitrów był ograniczony jasnymi i obiektywnymi parametrami, ponieważ strony klauzuli arbitrażowej nie zgadzały się co do zakresu ich uznania. Podnosi ona, że spółka Metlen twierdziła, iż taryfa opłat ustalona przez sąd arbitrażowy powinna być stosowana z mocą wsteczną, natomiast skarżąca kwestionuje tę możliwość.
Komisja kwestionuje argumentację skarżącej.
Na wstępie należy przypomnieć, że jak wynika z pkt 113 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, środkiem, który Komisja powinna była zbadać w celu oceny istnienia korzyści gospodarczej, była decyzja skarżącej o poddaniu rozstrzygnięcia sporu ze spółką Metlen arbitrażowi. W tym względzie należy podkreślić, że zasada prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej dotyczy nie skutków, jakie środek rodzi dla danego podmiotu, lecz podjętych działań. Zbadać należy zatem nie to, czy decyzja ta przyznała korzyść gospodarczą spółce Metlen, lecz czy Komisja powinna była powziąć wątpliwości co do zgodności tej decyzji z prawem pomocy państwa.
W tym względzie należy przypomnieć, że art. 108 TFUE i rozporządzenie 2015/1589 przewidują szczególną procedurę kontroli pomocy państwa przez Komisję.
Wstępne postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 108 ust. 3 TFUE oraz w art. 4 i 5 rozporządzenia 2015/1589, ma na celu umożliwienie Komisji sformułowania wstępnej opinii na temat badanego przez nią środka.
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że jeżeli postępowanie przewidziane w art. 108 ust. 3 TFUE nie pozwoliło Komisji na przezwyciężenie wszelkich trudności spowodowanych oceną zgodności rozpatrywanego środka, Komisja ma obowiązek wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE, przy czym nie dysponuje ona w tym kontekście zakresem uznania. Tak więc zgodnie z celem art. 108 ust. 3 TFUE i spoczywającym na Komisji obowiązkiem dobrej administracji instytucja ta powinna podjąć niezbędne środki i dokonać niezbędnych weryfikacji w celu przezwyciężenia w trakcie wstępnego badania napotkanych ewentualnie trudności, tak aby rozwiać wszystkie istniejące wątpliwości co do zgodności rozpatrywanego środka z rynkiem wewnętrznym (zob. wyrok z dnia 5 września 2024 r., Słowenia/Komisja,C‑447/22 P, EU:C:2024:678, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponieważ pojęcie „poważnych trudności” ma obiektywny charakter, istnienie takich trudności powinno być oceniane w świetle zarówno okoliczności wydania zaskarżonego aktu, jak i jego treści w sposób obiektywny, przy czym należy zestawić motywy decyzji z danymi, jakimi Komisja dysponowała w momencie, gdy wypowiadała się na temat zgodności spornej pomocy ze wspólnym rynkiem (zob. wyrok z dnia 28 marca 2012 r., Ryanair/Komisja,T‑123/09, EU:T:2012:164, pkt 77 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika stąd, że kontrola zgodności z prawem przeprowadzona przez Sąd w kwestii istnienia poważnych trudności z racji swej natury wykracza poza badanie oczywistego błędu w ocenie (zob. wyrok z dnia 27 września 2011 r., 3F/Komisja, T‑30/03 RENV, EU:T:2011:534, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
Dowód na istnienie takich trudności powinien zostać przedstawiony przez wnoszącego o stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie łańcucha zgodnych poszlak (zob. wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Irish Wind Farmers’ Association i in./Komisja, C‑578/21 P, niepublikowany, EU:C:2022:898, pkt 54 i przytoczone tam orzecznictwo).
W związku z tym, gdy strona skarżąca wnosi skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji o niewszczynaniu formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE, może ona podnieść wszelkie zarzuty wykazujące, że ocena informacji i dowodów posiadanych przez Komisję podczas wstępnego etapu badania zgłoszonego środka powinna była wzbudzić wątpliwości co do zgodności tego środka z rynkiem wewnętrznym. Zatem do podmiotu występującego z takim żądaniem należy wykazanie, że istniały wątpliwości co do tej zgodności, wobec czego Komisja była zobowiązana wszcząć owo formalne postępowanie wyjaśniające (zob. wyrok z dnia 5 września 2024 r., Słowenia/Komisja,C‑447/22 P, EU:C:2024:678, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).
Do sądu Unii, który rozpatruje skargę o stwierdzenie nieważności takiej decyzji, należy zatem ustalenie, czy ocena informacji i dowodów, którymi Komisja dysponowała na wstępnym etapie badania rozpatrywanego środka krajowego, powinna była obiektywnie wzbudzić wątpliwości co do kwalifikacji tego środka jako pomocy, ponieważ to właśnie występowanie takich wątpliwości powinno prowadzić do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego (zob. wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Irish Wind Farmers’ Association i in./Komisja, C‑578/21 P, niepublikowany, EU:C:2022:898, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ponadto sąd Unii powinien oceniać zgodność z prawem decyzji wydanej po zakończeniu wstępnego postępowania wyjaśniającego, takiej jak decyzja wspomniana w art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589, nie tylko na podstawie informacji, którymi Komisja dysponowała w momencie jej wydania, lecz również na podstawie informacji, którymi „mogła dysponować”, obejmujących informacje, które wydawały się istotne i których przedstawienia Komisja mogła domagać się w toku postępowania administracyjnego (zob. wyrok z dnia 17 listopada 2022 r., Irish Wind Farmers’ Association i in./Komisja, C‑578/21 P, niepublikowany, EU:C:2022:898, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
Zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 108–110 powyżej należy zatem zbadać, czy argumenty podniesione przez skarżącą przed Sądem pozwalają na wskazanie wątpliwości co do zgodności jej decyzji o zawarciu klauzuli arbitrażowej z przepisami regulującymi rynek wewnętrzny, które to wątpliwości nakładały na Komisję obowiązek wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego.
a)
W przedmiocie oceny kryterium rozważnego inwestora prywatnego w drugiej spornej decyzji
Z drugiej spornej decyzji wynika, że w celu zbadania, czy okoliczności faktyczne przedstawione w skardze z 2012 r. i w drugiej skardze mogły stanowić pomoc państwa, Komisja uznała za stosowne zbadać przede wszystkim, czy w okolicznościach niniejszej sprawy decyzja o poddaniu sporu arbitrażowi przysporzyła spółce Metlen korzyści, jak utrzymywała skarżąca (motyw 25 drugiej spornej decyzji).
Komisja uznała zatem w motywie 26 drugiej spornej decyzji, że porównania zachowania skarżącej z zachowaniem hipotetycznego rozważnego inwestora prywatnego należy dokonać z uwzględnieniem dostępnych informacji i przewidywalnych konsekwencji w momencie w szczególności podjęcia decyzji o zawarciu klauzuli arbitrażowej.
Zgodnie bowiem z motywem 27 drugiej spornej decyzji Komisja przyjęła, że polityka cenowa skarżącej w stosunku do spółki Metlen została określona w orzeczeniu sądu arbitrażowego będącym konsekwencją klauzuli arbitrażowej, którą skarżąca dobrowolnie zawarła. W związku z tym Komisja uznała, że była zobowiązana do zbadania, czy rozważny inwestor prywatny, który znalazłby się w takich samych okolicznościach jak skarżąca, zawarłby taką klauzulę, określając parametry, które sąd arbitrażowy powinien wziąć pod uwagę w celu zaktualizowania i zastosowania warunków cenowych zawartych w projekcie umowy o dostawę z dnia 5 października 2010 r. w odniesieniu do określonego okresu, która to klauzula prowadziłaby do wydania orzeczenia sądu arbitrażowego stwierdzającego, że skarżąca powinna zastosować te warunki w odniesieniu do rozpatrywanego okresu.
Komisja stwierdziła również, że postępowanie arbitrażowe było poprzedzone długim sporem między skarżącą a spółką Metlen dotyczącym taryfy opłat mającej zastosowanie do energii elektrycznej, którą skarżąca dostarczała tej spółce (motyw 28 drugiej spornej decyzji).
Następnie Komisja wyjaśniła, że po liberalizacji greckiego rynku energii elektrycznej skarżąca została zobowiązana do niestosowania taryfy A‑150 wobec swoich odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, a zatem była zobowiązana do negocjowania taryfy opłat z każdym z tych odbiorców. Ponadto stwierdziła ona, że RAE posiada kompetencję w zakresie nadzoru nad greckim rynkiem energii elektrycznej w celu zapewnienia konkurencji i przestrzegania obowiązujących przepisów, w szczególności w odniesieniu do taryf opłat stosowanych przez dostawców zajmujących pozycję dominującą. Taryfy te powinny być ustalane z uwzględnieniem kosztów podstawowych usług świadczonych przez dostawcę i parametrów wykorzystywanych do zróżnicowania taryfikacji (motyw 29 drugiej spornej decyzji).
Komisja uznała również, że skarżąca była jedynym producentem energii elektrycznej w Grecji zdolnym do dostarczania energii elektrycznej odbiorcom energii elektrycznej wysokiego napięcia, takim jak spółka Metlen, ponieważ w rozpatrywanym okresie skarżąca kontrolowała wszystkie elektrownie węgla brunatnego i elektrownie wodne w Grecji. Łącznie skarżąca posiadała 70 % elektrowni w Grecji. Konkurenci skarżącej posiadali jedynie droższe i stosunkowo nowe elektrownie gazu ziemnego, których koszty inwestycyjne, w odróżnieniu od kosztów inwestycyjnych elektrowni węgla brunatnego i elektrowni wodnych, nie zostały jeszcze zamortyzowane. Ponadto w zakresie dostaw energii elektrycznej skarżąca posiadała monopson (w stosunku do producentów) i monopol (w stosunku do klientów) z udziałem w rynku wynoszącym od 98 do 99 %. Poza tym import energii elektrycznej nie był rentowną alternatywą dla klientów takich jak spółka Metlen. W związku z tym odbiorcy tacy jak ta spółka byli całkowicie zależni od skarżącej w zakresie dostaw energii elektrycznej, co utrudniało negocjacje w sprawie warunków cenowych (motyw 30 drugiej spornej decyzji).
W motywie 31 drugiej spornej decyzji Komisja uznała, że fakt, iż spółkę Metlen można uznać za „jedynego odbiorcę”, ponieważ jest ona największym konsumentem na greckim rynku energii elektrycznej, jeszcze bardziej skomplikował rozwiązanie sporu i ustalenie odpowiedniej taryfy opłat. Wskazała ona bowiem, że zużycie energii przez spółkę Metlen przekraczało 5 % całkowitego zużycia energii elektrycznej w Grecji i wynosiło 40 % całkowitego zużycia energii elektrycznej przez odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, podczas gdy drugi co do wielkości odbiorca na tym rynku zużywał prawie 50 % energii mniej niż spółka Metlen. Ponadto Komisja zauważyła, że zużycie energii przez spółkę Metlen było niemal stałe (stabilne) przez cały rok.
Komisja uznała w motywie 32 drugiej spornej decyzji, że pozycja dominująca skarżącej na greckim rynku energii elektrycznej z jednej strony i specyfika spółki Metlen jako jedynego odbiorcy z drugiej strony sprawiały, że ocena porównawcza była szczególnie trudna w celu ustalenia odpowiedniej taryfy opłat.
W motywie 33 drugiej spornej decyzji stwierdzono, że zdaniem RAE skarżąca w rzeczywistości nie przeprowadziła negocjacji ze swoimi odbiorcami energii elektrycznej wysokiego napięcia, w tym ze spółką Metlen, w celu określenia taryfy, która odzwierciedlałaby charakterystykę zużycia energii przez każdego klienta i jego koszty, tak jak powinna była to uczynić w warunkach konkurencji zgodnie z właściwymi przepisami greckimi.
Ponadto Komisja stwierdziła w motywie 34 drugiej spornej decyzji, że skarżąca odgrywała aktywną rolę w sporze ze spółką Metlen, ponieważ starała się ustalić najwyższą możliwą taryfę i dochodzić kwot niezapłaconych przez spółkę Metlen. Jednakże pomimo tych wysiłków spółka Metlen odmówiła podpisania projektu umowy o dostawę, która określałaby stosunek umowny między stronami klauzuli arbitrażowej i wprowadziłaby w życie podpisaną przez nie pierwotnie umowę ramową. W związku z tym zadłużenie spółki Metlen narastało i w październiku 2011 r. wynosiło około 30 mln EUR, oprócz 82 mln EUR uzgodnionych między stronami tej umowy.
Tak więc negocjacje były bezowocne przez wystarczająco długi okres i nie doszło do przedstawienia oferty pisemnej ani do akceptacji odpowiedniej umowy o dostawę. W zakresie, w jakim strony umowy ramowej nie zgadzały się co do taryfy, którą należy zastosować, każda z nich wystawiała różne faktury na podstawie tego, co uważała za właściwą taryfę (motyw 35 drugiej spornej decyzji).
Zgodnie z motywem 36 drugiej spornej decyzji w takiej sytuacji skarżąca postanowiła odwołać się do arbitrażu, pod warunkiem że spółka Metlen natychmiast ureguluje część swojego długu, jak również faktury miesięczne. W konsekwencji skarżąca, wnosząc o arbitraż, miała możliwość odzyskania części długu, upewnienia się, że spółka Metlen ureguluje swoje faktury, oraz rozstrzygnięcia sporu w rozsądnym terminie.
Z motywu 37 drugiej spornej decyzji wynika, że Komisja uznała, iż w świetle okoliczności niniejszej sprawy skarżąca nie mogła realnie kontynuować prób rozstrzygnięcia sporu ze spółką Metlen. Ponadto nawet porozumienie w przedmiocie narosłego długu tej spółki nie regulowałoby kwestii ustalenia odpowiedniej taryfy opłat, jaka miała obowiązywać tę spółkę w przyszłości. Co więcej, zdaniem Komisji skarżąca nie mogła zaprzestać dostarczania spółce Metlen energii elektrycznej, ponieważ, po pierwsze, w takim przypadku nie mogłaby domagać się należnych kwot, a po drugie, jak wynika z jej prób zaprzestania dostaw energii elektrycznej spółce Metlen w toku postępowania przed sądem arbitrażowym i w następstwie orzeczenia sądu arbitrażowego, RAE lub grecki organ ochrony konkurencji mogły zobowiązać ją do dalszego dostarczania tej spółce energii elektrycznej. Ponadto postępowanie przed sądami greckimi trwałoby wiele lat, zanim zapadłoby ostateczne orzeczenie sądowe, podczas gdy arbitraż, zgodnie z właściwymi przepisami, miał zakończyć się wydaniem orzeczenia w ciągu sześciu miesięcy.
W konsekwencji Komisja stwierdziła w motywie 38 drugiej spornej decyzji, że w świetle okoliczności niniejszego sporu rozważny inwestor prywatny również postanowiłby skorzystać z arbitrażu w celu rozstrzygnięcia sporu trwającego od wielu lat i uzyskania spłaty narosłych długów.
Wreszcie, Komisja uznała, że należy ustalić, czy rozważny inwestor prywatny zawarłby taką klauzulę arbitrażową, ustalając te parametry w celu określenia mającej zastosowanie taryfy opłat. W tym względzie Komisja podkreśliła, że taki inwestor zdefiniowałby te parametry ze szczególną starannością, tak aby wyeliminować ryzyko związane z postępowaniem arbitrażowym i uzyskać stosowanie taryfy, która odpowiadałaby obiektywnym kryteriom. W szczególności inwestor ten wyraziłby zgodę na arbitraż, gdyby ustalono, że zakres uznania arbitrów jest ograniczony i że zainteresowani arbitrzy specjalizują się w danej dziedzinie (motyw 39 drugiej spornej decyzji).
Komisja uznała, że zgodnie z dostępnymi informacjami nie ma wątpliwości co do kompetencji wybranych arbitrów, którzy specjalizowali się w dziedzinie, której dotyczy spór. Zdaniem Komisji skarżąca i spółka Metlen porozumiały się co do arbitrów, którzy zgodnie z art. 37 ustawy 4001/2011 mieli zostać wybrani z listy arbitrów posiadających specjalistyczną wiedzę w dziedzinie sporu poddanego arbitrażowi (motyw 40 drugiej spornej decyzji).
Ponadto zgodnie z motywem 41 drugiej spornej decyzji w ramach ustanowienia stałego arbitrażu zgodnie z obowiązującymi przepisami RAE było odpowiedzialne jedynie za organizację postępowania arbitrażowego i niezbędnego wsparcia administracyjnego. Zdaniem Komisji nie miało ono zatem żadnego wpływu na sąd arbitrażowy. W związku z tym Komisja stwierdziła, że można uznać, iż sąd arbitrażowy został utworzony w sposób gwarantujący jego niezależność od stron klauzuli arbitrażowej i osób trzecich.
Jeśli chodzi o parametry taryfy opłat, jaka miała być stosowana, Komisja przypomniała, że klauzula arbitrażowa wyraźnie wskazywała, zgodnie z zasadami ustalania cen energii elektrycznej dla odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, które zostały wcześniej ustalone przez RAE, że sąd arbitrażowy powinien zaktualizować i zastosować warunki cenowe określone w projekcie umowy na dostawy, aby zapewnić, po pierwsze, że warunki te odpowiadają profilowi zużycia energii przez spółkę Metlen, a po drugie, że wspomniane warunki co najmniej pokrywają koszty skarżącej. W związku z tym zdaniem Komisji wspomniana klauzula wskazywała, że sąd arbitrażowy był zobowiązany do określenia odpowiedniej taryfy opłat na podstawie zasad ustalania cen mających zastosowanie na greckim rynku energii elektrycznej dla odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, gwarantując jednocześnie, że zostaną uwzględnione szczególne okoliczności sporu. Ponadto Komisja podkreśliła, że kryteria istotne dla ustalenia taryfy opłat, a mianowicie profil zużycia energii przez spółkę Metlen i koszty skarżącej – ponieważ stronom tego porozumienia nie udało się ich konkretnie określić podczas negocjacji – zostały uwzględnione przez arbitrów. W tych okolicznościach Komisja uznała, że określone w ten sposób w klauzuli arbitrażowej parametry dotyczące ustalenia taryfy opłat za energię elektryczną zostały ustalone na podstawie obiektywnych kryteriów, które ograniczały zakres uznania arbitrów przy ustalaniu taryfy opłat. Wreszcie, Komisja zauważyła, że parametry, jakie powinni stosować arbitrzy, były podobne do parametrów stosowanych przez RAE w ramach środków tymczasowych (motyw 42 drugiej spornej decyzji).
Komisja doszła zatem do wniosku, że rozważny inwestor prywatny, w okolicznościach podobnych do okoliczności, w jakich znajduje się skarżąca w niniejszej sprawie, zawarłby klauzulę arbitrażową podobną do tej klauzuli arbitrażowej, która określałaby jasne i obiektywne parametry, jakich arbitrzy powinni przestrzegać przy ustalaniu właściwej taryfy opłat. W konsekwencji uznała ona, że zachowanie skarżącej podczas zawierania wspomnianej klauzuli było zachowaniem rozważnego inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej i że w związku z tym decyzja o zawarciu klauzuli w tych okolicznościach nie budziła wątpliwości co do zgodności podjęcia tej decyzji z przepisami regulującymi pomoc państwa. Komisja uznała zatem, że spółka Metlen nie uzyskała korzyści w rozumieniu art. 107 TFUE (motyw 43 drugiej spornej decyzji).
Ponadto Komisja podniosła, że nie była zobowiązana do zbadania, czy taryfa opłat ustalona ostatecznie przez sąd arbitrażowy była zgodna z warunkami rynkowymi (motyw 44 drugiej spornej decyzji).
W tym względzie Komisja przypomniała, że zastosowanie zasady prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej wymaga dokonania złożonych ocen ekonomicznych (motyw 45 drugiej spornej decyzji). Stwierdziła ona również, że przy podpisywaniu klauzuli arbitrażowej skarżąca nie zakwestionowała parametrów określonych w tej klauzuli. Ponadto taki prywatny podmiot gospodarczy nie mógłby wpłynąć na wynik postępowania arbitrażowego poza ramami przewidzianymi w przepisach, a mianowicie poprzez zaskarżenie orzeczenia sądu arbitrażowego do sądu powszechnego (motyw 46 tej decyzji).
Komisja wskazała również, że nawet jeśli nie była zobowiązana do zbadania tej kwestii w niniejszej sprawie, to taryfa opłat ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego była wyższa niż średnia taryfa opłat stosowana wobec przedsiębiorstw metalurgicznych w Europie, która w 2013 r. wynosiła 30,87 EUR/MWh (motyw 47 drugiej spornej decyzji).
Komisja doszła zatem do wniosku, że ze względu na to, iż orzeczenie sądu arbitrażowego było zgodne z obiektywnymi parametrami ustalonymi wcześniej w celu określenia taryfy opłat za energię elektryczną, która byłaby do przyjęcia dla rozważnego inwestora prywatnego, spółka Metlen nie uzyskała żadnej korzyści gospodarczej (motyw 48 drugiej spornej decyzji). Ponieważ cztery przesłanki określone w art. 107 TFUE są kumulatywne, Komisja nie zbadała pozostałych przesłanek, zanim stwierdziła brak pomocy państwa.
Należy zatem zbadać argumenty skarżącej dotyczące błędów, jakich miała dopuścić się Komisja w drugiej spornej decyzji, co do zastosowania kryterium inwestora prywatnego do okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie. Zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 108 powyżej należy zbadać, czy argumenty te świadczą o tym, że Komisja powinna była powziąć wątpliwości co do okoliczności, w jakich przyjęto sporną klauzulę arbitrażową, łącząc obiektywnie uzasadnienie decyzji z informacjami, którymi Komisja mogła dysponować, gdy wypowiadała się w przedmiocie zgodności domniemanej pomocy z rynkiem wewnętrznym.
W celu zbadania, czy skarżąca zachowała się jak rozważny podmiot gospodarczy działający w warunkach gospodarki rynkowej, należy odnieść się do kontekstu historycznego, w jakim skarżąca postanowiła rozstrzygnąć spór w drodze arbitrażu RAE, aby dokonać oceny, czy jej zachowanie było racjonalne z ekonomicznego punktu widzenia, w tym w świetle warunków podpisania klauzuli arbitrażowej, a zatem powstrzymać się od wszelkich ocen opartych na późniejszej sytuacji (zob. podobnie wyrok z dnia 16 maja 2002 r., Francja/Komisja,C‑482/99, EU:C:2002:294, pkt 71).
b)
W przedmiocie okoliczności faktycznych zakwestionowanych tytułem głównym przez skarżącą
1) W przedmiocie taryfy opłat stosowanej wobec odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia
W motywie 29 drugiej spornej decyzji Komisja stwierdziła, że po liberalizacji rynku energii elektrycznej skarżąca była zobowiązana do powstrzymania się od stosowania taryfy A‑150 wobec swoich odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, a zatem do negocjowania taryfy opłat z każdym z tych odbiorców.
W tym względzie należy przede wszystkim zauważyć, że w przypisie nr 13 Komisja wyjaśniła w drugiej spornej decyzji, iż skarżąca miała możliwość stosowania taryfy A‑150, podwyższonej do 10 % i po przeprowadzeniu merytorycznych negocjacji z odbiorcami energii elektrycznej wysokiego napięcia, w okresie przejściowym, zgodnie z art. 14 Kodika Promitheias se Pelates (kodeksu w sprawie dostaw energii elektrycznej).
Ypourgiki Apofasi D5/IL/V/F29/23860/2007 FEK 2332/B’/7.12.2007 Afxisi Timologion Polisis Ilektrikis Energias „DEI AE” Dekemvriou 2007 kai Tropopoiisi Kodika Promitheias (rozporządzenie ministerialne w sprawie podwyżki cen sprzedaży energii elektrycznej „DEI AE” i zmiany kodeksu w sprawie dostaw energii elektrycznej) z dnia 7 grudnia 2007 r. (EL/B/F29/23860/2007 – FEK 2332/B’/7.12.2007) przewidywało bowiem, że „cena maksymalna mająca zastosowanie do odbiorców [energii elektrycznej wysokiego napięcia] jest ustalana decyzją ministra rozwoju po zasięgnięciu opinii RAE” i że „[w] przypadku pierwszego zastosowania [wspomnianego] rozporządzenia cena maksymalna jest równa kwocie odpowiadającej aktualnym taryfom podwyższonym o 10 %”.
W decyzji nr 346/2012 RAE wyjaśniło, że w przypadku podwyższenia taryfy opłat może ona zostać podwyższona jedynie o 10 %. Tak więc zgodnie z tą decyzją ustawodawca grecki zamierzał w pierwszej fazie stopniowo liberalizować ceny stosowane przez skarżącą, chroniąc odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia w obliczu niekwestionowanej pozycji dominującej skarżącej, która mogła skutkować nagłym podniesieniem cen. RAE stwierdziło również, że ustawodawca ten nie wspomniał w żaden sposób o taryfie A‑150, ale że w praktyce taryfa ta była wykorzystywana jako punkt odniesienia, ponieważ miała zastosowanie do tych odbiorców do czasu liberalizacji rynku energii elektrycznej. Jednakże wspomniana taryfa nie była już zgodna z liberalizacją rynku i decyzją RAE nr 692/2011.
Według decyzji RAE nr 346/2012 wolą ustawodawcy greckiego było, aby w drugiej fazie, w kolejnych negocjacjach dotyczących taryfy, uwzględniono rzeczywisty koszt definiowany jako koszt przypadający na odbiorcę, który uwzględnia jego specyfikę, nawet w ramach tej samej kategorii odbiorców, i który nie jest jedynie kosztem logistycznym skarżącej. RAE uważa bowiem, że w przypadku rynku energii elektrycznej w Grecji koszt ten wynika w dużej mierze z problemów strukturalnych, subsydiowania skrośnego i ogólnych zakłóceń na rynku. W konsekwencji jedynie rzeczywisty koszt przedsiębiorstwa może stanowić dolną granicę, od której mogą rozpoczynać się jakiekolwiek negocjacje w sprawie ustalania cen, tak aby obie strony mogły dzielić się w sposób równy i symetryczny powstałą nadwyżką z korzyścią dla społeczności, co odbywałoby się automatycznie, gdyby zdrowa konkurencja na rynku energii elektrycznej była skuteczna. W związku z tym liberalizacja rynku wymagała zniesienia maksymalnej regulowanej taryfy dla odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, ponieważ ustalenie tej taryfy miało pierwotnie na celu ochronę zainteresowanych odbiorców przed ewentualnym nadużywaniem przez skarżącą jej pozycji dominującej.
Skarżąca i spółka Metlen nie zgadzały się co do interpretacji wyrażenia „aktualna taryfa” i podwyżki, jaka powinna być do niej dodana. Skierowały one zatem spór do arbitrażu w pierwszej kolejności w lipcu 2009 r.
Z akt sprawy wynika, że od dnia 1 lipca 2008 r. skarżąca była zobowiązana do negocjowania ze spółką Metlen taryfy opłat, która miałaby być stosowana wobec tej spółki, z poszanowaniem zasad dobrej wiary i lojalności, tak aby zachować warunki rozwoju konkurencji i ochronę konsumentów. Niemniej jednak skarżąca zaproponowała podwyższenie o 10 % taryfy A‑150, która w przeszłości była zazwyczaj stosowana wobec odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, podczas gdy spółka Metlen od lat sześćdziesiątych korzystała z preferencyjnej taryfy. W związku z tym spółka ta nie akceptowała dokonanej przez skarżącą taryfikacji według taryfy regulowanej, która w każdym razie powinna pozostać wyjątkiem nawet dla odbiorców, wobec których była ona wcześniej stosowana. W tym stanie rzeczy, nawet przy założeniu, że skarżąca słusznie zastosowała początkowo tę taryfę wobec spółki Metlen, skoro nie mogła zastosować wobec niej taryfy preferencyjnej, była ona następnie bezsprzecznie zobowiązana do prowadzenia negocjacji z tym odbiorcą w celu ustalenia taryfy dostosowanej do jego profilu zużycia energii.
W związku z tym Komisja słusznie przyjęła, że skarżąca powinna odstąpić od taryfy regulowanej dla odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia i zaproponować ceny dostosowane do każdego zainteresowanego odbiorcy w zależności od jego profilu zużycia energii.
Ponadto oceny tej nie może podważyć okoliczność, że zliberalizowana taryfa w orzeczeniu sądu arbitrażowego była niższa od taryfy A‑150, ponieważ okoliczności leżące u podstaw wspomnianej taryfy były odmienne. Jednakże w 2012 r. w Grecji nie było już uzasadnione narzucanie odbiorcom energii elektrycznej wysokiego napięcia taryfy regulowanej przez państwo. Z tego właśnie powodu, jak przyznaje sama skarżąca, w następstwie przyjęcia wyżej przytoczonego przepisu kodeksu w sprawie dostaw energii elektrycznej nie został przyjęty żaden środek ustawodawczy w celu nałożenia na tych odbiorców taryfy ogólnej.
Następnie należy stwierdzić, że w motywie 29 drugiej spornej decyzji Komisja stwierdziła po prostu, że skarżąca powinna powstrzymać się od stosowania taryfy regulowanej, nie precyzując, czy nowa taryfa powinna być od niej wyższa, czy niższa. Wynika z tego, że skarżąca nie ma podstaw, by twierdzić, iż miała możliwość dalszego stosowania taryfy regulowanej w perspektywie długoterminowej.
Wreszcie, bez znaczenia jest okoliczność, że spółka Metlen zaproponowała skarżącej stosowanie spornej taryfy opłat w odniesieniu do okresów niskiego obciążenia, jak wynika z umowy ramowej, ponieważ strony tej umowy nie osiągnęły porozumienia w sprawie ustalenia ogólnej taryfy opłat, która miała obowiązywać spółkę Metlen.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła, w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 108 powyżej, iż Komisja powinna była powziąć wątpliwości co do interpretacji ram prawnych mających zastosowanie do liberalizacji greckiego rynku energii elektrycznej dla odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia.
2) W przedmiocie obowiązku negocjowania taryfy opłat z odbiorcami energii elektrycznej wysokiego napięcia
Skarżąca kwestionuje motyw 29 drugiej spornej decyzji, w którym stwierdzono, że była ona zobowiązana do rozpoczęcia merytorycznych negocjacji w celu stosowania indywidualnych cen wobec odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, które nie miałyby związku z dawnymi taryfami regulowanymi, ponieważ negocjacje dotyczyłyby jedynie stopy podwyżki taryfy A‑150 w przedziale od 0 do 10 %.
Tymczasem twierdzenie skarżącej, zgodnie z którym negocjacje dotyczyły jedynie stopy podwyżki taryfy A‑150 w przedziale od 0 do 10 %, można odrzucić na podstawie decyzji RAE, które skarżąca sama przekazała Komisji.
Z decyzji RAE nr 346/2012 wynika bowiem między innymi, że pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. Komisja zażądała od skarżącej niestosowania wobec klientów wysokiego napięcia tych samych taryf, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia równości między odbiorcami mającymi tę samą specyfikę. Skarżąca była zatem zobowiązana do zaproponowania dostosowanych taryf, które uwzględniałyby profil zużycia energii przez zainteresowanych odbiorców. Z pkt 14 i 15 tej decyzji wynika, że kalkulacja w przeszłości przez skarżącą taryf opłat za dostawę energii elektrycznej na rzecz tych odbiorców była identyczna dla wszystkich tych odbiorców i obejmowała wszystkie opłaty za korzystanie z systemu, usługi świadczone w interesie ogólnym i konkurencyjne taryfy za dostarczaną energię elektryczną. Jednakże ze względu na nałożenie maksymalnej rocznej taryfy za korzystanie z usług świadczonych w interesie ogólnym na każdego odbiorcę, ale także ze względu na rozliczanie za korzystanie z sieci, którego stosowanie skutkuje różnym średnim obciążeniem w zależności od mocy rozliczanej dla każdego odbiorcy, i po odliczeniu ogólnej jednolitej taryfy za dostawę, efektem jest zróżnicowanie średniego obciążenia za konkurencyjną część taryfy dla każdego odbiorcy.
W swoich zaleceniach zawartych w pkt 20 decyzji nr 346/2012 RAE zasugerowało unikanie jakiegokolwiek odniesienia do „dawnych taryf regulowanych (takich jak na przykład taryfa A‑150 dla odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia)” i ponowne określenie parametrów istotnych dla każdej nowej zaproponowanej taryfy. I tak RAE zasugerowało skarżącej faktyczne negocjacje z tymi odbiorcami, stwierdzając, że nie uczyniła ona tego zgodnie z zasadami określonymi w decyzji RAE nr 692/2011.
W każdym wypadku, w zakresie, w jakim rynek miał zostać zliberalizowany, skarżąca nie miała podstaw, by twierdzić, że mogła nadal stosować taryfę ustaloną wcześniej przez państwo bez zgody zainteresowanych odbiorców.
W związku z tym należy oddalić twierdzenie skarżącej, zgodnie z którym nie była ona zobowiązana do negocjowania taryf, które miały być stosowane wobec odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia. Skarżąca zatem nie wykazała, że Komisja powinna była powziąć wątpliwości, badając okoliczności, w jakich doszło do przyjęcia rozpatrywanej klauzuli arbitrażowej.
3) W przedmiocie zależności spółki Metlen od skarżącej w zakresie dostaw energii elektrycznej
Skarżąca uważa, że twierdząc w motywie 30 drugiej spornej decyzji, iż odbiorcy tacy jak spółka Metlen byli całkowicie od niej zależni w zakresie dostaw energii elektrycznej, Komisja po prostu przyjęła uzasadnienie orzeczenia sądu arbitrażowego i decyzji RAE nr 346/2012, podczas gdy skarżąca przedstawiła jej analizę przeprowadzoną przez firmę audytorską, która to opinia powinna była wzbudzić wątpliwości co do tego stwierdzenia.
W tym względzie należy zauważyć, po pierwsze, że w celu zakwestionowania omawianego twierdzenia skarżąca ogranicza się do odesłania w przypisie do swoich uwag z dnia 12 czerwca 2013 r. w przedmiocie wstępnej analizy Komisji, w której odniesiono się do rozpatrywanej analizy. Ogólne odesłanie do innych dokumentów pisemnych, nawet załączonych do skargi, nie może zastąpić braku istotnych elementów argumentacji prawnej, które muszą być zawarte w skardze (zob. podobnie wyrok z dnia 11 września 2014 r., MasterCard i in./Komisja, C‑382/12 P, EU:C:2014:2201, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że w zakresie, w jakim poprzez odesłanie do uwag przedstawionych Komisji skarżąca pragnie zakwestionować zależność od niej spółki Metlen w kwestii dostaw energii elektrycznej, argument ten jest niedopuszczalny.
W każdym wypadku, po pierwsze, z uwag tych wynika, że skarżąca zwróciła się do firmy audytorskiej o analizę – załączoną do skargi – w kontekście swojej argumentacji przed sądem arbitrażowym i że firma ta nie zgodziła się z analizą kosztów podstawowych skarżącej przeprowadzoną przez RAE.
Jednakże rozpatrywana analiza nie stanowi wskazówki mogącej podważyć stwierdzenie Komisji, zgodnie z którym import nie był rzeczywistym rozwiązaniem dla odbiorców takich jak spółka Metlen i zgodnie z którym skarżąca posiadała quasi-monopol na rynku greckim i w najtańszych już zamortyzowanych elektrowniach. Biorąc bowiem pod uwagę monopol skarżącej w zakresie dostarczania energii elektrycznej w Grecji, zakwestionowanie przez nią uzależnienia największego odbiorcy na greckim rynku energii elektrycznej nie może zostać uwzględnione.
Po drugie, skarżąca nie ma podstaw, by twierdzić, że Komisja przyznała w swoich pismach procesowych, iż nigdy nie zbadała rozpatrywanej analizy, którą przedstawiła jej skarżąca, ponieważ takie przyznanie nie wynika z punktów, do których się ona odnosi. Ponadto należy stwierdzić, że wspomniana analiza, załączona przez skarżącą do jej pism procesowych, pochodzi z okresu po zawarciu klauzuli arbitrażowej i podważa podstawowe zasady kalkulacji cen wynikające z decyzji RAE nr 692/2011. Tymczasem z jednej strony, jak wynika z orzecznictwa przytoczonego w pkt 136 powyżej, okoliczności zaistniałe po zachowaniu ocenionym przez Komisję nie mogą podważyć zasadności dokonanej przez nią oceny. Z drugiej strony, jak wynika z pkt 5 powyżej, ta decyzja RAE stanowiła część ram regulacyjnych, które sąd arbitrażowy powinien wziąć pod uwagę zgodnie z wyborem stron wspomnianej klauzuli. Wynika z tego, że skarżąca nie ma podstaw, by utrzymywać, iż Komisja powinna była uwzględnić tę analizę w ramach badania warunków, na jakich strony te zawarły tę klauzulę, oraz zgodności jej treści z zasadą podmiotu prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej.
Po trzecie, z decyzji RAE nr 346/2012 wynika również, że ze względu na strukturę greckiego rynku energii elektrycznej i monopol skarżącej spółka Metlen nie miała w rzeczywistości możliwości zaopatrywania się gdzie indziej lub importu energii elektrycznej z sąsiednich państw.
Wynika z tego, że skarżąca nie przedstawiła poszlak ani dowodów w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 108 powyżej, które mogłyby wykazać, że Komisja powinna była powziąć wątpliwości co do zależności spółki Metlen od skarżącej w zakresie dostaw energii elektrycznej w momencie zaistnienia rozpatrywanych okoliczności faktycznych.
4) W przedmiocie charakteru spółki Metlen jako „jedynego” odbiorcy
Skarżąca kwestionuje motyw 31 drugiej spornej decyzji, twierdząc, że na greckim rynku energii elektrycznej istnieją inni znaczący odbiorcy i że w każdym razie nie ma to znaczenia dla ustalenia, czy taryfa opłat, jaka obowiązuje spółkę Metlen wobec skarżącej, stanowi pomoc państwa.
W tym względzie należy zauważyć, że w motywie 31 drugiej spornej decyzji Komisja stwierdza jedynie, iż zużycie energii przez spółkę Metlen przekraczało 5 % całkowitego zużycia energii elektrycznej w Grecji i wynosiło 40 % całkowitego zużycia energii elektrycznej przez odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia, czego skarżąca nie kwestionuje.
Ponadto z akt sprawy wynika, że spółka Metlen była jedynym odbiorcą nie tylko ze względu na jej znaczny udział w całkowitym zużyciu energii elektrycznej w Grecji, ale również ze względu na stałe zużycie energii elektrycznej w ciągu dnia i przez cały rok, ponieważ była zobowiązana do zapewnienia nieprzerwanego cyklu produkcyjnego. W związku z tym w zakresie, w jakim zapotrzebowanie spółki Metlen było stałe, skarżąca była w stanie utrzymać aktywność swoich elektrowni nawet w okresach niskiego zużycia.
W tym względzie, jak podnosi Komisja, należy również oddalić argument skarżącej podniesiony w celu zakwestionowania charakteru spółki Metlen jako „jedynego” odbiorcy, oparty na decyzji Komisji z dnia 16 października 2002 r. w sprawie N 133/01 dotyczącej systemu rekompensaty kosztów osieroconych (Dz.U. 2003, C 9, s. 6), w której instytucja ta stwierdziła istnienie korzyści gospodarczej na rzecz spółki Metlen w postaci przyznanej jej preferencyjnej taryfy, ponieważ rzeczona decyzja dotyczyła taryfy określonej w umowie z 1960 r. i została wydana w 2002 r., kiedy grecki rynek energii elektrycznej nie został jeszcze zliberalizowany.
Wynika z tego, że zakwestionowanie przez skarżącą charakteru spółki Metlen jako „jedynego” odbiorcy jest bezzasadne. Skarżąca nie wykazała zatem, że Komisja powinna była powziąć wątpliwości w tym względzie, badając okoliczności, w jakich doszło do przyjęcia rozpatrywanej klauzuli arbitrażowej.
5) W przedmiocie oceny porównawczej
Skarżąca podważa stwierdzenie zawarte w motywie 32 drugiej spornej decyzji, zgodnie z którym jej pozycja dominująca na greckim rynku energii elektrycznej z jednej strony i specyfika spółki Metlen jako jedynego odbiorcy z drugiej strony sprawiały, że ocena porównawcza była szczególnie trudna w celu ustalenia odpowiedniej taryfy opłat.
Na wstępie należy zaznaczyć, że w swojej argumentacji skarżąca zarzuca Komisji nie to, iż ta nie dokonała oceny porównawczej, lecz jedynie stwierdzenie, że taka ocena nie była oczywista w niniejszej sprawie. W tym względzie skarżąca nadal powołuje się na taryfę A‑150, której ewidentnie nie mogła już stosować. Ponadto skarżąca powołuje się na decyzję Komisji z dnia 13 lipca 2011 r. w sprawie pomocy państwa SA.26117 – C 2/2010 (ex NN 62/2009) udzielonej przez Grecję na rzecz Aluminium of Greece, w której państwo to zauważyło, że taryfa opłat obowiązująca spółkę Metlen jest „niższa od standardowej taryfy obowiązującej innych dużych konsumentów przemysłowych”. Tymczasem decyzja ta dotyczyła okresu poprzedzającego spór i liberalizację greckiego rynku energii elektrycznej, w którym wspomniana taryfa, ustalona w rozporządzeniu ministerialnym, obowiązywała wszystkich odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia.
Ponadto, jak podnosi Komisja, cena rynkowa nie może być z góry określona jako cena, która byłaby odpowiednia w każdych okolicznościach.
Skarżąca nie przedstawiła zatem istotnych i spójnych poszlak mogących podważyć stwierdzenie Komisji, zgodnie z którym ocena porównawcza nie była oczywista w niniejszej sprawie. W związku z tym skarżąca nie wykazała, że Komisja powinna była powziąć wątpliwości, badając okoliczności, w jakich doszło do przyjęcia rozpatrywanej klauzuli arbitrażowej.
6) W przedmiocie przyczynienia się skarżącej do pogłębienia się konfliktu
Skarżąca zarzuca Komisji, że ta w drugiej spornej decyzji uznała, iż skarżąca odgrywała aktywną rolę w ramach sporu ze spółką Metlen.
W tym względzie należy zauważyć, że jeżeli skarżąca wyjaśnia, iż starała się narzucić najwyższą taryfę opłat, to odpowiada to kryterium inwestora prywatnego, którego zastosowanie do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy skarżąca kwestionuje. Co się tyczy propozycji trzech taryf opłat, które skarżąca przedstawiła odbiorcom energii elektrycznej wysokiego napięcia, z decyzji RAE nr 346/2012 wynika, że taryfy te były jeszcze taryfami ogólnymi, a zatem nie były zindywidualizowane w zależności od zużycia energii przez każdego odbiorcę energii elektrycznej wysokiego napięcia, jak tego wymagały greckie przepisy. W związku z tym propozycje te nie mogły stanowić rzeczywistego rozwiązania sporu ze spółką Metlen. Ponadto z decyzji tej wynika również, że skarżąca zaproponowała te taryfy opłat wyłącznie RAE, które wyjaśniło jej, że powinna zaproponować taryfy opłat zainteresowanym odbiorcom, a taryfy te powinny stanowić jedynie podstawę do negocjacji, które skarżąca była zobowiązana rozpocząć z zainteresowanymi odbiorcami.
W każdym razie w drugiej spornej decyzji Komisja nie wskazała, że impas, w jakim znalazły się strony klauzuli arbitrażowej, był związany ze przyczynieniem się skarżącej do pogłębienia się konfliktu.
W związku z tym w świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że skarżąca nie przedstawiła poszlak mogących podważyć dokonaną przez Komisję ocenę okoliczności faktycznych leżących u podstaw sporu i warunków, na jakich zwrócono się do sądu arbitrażowego, wynikających z drugiej spornej decyzji. Skarżąca zatem nie wykazała, że Komisja powinna była powziąć wątpliwości, badając okoliczności, w jakich doszło do przyjęcia rozpatrywanej klauzuli arbitrażowej.
c)
W przedmiocie okoliczności faktycznych zakwestionowanych tytułem ewentualnym przez skarżącą
Skarżąca podnosi, że Komisja błędnie oceniła kontekst, w jakim skarżąca podjęła decyzję o odwołaniu się do arbitrażu, a w szczególności sytuację przedsiębiorstwa będącego beneficjentem i rynku właściwego. Na poparcie tej argumentacji skarżąca ogranicza się do przypomnienia szeregu okoliczności faktycznych poprzedzających orzeczenie sądu arbitrażowego, aby wyjaśnić, że nie miała w rzeczywistości możliwości wycofania się z arbitrażu.
Zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 108 powyżej należy zbadać, czy skarżąca, w drodze rozpatrywanej argumentacji, przedstawiła dowód na to, że Komisja powinna była powziąć w drugiej spornej decyzji wątpliwości co do kontekstu, w jakim skarżąca podjęła decyzję o zawarciu klauzuli arbitrażowej ze spółką Metlen, i co do warunków przewidzianych w tej klauzuli.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w ramach stosowania kryterium inwestora prywatnego Komisja wzięła pod uwagę elementy „kontekstu”, które wskazywały, że arbitraż był dla skarżącej, w świetle specyfiki jej konfliktu ze spółką Metlen, rozsądnym rozwiązaniem, które mógłby wybrać hipotetyczny podmiot prywatny znajdujący się w możliwie najbardziej zbliżonej sytuacji i działający w normalnych warunkach rynkowych.
W tym względzie skarżąca wyjaśniła, że postanowiła poddać spór arbitrażowi, ponieważ, po pierwsze, postępowanie to było szybsze niż postępowanie przed sądami powszechnymi, po drugie, akumulacja długu spółki Metlen była znacząca w szczególnie trudnym kontekście gospodarczym i społecznym, a po trzecie, liczne podejmowane przez strony klauzuli arbitrażowej próby osiągnięcia porozumienia w oczywisty sposób zakończyły się niepowodzeniem, w związku z czym skarżąca nie miała w rzeczywistości innych możliwości rozstrzygnięcia sporu – z wyjątkiem wniesienia sprawy do sądu powszechnego.
Ponadto skarżąca wyjaśnia, że sporne rozwiązanie było korzystniejsze ze względu na okoliczności jej sporu ze spółką Metlen, a w szczególności ze względu na ustalone przez nią warunki, a mianowicie natychmiastowe odzyskanie części narosłego długu spółki Metlen i ściągnięcie w wyznaczonym terminie miesięcznych rachunków za zużycie energii elektrycznej w okresie trwania arbitrażu. Co więcej, z drugiej skargi wynika, że nawet jeśli spółka Metlen ostatecznie nie spełniła tych warunków, to skarżąca nie wycofała się z postępowania arbitrażowego, ponieważ nie poprawiłoby to jej pozycji w świetle zaostrzenia tego sporu.
Jest oczywiste, że prywatny podmiot gospodarczy starałby się uzyskać zapłatę kwot należnych mu od dłużnika w najszybszym terminie. Stwierdzenie to znajduje zresztą potwierdzenie w orzecznictwie, zgodnie z którym w ramach badania zasady prywatnego wierzyciela wobec dłużnika wybór sposobu rozstrzygnięcia konfliktu może uwzględniać czas trwania procedury wybranej w celu tego rozstrzygnięcia (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 24 stycznia 2013 r., Frucona Košice/Komisja,C‑73/11 P, EU:C:2013:32, pkt 103).
Wynika z tego, że zawarcie klauzuli arbitrażowej w wyżej wymienionych okolicznościach jest zgodne z kryterium „rentowności”, do jakiej dążyłby hipotetyczny ostrożny inwestor prywatny, który znajdowałby się w sytuacji skarżącej i który działałby w normalnych warunkach rynkowych. Ponadto skarżąca nie twierdzi, że sądy powszechne przyjęłyby inne podejście niż sąd arbitrażowy. Co więcej, z akt sprawy wynika, że skarżąca zwróciła się do kilku organów mogących wypowiedzieć się w kwestii ustalenia taryfy opłat, a mianowicie do RAE, greckich sądów powszechnych, Komisji i sądu Unii, i to zarówno przed wydaniem orzeczenia sądu arbitrażowego, jak i po jego wydaniu. Skarżąca wykorzystała zatem wszelkie dostępne jej środki, aby móc ustalić wyższą taryfę opłat, zgodnie z logiką ekonomiczną, jaką przyjąłby taki inwestor.
Ponadto nie można uwzględnić twierdzenia skarżącej, zgodnie z którym „okoliczności” uwzględnione przez Komisję nie odzwierciedlają sposobu, w jaki skarżąca postrzegała lub mogła postrzegać okoliczności, z którymi została skonfrontowana w chwili zawierania klauzuli arbitrażowej, ani znaczenia, jakie im przypisała, ponieważ nie świadczy to o tym, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie okoliczności faktycznych dotyczących kontekstu, w jakim skarżąca podjęła decyzję o odwołaniu się do arbitrażu.
Wbrew temu, co sugeruje skarżąca, badanie kryterium inwestora prywatnego nie oznacza bowiem, ani że cena 36,6 EUR/MWh ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego była przewidywalna w świetle warunków klauzuli arbitrażowej, ani że rozważny podmiot prywatny nie mógłby być niezadowolony z wyniku rozstrzygnięcia sporu między nim a jego kontrahentem. W rzeczywistości, gdyby taryfa opłat ustalona w rzeczonym orzeczeniu była wyraźnie przewidywalna, oznaczałoby to, że w chwili zawarcia tej klauzuli między stronami nie było faktycznego sporu co do ustalenia wysokości wspomnianej taryfy i że arbitraż nie był konieczny. Innymi słowy, poprzez zawarcie omawianej klauzuli każda z tych stron zgodziła się podjąć pewne ryzyko co do rozwiązania ostatecznie przyjętego przez sąd arbitrażowy.
W drugiej kolejności skarżąca powołuje się na orzecznictwo, zgodnie z którym okoliczność, że przeprowadzenie transakcji jest racjonalne dla przyznających pomoc władz publicznych lub przedsiębiorstwa publicznego, nie zwalnia Komisji z obowiązku sprawdzenia, czy przedsiębiorstwo będące beneficjentem danego środka odniosło korzyść gospodarczą w rozumieniu art. 107 TFUE (zob. podobnie wyrok z dnia 13 września 2010 r., Grecja i in./Komisja, T‑415/05, T‑416/05 i T‑423/05, EU:T:2010:386, pkt 213 i przytoczone tam orzecznictwo). Tak więc zdaniem skarżącej nawet przy założeniu, że twierdzenie Komisji, zgodnie z którym cena ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego odpowiadała cenom rynkowym, jest zasadne, nie zwalnia to Komisji z obowiązku zweryfikowania tego twierdzenia (zob. podobnie wyrok z dnia 13 września 2010 r., Grecja i in./Komisja, T‑415/05, T‑416/05 i T‑423/05, EU:T:2010:386, pkt 221–223).
Jednakże, jak wynika z pkt 113 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, Komisja była zobowiązana nie do sprawdzenia taryfy ustalonej w orzeczeniu sądu arbitrażowego, lecz, po pierwsze, do zbadania okoliczności, w jakich skarżąca podjęła decyzję o odwołaniu się do arbitrażu, a po drugie, do sprawdzenia, czy prywatny podmiot gospodarczy w normalnych warunkach rynkowych podjąłby wspomnianą decyzję na takich samych warunkach.
W tym względzie należy zauważyć, że druga sporna decyzja nie ogranicza się do wykluczenia istnienia korzyści gospodarczej, opierając się na woli stron klauzuli arbitrażowej poddania sporu arbitrażowi, lecz odnosi się do spornego odwołania do arbitrażu w szczególnych okolicznościach sporu między tymi stronami.
Komisja uznała bowiem, że strony klauzuli arbitrażowej określiły w tej klauzuli warunki, a mianowicie, że ustalona taryfa opłat powinna uwzględniać profil zużycia energii przez spółkę Metlen i koszty skarżącej związane z dostawą spółce Metlen energii elektrycznej.
Z akt sprawy wynika, że spór stron klauzuli arbitrażowej dotyczył zasadniczo określenia kosztów skarżącej, które należało uwzględnić przy obliczaniu taryfy opłat. O ile w orzeczeniu sądu arbitrażowego uznano koszty skarżącej jako podmiotu prawnego, to znaczy jako przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo w całości w odniesieniu do dostaw energii elektrycznej na rzecz spółki Metlen w rozpatrywanym okresie, o tyle skarżąca utrzymywała, że należy uwzględnić jedynie jej koszty jako dostawcy energii elektrycznej.
Należy zatem zastanowić się, czy podobnie jak skarżąca, hipotetyczny prywatny podmiot gospodarczy znajdujący się w możliwie najbardziej zbliżonej sytuacji i działający w normalnych warunkach rynkowych zaakceptowałby propozycję arbitrażu przedstawioną przez spółkę Metlen.
Po pierwsze, należy powtórzyć, że strony klauzuli arbitrażowej przez długi czas negocjowały ustalenie spornej taryfy opłat, nie dochodząc do porozumienia co do danej ceny. Ponadto spółka Metlen zaprzestała płacenia w całości faktur wystawianych przez skarżącą, ponieważ nie zgadzała się z zawartą w nich taryfą opłat, a skarżąca była zobowiązana przez Elliniki Epitropi Antagonismou (komisję ds. konkurencji, Grecja) i RAE do dalszego dostarczania jej energii elektrycznej pomimo konfliktu między tymi stronami. W zakresie, w jakim odwołanie się do arbitrażu stanowiło rozwiązanie, które wydawało się umożliwiać rozstrzygnięcie rzeczonego konfliktu w stosunkowo krótkim terminie, stwierdzono zatem, że hipotetyczny prywatny podmiot gospodarczy, który byłby zobowiązany do dostarczania energii elektrycznej bez rekompensaty, starałby się ustalić odpowiednią taryfę opłat w możliwie najkrótszym terminie.
Po drugie, z akt sprawy wynika również, że zawarcie klauzuli arbitrażowej było konieczne do wniesienia sprawy do sądu arbitrażowego zgodnie z art. 37 ustawy 4001/2011, ponieważ klauzula ta powinna określać zasady, które sąd ten powinien uwzględnić zgodnie z wolą stron wspomnianej klauzuli. Czujny podmiot gospodarczy przestrzegałby również ram prawnych dotyczących przedłożenia swojego sporu arbitrażowi i ustanowiłby ramy regulacyjne, w oparciu o które arbitrzy mieliby wydać decyzję.
Po trzecie, arbitrzy zostali wybrani na podstawie listy sporządzonej przez RAE, a zatem byli osobami posiadającymi niepodważalne doświadczenie w dziedzinie energetyki. Ponadto różnica zdań między stronami klauzuli arbitrażowej co do zakresu uprawnień arbitrów, na którą powołuje się skarżąca w swoich uwagach złożonych po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, nie dotyczyła wyboru omawianych arbitrów, lecz kwestii, czy taryfa opłat ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego powinna być stosowana z mocą wsteczną, czy też nie. Stwierdzenie to nie może jednak podważyć zastosowania kryterium inwestora prywatnego do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, ponieważ – jak przyznaje sama skarżąca – arbitrzy byli zobowiązani do stosowania obowiązujących przepisów, w tym przepisów bezwzględnie wiążących. W związku z tym nic nie pozwala sądzić, że przy wyborze arbitrów taki inwestor postąpiłby inaczej niż skarżąca.
Po czwarte, jak wynika z pkt 5 powyżej, strony klauzuli arbitrażowej uściśliły w tej klauzuli decyzje, które należało uwzględnić w ramach arbitrażu. Zażądały one również, aby warunki ustalania cen zawarte w ich projekcie umowy z dnia 5 października 2010 r. zostały zaktualizowane i dostosowane, tak aby warunki te odpowiadały, po pierwsze, specyfice zużycia energii przez spółkę Metlen, a po drugie, kosztom skarżącej. Tak więc ustanowienie precyzyjnych ram regulacyjnych było zgodne z kryterium racjonalności ekonomicznej w zachowaniu hipotetycznego prywatnego podmiotu gospodarczego.
Ponadto warunki ustalania cen odzwierciedlają terminy stosowane przez RAE, co do których strony klauzuli arbitrażowej nie doszły porozumienia. Biorąc bowiem pod uwagę warunki, na jakich rzeczona klauzula została podpisana – jak wynika to z akt sprawy przedłożonych Sądowi, spółka Metlen prawdopodobnie nie zaakceptowałaby takiej klauzuli, gdyby równowaga ta nie została zapewniona lub gdyby skarżąca bardziej nalegała na precyzję wyliczenia swoich kosztów, które powinien uwzględnić sąd arbitrażowy. W związku z tym skarżąca – niezależnie od tego, czy to dlatego, że nie zdawała sobie sprawy ze znaczenia definicji jej kosztów w tej klauzuli, czy też dlatego, że wiedziała, iż nie może bardziej nalegać na ustalenie metody obliczania – nie ma podstaw, by twierdzić, że Komisja popełniła błąd w ocenie, uznając, iż warunki rozpatrywanej klauzuli gwarantują pewną równość w zakresie ryzyka podjętego przez każdą ze stron. Parametry te wynikają z decyzji RAE, które nałożyły na skarżącą obowiązek negocjowania cen z odbiorcami energii elektrycznej wysokiego napięcia. Żadna z przedstawionych przez skarżącą poszlak nie pozwala przypuszczać, że hipotetyczny podmiot prywatny znajdujący się w takiej samej sytuacji jak skarżąca i działający w normalnych warunkach rynkowych zachowałby się w inny sposób.
Nawet bowiem przy założeniu, że skarżąca powinna była zachować większą czujność w odniesieniu do ustalania kryteriów w klauzuli arbitrażowej, a w szczególności w odniesieniu do oceny jej kosztów, należy przypomnieć, że sama skarżąca była również zależna od spółki Metlen w tym znaczeniu, że istnienie tej spółki i zużycie przez nią energii pozwalały skarżącej na ograniczanie kosztów. W tym względzie z decyzji RAE nr 798/2011, uwzględnionej przez sąd arbitrażowy zgodnie z warunkami określonymi przez strony we wspomnianej klauzuli, wynika, że zużycie energii przez spółkę Metlen uzasadniało budowę i opłacalną eksploatację modułu wytwarzania energii elektrycznej o mocy 300 MW, biorąc pod uwagę łącznie wielkość i wysoki współczynnika obciążenia spółki Metlen oraz fakt, że istnienie konsumenta wielkości tej spółki wywierało decydujący wpływ zarówno na „business plan” skarżącej, jak i na cały grecki rynek energii elektrycznej. Ponadto w zakresie, w jakim spółka Metlen miała stałe zużycie energii, skarżąca, w ramach obliczania godzin niskiej taryfikacji, mogła uniknąć kosztów ze względu na wielkość zużycia spółki Metlen, w braku którego skarżąca byłaby zobowiązana do wyłączenia jednostki bazowej. W związku z tym w interesie gospodarczym rozważnego prywatnego podmiotu gospodarczego leżało jak najszybsze rozstrzygnięcie sporu (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 16 marca 2016 r., Frucona Košice/Komisja,T‑103/14, EU:T:2016:152, pkt 280).
Tak więc w świetle powyższych rozważań, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 108 powyżej, należy stwierdzić, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu sugerującego, iż Komisja powinna była powziąć wątpliwości co do odwołania się do arbitrażu przez ostrożny i staranny w zwykle przyjętym stopniu podmiot prywatny znajdujący się w takiej samej sytuacji jak ona, a mianowicie podmiot zobowiązany przez krajowy organ ochrony konkurencji do kontynuowania dostaw energii elektrycznej na rzecz swojego największego odbiorcy, nawet gdyby ten ostatni zaprzestał płacenia swoich rachunków i skumulował znaczne zadłużenie w szczególnie niestabilnym krajowym otoczeniu gospodarczym.
W trzeciej kolejności, co się tyczy spoczywającego na Komisji obowiązku dokonania złożonych ocen ekonomicznych i technicznych w celu ustalenia istnienia korzyści w rozumieniu art. 107 TFUE, na który powołuje się skarżąca w uwagach złożonych w następstwie przekazania sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania, należy stwierdzić, że argument skarżącej, zgodnie z którym Komisja była zobowiązana do dalszego zbadania tego, co oznacza wyrażenie „koszty [skarżącej]”, sprowadza się do zobowiązania Komisji do oceny taryfy opłat, która została ostatecznie ustalona przez sąd arbitrażowy, co zostało wyraźnie oddalone w wyroku wydanym w postępowaniu odwoławczym. Tak więc ewentualna korzyść powinna być badana nie w odniesieniu do konkretnej taryfy opłat ustalonej w orzeczeniu sądu arbitrażowego, lecz w odniesieniu do warunków ustalania cen określonych w klauzuli arbitrażowej, którą sąd arbitrażowy powinien wziąć pod uwagę.
Tymczasem zważywszy, że Komisja jest zobowiązana porównać zachowanie skarżącej z zachowaniem hipotetycznego podmiotu prywatnego, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 69 powyżej, badanie kryterium inwestora prywatnego nie oznacza, że Komisja jest zobowiązana udowodnić, iż prywatny podmiot gospodarczy podjąłby dokładnie taką samą decyzję jak dany podmiot publiczny, lecz oznacza, że jego decyzja jest rozsądna w warunkach gospodarki rynkowej w świetle okoliczności, w jakich została podjęta.
W związku z tym żaden argument podniesiony przez skarżącą nie może pozbawić wiarygodności oceny elementów kontekstu, jakie przyjęła Komisja w drugiej spornej decyzji w ramach oceny kryterium podmiotu prywatnego. Skarżąca nie wykazała zatem, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 108 powyżej, że Komisja powinna była powziąć wątpliwości, badając zgodność z rynkiem wewnętrznym decyzji skarżącej o zawarciu klauzuli arbitrażowej.
W świetle całości powyższych rozważań zarzut szósty w sprawie T‑740/17 należy oddalić w całości.
C. W przedmiocie zarzutu piątego w sprawie T‑740/17, dotyczącego naruszenia prawa w ramach interpretacji i zastosowaniu art. 107 i 108 TFUE w odniesieniu do oceny, zgodnie z którą Komisja nie była zobowiązana do dokonania złożonych ocen ekonomicznych, oraz oczywistego błędu w ocenie okoliczności faktycznych ze względu na to, że Komisja nie zbadała kwestii mających decydujące znaczenie dla stwierdzenia istnienia pomocy państwa lub jej braku
Z pkt 118 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym wynika, że Trybunał oddalił części pierwszą i drugą zarzutu piątego w zakresie, w jakim w ramach tego zarzutu skarżąca zarzuca Komisji, że ta nie zbadała taryfy opłat ustalonej w orzeczeniu sądu arbitrażowego, ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy Komisja nie była zobowiązana do przeanalizowania treści tego orzeczenia w celu sprawdzenia, czy decyzja skarżącej o zawarciu klauzuli arbitrażowej przysporzyła spółce Metlen korzyści w rozumieniu art. 107 TFUE.
Strony nie zgadzają się co do konsekwencji, jakie należy wyciągnąć z wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym w odniesieniu do niniejszego zarzutu.
1.
W przedmiocie zakresu przekazania sprawy T‑740/17 do ponownego rozpoznania przez Sąd w odniesieniu do zarzutu piątego
W uwagach złożonych w następstwie przekazania sprawy T‑740/17 do ponownego rozpoznania przez Sąd Komisja podnosi, że Trybunał popełnił błąd, stwierdzając w pkt 121 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym, iż Sąd nie zbadał „pozostałych części […] zarzutu piątego”, ponieważ zarzut ten składa się jedynie z dwóch części, które zostały ostatecznie oddalone przez Trybunał w pkt 120. Błąd ten wynika zdaniem Komisji z faktu, że w pkt 118 pierwotnego wyroku Sąd uznał, iż „należy zbadać łącznie zarzuty od trzeciego do piątego” w celu ustalenia, czy orzeczenie sądu arbitrażowego przyznało pomoc państwa. Komisja podkreśla, że w pkt 109 pierwotnego wyroku Sąd uznał również, iż zarzut piąty składa się tylko z dwóch części.
Natomiast skarżąca podnosi w istocie, że Trybunał oddalił argumenty przedstawione w pkt 133–143 skargi, w których twierdziła ona, że Komisja była zobowiązana do sprawdzenia, czy taryfa opłat za energię elektryczną ustalona przez sąd arbitrażowy była zgodna z warunkami rynkowymi, oraz do zastąpienia oceny tego sądu w celu dokonania oceny, czy pomoc państwa została przyznana. Zdaniem skarżącej Sąd musi jeszcze wypowiedzieć się w przedmiocie pozostałych części zarzutu piątego, a mianowicie: części trzeciej, dotyczącej naruszenia prawa w ramach interpretacji i zastosowania art. 107 i 108 TFUE w odniesieniu do oceny, zgodnie z którą Komisja nie była zobowiązana do dokonania złożonych ocen ekonomicznych, oraz oczywistego błędu w ocenie w odniesieniu do dokonanej przez Komisję oceny, zgodnie z którą niniejszy przypadek należy do szczególnej kategorii spraw, która nie podlega kontroli pomocy państwa; części czwartej, dotyczącej naruszenia obowiązku zbadania obowiązujących ram regulacyjnych, organizacji i funkcjonowania rynku, znaczenia specyfiki zużycia energii przez spółkę Metlen i składników jej kosztów, a także metody określenia tych kosztów; części piątej, dotyczącej naruszenia prawa i oczywistego błędu w ocenie ze względu na to, że Komisja nie zbadała błędów popełnionych przy kalkulacji taryfy wynoszącej 36,6 EUR/MWh, oraz części szóstej, dotyczącej naruszenia prawa i oczywistego błędu w ocenie ze względu na to, że Komisja uznała, iż ceny energii elektrycznej w innych państwach miały pierwszorzędne znaczenie. Skarżąca wyjaśnia, że zarzut ten składa się w rzeczywistości z sześciu części, z których tylko dwie pierwsze zostały oddalone przez Trybunał.
Z treści skargi wynika, że zarzut piąty jest formalnie podzielony na dwie „części”. Każda z nich dzieli się na trzy „człony”, których tytuły odpowiadają tytułom sześciu części wskazanych przez skarżącą w jej uwagach złożonych w następstwie przekazania sprawy T‑740/17 do ponownego rozpoznania przez Sąd.
Niezależnie jednak od kwestii, w jaki sposób argumenty przytoczone na poparcie zarzutu piątego zostały przedstawione w skardze, w świetle wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym należy uznać, że Trybunał oddalił ten zarzut w jego dwóch pierwszych częściach, w których skarżąca zarzuciła zasadniczo Komisji naruszenie art. 107 i 108 TFUE, ponieważ w drugiej spornej decyzji, przed wykluczeniem istnienia korzyści, nie zbadała ona spornej taryfy opłat wynikającej z orzeczenia sądu arbitrażowego i ograniczyła się do sprawdzenia, czy w normalnych warunkach rynkowych prywatny podmiot gospodarczy zawarłby w tych samych okolicznościach klauzulę arbitrażową na tych samych warunkach.
Sąd powinien zatem zbadać jedynie argumenty przedstawione na poparcie zarzutu piątego, niezwiązane z kwestią, czy Komisja była zobowiązana do sprawdzenia, czy taryfa ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego była zgodna z warunkami rynkowymi, i mogła ograniczyć się do sprawdzenia, czy w normalnych warunkach rynkowych prywatny podmiot gospodarczy zawarłby w tych samych okolicznościach klauzulę arbitrażową na tych samych warunkach.
2.
W przedmiocie argumentów przedstawionych na poparcie zarzutu piątego w skardze
W dwóch pierwszych argumentach przedstawionych na poparcie zarzutu piątego skarżąca zarzuca zasadniczo Komisji naruszenie art. 107 i 108 TFUE, ponieważ w drugiej spornej decyzji, przed wykluczeniem istnienia korzyści, nie zbadała ona spornej taryfy opłat wynikającej z orzeczenia sądu arbitrażowego i ograniczyła się do sprawdzenia, czy w normalnych warunkach rynkowych prywatny podmiot gospodarczy zawarłby w tych samych okolicznościach klauzulę arbitrażową na tych samych warunkach. Z pkt 118 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym wynika, że zadaniem Sądu nie jest badanie tych argumentów w ramach niniejszego wyroku.
W trzecim argumencie podniesionym na poparcie zarzutu piątego skarżąca kwestionuje przypis 23 do drugiej spornej decyzji, w którym Komisja uznała w kontekście analizy zastosowania kryterium inwestora prywatnego, że w sporach między przedsiębiorstwami publicznymi i prywatnymi nie jest ona zobowiązana do ponownego badania wszystkich kalkulacji za każdym razem, gdy przedsiębiorstwo publiczne przegrało sprawę przed sądem, a następnie złożyło skargę do Komisji. Otóż, jak utrzymuje Komisja, przypis ten znajduje się nie we wspomnianej decyzji, lecz w pierwszej spornej decyzji. W konsekwencji argument skarżącej jest bezskuteczny i należy go oddalić.
W czwartym argumencie podniesionym na poparcie zarzutu piątego skarżąca podnosi w istocie, że Komisja była zobowiązana do zbadania ceny ustalonej w orzeczeniu sądu arbitrażowego poprzez zbadanie funkcjonowania greckiego rynku energii elektrycznej, specyfiki zużycia energii przez spółkę Metlen i metod określania kosztów skarżącej. W świetle pkt 118 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym zadaniem Sądu nie jest zatem badanie tego argumentu w ramach niniejszego wyroku.
W piątym argumencie podniesionym na poparcie zarzutu piątego skarżąca podnosi w istocie, że Komisja była zobowiązana zbadać podnoszone błędy popełnione przy kalkulacji przez sąd arbitrażowy taryfy wynoszącej 36,6 EUR/MWh. W świetle pkt 118 wyroku wydanego w postępowaniu odwoławczym zadaniem Sądu nie jest zatem badanie tego argumentu w ramach niniejszego wyroku.
W ramach argumentu szóstego podniesionego na poparcie zarzutu piątego skarżąca podnosi, że Komisja naruszyła prawo i popełniła oczywisty błąd w ocenie w motywie 47 drugiej spornej decyzji, uznając, że ceny energii elektrycznej w innych państwach miały pierwszorzędne znaczenie dla oceny, czy spółka Metlen odniosła korzyść gospodarczą.
W motywie 47 drugiej spornej decyzji Komisja stwierdziła, chociaż nie jest do tego zobowiązana w niniejszej sprawie w ramach zastosowania kryterium inwestora prywatnego, że taryfa opłat ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego, a mianowicie 36,6 EUR/MWh, była wyższa od średniej taryfy za energię elektryczną stosowanej do przedsiębiorstw metalurgicznych w Europie, która w 2013 r. wynosiła 30,87 EUR.
Tak więc, wbrew temu, co twierdzi skarżąca, Komisja nie uznała, że ceny w innych państwach europejskich miały pierwszorzędne znaczenie dla oceny spornej taryfy opłat. Porównanie to jawi się jako „obiter dictum” w drugiej spornej decyzji, która sama wskazuje, że ceny energii elektrycznej w innych państwach nie mają znaczenia dla zastosowania kryterium inwestora prywatnego w niniejszej sprawie.
W związku z tym, ponieważ żaden argument podniesiony na poparcie zarzutu piątego w sprawie T‑740/17 nie został uwzględniony, zarzut ten należy oddalić w całości.
D. W przedmiocie zarzutu drugiego w sprawie T‑740/17, dotyczącego naruszenia art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589, prawa skarżącej do bycia wysłuchaną i Karty praw podstawowych
Skarżąca podnosi, że Komisja wydała drugą sporną decyzję bez przeprowadzenia „badania prima facie” przewidzianego w art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589 w odniesieniu do istnienia pomocy państwa niezgodnej z prawem. Jej zdaniem skarga z 2012 r. i druga skarga były przedmiotem badania przeprowadzonego przez Komisję w latach 2012–2014 na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 traktatu WE (Dz.U. 1999, L 83, s. 1), które obowiązywało wówczas przed wydaniem spornego pisma. Skarżąca wskazuje, że w decyzji tej Komisja postanowiła umorzyć postępowanie w sprawie wspomnianych skarg w oparciu o zupełnie inne podstawy.
Skarżąca twierdzi, że Komisja była zobowiązana do wywiązania się z obowiązków proceduralnych wynikających z cofnięcia spornego pisma, a w szczególności do ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie badania skarg do Komisji dotyczących pomocy państwa. W tym względzie skarżąca utrzymuje, że orzecznictwo, zgodnie z którym Komisja nie jest zobowiązana do wszczęcia postępowania w całości na nowo w przypadku stwierdzenia nieważności aktu przez sąd, nie znajduje zastosowania w przypadku cofnięcia aktu, które wynika z inicjatywy podjętej przez Komisję i które musi spełniać określone warunki.
Tak więc zakres obowiązku ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie badania skarg do Komisji dotyczących pomocy państwa w przypadku cofnięcia decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie tych skarg nie powinien być ograniczony do momentu, w którym doszło do naruszenia prawa leżącego u podstaw cofnięcia, lecz powinien sięgać okresu wcześniejszego, tak aby zapewnić poszanowanie prawa pomocy państwa i zagwarantować zainteresowanym, że późniejsze orzeczenie sądu w tej kwestii jest ostateczne. Ocena ta powinna być dokonywana indywidualnie dla każdego przypadku i powinna uwzględniać odstęp czasowy między cofniętym aktem a nowym przyjętym aktem, w szczególności ze względu na nowe informacje, które mogą zostać przekazane Komisji.
Ponadto Komisja jest również zobowiązana do ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie badania skarg do Komisji dotyczących pomocy państwa w przypadku zmiany mających zastosowanie ram prawnych. I tak, art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589 przyznaje składającemu skargę do Komisji prawo do bycia wysłuchanym w przypadkach, w których Komisja poinformuje go o odrzuceniu skargi. Prawo to powinno być wykonywane w sposób mogący wpływać na decyzję organu publicznego, a adresat decyzji powinien mieć możliwość skutecznego zajęcia stanowiska. Jednakże druga sporna decyzja została wydana z całkowitym pominięciem tego prawa, ponieważ odrzucono w niej skargę z 2012 r. i drugą skargę bez umożliwienia skarżącej wyrażenia opinii na temat specyfiki arbitrażu i kwestii, czy mógł on skutkować pomocą państwa. Ponadto skarżąca uważa, że jest oczywiste, iż wynik sprawy mógłby być inny, gdyby została ona prawidłowo wysłuchana. Twierdzi ona zatem, że nie wzywając składającej skargę do Komisji do zajęcia stanowiska w przedmiocie powodów, na podstawie których Komisja zamierzała odrzucić złożoną do niej skargę, instytucja ta w sposób oczywisty uchybiła ciążącemu na niej obowiązkowi dokładnego zbadania tych skarg.
Ponadto nieprzestrzeganie prawa do bycia wysłuchanym stanowi również naruszenie art. 41 ust. 2 lit. a) Karty praw podstawowych.
Komisja kwestionuje argumentację skarżącej.
Na wstępie należy zauważyć, że argumentacja skarżącej jest ewidentnie wewnętrznie sprzeczna w zakresie, w jakim podnosi ona w ramach niniejszego zarzutu, że drugą sporną decyzję należy uznać za ważną ze względu, po pierwsze, na domniemanie zgodności z prawem aktów Unii, a po drugie, na usunięcie spornego pisma z porządku prawnego Unii, podczas gdy we wszystkich pismach procesowych dotyczących niniejszego sporu kwestionowała ona uprawnienie Komisji do cofnięcia i zastąpienia wcześniejszych aktów, a w szczególności spornego pisma, ponieważ miało ono opierać się na innych podstawach.
Ponadto kwestionowanie przez skarżącą faktu, że Komisja nie wszczęła całkowicie na nowo wstępnego etapu badania, gdy postanowiła wycofać wcześniejsze akty odrzucające skargi do Komisji, również jest wewnętrznie sprzeczne. W każdym wypadku z orzecznictwa wynika, że Komisja nie miała prawa podjąć ponownie postępowania na poprzednim etapie (zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r., Athinaïki Techniki/Komisja,C‑362/09 P, EU:C:2010:783, pkt 70).
Ten argument skarżącej nie znajduje również oparcia w wyroku z dnia 6 lipca 2017 r., SNCM/Komisja (T‑1/15, niepublikowanym, EU:T:2017:470), do którego odwołuje się skarżąca, a w którym Sąd uznał, że Komisja może być zobowiązana, w zależności od okoliczności sprawy, do uwzględnienia okoliczności zaistniałych po wydaniu zastąpionej decyzji w następstwie stwierdzenia przez Sąd nieważności pierwszej decyzji, na podstawie obowiązków wynikających z art. 266 TFUE, w celu dokonania oceny konieczności ponownego wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego (wyrok z dnia 6 lipca 2017 r., SNCM/Komisja, T‑1/15, niepublikowany, EU:T:2017:470, pkt 70). Sprawę, w której zapadł ten wyrok, należy bowiem odróżnić od niniejszej sprawy, ponieważ, po pierwsze, sąd Unii nie wypowiedział się w przedmiocie zgodności z prawem rozumowania Komisji w spornym piśmie, po drugie, istnieją różnice między badaniem wstępnym a formalnym postępowaniem wyjaśniającym, które jest obwarowane elementami zawartymi w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, a po trzecie, skarżąca w żaden sposób nie wykazała, dlaczego Komisja, gdyby miała ponownie podjąć etap badania wstępnego, przyjęłaby odmienne stanowisko.
W związku z tym argument skarżącej, zgodnie z którym upływ czasu pomiędzy wydaniem spornego pisma a wydaniem drugiej spornej decyzji zobowiązywał Komisję do zbadania, czy w odniesieniu do kwestionowanego środka dostępne były nowe informacje, jest hipotetyczny i nie można go uwzględnić. Skarżąca nie przedstawia bowiem żadnego nowego dowodu, późniejszego w stosunku do spornego pisma, który Komisja byłaby zobowiązana uwzględnić w ramach kwestionowania taryfy opłat ustalonej w orzeczeniu sądu arbitrażowego.
Wynika z tego, że argument skarżącej, zgodnie z którym Komisja była zobowiązana do całkowitego wszczęcia postępowania na nowo przed wydaniem drugiej spornej decyzji, należy oddalić.
Ponadto, co się tyczy domniemanej zmiany mających zastosowanie ram prawnych, należy stwierdzić, że art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589 ustanawia prawo każdej zainteresowanej strony do złożenia skargi do Komisji w celu poinformowania tej instytucji o wszelkiej domniemanej pomocy niezgodnej z prawem lub wszelkiej domniemanej pomocy świadczonej niezgodnie z przeznaczeniem. W tym celu zainteresowana strona musi wypełnić formularz w należytej formie. Jeżeli Komisja uważa, że okoliczności faktyczne i prawne przedstawione przez zainteresowaną stronę nie stanowią wystarczającej podstawy, by wykazać – na podstawie badania prima facie – istnienie pomocy niezgodnej z prawem lub pomocy świadczonej niezgodnie z przeznaczeniem, informuje o tym zainteresowaną stronę i wzywa ją do przekazania uwag w wyznaczonym terminie, który zwykle nie przekracza jednego miesiąca. Ponadto Komisja przesyła składającemu skargę kopię decyzji w danej sprawie dotyczącej przedmiotu jego skargi.
Zgodnie z pierwotną wersją rozporządzenia nr 659/1999 Komisja mogła ograniczyć się do poinformowania zainteresowanej strony o tym, że przekazane informacje były niewystarczające do przyjęcia opinii w sprawie. Była ona ponadto zobowiązana do przesłania zainteresowanej stronie swojej decyzji, jeżeli decyzja ta została podjęta w sprawie dotyczącej przedmiotu dostarczonej informacji (wyrok z dnia 14 maja 2019 r., Marinvest i Porting/Komisja, T‑728/17, niepublikowany, EU:T:2019:325, pkt 39).
W świetle przepisów rozporządzenia 2015/1589 należy stwierdzić, że w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego ewentualne wszczęcie formalnego postępowania wyjaśniającego prawa zainteresowanych stron zmieniły się w dwóch aspektach. Po pierwsze, informacje, które przekazują one Komisji w ujednoliconym formacie, są obecnie klasyfikowane jako skarga do Komisji. Po drugie, zainteresowane strony są zobowiązane do przedstawienia uwag, jeżeli po przeprowadzeniu badania prima facie Komisja poinformuje je, że zamierza odrzucić skargę (wyrok z dnia 14 maja 2019 r., Marinvest i Porting/Komisja, T‑728/17, niepublikowany, EU:T:2019:325, pkt 40).
O ile zmiana ta pozwala zainteresowanym stronom na pełniejsze i bardziej szczegółowe przedstawienie ich stanowiska w przypadku ewentualnego odrzucenia skargi do Komisji poprzez ustanowienie pewnej formy dialogu między nimi a Komisją, o tyle nie skutkuje ona jednak fundamentalnym przekształceniem charakteru postępowania w stosunku do zainteresowanych stron (wyrok z dnia 14 maja 2019 r., Marinvest i Porting/Komisja, T‑728/17, niepublikowany, EU:T:2019:325, pkt 41). Ponadto skarżąca nie kwestionuje tego, że zasadnicza treść art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589 miała zastosowanie od 2013 r., ale wyjaśnia, że nie oznacza to, iż Komisja ten artykuł stosowała.
Jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem postępowanie w sprawie kontroli pomocy państwa przewidziane w art. 108 TFUE jest postępowaniem wszczynanym jedynie wobec państwa członkowskiego odpowiedzialnego za przyznanie pomocy. Wyłącznie zainteresowane państwo członkowskie jako adresat przyszłej decyzji Komisji może więc powoływać się na rzeczywiste prawo do obrony (zob. wyrok z dnia 29 września 2021 r., Ryanair i in./Komisja, T‑448/18, niepublikowany, EU:T:2021:626, pkt 100 i przytoczone tam orzecznictwo).
W ramach postępowania w sprawie kontroli pomocy państwa przewidzianego w art. 108 TFUE wstępne badanie pomocy ustanowione w ust. 3 tego artykułu ma na celu umożliwienie Komisji sformułowania pierwszej opinii na temat częściowej lub całkowitej zgodności danej pomocy z rynkiem wewnętrznym. Należy je zatem odróżnić od formalnego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w ust. 2 tego artykułu. Tylko w ramach tej drugiej fazy, która ma umożliwić Komisji uzyskanie kompletnych informacji o całości danych w sprawie, traktat FUE nakłada na Komisję obowiązek wezwania zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (zob. wyrok z dnia 19 października 2022 r., Ighoga Region 10 i in./Komisja, T‑582/20, niepublikowany, EU:T:2022:648, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
W orzecznictwie wyjaśniono również, że celem Karty praw podstawowych nie jest zmiana charakteru kontroli pomocy państwa ustanowionej w traktacie FUE lub przyznanie osobom trzecim uprawnienia kontrolnego, jakiego nie przewiduje art. 108 TFUE (zob. wyrok z dnia 29 września 2021 r., Ryanair i in./Komisja, T‑448/18, niepublikowany, EU:T:2021:626, pkt 108 i przytoczone tam orzecznictwo). Wynika z tego, że argumentację skarżącej dotyczącą prawa adresata decyzji do bycia wysłuchanym, wynikającą z innych dziedzin prawa Unii, należy oddalić.
W każdym razie, nawet przy założeniu, że skarżąca może powoływać się na prawo do bycia wysłuchaną w ramach postępowania w sprawie wydania drugiej spornej decyzji, należy przypomnieć, że w przypadku wystąpienia nieprawidłowości mającej wpływ na prawo do obrony, którego integralną częścią jest prawo do bycia wysłuchanym, do sądu Unii należy zbadanie, czy w świetle szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych danego przypadku rozpatrywane postępowanie mogłoby doprowadzić do odmiennego rezultatu, o ile skarżący mógłby lepiej zapewnić obronę wspomnianych praw w braku tej nieprawidłowości (zob. podobnie wyrok z dnia 7 września 2022 r., DD/FRA, T‑470/20, niepublikowany, EU:T:2022:511, pkt 141 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie ciężar dowodu możliwego wpływu uchybienia spoczywa na skarżącym (zob. podobnie wyrok z dnia 4 września 2009 r., Włochy/Komisja,T‑211/05, EU:T:2009:304, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
Tymczasem w niniejszej sprawie pismem z dnia 6 maja 2014 r. Komisja poinformowała skarżącą o wstępnej negatywnej ocenie drugiej skargi i wezwała ją do przedstawienia uwag. Ponadto w skardze w sprawie T‑352/15 skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności pierwszej spornej decyzji, której uzasadnienie było zasadniczo identyczne z uzasadnieniem drugiej spornej decyzji, w związku z czym w chwili wydania tej ostatniej decyzji Komisja dysponowała wszystkimi informacjami, które zdaniem skarżącej powinny były skłonić ją do wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego.
W tych okolicznościach należy uznać, że skarżąca nie wykazała, w jaki sposób możliwość przedstawienia nowych uwag mogła dostarczyć Komisji wyjaśnień przed wydaniem drugiej spornej decyzji, i że wyjaśnienie to mogłoby doprowadzić do odmiennego rezultatu.
Należy zatem oddalić argument skarżącej dotyczący naruszenia prawa do bycia wysłuchanym ze względu, po pierwsze, na zmianę mającej zastosowanie normy prawnej, a po drugie, na wydanie nowej decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie złożonej przez nią skargi do Komisji.
Zarzut drugi w sprawie T‑740/17 należy zatem oddalić.
E. W przedmiocie zarzutu siódmego w sprawie T‑740/17, dotyczącego naruszenia prawa w ramach interpretacji i zastosowania art. 107 ust. 1 TFUE, niewystarczającego uzasadnienia i błędu w ocenie okoliczności faktycznych z uwagi na to, że Komisja nie nadała dalszego biegu skardze z 2012 r. na podstawie art. 108 ust. 2 TFUE, opierając swoją ocenę na fakcie, że skarga ta „stała się bezprzedmiotowa” w następstwie wydania orzeczenia sądu arbitrażowego
Skarżąca kwestionuje decyzję Komisji o nienadawaniu dalszego biegu skardze z 2012 r. w zakresie, w jakim decyzja RAE nr 346/2012 ma ustanawiać pomoc państwa. Zdaniem skarżącej w decyzji tej została ona zobowiązana do stosowania cen, które nie pokrywały w pełni kosztów, jakie ponosiła ona w związku z dostawami energii elektrycznej spółce Metlen.
W pierwszej kolejności skarżąca podnosi, że umorzenie postępowania w sprawie skargi z 2012 r. było obarczone brakiem uzasadnienia.
Ponadto na etapie repliki skarżąca kwestionuje to, co uważa za uzasadnienie ex post – twierdzenie Komisji zawarte w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym skarga z 2012 r. nie miała „odrębnego” przedmiotu i „nie była objęta oceną Komisji dotyczącą [drugiej skargi]”.
W drugiej kolejności skarżąca podnosi, po pierwsze, że w istocie decyzję RAE nr 346/2012 należy oceniać jako decyzję ustanawiającą niezgodną z prawem pomoc państwa. Utrzymuje ona, że skarga z 2012 r. nie dotyczyła wyłącznie taryfy opłat ustanowionej w tej decyzji, ponieważ skoro RAE nie przedstawiło żadnego wyjaśnienia co do kalkulacji ustalonej taryfy opłat, oznacza to, że niezależnie od okoliczności, czy cena ta była uczciwa lub zgodna z prawem, charakter i zakres prawny rzeczonej decyzji nie ograniczały się do tymczasowego ustalenia wspomnianej ceny. Skarżąca podkreśla, że w decyzji tej RAE ostatecznie zaakceptowało jednak argumenty spółki Metlen, zgodnie z którymi jej taryfa opłat powinna być obliczana na podstawie kosztów zmiennych energii elektrycznej wytwarzanej przez najbardziej rentowną jednostkę produkcji energii elektrycznej zasilaną węglem brunatnym. Zdaniem skarżącej, mimo że rozpatrywana decyzja dotyczy środków tymczasowych, tego rodzaju decyzja ma, zgodnie z wyżej wskazanym uzasadnieniem, charakter ostatecznego quasi-regulacyjnego aktu RAE, ponieważ taka decyzja nie uwzględnia żadnego innego elementu w odniesieniu do metody kalkulacji ceny energii elektrycznej, którą ten organ zastosował. Skarżąca wskazuje, że rozpatrywana decyzja opiera się na trzech błędnych ustaleniach, które zostały już podkreślone we wspomnianej skardze do Komisji, w której wyjaśniła przede wszystkim, że w żadnym wypadku nie jest zobowiązana do dostaw po cenie, która pokrywałaby jedynie jej koszty zmienne, następnie, że jest zobowiązana do odzyskania wszystkich swoich kosztów, w szczególności kosztów stałych, kosztów zmiennych i kosztów kapitałowych, i wreszcie, że „teoria najniższych kosztów zmiennych” opiera się na błędnej analizie ekonomicznej. Skarżąca wyjaśnia, że zgodnie z tą teorią, którą kwestionuje, powinna ona uwzględnić oszczędności, z których miała odnieść korzyść ze względu na fakt, że zapotrzebowanie spółki Metlen na energię elektryczną było ciągłe. Podkreśla ona, że wspomniana teoria opiera się na błędnym domniemaniu, iż skarżąca była zobowiązana do zaprzestania eksploatacji „marginalnej” jednostki produkcji energii elektrycznej zasilanej węglem brunatnym, gdyby zaprzestano dostaw spółce Metlen.
Po drugie, skarżąca utrzymuje, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie, uznając, iż decyzja RAE nr 346/2012 została zastąpiona z mocą wsteczną orzeczeniem sądu arbitrażowego. Nawet gdyby sąd arbitrażowy nie był prawnie związany tą decyzją, to w rzeczywistości zastosowałby się do jej uzasadnienia. Skarżąca uważa zatem, że Komisja powinna była powziąć poważne wątpliwości co do charakteru i zgodności uzasadnienia omawianej decyzji z art. 107 ust. 1 TFUE, a zatem powinna była wszcząć postępowanie przewidziane w art. 108 ust. 2 TFUE.
Komisja kwestionuje argumentację skarżącej.
Na wstępie należy zauważyć, że w motywie 12 drugiej spornej decyzji Komisja stwierdziła, iż skarga z 2012 r., w której skarżąca zakwestionowała taryfę opłat ustaloną tymczasowo w decyzji RAE nr 346/2012, stała się bezprzedmiotowa, ponieważ taryfa opłat ustalona w orzeczeniu sądu arbitrażowego zastąpiła z mocą wsteczną taryfę tymczasową.
Podobnie z decyzji RAE nr 346/2012 jasno wynika, że organ ten ustalił jedynie tymczasową taryfę za dostawę energii elektrycznej między obiema stronami klauzuli arbitrażowej. W pkt 3 sentencji wspomnianej decyzji wyjaśniono bowiem wyraźnie, że ustalona taryfa opłat będzie stosowana albo do czasu wydania przez RAE decyzji w przedmiocie skargi spółki Metlen, albo do czasu wydania orzeczenia sądu arbitrażowego, bądź wcześniej, w przypadku gdyby negocjacje między tymi stronami okazały się owocne, oraz że w każdym razie energia elektryczna, którą skarżąca dostarczy spółce Metlen po wskazanej cenie, będzie następnie przedmiotem ostatecznego rozliczenia. Podobnie we wspomnianym orzeczeniu wyjaśniono, że ustalona w nim taryfa opłat zastępuje taryfę tymczasową z mocą wsteczną, ponieważ była ona stosowana od dnia 1 lipca 2010 r. Ponadto skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na poparcie swojego twierdzenia, że interpretacja wynikająca z tej decyzji ma charakter regulacyjny, a zatem znajduje zastosowanie wykraczające poza jej konflikt ze spółką Metlen, w związku z czym konieczne jest dokonanie oceny, czy decyzja ta mogła wprowadzić niezgodny z prawem system pomocy państwa. Jak bowiem podnosi Komisja, „dowody” przedstawione przez skarżącą stanowią po prostu odesłania do jej twierdzeń zawartych w skardze z 2012 r. i w żadnym wypadku nie dotyczą dowodu na ogólne zastosowania rozpatrywanej decyzji.
W związku z tym Komisja mogła zasadnie uznać, że skarga z 2012 r. stała się bezprzedmiotowa w następstwie wydania orzeczenia sądu arbitrażowego, a w szczególności w chwili wydania drugiej spornej decyzji. Zarzut siódmy w sprawie T‑740/17 należy zatem oddalić.
F. W przedmiocie zarzutu pierwszego w sprawie T‑740/17, dotyczącego naruszenia prawa w ramach interpretacji wyroku z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409)
Skarżąca podnosi zasadniczo, że Komisja błędnie zinterpretowała warunki ustanowione przez Trybunał w wyroku z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409), w odniesieniu do kwestii zastąpienia spornego pisma i pierwszej spornej decyzji.
Ze swej strony Komisja wniosła do Sądu o stwierdzenie, na podstawie art. 130 regulaminu postępowania, że skargi w sprawach T‑639/14 RENV II i T‑352/15 RENV stały się bezprzedmiotowe i że należy umorzyć postępowanie.
W tym względzie w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w spornym piśmie, pierwszej spornej decyzji i drugiej spornej decyzji Komisja chciała zakończyć wstępne postępowanie wyjaśniające na podstawie art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589 zarówno w odniesieniu do skargi z 2012 r., jak i w odniesieniu do drugiej skargi, ponieważ wszczęte dochodzenie nie pozwoliło na stwierdzenie istnienia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 TFUE, w związku z czym Komisja odmówiła wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego.
Choć jest oczywiste, że sporne pismo nie spełnia wymogów określonych w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 659/1999, które miało zastosowanie w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych, to nieprawidłowość formalna dotycząca kompetencji autora aktu została skorygowana dwoma późniejszymi aktami.
W drugiej kolejności należy przypomnieć, że każdej instytucji, która stwierdza, że jeden z jej aktów jest niezgodny z prawem, przyznano w orzecznictwie uprawnienie do cofnięcia tego aktu w rozsądnym terminie ze skutkiem wstecznym, lecz w granicach wyznaczonych przez zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań beneficjenta aktu, który mógł polegać na jego zgodności z prawem (zob. podobnie wyroki: z dnia 3 marca 1982 r., Alpha Steel/Komisja,14/81, EU:C:1982:76, pkt 10; z dnia 17 kwietnia 1997 r., de Compte/Parlament,C‑90/95 P, EU:C:1997:198, pkt 35).
Jednakże możliwość cofnięcia z mocą wsteczną decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie skargi do Komisji dotyczącej domniemanej pomocy państwa nie jest bezwzględna. Gdyby bowiem Komisja miała nieograniczone prawo do cofnięcia takiej decyzji, wystarczyłoby, aby umorzyła postępowanie w sprawie skargi złożonej do niej przez zainteresowaną stronę, a następnie, po wniesieniu skargi przez tę stronę, cofnęła decyzję o umorzeniu postępowania, aby następnie wznowić etap badania wstępnego i powtarzać tę operację tyle razy, ile jest to konieczne w celu uniknięcia jakiejkolwiek kontroli sądowej jej działań (wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r., Athinaïki Techniki/Komisja,C‑362/09 P, EU:C:2010:783, pkt 68).
Ponadto z orzecznictwa wynika, że za takie cofnięcie nie można uznać wydania decyzji wyłącznie potwierdzającej, gdyż stanowiłoby to przeszkodę w skutecznym skorzystaniu ze środka prawnego przed sądem (zob. podobnie wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r., Athinaïki Techniki/Komisja,C‑362/09 P, EU:C:2010:783, pkt 70). Akt uznaje się za wyłącznie potwierdzający akt poprzedni, gdy nie zawiera on w stosunku do tego poprzedniego aktu żadnego nowego elementu. Inna sytuacja ma miejsce wyłącznie wtedy, gdy Komisja zastępuje decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiocie złożonej do niej skargi w celu usunięcia niezgodności z prawem, jaką decyzja ta jest obarczona, wskazując przy tym charakter niezgodności z prawem powodującej wadliwość tej decyzji (wyrok z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja,C‑228/16 P, EU:C:2017:409, pkt 33, 40).
W niniejszej sprawie, jak wynika z pkt 30 wyroku z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409), spornym pismem Komisja umorzyła sprawę, postanawiając tym samym zakończyć wstępne postępowanie wyjaśniające uruchomione skargą z 2012 r., oraz stwierdziła, że wszczęte dochodzenie nie pozwoliło stwierdzić istnienia pomocy w rozumieniu art. 107 TFUE, i w związku z tym odmówiła wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE. Tak więc Komisja zajęła ostateczne stanowisko w przedmiocie wniosku skarżącej zmierzającego do stwierdzenia naruszenia wspomnianych artykułów. Poza tym, ponieważ wspomniane pismo uniemożliwiło skarżącej przedstawienie uwag w ramach formalnego postępowania wyjaśniającego, wywołało ono wiążące skutki prawne mogące naruszać interesy skarżącej.
Ponadto Trybunał uznał, że pierwsza sporna decyzja była „wyłącznie potwierdzająca” sporne pismo i nie może być traktowana jako cofnięcie tego pisma. Byłoby inaczej, gdyby poprzez wydanie tej decyzji Komisja zamierzała wycofać sporne pismo w celu usunięcia niezgodności z prawem, jaką było obarczone to pismo, czego wspomniana decyzja w żaden sposób nie precyzowała (zob. podobnie wyrok z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja,C‑228/16 P, EU:C:2017:409, pkt 40, 41).
Po pierwsze bowiem, po wniesieniu przez skarżącą pierwszej skargi na sporne pismo Komisja wydała pierwszą sporną decyzję z własnej inicjatywy. Jednakże wspomniana decyzja cofa to pismo, nie wskazując powodów, dla których cofnięcie to było konieczne.
Po drugie, ponieważ rozwiązanie to nie było zgodne z wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409), Komisja wydała następnie drugą sporną decyzję, która w odróżnieniu od pierwszej spornej decyzji precyzuje niezgodność z prawem, jaką akty, które zamierzała zastąpić, były obarczone. W związku z tym w drugiej spornej decyzji Komisja nie tylko cofnęła sporne pismo i pierwszą sporną decyzję, ale też wyjaśniła w motywie 51 niezgodność z prawem, którą zamierzała skorygować.
Wynika z tego, że wbrew temu, co twierdzi skarżąca, druga sporna decyzja cofnęła i zastąpiła sporne pismo i pierwszą sporną decyzję zgodnie z wymogami ustanowionymi w wyroku z dnia 31 maja 2017 r., DEI/Komisja (C‑228/16 P, EU:C:2017:409).
W tych okolicznościach należy oddalić zarzut pierwszy w sprawie T‑740/17, a w konsekwencji – oddalić skargę w tej sprawie w całości.
W związku z tym trzeba stwierdzić, że należy umorzyć postępowanie w przedmiocie skarg w sprawach T‑639/14 RENV II i T‑352/15 RENV.
IV. W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 195 regulaminu postępowania w orzeczeniach Sądu wydanych po uchyleniu jego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sąd orzeka o kosztach postępowania przed Sądem oraz o kosztach postępowania przed Trybunałem.
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponadto z art. 137 regulaminu postępowania wynika, że w przypadku umorzenia postępowania Sąd rozstrzyga o kosztach według uznania.
Wreszcie zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania państwa członkowskie i instytucje interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty.
Ze względu na fakt, że skarżąca przegrała sprawę T‑740/17 RENV i że należy umorzyć postępowanie w sprawach T‑639/14 RENV II i T‑352/15 RENV, każda ze stron pokrywa własne koszty w sprawach T‑639/14, T‑639/14 RENV, T‑639/14 RENV II, T‑352/15, T‑352/15 RENV, T‑740/17 i T‑740/17 RENV oraz w sprawach C‑228/16 P, C‑701/21 P i C‑739/21 P.
Z powyższych względów
SĄD (szósta izba w składzie powiększonym)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga w sprawie T‑740/17 RENV zostaje oddalona.
2)
Postępowanie w przedmiocie skarg w sprawach T‑639/14 RENV II i T‑352/15 RENV zostaje umorzone.
3)
Każda ze stron pokrywa własne koszty w sprawach T‑639/14, T‑639/14 RENV, T‑639/14 RENV II, T‑352/15, T‑352/15 RENV, T‑740/17 i T‑740/17 RENV oraz w sprawach C‑228/16 P, C‑701/21 P i C‑739/21 P.
4)
Republika Federalna Niemiec pokrywa własne koszty.
Costeira
Kancheva
Öberg
Zilgalvis
Tichy-Fisslberger
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 12 listopada 2025 r.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: grecki.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło