T-653/24
WyrokTSUE2026-01-28CELEX: 62024TJ0653ECLI:EU:T:2026:48
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy francuska składka taryfowa od usług przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, której obliczenie nie zależy od ilości faktycznie zużytej energii, stanowi "inny podatek pośredni" od wyrobów akcyzowych w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118/WE, biorąc pod uwagę, że jest ona prawnie przerzucana na końcowego odbiorcę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że aby podatek został zakwalifikowany jako "inny podatek pośredni" od energii elektrycznej w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118/WE, musi istnieć bezpośredni i nierozerwalny związek między tym podatkiem a zużyciem energii elektrycznej. Samo istnienie ustawowego mechanizmu przerzucenia podatku na końcowego odbiorcę nie jest wystarczające, jeśli podatek jest obliczany niezależnie od ilości rzeczywiście zużytej energii. W przypadku składki taryfowej, zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku podatkowego jest zawarcie umowy o dostęp do sieci, a jej obliczenie opiera się na stałych składnikach opłat, niezależnych od faktycznego zużycia, co wyklucza istnienie wymaganego bezpośredniego i nierozerwalnego związku.Stan faktyczny
Accorinvest i Société générale, dwie francuskie spółki będące końcowymi odbiorcami energii elektrycznej, płaciły składkę taryfową z tytułu usług przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej. Spółki te zaskarżyły składkę, twierdząc, że stanowi ona "inny podatek pośredni od wyrobów akcyzowych" w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118/WE i jest niezgodna z zasadami opodatkowania. Składka ta jest ustalana na podstawie stałego składnika opłat za korzystanie z publicznych sieci elektroenergetycznych, zależnego od poziomu napięcia i mocy ustalonej w umowie o przyłączenie do sieci, a nie od ilości faktycznie zużytej energii elektrycznej.Rozstrzygnięcie
1) Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG, należy interpretować w ten sposób, że: istnienie ustawowego mechanizmu przerzucenia podatku na końcowego odbiorcę energii elektrycznej nie oznacza samo w sobie, że podatek ten, obliczany niezależnie od ilości rzeczywiście zużytej energii elektrycznej, pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku ze zużyciem energii elektrycznej i jest uznawany za „inny podatek pośredni” w rozumieniu tego przepisu.
2) Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118/WE należy interpretować w ten sposób, że: podatek należny z tytułu zawartych przez odbiorców lub ich dostawców umów o dostęp do sieci na dostawę energii elektrycznej, którego obliczenie nie zależy od ilości rzeczywiście zużytej energii elektrycznej, nie jest objęty zakresem pojęcia „innego podatku pośredniego” w rozumieniu tego przepisu.Pełny tekst orzeczenia
WYROK SĄDU (izba prejudycjalna)
z dnia 28 stycznia 2026 r. (
*1
)
Odesłanie prejudycjalne – Podatki – Podatek akcyzowy – Inne podatki pośrednie nakładane na wyroby akcyzowe – Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118/WE – Pojęcie „innego podatku pośredniego” – Składka taryfowa od usług przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej – Przerzucenie podatku na odbiorcę – Bezpośredni i nierozerwalny związek między podatkiem a zużyciem energii elektrycznej
W sprawie T‑653/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Conseil d’État (radę stanu, Francja) postanowieniem z dnia 29 listopada 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 grudnia 2024 r., w postępowaniu:
Accorinvest,
Société générale
przeciwko
Ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique,
SĄD (izba prejudycjalna),
w składzie podczas narady: S. Papasavvas, prezes, T. Pynnä (sprawozdawczyni), J. Laitenberger, G. Hesse i I. Dimitrakopoulos, sędziowie,
rzeczniczka generalna: M. Brkan,
sekretarz: L. Ramette, administrator,
uwzględniając przekazanie Sądowi przez Trybunał w dniu 18 grudnia 2024 r. wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 50b akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej,
uwzględniając dziedzinę, o której mowa w art. 50b akapit pierwszy lit. b) statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oraz niewystępowanie niezależnej kwestii dotyczącej wykładni w rozumieniu art. 50b akapit drugi statutu,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 12 września 2025 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
–
w imieniu Accorinvest oraz Société générale – S. Espasa Mattei oraz J.‑P. Renaudin, avocats,
–
w imieniu rządu francuskiego – P. Chansou oraz B. Travard, w charakterze pełnomocników,
–
w imieniu Komisji Europejskiej – M. Björkland oraz M. Herold, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzeczniczki generalnej na posiedzeniu w dniu 29 października 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG (Dz.U. 2009, L 9, s. 12).
Wniosek ten został złożony w ramach dwóch postępowań połączonych w postępowaniu głównym pomiędzy, po pierwsze, Accorinvest, i po drugie, Société générale a ministre de l’Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique (ministrem gospodarki, finansów i gospodarki przemysłowej i cyfrowej, Francja) w przedmiocie zgodności z prawem podatku, jaki został nałożony na te dwie spółki na podstawie przepisów francuskich z tytułu zawarcia umów o dostęp do sieci elektroenergetycznej.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2008/118 została uchylona dyrektywą Rady (UE) 2020/262 z dnia 19 grudnia 2019 r. ustanawiającą ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego (Dz.U. 2020, L 58, s. 4). Dyrektywa 2008/118 znajduje jednak zastosowanie ratione temporis do okoliczności faktycznych sporu w postępowaniu głównym.
Artykuł 1 dyrektywy 2008/118 stanowił:
„1. Niniejsza dyrektywa ustanawia ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego nakładanego bezpośrednio lub pośrednio na konsumpcję poniższych wyrobów, zwanych dalej »wyrobami akcyzowymi«:
a)
produkty energetyczne i energia elektryczna objęte dyrektywą [Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. 2003, L 283, s. 51)];
[…].
2. Dla szczególnych celów państwa członkowskie mogą nakładać na wyroby akcyzowe inne podatki pośrednie pod warunkiem, że podatki te są zgodne ze wspólnotowymi przepisami podatkowymi dotyczącymi podatku akcyzowego lub podatku od wartości dodanej w zakresie określenia podstawy opodatkowania, obliczania podatku, wymagalności i monitorowania podatku, z wyłączeniem przepisów dotyczących zwolnień.
3. Państwa członkowskie mogą nakładać podatki na:
[…]
b)
świadczenie usług, w tym związanych z wyrobami akcyzowymi, które to podatki nie mają charakteru podatków obrotowych.
[…]”.
Prawo krajowe
Artykuł 18 loi no 2004‑803, du 9 août 2004, relative au service public de l’électricité et du gaz et aux entreprises électriques et gazières (ustawy nr 2004‑803 z dnia 9 sierpnia 2004 r. w sprawie usług publicznych w zakresie dostaw energii elektrycznej i gazu oraz przedsiębiorstw energetycznych i gazowniczych, zwanej dalej „ustawą z dnia 9 sierpnia 2004 r.”) stanowi:
„I. Ustanawia się na rzecz Caisse nationale des industries électriques et gazières (krajowej kasy przemysłu energetycznego i gazowego) składkę taryfową od usług przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej […].
II. Składka ta jest należna:
1) w odniesieniu do energii elektrycznej:
a)
od operatorów publicznych sieci przesyłu i dystrybucji, którzy pobierają ją łącznie z opłatą za korzystanie z publicznych sieci przesyłowych i dystrybucyjnych, […] od odbiorców […], z którymi operatorzy ci zawarli umowę o przyłączenie do sieci;
b)
od dostawców energii elektrycznej, którzy pobierają ją od odbiorców razem z ceną sprzedaży […], w przypadku gdy dostawcy ci zawarli umowę o przyłączenie do sieci […] w celu dostarczania energii tym odbiorcom;
c)
od dostawców energii elektrycznej, którzy pobierają ją łącznie z należnościami z tytułu sprzedaży […];
[…].
III. Podstawę obliczania składki taryfowej stanowi:
1) w odniesieniu do energii elektrycznej:
–
składnik stały bez podatku opłaty za korzystanie z publicznych sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, jeżeli składka taryfowa jest należna na podstawie ust. II pkt 1 lit. a);
–
składnik stały bez podatku opłaty związanej z korzystaniem z sieci wliczonej w cenę sprzedaży energii elektrycznej, jeżeli składka taryfowa jest należna na podstawie ust. II pkt 1 lit. b);
–
składnik stały bez podatku opłaty związanej z korzystaniem z sieci wliczonej w ustalone taryfowo opłaty za sprzedaż energii elektrycznej, jeżeli składka taryfowa jest należna na podstawie ust. II pkt 1 lit. c) […]
[…].
IV. Składka taryfowa staje się należna, z tytułu umów zawartych przez osoby wymienione w ust. II w celu wykonania usług wymienionych w ust. I, w chwili otrzymania zaliczek lub ceny przez płatnika lub, w zależności od wyboru tego płatnika, w chwili obciążenia; w takim przypadku jest ona należna w każdym przypadku z chwilą otrzymania zaliczek lub ceny, jeżeli poprzedza ona obciążenie.
[…]
VII. Dekret zaopiniowany przez Conseil d’État (radę stanu) określa zasady stosowania niniejszego artykułu”.
Artykuł 1 décret no 2005‑123, du 14 février 2005, relatif à la contribution tarifaire sur les prestations de transport et de distribution d’électricité et de gaz naturel (dekretu nr 2005‑123 z dnia 14 lutego 2005 r. w sprawie opłaty za usługi przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej i gazu ziemnego, zwanego dalej „dekretem z dnia 14 lutego 2005 r.”), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 lipca 2017 r., stanowi:
„I. Składnik stały bez podatku opłaty za korzystanie z publicznych sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, o którym mowa w art. 18 ust. III pkt 1 [ustawy z dnia 9 sierpnia 2004 r.], stanowi sumę następujących elementów:
–
rocznej opłaty składowej za zarządzanie określonej w decyzji zatwierdzającej obowiązujące taryfy za korzystanie z publicznych sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej;
–
rocznej opłaty składowej za pomiar określonej w decyzji zatwierdzającej obowiązujące taryfy za korzystanie z publicznych sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej;
–
składnika stałego rocznej opłaty składowej za pobór […];
–
składnika stałego rocznej opłaty składowej za dodatkowe i awaryjne dostawy energii […]”.
Zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 14 lutego 2005 r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2017 r.:
„[…] składnik stały bez podatku opłaty za korzystanie z publicznych sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej jest równy sumie elementów taryfowych zdefiniowanych w decyzjach zatwierdzających obowiązujące taryfy za korzystanie z publicznych sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej wymienionych w pkt 1–4:
1) rocznej opłaty składowej za zarządzanie;
2) rocznej opłaty składowej za pomiar;
3) składnika stałego rocznej opłaty składowej za pobór. Na ten składnik stały składają się elementy wymienione w planach taryfowych, które dotyczą tej opłaty składowej, które zależą od mocy poboru, z wyłączeniem miesięcznych opłat składowych za przekroczenie mocy poboru;
4) składnika stałego rocznej opłaty składowej za dodatkowe i awaryjne dostawy energii. Ten składnik stały jest równy rocznej opłacie składowej za dodatkowe i awaryjne dostawy energii pomniejszonej o część przypadającą na energię i miesięczne opłaty składowe za przekroczenie mocy poboru, jeżeli napięcie awaryjnych dostaw energii jest na innym poziomie niż w przypadku zwykłych dostaw energii”.
Zgodnie z art. 2 dekretu z dnia 14 lutego 2005 r.:
„Dostawca energii elektrycznej, który pobiera składkę taryfową na podstawie art. 18 ust. II pkt 1 lit. b) lub c) ustawy z dnia 9 sierpnia 2004 r. […], wlicza składnik stały bez podatku opłaty związanej z korzystaniem z sieci w cenę sprzedaży lub w stawki taryfowe sprzedaży zgodnie z art. 1”.
Artykuł L. 341‑3 code de l’énergie (kodeksu energetycznego) przewiduje:
„Sposoby ustalania opłat za korzystanie z publicznych sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej określa Commission de régulation de l’énergie (komisja regulacji energetyki) […]”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
Accorinvest i Société générale są dwiema spółkami prawa francuskiego, które jako końcowi odbiorcy energii elektrycznej płaciły składkę taryfową z tytułu usług przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej (zwaną dalej „składką taryfową”).
W ramach dwóch odrębnych postępowań Accorinvest i Société générale wniosły do tribunal administratif de Paris (sądu administracyjnego w Paryżu, Francja) o zasądzenie od państwa francuskiego odszkodowania w wysokości odpowiadającej kwotom, które zapłaciły z tytułu składki taryfowej odpowiednio za lata 2016–2018 i za lata 2017 i 2018. Na poparcie swoich żądań spółki te podniosły, że składka ta ma charakter „innego podatku pośredniego od wyrobów akcyzowych” w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118 i że nie jest on zgodny z zasadami opodatkowania ustanowionymi w tym przepisie. Postanowieniami z dnia 26 kwietnia 2021 r. przewodnicząca wydziału pierwszego tego sądu odrzuciła te skargi, jako wniesione do sądu niewłaściwego do ich rozpoznania.
Cour administrative d’appel de Paris (apelacyjny sąd administracyjny w Paryżu, Francja), do którego Accorinvest i Société générale wniosły apelacje, uchylił te postanowienia i, orzekając co do istoty sprawy, oddalił ich roszczenia odszkodowawcze ze względu na to, że brak było „bezpośredniego i nierozerwalnego związku” między składką taryfową za przesył i konsumpcją energii elektrycznej w rozumieniu orzecznictwa Trybunału, w związku z czym składka ta nie była objęta zakresem stosowania art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118.
Accorinvest i Société générale wniosły skargi kasacyjne do Conseil d’État (rady stanu, Francja), która jest sądem odsyłającym.
Sąd odsyłający zauważa, że składka taryfowa jest ustalana na podstawie składnika stałego opłat za korzystanie z publicznych sieci elektroenergetycznych, który jest zasadniczo uzależniony od poziomu napięcia i od mocy ustalonej w ramach umowy o przyłączenie do sieci, z wyłączeniem składnika zmiennego tych opłat, który jako jedyny zależy od ilości zużytej energii elektrycznej.
Sąd odsyłający zauważa, po pierwsze, że zarzut pierwszy podniesiony przez Accorinvest i Société générale, oparty na okoliczności, iż składka taryfowa jest zgodnie z prawem przenoszona na końcowego odbiorcę energii elektrycznej, rodzi pytanie, czy istnienie prawnego mechanizmu przerzucenia na końcowego odbiorcę podatku od wyrobu akcyzowego oznacza samo w sobie istnienie bezpośredniego i nierozerwalnego związku między tym podatkiem a zużyciem tego produktu, nawet w przypadku gdy podatek ten jest obliczany niezależnie od ilości rzeczywiście zużytego produktu. Po drugie, zauważa on, że zarzut drugi skarżących, dotyczący istnienia bezpośredniego i nierozerwalnego związku między tą składką a zużyciem energii elektrycznej, powoduje powstanie pytania, czy podatek, który opiera się wyłącznie na stałej części opłat za korzystanie z publicznych sieci elektroenergetycznych, ale który jest należny z tytułu umów o dostęp do sieci zawartych przez odbiorców lub ich dostawców, należy uznać za wykazujący taki związek. Sąd odsyłający uważa, że pytania te, które są objęte zakresem wykładni dyrektywy 2008/118, mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu.
W tych okolicznościach Conseil d’État (rada stanu) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy przepisy art. 1 ust. 2 dyrektywy [2008/118] należy interpretować w ten sposób, że istnienie prawnego mechanizmu skutkującego przerzuceniem podatku na końcowego odbiorcę wyrobu akcyzowego oznacza samo w sobie istnienie bezpośredniego i nierozerwalnego związku między tym podatkiem a konsumpcją tego wyrobu, wobec czego należy go uznać za inny podatek pośredni w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy [2008/118], nawet w przypadku gdy podatek ten jest obliczany niezależnie od rzeczywiście skonsumowanej ilości wyrobu?
2)
Czy przepisy art. 1 ust. 2 dyrektywy [2008/118] należy interpretować w ten sposób, że podatek, taki jak składka taryfowa, który opiera się na składniku stałym opłat za korzystanie z publicznych sieci elektroenergetycznych – z wyłączeniem składnika zmiennego tych opłat, który jako jedyny zależy od zużycia energii elektrycznej – lecz który jest należny w związku z umowami o przyłączenie do sieci zawartymi przez odbiorców lub ich dostawców, pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku ze zużyciem energii elektrycznej, wobec czego należy go uznać za inny podatek pośredni w rozumieniu tych przepisów?”.
W przedmiocie wniosku o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 19 listopada 2025 r., po przedstawieniu opinii rzeczniczki generalnej, Accorinvest i Société générale wniosły o otwarcie ustnego etapu postępowania na nowo.
Na poparcie swojego wniosku Accorinvest i Société Générale wskazują zasadniczo, że opinia rzeczniczki generalnej zawiera argumenty, które nie były przedmiotem dyskusji między zainteresowanymi stronami. Analiza rzeczniczki generalnej opiera się bowiem na podejściu kontekstowym w świetle celów dyrektywy 2008/118 w dziedzinie formalności i kontroli, które nie zostało rozwinięte przez zainteresowane strony w ich pismach ani poruszone w pytaniach na rozprawie.
W tym względzie należy przypomnieć, po pierwsze, że statut Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz regulamin postępowania przed Sądem nie dają zainteresowanym, o których mowa w art. 23 tego statutu, możliwości przedkładania uwag w odpowiedzi na opinię przedstawioną przez rzecznika generalnego. Po drugie, na podstawie art. 252 akapit drugi TFUE rzecznik generalny przedstawia publicznie, przy zachowaniu całkowitej bezstronności i niezależności, uzasadnioną opinię w sprawach, które zgodnie ze statutem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wymagają jego zaangażowania. Sąd nie jest związany ani tą opinią, ani uzasadnieniem, w oparciu o które rzecznik generalny dochodzi do zawartych w opinii wniosków. W konsekwencji okoliczność, że jedna z zainteresowanych stron nie zgadza się z opinią rzecznika generalnego, bez względu na to, jakie kwestie rzecznik generalny porusza w swojej opinii, nie może sama w sobie stanowić uzasadnienia dla otwarcia ustnego etapu postępowania na nowo (zob. wyrok z dnia 14 marca 2024 r., f6 Cigarettenfabrik,C‑336/22, EU:C:2024:226, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
Prawdą jest, że zgodnie z art. 222 regulaminu postępowania Sąd może w każdej chwili, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzecznika generalnego, postanowić o otwarciu ustnego etapu postępowania na nowo, w szczególności, jeśli uzna, że okoliczności zawisłej przed nim sprawy nie są wystarczająco wyjaśnione, jeśli po zakończeniu tego etapu postępowania zainteresowana strona wskazała nową okoliczność faktyczną mogącą mieć decydujący wpływ na orzeczenie Sądu lub też jeśli sprawa ma zostać rozstrzygnięta na podstawie argumentu, który nie był przedmiotem dyskusji między zainteresowanymi podmiotami.
Jednakże w niniejszym przypadku Sąd dysponuje wszystkimi informacjami niezbędnymi do wydania orzeczenia, a Accorinvest i Société générale we wniosku o otwarcie na nowo ustnego etapu niniejszej sprawy w żaden sposób nie wykazały, że rozstrzygnięcie tej sprawy powinno opierać się na argumencie, który nie był przedmiotem dyskusji między zainteresowanymi podmiotami. Ponadto wniosek ten nie zawiera żadnej nowej okoliczności faktycznej mogącej mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia, które Sąd ma wydać w tej sprawie. W tych okolicznościach Sąd uznaje, po zapoznaniu się ze stanowiskiem rzeczniczki generalnej, że nie ma potrzeby zarządzenia otwarcia ustnego etapu postępowania na nowo.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118 należy interpretować w ten sposób, że prawny mechanizm przerzucania podatku na końcowego odbiorcę energii elektrycznej sam w sobie zakłada istnienie bezpośredniego i nierozerwalnego związku między tym podatkiem, obliczanym niezależnie od ilości rzeczywiście zużytej energii elektrycznej, a zużyciem energii elektrycznej, w związku z czym ów podatek należy uznać za „inny podatek pośredni” w rozumieniu tego przepisu.
W tym względzie należy przypomnieć, że dyrektywa 2008/118 ma na celu, jak to wynika z jej motywu 2, harmonizację warunków nakładania podatku akcyzowego na produkty objęte jej zakresem stosowania w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 dyrektywa 2008/118 ustanawia ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego nakładanego bezpośrednio lub pośrednio na konsumpcję wyrobów wymienionych w tym przepisie, pośród których znajdują się „produkty energetyczne i energia elektryczna objęte dyrektywą [2003/96]”.
Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118, mający na celu uwzględnienie różnorodności tradycji fiskalnych państw członkowskich w tej dziedzinie i częstego wykorzystywania podatków pośrednich w celu realizacji polityki pozabudżetowej, pozwala państwom członkowskim na ustanowienie, oprócz akcyzy minimalnej, innych podatków pośrednich służących konkretnemu celowi (wyrok z dnia 4 czerwca 2015 r., Kernkraftwerke Lippe-Ems,C‑5/14, EU:C:2015:354, pkt 58).
Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118, jako przepis wprowadzający odstępstwo od zasady harmonizacji warunków dotyczących poboru podatku akcyzowego od wyrobów objętych jej zakresem stosowania, należy interpretować w sposób ścisły (zob. wyrok z dnia 5 marca 2015 r., Statoil Fuel & Retail, C‑553/13, EU:C:2015:149, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
Podatek, który nie jest nakładany bezpośrednio lub pośrednio na zużycie energii elektrycznej, ani na zużycie innego wyrobu akcyzowego, nie jest objęty zakresem stosowania dyrektywy 2008/118 (wyrok z dnia 20 września 2017 r., Elecdey Carcelen i in., C‑215/16, C‑216/16, C‑220/16 i C‑221/16, EU:C:2017:705, pkt 61–63). Z orzecznictwa wynika, że aby podatek został zakwalifikowany jako inny podatek pośredni od energii elektrycznej, musi istnieć bezpośredni i nierozerwalny związek między tym podatkiem a zużyciem energii elektrycznej (zob. podobnie wyroki: z dnia 10 czerwca 1999 r., Braathens,C‑346/97, EU:C:1999:291, pkt 23; z dnia 3 marca 2021 r., Promociones Oliva Park,C‑220/19, EU:C:2021:163, pkt 54).
W celu ustalenia, czy można uznać, że podatek ma bezpośredni i nierozerwalny związek ze zużyciem energii elektrycznej, orzecznictwo bierze pod uwagę różne czynniki.
W wyroku z dnia 4 czerwca 2015 r., Kernkraftwerke Lippe-Ems (C‑5/14, EU:C:2015:354, pkt 62–65), Trybunał uznał, że brak jest bezpośredniego i nierozerwalnego związku między wykorzystaniem paliwa jądrowego, które było zdarzeniem powodującym opodatkowanie rozpatrywane w tej sprawie, a zużyciem energii elektrycznej. Trybunał wziął pod uwagę dwa elementy. Po pierwsze, z jednej strony wskazał on, że ilość energii elektrycznej wytworzonej przez reaktor elektrowni jądrowej nie jest bezpośrednio zależna od ilości wykorzystanego paliwa jądrowego, lecz może ona, różnić się w zależności od charakteru i właściwości wykorzystywanego paliwa oraz poziomu wydajności danego reaktora, z drugiej zaś, że ustanowiony podatek może być pobierany ze względu na uruchomienie samopodtrzymującej reakcji łańcuchowej, nawet bez konieczności wytwarzania lub zużycia energii elektrycznej. Po drugie, zauważył on, że podatek ten nie jest pobierany od odbiorcy, lecz od producenta energii elektrycznej i nie może zostać w całości przerzucony na końcowego odbiorcę energii elektrycznej.
W wyroku z dnia 3 marca 2021 r., Promociones Oliva Park (C‑220/19, EU:C:2021:163, pkt 50, 51, 54, 58), Trybunał wziął pod uwagę, po pierwsze, zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego, a mianowicie wytwarzanie energii elektrycznej netto, po drugie, okoliczność, że podatek był pobierany nie bezpośrednio od odbiorców energii elektrycznej, lecz od podmiotów gospodarczych, które ją produkują i wprowadzają do sieci, oraz że brak było istnienia jakiegokolwiek formalnego mechanizmu przerzucania podatku, a po trzecie fakt, że podatek ten był obliczany wyłącznie na podstawie statusu producenta energii elektrycznej, na podstawie częściowo określonych dochodów podatników i, w konsekwencji, niezależnie od ilości energii elektrycznej faktycznie wytworzonej i włączonej do sieci elektrycznej. W tych okolicznościach Trybunał stwierdził brak bezpośredniego i nierozerwalnego związku między tym podatkiem a zużyciem energii elektrycznej.
Wreszcie w wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r., IRCCS – Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2017:17, pkt 30–38), w celu dokonania oceny, czy kwoty należne od przedsiębiorstw z tytułu pokrycia kosztów ogólnych systemu energii elektrycznej stanowią podatki pośrednie, wziął pod uwagę cztery elementy, a mianowicie, po pierwsze, przewidziany w ustawie obowiązek zapłaty tych kwot, po drugie, przeznaczenie wymaganych kwot, które miały służyć finansowaniu celów interesu ogólnego, po trzecie, możliwość przeniesienia tych kwot na faktury wystawione na odbiorców końcowych energii elektrycznej, a po czwarte, okoliczność, że kwoty te były związane ze zużytą energią elektryczną.
Z wyroków przytoczonych w pkt 29–31 powyżej, jak przypomniała rzeczniczka generalna w pkt 54 opinii, wynika, że całkowite przerzucenie podatku na odbiorcę końcowego nie jest samo w sobie wystarczające do zakwalifikowania tego podatku jako innego podatku pośredniego, lecz że jest to jeden z czynników, który należy wziąć pod uwagę przy dokonywaniu tej kwalifikacji.
Z uwagi na ogół powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze winna brzmieć: art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118 należy interpretować w ten sposób, że istnienie ustawowego mechanizmu przerzucenia podatku na końcowego odbiorcę energii elektrycznej nie oznacza samo w sobie, że podatek ten, obliczany niezależnie od ilości rzeczywiście zużytej energii elektrycznej, pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku ze zużyciem energii elektrycznej i jest uznawany za „inny podatek pośredni” w rozumieniu tego przepisu.
W przedmiocie pytania drugiego
Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy podatek należny z tytułu umów o dostęp do sieci przesyłu energii elektrycznej zawartych przez odbiorców lub ich dostawców, którego obliczenie nie zależy od zużycia energii elektrycznej, pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku ze zużyciem energii elektrycznej, przez co należy go uznać za „inny podatek pośredni” w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118.
Z pkt 29–31 powyżej wynika, że orzecznictwo wymienia szereg czynników, które należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu istnienia bezpośredniego i nierozerwalnego związku dla celów zakwalifikowania podatku jako „innego podatku pośredniego” w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118, w szczególności zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego, sposób obliczania podatku i jego ewentualne przerzucenie na konsumenta.
W niniejszej sprawie z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że w pierwszej kolejności zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku zapłaty składki taryfowej jest zawarcie przez odbiorców energii elektrycznej lub ich dostawców umowy o dostęp do sieci elektroenergetycznej. Jak podkreśla rzeczniczka generalna w pkt 56 opinii, zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce przed jakimkolwiek zużyciem energii elektrycznej.
W drugiej kolejności, jeżeli chodzi o sposób obliczania składki taryfowej, z informacji, którymi dysponuje Sąd, wynika, z zastrzeżeniem weryfikacji tych informacji przez sąd odsyłający, że zgodnie z art. 1 i 2 dekretu z dnia 14 lutego 2005 r. składka ta opiera się na rocznej opłacie składowej za zarządzanie, na rocznej opłacie składowej za pobór, na rocznej opłacie składowej za dodatkowe i awaryjne dostawy energii.
Sąd odsyłający wyjaśnia, że składniki, na których opiera się składka taryfowa, nie zależą od zużycia energii elektrycznej. W szczególności, o ile stały składnik rocznej opłaty składkowej za pobór zależy od subskrybowanej przez odbiorcę mocy i wybranych opcji taryfowych, o tyle z informacji, którymi dysponuje Sąd, wynika, że wybór odbiorcy jest dokonywany na podstawie oszacowania przyszłego zużycia energii elektrycznej bez związku z jego rzeczywistym zużyciem. Z dyskusji na rozprawie wynika, że o ile możliwa jest zmiana tego wyboru przez odbiorcę, o tyle zmiana ta obowiązuje na przyszłość i nie pociąga za sobą zwrotu składki taryfowej, którą odbiorca zapłacił w przeszłości na podstawie subskrypcji mocy, która nie odpowiadała jego potrzebom. Ponadto całkowity brak zużycia energii elektrycznej w danym okresie nie zwalnia odbiorcy z zapłaty składki taryfowej za przesył.
W trzeciej kolejności, jak wynika z pkt 29–33 powyżej, o ile składka taryfowa jest przenoszona na końcowego odbiorcę energii elektrycznej, o tyle element ten nie wystarcza sam w sobie do stwierdzenia istnienia bezpośredniego i nierozerwalnego związku między podatkiem a zużyciem energii elektrycznej.
W konsekwencji, z zastrzeżeniem weryfikacji przez sąd odsyłający okoliczności faktycznych i przepisów prawa krajowego, na których opierają się rozważania przedstawione w pkt 36–39 powyżej, należy stwierdzić, że składka taryfowa za przesył nie stanowi „innego podatku pośredniego”, który obciąża bezpośrednio lub pośrednio zużycie energii elektrycznej w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118.
Z uwagi na ogół powyższych rozważań odpowiedź na pytanie drugie winna brzmieć: art. 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118 należy interpretować w ten sposób, że podatek należny z tytułu zawartych przez odbiorców lub ich dostawców umów o dostęp do sieci na dostawę energii elektrycznej, którego obliczenie nie zależy od ilości rzeczywiście zużytej energii elektrycznej, nie jest objęty zakresem pojęcia „innego podatku pośredniego” w rozumieniu tego przepisu.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Sądowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów
SĄD (izba prejudycjalna)
orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy Rady 2008/118/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG,
należy interpretować w ten sposób, że:
istnienie ustawowego mechanizmu przerzucenia podatku na końcowego odbiorcę energii elektrycznej nie oznacza samo w sobie, że podatek ten, obliczany niezależnie od ilości rzeczywiście zużytej energii elektrycznej, pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku ze zużyciem energii elektrycznej i jest uznawany za „inny podatek pośredni” w rozumieniu tego przepisu.
2)
Artykuł 1 ust. 2 dyrektywy 2008/118
należy interpretować w ten sposób, że:
podatek należny z tytułu zawartych przez odbiorców lub ich dostawców umów o dostęp do sieci na dostawę energii elektrycznej, którego obliczenie nie zależy od ilości rzeczywiście zużytej energii elektrycznej, nie jest objęty zakresem pojęcia „innego podatku pośredniego” w rozumieniu tego przepisu.
Papasavvas
Pynnä
Laitenberger
Hesse
Dimitrakopoulos
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 28 stycznia 2026 r.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: francuski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło