T-657/24

WYROK SĄDU (izba prejudycjalna) z dnia 26 listopada 2025 r. ( *1 ) Odesłanie prejudycjalne – Wspólny system VAT – Artykuł 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE – Zwolnienia dotyczące innych czynności – Pośrednictwo kredytowe – Działalność w charakterze pośrednika kredytowego – Kwalifikacja W sprawie T‑657/24 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Tribunal Arbitral Tributário (Centro de Arbitragem Administrativa – CAAD) [sąd arbitrażowy do spraw podatkowych (centrum arbitrażu administracyjnego – CAAD), Portugalia] postanowieniem z dnia 5 grudnia 2024 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 6 grudnia 2024 r., w postępowaniu: Versãofast, Unipessoal, Lda. przeciwko Autoridade Tributária e Aduaneira, SĄD (izba prejudycjalna), w składzie podczas narady: S. Papasavvas, prezes, T. Pynnä, J. Laitenberger (sprawozdawca), M. Stancu i I. Dimitrakopoulos, sędziowie, rzeczniczka generalna: M. Brkan, sekretarz: V. Di Bucci, uwzględniając przekazanie Sądowi przez Trybunał w dniu 19 grudnia 2024 r. wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 50b akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uwzględniając dziedzinę, o której mowa w art. 50b akapit pierwszy lit. a) statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oraz niewystępowanie niezależnej kwestii dotyczącej wykładni w rozumieniu art. 50b akapit drugi tego statutu, uwzględniając pisemny etap postępowania, rozważywszy uwagi, które przedstawili: – w imieniu Versãofast, Unipessoal, Lda. – S. Brigas Afonso, advogado, – w imieniu rządu portugalskiego – P. Barros da Costa, C. Bento, A. Rodrigues i R. Laires, w charakterze pełnomocników, – w imieniu Komisji Europejskiej – M. Herold i L. Santiago de Albuquerque, w charakterze pełnomocników, podjąwszy, po wysłuchaniu rzeczniczki generalnej, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii, wydaje następujący Wyrok Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1, zwanej dalej „dyrektywą VAT”). Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Versãofast, Unipessoal, Lda. a Autoridade Tributária e Aduaneira (organem podatkowym i celnym, Portugalia) (zwanym dalej „organem podatkowym”) w przedmiocie prowadzonej przez tę spółkę działalności w charakterze pośrednika kredytowego, którą organ podatkowy zakwalifikował jako czynności pośrednictwa kredytowego zwolnione z podatku od wartości dodanej (VAT). Ramy prawne Prawo Unii Brzmienie art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT jest w istocie tożsame z brzmieniem art. 13 część B lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. 1977, L 145, s. l, zwanej dalej „szóstą dyrektywą”). Artykuł 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT stanowi: „Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje: […] b) udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe, oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę”. Prawo portugalskie Zgodnie z art. 9 pkt 27 lit. a) Código do Imposto sobre o Valor Acrescentado (kodeksu podatku od wartości dodanej), zatwierdzonego Decreto‑Lei n.o 394‑B/84 (dekretem z mocą ustawy nr 394‑B/84) z dnia 26 grudnia 1984 r. (Diário da República, I, seria A, nr 297 z dnia 26 grudnia 1984 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, z VAT zwalnia się udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe w każdej postaci, włączając w to transakcje dyskontowe i redyskontowe, oraz administrowanie lub zarządzanie nimi przez kredytodawcę. Postępowanie główne i pytania prejudycjalne Versãofast jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prawa portugalskiego, która w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych rozpatrywanych w postępowaniu głównym była zarejestrowana jako wykonująca działalność polegającą na doradztwie w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i w zakresie zarządzania. Spółka Versãofast posiada wydane przez Banco de Portugal (bank Portugalii) zezwolenie na prowadzenie działalności w charakterze pośrednika kredytowego. Z tego tytułu jest ona uprawniona do przedstawiania lub proponowania konsumentom umów o kredyt, do udzielania im wsparcia poprzez wykonywanie czynności przygotowawczych lub innych czynności administracyjnych na etapie poprzedzającym zawarcie umów o kredyt, których sama nie przedstawiła ani nie zaproponowała, oraz do zawierania umów o kredyt z konsumentami na rzecz kredytodawcy. W tym kontekście spółka Versãofast zawarła umowy o powiązaniu z wieloma portugalskimi instytucjami kredytowymi, w tym Caixa Geral de Depósitos S.A. (zwaną dalej „CGD”). Umowy te dotyczą działalności w charakterze pośrednika kredytowego, którą spółka Versãofast prowadzi dla tych instytucji w sposób niezależny. Działalność ta polega w szczególności na poszukiwaniu i pozyskiwaniu potencjalnych klientów zainteresowanych kredytem na zakup nieruchomości, na udzielaniu tym klientom wsparcia w zgromadzeniu dokumentacji niezbędnej do złożenia wniosku o kredyt, na udzielaniu im wyjaśnień na temat kluczowych aspektów finansowania, takich jak marża („spread”), rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) i wskaźnik DtI, na przeprowadzaniu wstępnej analizy dokumentacji przedłożonej przez klientów na potrzeby procedowania ich wniosku, na przekazywaniu tej dokumentacji instytucjom kredytowym, na przedstawianiu klientom ofert kredytowych tych instytucji oraz na informowaniu ich o ostatecznej decyzji instytucji, której ofertę wybrali. Spółka Versãofast nie jest natomiast upoważniona do tego, by zawierać z konsumentami umowy o kredyt w imieniu instytucji kredytowych. Nie jest ona również zaangażowana w określanie warunków ofert kredytowych, w dokonywanie przez konsumentów wyboru między różnymi ofertami ani w podejmowanie przez instytucje kredytowe decyzji w przedmiocie udzielenia kredytu. Umowy o powiązaniu przewidują, że instytucje kredytowe wypłacają spółce Versãofast w zamian za jej działalność prowizję odpowiadającą określonej wartości procentowej kwoty, na jaką w danym roku opiewają umowy o kredyt na zakup nieruchomości zawarte dzięki jej pośrednictwu, która to prowizja ważona jest wskaźnikiem jakości przygotowania dokumentacji. Chociaż prowadzona przez spółkę Versãofast działalność w charakterze pośrednika kredytowego i warunki wynagradzania z tytułu tej działalności są identyczne w przypadku wszystkich instytucji kredytowych, to jednak pobrane przez tę spółkę prowizje nie podlegały temu samemu reżimowi VAT. O ile w odniesieniu do większości tych instytucji spółka Versãofast uznała, że przysługuje jej przewidziane w art. 9 pkt 27 lit. a) kodeksu podatku od wartości dodanej zwolnienie obejmujące czynności udzielania kredytów i pośrednictwa kredytowego, o tyle w odniesieniu do prowizji wypłaconych przez CGD uiściła ona VAT według stawki 23 %, który został doliczony do kwoty tych prowizji. W następstwie wniosku spółki Versãofast o zwrot VAT za pierwszy kwartał 2023 r. organ podatkowy wszczął postępowanie kontrolne, w wyniku którego powiadomił tę spółkę o planowanym dostosowaniu VAT odliczonego w latach 2019–2023. Uznał on, że wykonywana dla CGD działalność w charakterze pośrednika kredytowego jest zwolniona z VAT, wobec czego VAT naliczony, który pozostaje w związku z tą działalnością, nie podlega odliczeniu. Organ podatkowy wydał zatem względem spółki Versãofast decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu VAT, które opiewały na łączną kwotę 208619,07 EUR. W dniu 5 kwietnia 2024 r. spółka Versãofast wniosła skargę na te decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego do Tribunal Arbitral Tributário (Centro de Arbitragem Administrativa – CAAD) [sądu arbitrażowego do spraw podatkowych (centrum arbitrażu administracyjnego – CAAD), Portugalia], który jest sądem odsyłającym. W uzasadnieniu skargi spółka Versãofast utrzymuje, że wykonywana dla CGD działalność w charakterze pośrednika kredytowego nie wchodzi w zakres zwolnienia z VAT mającego zastosowanie do pośrednictwa kredytowego, jako że spółka ta nie jest zaangażowana w zatwierdzanie kredytów. Zdaniem spółki Versãofast jej działalność sprowadza się do zapoznawania potencjalnych klientów z publikowanymi przez CGD broszurami oraz z warunkami proponowanych przez CGD kredytów na zakup nieruchomości, a także do wyjaśniania im tych warunków oraz treści tych broszur, przy czym nie może ona polecać danego kredytu na zakup nieruchomości na niekorzyść innego. W tym względzie przekazuje ona zainteresowanym klientom jedynie bezstronne i obiektywne informacje. Ponadto nie analizuje ona zbieranych od tych klientów informacji i w żadnym wypadku nie może zawierać umów o kredyt na rzecz CGD. Wreszcie, prowizje, które spółka Versãofast pobiera, stanowią wynagrodzenie jedynie za pozyskiwanie klientów, a nie za pośrednictwo kredytowe. Ze swej strony organ podatkowy podnosi, że w ramach prowadzenia działalności w charakterze pośrednika kredytowego spółka Versãofast świadczy usługi o tym samym charakterze dla wielu instytucji kredytowych, lecz te świadczone dla CGD, w odniesieniu do których spółka ta uiszcza VAT, traktuje ona odmiennie niż usługi świadczone dla pozostałych instytucji, w odniesieniu do których stosuje reżim zwolnienia z VAT. Zdaniem organu podatkowego przedstawianie konsumentom umów o kredyt i udzielanie im wsparcia, umownie uzgodnione, są ze sobą nierozerwalnie związane pod względem zamierzonego celu, jakim jest zawieranie umów o kredyt. W ocenie Tribunal Arbitral Tributário (Centro de Arbitragem Administrativa – CAAD) [sądu arbitrażowego do spraw podatkowych (centrum arbitrażu administracyjnego – CAAD)] zachodzą wątpliwości co do tego, czy działalność w charakterze pośrednika kredytowego taka jak ta prowadzona przez spółkę Versãofast wchodzi w zakres pojęcia „pośrednictwa kredytowego” w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT, stanowiącego autonomiczne pojęcie prawa Unii, które ma zastosowanie w wewnętrznym porządku prawnym. W tym względzie sąd odsyłający zauważa, że chociaż to właśnie „(pro)aktywne” pozyskiwanie przez spółkę Versãofast klientów prowadzi do kojarzenia stron i sprzyja zawieraniu umów o kredyt, to jednak spółka ta nie negocjuje warunków tych umów i nie działa ani na rzecz osób zaciągających kredyt, ani na rzecz CGD. W tych okolicznościach Tribunal Arbitral Tributário (Centro de Arbitragem Administrativa – CAAD) [sąd arbitrażowy do spraw podatkowych (centrum arbitrażu administracyjnego – CAAD)] postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi: „1) Czy art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT, w odniesieniu do wyrażenia »pośrednictwo kredytowe«, ma zastosowanie do świadczenia usług pozyskiwania klientów zamierzających zaciągnąć kredyt [na zakup nieruchomości] na rzecz instytucji kredytowej przez podatnika będącego powiązanym pośrednikiem kredytowym, który został utworzony i działa zgodnie z systemem prawnym regulującym podejmowanie i wykonywanie działalności pośrednika kredytowego, jeżeli usługi te obejmują łącznie: a) proaktywne poszukiwanie potencjalnych klientów zamierzających zaciągnąć kredyt [na zakup nieruchomości] za pośrednictwem sieci pośrednictwa w obrocie nieruchomościami (REMAX); b) udostępnianie potencjalnym klientom broszur dostarczanych przez bank, które zawierają informacje finansowe na temat produktów dotyczących kredytu na zakup nieruchomości; c) pomoc tym potencjalnym klientom we wskazaniu dokumentacji niezbędnej do złożenia wniosku o przedstawienie propozycji kredytu, a także w sporządzeniu i weryfikacji tej dokumentacji; d) przekazywanie bankowi wniosku o przedstawienie propozycji kredytu; e) otrzymywanie odpowiedzi banku; f) opracowywanie tabel porównujących warunki zaproponowane przez różne banki oraz spotkania z potencjalnymi klientami w celu przeanalizowania i wyjaśnienia warunków oraz kluczowych aspektów finansowania (takich jak spread, RRSO, [wskaźnik DtI]); g) informowanie potencjalnych klientów o decyzji banku oraz h) model wynagrodzenia oparty na »prowizji za skuteczność«, w którym wynagrodzenie jest należne tylko wtedy, gdy umowy o kredyt zostaną rzeczywiście zawarte, i jest uzależnione od wolumenu zaciągniętych kredytów, w których uzyskaniu pośredniczono? 2) Czy zakwalifikowanie jako »pośrednictwo kredytowe« ma zastosowanie również wtedy, gdy pośrednik nie jest uprawniony do działania w imieniu banku ani nie ma żadnego wpływu na określenie warunków przedstawionych w broszurach i propozycjach kredytowych, a osoba, która potencjalnie zaciągnie kredyt, ma swobodę zawarcia lub odmowy zawarcia umowy o finansowanie, a także wyboru instytucji, z którą zawrze umowę?”. W przedmiocie pytań prejudycjalnych Poprzez swoje dwa pytania, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w nim zwolnienie czynności pośrednictwa kredytowego ma zastosowanie do działalności pośrednika kredytowego, który poszukuje i pozyskuje klientów, aby proponować im umowy o kredyt na zakup nieruchomości, który udziela im wsparcia poprzez wykonywanie czynności poprzedzających zawarcie umów, który odpowiada za komunikację z instytucjami kredytowymi i który jest przez te instytucje wynagradzany w zależności od kwoty, na jaką opiewają umowy o kredyt zawarte dzięki jego pośrednictwu, mimo tego, że ani nie jest on uprawniony do działania w imieniu instytucji kredytowych, ani nie ma żadnego wpływu na treść ofert kredytowych, i tego, że klienci zachowują swobodę w podejmowaniu decyzji, czy zawrzeć umowę o kredyt, czy też nie, i w wyborze instytucji kredytowej, z którą zawrą umowę. Tytułem wstępu należy zauważyć, że ze względu na to, iż dyrektywa VAT uchyla i zastępuje szóstą dyrektywę, wykładnia dokonana przez Trybunał w odniesieniu do przepisów tej ostatniej dyrektywy odnosi się również do przepisów dyrektywy VAT, o ile przepisy tych dwóch instrumentów prawa Unii można uznać za równoważne (wyrok z dnia 17 czerwca 2021 r., K i DBKAG, C‑58/20 i C‑59/20, EU:C:2021:491, pkt 27). W konsekwencji dokonana przez Trybunał wykładnia art. 13 część B lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy odnosi się również do art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT, ponieważ, jak stwierdzono już w pkt 3 powyżej, przepisy te sformułowano w sposób w istocie identyczny i w związku z tym można je uznać za równoważne (zob. analogicznie wyrok z dnia 17 czerwca 2021 r., K i DBKAG, C‑58/20 i C‑59/20, EU:C:2021:491, pkt 28). Artykuł 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT przewiduje, że państwa członkowskie zwalniają z VAT pośrednictwo kredytowe. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zwolnienia, o których mowa w art. 135 ust. 1 dyrektywy VAT, stanowią autonomiczne pojęcia prawa Unii, które służą unikaniu rozbieżności w stosowaniu systemu VAT w poszczególnych państwach członkowskich i w związku z tym powinny być na terytorium wszystkich państw członkowskich interpretowane w sposób jednolity (zob. wyrok z dnia 9 marca 2023 r., Generali Seguros, C‑42/22, EU:C:2023:183, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo). Co więcej, z orzecznictwa Trybunału wynika, że terminy użyte do określenia zwolnień, o których mowa w art. 135 ust. 1 dyrektywy VAT, należy interpretować w sposób ścisły, ponieważ zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą VAT jest pobierany od każdego świadczenia usług dokonywanego odpłatnie przez podatnika [zob. wyrok z dnia 2 lipca 2020 r., Blackrock Investment Management (UK), C‑231/19, EU:C:2020:513, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo]. Co się tyczy pojęcia „negocjacji” („pośrednictwa”), Trybunał orzekł już w kontekście art. 13 część B lit. d) pkt 5 szóstej dyrektywy, którego brzmienie jest w istocie tożsame z brzmieniem art. 135 ust. 1 lit. f) dyrektywy VAT, że pojęcie to obejmuje działalność prowadzoną przez osobę pośredniczącą, która nie jest stroną umowy i której działalność różni się od typowych świadczeń umownych wykonywanych przez taką stronę. Działalność pośrednictwa stanowi bowiem usługę świadczoną dla strony umowy, którą ta wynagradza jako odrębną działalność polegającą na występowaniu w charakterze pośrednika. Może ona polegać między innymi na wskazaniu tej stronie sposobności do zawarcia takiej umowy, na skontaktowaniu się z drugą stroną oraz na negocjowaniu w imieniu i na rzecz klienta szczegółów dotyczących wzajemnych świadczeń. Celem tej działalności jest zatem podjęcie działań niezbędnych do tego, by dwie strony zawarły umowę, przy czym pośrednik nie ma w stosunku do treści umowy żadnego interesu własnego (zob. podobnie wyroki: z dnia 13 grudnia 2001 r., CSC Financial Services, C‑235/00, EU:C:2001:696, pkt 39; z dnia 5 lipca 2012 r., DTZ Zadelhoff, C‑259/11, EU:C:2012:423, pkt 27). Trybunał orzekł również, że działalność polegająca na występowaniu w charakterze pośrednika, która sprowadza się do poszukiwania, w zamian za zapłatę wynagrodzenia, nabywców nieruchomości, które zostają następnie sprzedane i zbyte w drodze przeniesienia akcji, przy czym pośrednik nie ma w stosunku do treści tych umów żadnego interesu własnego, stanowi działalność odpowiadającą terminowi „pośrednictwo”, którego przedmiotem są akcje bądź udziały w spółkach lub związkach – w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. f) dyrektywy VAT (postanowienie z dnia 21 listopada 2017 r., Kerr, C‑615/16, niepublikowane, EU:C:2017:906, pkt 43). Trybunał wyjaśnił natomiast, że wykonanie zwykłego świadczenia rzeczowego, technicznego lub administracyjnego, które nie wywołuje zmiany sytuacji prawnej i finansowej między stronami, nie jest objęte zwolnieniem przewidzianym w art. 135 ust. 1 lit. f) dyrektywy VAT (zob. podobnie wyrok z dnia 13 grudnia 2001 r., CSC Financial Services, C‑235/00, EU:C:2001:696, pkt 28). Podobnie Trybunał orzekł już, że termin „negocjacje dotyczące papierów wartościowych” („pośrednictwo, którego przedmiotem są papiery wartościowe”) nie odnosi się do usług, które sprowadzają się do udzielania informacji na temat produktu finansowego oraz ewentualnie do przyjmowania i procesowania wniosków o subskrypcję stosownych papierów wartościowych, lecz nie obejmują ich emisji (zob. podobnie wyrok z dnia 13 grudnia 2001 r., CSC Financial Services, C‑235/00, EU:C:2001:696, pkt 41). Co się tyczy konkretniej pojęcia „negocjacji w sprawach kredytu” („pośrednictwa kredytowego”), Trybunał uznał, że zastosowanie zwolnienia przewidzianego w art. 13 część B lit. d) pkt 1 szóstej dyrektywy, który został zastąpiony przez art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT, nie może zależeć od istnienia stosunku umownego między podmiotem świadczącym usługę pośrednictwa a jedną ze stron umowy o kredyt, lecz powinno być badane w świetle samego charakteru wykonanego świadczenia i jego celu (wyrok z dnia 21 czerwca 2007 r., Ludwig, C‑453/05, EU:C:2007:369, pkt 33). Ponadto Trybunał przyjął, że fakt, iż postanowienia umowy o kredyt zostały wcześniej określone przez jedną ze stron umowy, nie stanowi sam przez się przeszkody dla świadczenia usługi pośrednictwa, ponieważ działalność pośrednictwa może sprowadzać się do wskazania stronie umowy sposobności do zawarcia takiej umowy (wyrok z dnia 21 czerwca 2007 r., Ludwig, C‑453/05, EU:C:2007:369, pkt 39). W niniejszej sprawie o ile – rozpatrywane osobno – niektóre z usług o charakterze takim jak w przypadku tych świadczonych przez spółkę Versãofast, takie jak udostępnianie klientom broszur dostarczanych przez instytucje kredytowe lub przyjmowanie odpowiedzi tych instytucji na wnioski o kredyt, mają charakter zwykłych świadczeń rzeczowych, technicznych lub administracyjnych, o tyle usługi te – rozpatrywane jako całokształt – mają zasadniczo na celu podjęcie działań niezbędnych do tego, by instytucja kredytowa, w niniejszym wypadku CGD, zawarła umowy o kredyt z potencjalnymi klientami, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego. Taki cel może również wynikać ze sposobu wynagradzania za świadczenie wspomnianych usług, w przypadku gdy sposób ten opiera się, jak w sprawie w postępowaniu głównym, na rzeczywistym zawarciu umów o kredyt, a pośrednik kredytowy jest wynagradzany przez instytucje kredytowe w zależności od kwoty, na jaką opiewają umowy o kredyt zawarte dzięki jego pośrednictwu, i od jakości świadczonych usług, zwłaszcza jakości przygotowania dokumentacji. Ze względu na to, że – jak wynika z orzecznictwa przywołanego w pkt 28 powyżej – fakt, iż postanowienia umowy o kredyt zostały wcześniej określone przez jedną ze stron umowy, nie stanowi sam przez się przeszkody dla świadczenia usługi pośrednictwa kredytowego, brak wpływu pośrednika kredytowego na treść oferty kredytowej siłą rzeczy nie ma przełożenia na kwalifikację działalności tego pośrednika jako usług pośrednictwa wchodzących w zakres zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT. To samo dotyczy okoliczności, że pośrednik kredytowy nie jest uprawniony do działania w imieniu i na rzecz instytucji kredytowej. Jak wynika z orzecznictwa przywołanego w pkt 27 powyżej, zwolnienie przewidziane w art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT nie może zależeć od istnienia stosunku umownego między podmiotem świadczącym usługę pośrednictwa a jedną ze stron umowy o kredyt, lecz powinno być badane w świetle samego charakteru wykonanego świadczenia i jego celu. Otóż, jak zauważono w pkt 29 powyżej i z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, działalność w charakterze pośrednika kredytowego taka jak ta prowadzona przez spółkę Versãofast – rozpatrywana jako całokształt – ma na celu podjęcie działań niezbędnych do tego, by instytucja kredytowa zawarła umowy o kredyt z potencjalnymi klientami, i już z samego tego powodu może stanowić działalność „pośrednictwa kredytowego” w rozumieniu wspomnianego przepisu. W tym względzie należy również zauważyć, że o ile w różnych wersjach językowych art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT, takich jak portugalska, francuska lub angielska, użyto, odpowiednio, terminów „negociação”, „négociation” i „negotiation”, o tyle w innych wersjach językowych, takich jak niemiecka, fińska, szwedzka, duńska i niderlandzka, posłużono się, odpowiednio, terminami „Vermittlung”, „välitys”, „förmedling”, „formidling” i „bemiddeling”. Terminy te odnoszą się w języku potocznym do działalności polegającej na występowaniu w charakterze pośrednika, służącej stworzeniu dwóm stronom warunków, w których będą one mogły zawrzeć między sobą umowę, przy czym pośrednik nie musi być umocowany przez jedną ze stron umowy do określenia postanowień umownych lub do działania w imieniu i na rzecz tej strony, na przykład na potrzeby zawarcia wspomnianej umowy. Odpowiadają one zatem wykładni pojęcia „negocjacji” („pośrednictwa”) dokonanej w orzecznictwie Trybunału przywołanym w pkt 23 powyżej. Kwalifikacji usług takich jak te świadczone przez spółkę Versãofast jako usług wchodzących w zakres działalności „pośrednictwa kredytowego” w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT nie podważa również fakt, że klienci zachowują swobodę w podejmowaniu decyzji, czy zawrzeć umowę o kredyt, czy też nie, i w wyborze instytucji kredytowej, z którą zawrą umowę. Jak bowiem wynika z orzecznictwa przywołanego w pkt 23 powyżej, pośrednictwo kredytowe może sprowadzać się do stworzenia dwóm stronom warunków, w których będą one mogły zawrzeć umowę o kredyt we własnym zakresie. Działalność zwolniona na mocy wspomnianego przepisu w szczególności nie wiąże się z ograniczeniem przysługującej potencjalnym stronom umowy o kredyt swobody umów. W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytania zadane przez sąd odsyłający powinna brzmieć następująco: art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w nim zwolnienie czynności pośrednictwa kredytowego ma zastosowanie do działalności pośrednika kredytowego, który poszukuje i pozyskuje klientów, aby proponować im umowy o kredyt na zakup nieruchomości, który udziela im wsparcia poprzez wykonywanie czynności poprzedzających zawarcie umów, który odpowiada za komunikację z instytucjami kredytowymi i który jest przez te instytucje wynagradzany w zależności od kwoty, na jaką opiewają umowy o kredyt zawarte dzięki jego pośrednictwu, mimo tego, że ani nie jest on uprawniony do działania w imieniu instytucji kredytowych, ani nie ma żadnego wpływu na treść ofert kredytowych, i tego, że klienci zachowują swobodę w podejmowaniu decyzji, czy zawrzeć umowę o kredyt, czy też nie, i w wyborze instytucji kredytowej, z którą zawrą umowę. W przedmiocie kosztów Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Sądowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.   Z powyższych względów SĄD (izba prejudycjalna) orzeka, co następuje:   Artykuł 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej   należy interpretować w ten sposób, że:   przewidziane w nim zwolnienie czynności pośrednictwa kredytowego ma zastosowanie do działalności pośrednika kredytowego, który poszukuje i pozyskuje klientów, aby proponować im umowy o kredyt na zakup nieruchomości, który udziela im wsparcia poprzez wykonywanie czynności poprzedzających zawarcie umów, który odpowiada za komunikację z instytucjami kredytowymi i który jest przez te instytucje wynagradzany w zależności od kwoty, na jaką opiewają umowy o kredyt zawarte dzięki jego pośrednictwu, mimo tego, że ani nie jest on uprawniony do działania w imieniu instytucji kredytowych, ani nie ma żadnego wpływu na treść ofert kredytowych, i tego, że klienci zachowują swobodę w podejmowaniu decyzji, czy zawrzeć umowę o kredyt, czy też nie, i w wyborze instytucji kredytowej, z którą zawrą umowę.   Papasavvas Pynnä Laitenberger Stancu Dimitrakopoulos Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 26 listopada 2025 r. Podpisy ( *1 ) Język postępowania: portugalski.