T-94/23
WyrokTSUE2025-11-19CELEX: 62023TJ0094ECLI:EU:T:2025:1036
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Europejska dokonała błędnej wykładni i zastosowania art. 17 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009, przedłużając okres zatwierdzenia substancji czynnej boskalid, w szczególności w zakresie interpretacji „przyczyn niezależnych od wnioskodawcy” oraz określenia „wystarczającego okresu” przedłużenia, w świetle zasady ostrożności i celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska?Ratio decidendi
Sąd orzekł, że Komisja błędnie zinterpretowała art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, ponieważ przedłużenia okresu zatwierdzenia substancji czynnych mają charakter tymczasowy i wyjątkowy, a ich długość musi być ustalana *in concreto* dla każdego przypadku, nie może być ani krótsza, ani dłuższa niż niezbędna do zakończenia procedury odnowienia. Komisja nie może stosować przedłużeń automatycznie ani systematycznie, ani też ignorować kumulatywnego czasu trwania kolejnych przedłużeń, które mogą pozbawić system odnowienia jego skuteczności. Ponadto, Sąd uznał, że pojęcie „przyczyn niezależnych od wnioskodawcy” wymaga obiektywnej analizy roli wnioskodawcy, który musi działać z należytą starannością i nie przyczyniać się do opóźnień, a nie jedynie braku umyślności. Komisja naruszyła prawo, odrzucając możliwość zastosowania art. 17 akapit trzeci i nie przeprowadzając konkretnej weryfikacji roli wnioskodawcy w opóźnieniach.Stan faktyczny
Skarżąca, Pollinis France, stowarzyszenie działające na rzecz ochrony środowiska, wniosła skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Europejskiej oddalającej jej wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej. Wniosek dotyczył rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/708, które po raz piąty przedłużyło okres zatwierdzenia substancji czynnej boskalid, stosowanej w środkach ochrony roślin. Boskalid został zatwierdzony w 2008 r., a w 2015 r. złożono wniosek o odnowienie zatwierdzenia. Od tego czasu Komisja wielokrotnie przedłużała okres zatwierdzenia boskalidu, powołując się na opóźnienia w procedurze oceny z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy.Rozstrzygnięcie
1) Stwierdza się nieważność decyzji Komisji Ares(2022) 8437051 z dnia 6 grudnia 2022 r. oddalającej złożony przez Pollinis France wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej dotyczącej rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/708 z dnia 5 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: metyloester kwasu 2,5-dichlorobenzoesowego, kwas octowy, aklonifen, siarczan glinowo-amonowy, fosforek glinu, krzemian glinu, beflubutamid, bentiowalikarb, boskalid, węglik wapnia, kaptan, cymoksanil, dimetomorf, dodemorf, etefon, etylen, wyciąg z krzewu herbacianego, pozostałości destylacji tłuszczu, kwasy tłuszczowe C7–C20, fluoksastrobina, flurochloridon, folpet, formetanat, kwas giberylinowy, gibereliny, proteiny hydrolizowane, siarczan żelaza, fosforek magnezu, metam, metamitron, metazachlor, metrybuzyna, milbemektyna, fenmedifam, pirymifos metylu, oleje roślinne/olejek goździkowy, oleje roślinne/olej rzepakowy, oleje roślinne/olejek z mięty zielonej, propamokarb, prochinazyd, protiokonazol, piretryny, piasek kwarcowy, olej z ryb, środki odstraszające zapachem, pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego/tłuszcz owczy, S‑metolachlor, feromony łuskoskrzydłych o łańcuchach prostych, sulkotrion, tebukonazol i mocznik, w zakresie, w jakim przedłuża ono okres zatwierdzenia boskalidu.
2) Komisja Europejska pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Pollinis France.
3) Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej, BASF SE i CropLife Europe pokrywają własne koszty.Pełny tekst orzeczenia
WYROK SĄDU (czwarta izba w składzie powiększonym)
z dnia 19 listopada 2025 r. (
*1
)
Środki ochrony roślin – Substancja czynna boskalid – Wniosek o odnowienie zatwierdzenia substancji czynnej – Przedłużenie okresu zatwierdzenia – Opóźnienie w przebiegu procedury odnowienia – Przyczyny niezależne od wnioskodawcy – Wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej – Artykuł 10 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1367/2006 – Decyzja o oddaleniu wniosku – Artykuł 17 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009
W sprawie T‑94/23
Pollinis France, z siedzibą w Paryżu (Francja), którą reprezentował A. Bailleux, adwokat,
strona skarżąca,
przeciwko
Komisji Europejskiej, którą reprezentowali A. Becker, G. Gattinara i M. ter Haar, w charakterze pełnomocników,
strona pozwana,
popieranej przez
Parlament Europejski, który reprezentowali W. Kuzmienko i O. Denkov, w charakterze pełnomocników,
przez
Radę Unii Europejskiej, którą reprezentowali P. Pecheux, A. Maceroni i A. Nowak-Salles, w charakterze pełnomocników,
przez
BASF SE, z siedzibą w Ludwigshafen (Niemcy), którą reprezentowali J.‑P. Montfort, N. Kyriazopoulou i P. Chopova-Leprêtre, adwokaci,
oraz przez
CropLife Europe, z siedzibą w Brukseli (Belgia), którą reprezentowali D. Waelbroeck i I. Antypas, adwokaci,
interwenienci,
SĄD (czwarta izba w składzie powiększonym),
w składzie podczas narady: R. da Silva Passos, prezes, N. Półtorak, I. Reine, T. Pynnä (sprawozdawczyni) i H. Cassagnabère, sędziowie,
sekretarz: P. Cullen, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 13 lutego 2025 r.,
wydaje następujący
Wyrok
W skardze opartej na art. 263 TFUE skarżąca, Pollinis France, wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Ares(2022) 8437051 z dnia 6 grudnia 2022 r. oddalającej złożony przez nią wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej dotyczącej rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/708 z dnia 5 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: metyloester kwasu 2,5-dichlorobenzoesowego, kwas octowy, aklonifen, siarczan glinowo-amonowy, fosforek glinu, krzemian glinu, beflubutamid, bentiowalikarb, boskalid, węglik wapnia, kaptan, cymoksanil, dimetomorf, dodemorf, etefon, etylen, wyciąg z krzewu herbacianego, pozostałości destylacji tłuszczu, kwasy tłuszczowe C7–C20, fluoksastrobina, flurochloridon, folpet, formetanat, kwas giberylinowy, gibereliny, proteiny hydrolizowane, siarczan żelaza, fosforek magnezu, metam, metamitron, metazachlor, metrybuzyna, milbemektyna, fenmedifam, pirymifos metylu, oleje roślinne/olejek goździkowy, oleje roślinne/olej rzepakowy, oleje roślinne/olejek z mięty zielonej, propamokarb, prochinazyd, protiokonazol, piretryny, piasek kwarcowy, olej z ryb, środki odstraszające zapachem, pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego/tłuszcz owczy, S‑metolachlor, feromony łuskoskrzydłych o łańcuchach prostych, sulkotrion, tebukonazol i mocznik (Dz.U. 2022, L 133, s. 1), w zakresie, w jakim przedłuża ono okres zatwierdzenia boskalidu (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).
Okoliczności powstania sporu i okoliczności faktyczne zaistniałe po wniesieniu skargi
Skarżąca jest stowarzyszeniem o celu niezarobkowym z siedzibą w Paryżu (Francja), którego celem działalności jest w szczególności wspieranie ochrony środowiska w kontekście prawa ochrony środowiska.
Boskalid jest substancją czynną stosowaną w środkach ochrony roślin z rodziny inhibitorów dehydrogenazy bursztynianowej.
Boskalid został zatwierdzony po raz pierwszy w Unii Europejskiej dyrektywą Komisji 2008/44/WE z dnia 4 kwietnia 2008 r. zmieniającą dyrektywę Rady 91/414/EWG w celu włączenia benthiavalicarbu, boskalidu, karwonu, fluoksastrobiny, Paecilomyces lilacinus i protiokonazolu jako substancji czynnych (Dz.U. 2008, L 94, s. 13). Zgodnie z załącznikiem do tej dyrektywy zatwierdzenie weszło w życie w dniu 1 sierpnia 2008 r. i miało wygasnąć w dniu 31 lipca 2018 r.
W czerwcu 2015 r. złożono wniosek o odnowienie zatwierdzenia boskalidu.
W dniu 27 czerwca 2018 r. okres zatwierdzenia boskalidu został przedłużony rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2018/917 zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: alfa-cypermetryna, beflubutamid, benalaksyl, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, bromoksynil, kaptan, karwon, chloroprofam, cyjazofamid, desmedifam, dimetoat, dimetomorf, dikwat, etefon, etoprofos, etoksazol, famoksadon, fenamidon, fenamifos, flumioksazyna, fluoksastrobina, folpet, foramsulfuron, formetanat, Gliocladium catenulatum szczep: J1446, izoksaflutol, metalaksyl-M, metiokarb, metoksyfenozyd, metrybuzyna, milbemektyna, oksasulfuron, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, propamokarb, protiokonazol, pimetrozyna i S‑metolachlor (Dz.U. 2018, L 163, s. 13) do dnia 31 lipca 2019 r. na podstawie art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz.U. 2009, L 309, s. 1). W motywie 8 wspomnianego rozporządzenia wykonawczego wyjaśniono, że „[z]e względu na fakt, że ocena tych substancji opóźniła się z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy, zatwierdzenia tych substancji czynnych prawdopodobnie wygasną, zanim zostanie podjęta decyzja w sprawie ich odnowienia” i że „[n]ależy zatem przedłużyć okresy zatwierdzenia tych substancji”.
W listopadzie 2018 r. państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy (Słowacja) i państwo członkowskie pełniące rolę współsprawozdawcy (Francja) opublikowały projekt sprawozdania z oceny w sprawie odnowienia zatwierdzenia boskalidu.
W okresie od 25 stycznia do 27 marca 2019 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zorganizował konsultacje publiczne w sprawie boskalidu.
W dniu 7 maja 2019 r. zatwierdzenie boskalidu zostało przedłużone po raz drugi rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2019/707 zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: alfa-cypermetryna, beflubutamid, benalaksyl, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, bromoksynil, kaptan, cyjazofamid, desmedifam, dimetoat, dimetomorf, diuron, etefon, etoksazol, famoksadon, fenamifos, flumioksazyna, fluoksastrobina, folpet, foramsulfuron, formetanat, metalaksyl-M, metiokarb, metrybuzyna, milbemektyna, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, propamokarb, protiokonazol, S‑metolachlor i tebukonazol (Dz.U. 2019, L 120, s. 16) do dnia 31 lipca 2020 r. Motyw 7 wspomnianego rozporządzenia powtarza to samo wyjaśnienie co wyjaśnienie zawarte w motywie 8 rozporządzenia wykonawczego 2018/917.
W sierpniu 2019 r. EFSA zażądała od wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie dodatkowych informacji dotyczących 122 punktów.
W dniu 16 września 2019 r. wnioskodawca ubiegający się o odnowienie udzielił odpowiedzi EFSA.
W dniu 24 czerwca 2020 r. zatwierdzenie boskalidu zostało przedłużone po raz trzeci rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2020/869 zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: beflubutamid, benalaksyl, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, bromoksynil, kaptan, cyjazofamid, dimetomorf, etefon, etoksazol, famoksadon, fenamifos, flumioksazyna, fluoksastrobina, folpet, formetanat, metrybuzyna, milbemektyna, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, propamokarb, protiokonazol i S‑metolachlor (Dz.U. 2020, L 201, s. 7) do dnia 31 lipca 2021 r. W motywie 4 tego rozporządzenia wyjaśniono, że „[w] związku z tym, że ocena wszystkich tych substancji opóźniła się z przyczyn niezależnych od wnioskodawców, prawdopodobnie zatwierdzenia tych substancji czynnych wygasną, zanim zostanie podjęta decyzja w sprawie ich odnowienia” i że „[n]ależy zatem przedłużyć okresy zatwierdzenia tych substancji”. W motywie 5 dodano, że „konieczne jest przedłużenie okresu zatwierdzenia […] boskalid[u] […], aby zapewnić niezbędny czas na przeprowadzenie oceny dotyczącej właściwości zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego zgodnie z procedurą określoną w art. 13 i 14 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 844/2012”.
W dniu 6 maja 2021 r. zatwierdzenie boskalidu zostało przedłużone po raz czwarty rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/745 zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: siarczan glinowo-amonowy, krzemian glinu, beflubutamid, bentiawalikarb, bifenazat, boskalid, węglan wapnia, kaptan, dwutlenek węgla, cymoksanil, dimetomorf, etefon, wyciąg z krzewu herbacianego, famoksadon, pozostałości destylacji tłuszczu, kwasy tłuszczowe C7–C20, flumioksazyna, fluoksastrobina, flurochloridon, folpet, formetanat, kwas giberelinowy, gibereliny, heptamaloksyloglukan, proteiny hydrolizowane, siarczan żelaza, metazachlor, metrybuzyna, milbemektyna, Paecilomyces lilacinus szczep 251, fenmedifam, fosmet, pirymifos metylu, oleje roślinne/olej rzepakowy, wodorowęglan potasu, propamokarb, protiokonazol, piasek kwarcowy, olej z ryb, środki odstraszające zapachem pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego/tłuszcz owczy, S‑metolachlor, feromony łuskoskrzydłych o łańcuchach prostych, tebukonazol i mocznik (Dz.U. 2021, L 160, s. 89) do dnia 31 lipca 2022 r. W motywie 5 wspomnianego rozporządzenia powtórzono wyjaśnienie zawarte w motywie 4 rozporządzenia wykonawczego 2020/869.
W dniu 5 maja 2022 r. zatwierdzenie boskalidu zostało przedłużone po raz piąty rozporządzeniem wykonawczym 2022/708 do dnia 31 lipca 2023 r. W motywie 5 wspomnianego rozporządzenia wyjaśniono, że „[w] związku z tym, że ocena tych substancji czynnych opóźniła się z przyczyn niezależnych od wnioskodawców, prawdopodobnie zatwierdzenia tych substancji czynnych wygasną, zanim zostanie podjęta decyzja w sprawie ich odnowienia” i że „[k]onieczne jest zatem przedłużenie ich okresów zatwierdzenia, aby zapewnić czas niezbędny do zakończenia oceny”.
Skarżąca złożyła wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej dotyczącej rozporządzenia wykonawczego 2022/708 na podstawie art. 10 rozporządzenia (WE) nr 1367/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie zastosowania postanowień Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska do instytucji i organów Wspólnoty (Dz.U. 2006, L 264, s. 13), który to wniosek został zarejestrowany w dniu 4 lipca 2022 r.
Zaskarżoną decyzją Komisja Europejska oddaliła wniosek skarżącej o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej.
Po wniesieniu badanej skargi Komisja po raz szósty przedłużyła zatwierdzenie boskalidu rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2023/918 z dnia 4 maja 2023 r. zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: aklonifen, ametoktradyna, beflubutamid, bentiowalikarb, boskalid, kaptan, kletodym, cykloksydym, cyflumetofen, dazomet, diklofop, dimetomorf, etefon, fenazachina, fluopikolid, fluoksastrobina, flurochloridon, folpet, formetanat, wirus polihedrozy jądrowej Helicoverpa armigera, hymeksazol, kwas indolilo-3-masłowy, mandipropamid, metalaksyl, metaldehyd, metam, metazachlor, metrybuzyna, milbemektyna, paklobutrazol, penoksulam, fenmedifam, pirymifos metylu, propamokarb, prochinazyd, protiokonazol, S‑metolachlor, wirus polihedrozy jądrowej Spodoptera littoralis, Trichoderma asperellum szczep T34 i Trichoderma atroviride szczep I-1237 (Dz.U. 2023, L 119, s. 160) do dnia 15 kwietnia 2026 r. W motywie 15 tego rozporządzenia wyjaśniono, że „[w] odniesieniu do […] boskalid[u] […] [EFSA] będzie potrzebował dodatkowego czasu, zgodnie z art. 13 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 844/2012, na przyjęcie wniosków i, w stosownych przypadkach, na zorganizowanie konsultacji z ekspertami” oraz że „[d]odatkowego czasu wymaga także przyjęcie wynikłej decyzji w sprawie zarządzania ryzykiem zgodnie z art. 14 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 844/2012”. W motywie 20 dodano, iż „[b]iorąc pod uwagę, że prawdopodobnie nie będzie można podjąć decyzji w sprawie odnowienia zatwierdzenia tych substancji czynnych przed wygaśnięciem ich odpowiednich okresów zatwierdzenia oraz że przyczyny opóźnień w procedurach odnowienia są poza kontrolą odpowiednich wnioskodawców, należy przedłużyć okresy zatwierdzenia substancji czynnych, aby umożliwić zakończenie wymaganych ocen i sfinalizowanie regulacyjnych procedur podejmowania decyzji w odniesieniu do odpowiednich wniosków o odnowienie zatwierdzenia”.
W dniu 16 czerwca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej dotyczącej rozporządzenia wykonawczego 2023/918 na podstawie art. 10 rozporządzenia nr 1367/2006.
Decyzją z dnia 1 grudnia 2023 r. Komisja oddaliła wniosek skarżącej o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej.
W dniu 9 lutego 2024 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję, o której mowa w pkt 19 powyżej, którą to skargę zarejestrowano pod numerem T‑75/24.
Żądania stron
Skarżąca wnosi do Sądu o:
–
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania.
Komisja, popierana przez Parlament Europejski, Radę Unii Europejskiej, BASF SE i CropLife Europe, wnosi do Sądu o:
–
oddalenie skargi;
–
obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Co do prawa
Na poparcie skargi skarżąca podnosi cztery zarzuty, z których pierwszy dotyczy zasadniczo błędnej wykładni art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, drugi, podniesiony tytułem ewentualnym – niezgodności z prawem tego artykułu, trzeci – okoliczności, że Komisja błędnie uznała, iż przewidziane w art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 przesłanki zostały spełnione, a czwarty – z jednej strony naruszenia prawa przez Komisję, gdy uznała ona w zaskarżonej decyzji, że rozporządzenie wykonawcze 2022/708 jest wystarczająco uzasadnione, a z drugiej strony braku uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
W przedmiocie zachowania interesu prawnego
BASF wnosi do Sądu o zbadanie, czy skarżąca zachowuje interes prawny w następstwie przyjęcia rozporządzenia wykonawczego 2023/918, które przedłużyło okres zatwierdzenia boskalidu do dnia 15 kwietnia 2026 r.
Sąd przypomina, że interes prawny strony skarżącej musi istnieć i być aktualny. Interes ten w odniesieniu do przedmiotu skargi musi istnieć na etapie jej wnoszenia, pod rygorem jej niedopuszczalności, i utrzymywać się aż do momentu wydania orzeczenia sądowego, pod rygorem umorzenia postępowania (zob. wyrok z dnia 17 września 2015 r., Mory i in./Komisja, C‑33/14 P, EU:C:2015:609, pkt 56, 57 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie, jak podnosi BASF, Komisja przyjęła nowe rozporządzenie wykonawcze w celu przedłużenia okresu zatwierdzenia boskalidu po upływie okresu przedłużenia przewidzianego w rozporządzeniu wykonawczym 2022/708.
Jednakże, po pierwsze, Komisja nie cofnęła zaskarżonej decyzji, w związku z czym spór zachował swój przedmiot (zob. podobnie wyrok z dnia 4 września 2018 r., ClientEarth/Komisja,C‑57/16 P, EU:C:2018:660, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
Po drugie, z orzecznictwa wynika, że strona skarżąca zachowuje interes w żądaniu stwierdzenia nieważności aktu instytucji Unii, by uniknąć sytuacji, w której podnoszona niezgodność z prawem tego aktu mogłaby powtórzyć się w przyszłości. Taki interes prawny wynika z art. 266 akapit pierwszy TFUE, zgodnie z którym w przypadku orzeczenia o nieważności aktu przyjętego przez instytucję jest ona zobowiązana do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału. Jednakże ów interes prawny istnieje tylko wtedy, gdy zarzucana niezgodność z prawem może powtórzyć się w przyszłości niezależnie od okoliczności sprawy, której dotyczy skarga wniesiona przez stronę skarżącą (wyroki: z dnia 7 czerwca 2007 r., Wunenburger/Komisja,C‑362/05 P, EU:C:2007:322, pkt 50–52; z dnia 27 września 2018 r., Mellifera/Komisja,T‑12/17, EU:T:2018:616, pkt 28).
Ma to miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ niezgodność z prawem, na którą powołuje się skarżąca, opiera się w szczególności na wykładni art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, którą Komisja może powtórzyć przy okazji wniosku o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej dotyczącej przedłużenia okresu zatwierdzenia boskalidu lub innej substancji. Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że Komisja przyjęła rozporządzenie wykonawcze 2023/918, na mocy którego przedłuża okres zatwierdzenia boskalidu i szeregu innych substancji na podstawie kryteriów przewidzianych w art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, i że następnie oddaliła wniosek skarżącej o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej dotyczącej tego przedłużenia.
Wynika z tego, że niezależnie od przyjęcia rozporządzenia wykonawczego 2023/918 skarżąca zachowuje interes prawny w niniejszej sprawie.
W przedmiocie zarzutów pierwszego i trzeciego, dotyczących błędnej wykładni art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009
W ramach zarzutów pierwszego i trzeciego, które należy zbadać łącznie ze względu na ich uzupełniający charakter, skarżąca podnosi, że Komisja dokonała błędnej wykładni art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, gdy uznała w szczególności, że przesłanki stosowania tego artykułu zostały spełnione.
W przedmiocie dopuszczalności zarzutu pierwszego
BASF uważa, że przedstawiony przez skarżącą zarzut pierwszy, dotyczący błędnej wykładni art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, jest niedopuszczalny. Zdaniem BASF skarżąca nie kwestionuje oceny zawartej w odpowiedzi na jej wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej, lecz kieruje swoje argumenty przeciwko przedłużeniu okresu zatwierdzenia boskalidu rozporządzeniem wykonawczym 2022/708, które było przedmiotem wniosku o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej. Tymczasem, gdy strona skarżąca wnosi na podstawie art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 1367/2006 skargę o stwierdzenie nieważności odpowiedzi na wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej, może ona jedynie zakwestionować zgodność z prawem tej odpowiedzi.
Sąd przypomina, że art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1367/2006 przewiduje, iż „[o]rganizacja pozarządowa lub inni członkowie społeczeństwa spełniający kryteria określone w art. 11 są uprawnieni do złożenia wniosku o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej do instytucji lub organu Unii, które przyjęły akt administracyjny, lub – w przypadku zarzutu zaniechania administracyjnego – które powinny były przyjąć taki akt, wskazując jako podstawę, że taki akt lub takie zaniechanie narusza prawo ochrony środowiska”. Artykuł 12 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że „[o]rganizacja pozarządowa, która złożyła wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej zgodnie z art. 10, może wnieść skargę do Trybunału Sprawiedliwości”.
Wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej w odniesieniu do aktu administracyjnego zmierza więc do stwierdzenia zgłaszanej niezgodności z prawem lub braku zasadności danego aktu. Wnioskodawca może następnie wystąpić do sądu Unii, wnosząc skargę o stwierdzenie braku właściwości, naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, naruszenia traktatów lub jakiejkolwiek normy prawnej związanej z ich stosowaniem lub nadużycia władzy w odniesieniu do decyzji oddalającej wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej jako bezzasadny (wyrok z dnia 12 września 2019 r., TestBioTech i in./Komisja, C‑82/17 P, EU:C:2019:719, pkt 38). Wynika z tego, że w ramach tej skargi strona skarżąca nie jest uprawniona do podnoszenia argumentów podważających bezpośrednio zgodność z prawem lub zasadność aktu, którego dotyczy wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej (zob. wyrok z dnia 27 września 2018 r., Mellifera/Komisja,T‑12/17, EU:T:2018:616, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo). W ramach systemu kontroli sądowej ustanowionego w traktatach nie przewidziano bowiem możliwości, aby Sąd uchylił decyzję, która nie podlega bezpośredniej skardze o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 263 TFUE (wyrok z dnia 4 kwietnia 2019 r., ClientEarth/Komisja,T‑108/17, EU:T:2019:215, pkt 28).
W niniejszej sprawie przede wszystkim w piśmie wszczynającym postępowanie wyraźnie wskazano, że przedmiotem skargi o stwierdzenie nieważności jest zaskarżona decyzja.
Następnie z tytułu zarzutu pierwszego i z poszczególnych części tego zarzutu wynika bezpośrednio, że zdaniem skarżącej to zaskarżona decyzja opiera się na błędnej wykładni art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009.
Wreszcie z lektury całego zarzutu pierwszego wynika, że poprzez swoją argumentację skarżąca odnosi się do dokonanej przez Komisję w zaskarżonej decyzji wykładni art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009. Okoliczność, że ze względu na sam przedmiot wewnętrznej procedury odwoławczej i logikę art. 10 i 12 rozporządzenia nr 1367/2006 może wystąpić pewne pokrywanie się argumentów przedstawionych w ramach wniosku o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej i argumentów podniesionych na poparcie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji oddalającej wspomniany wniosek jako bezzasadny, nie może zmienić tej konkluzji.
W konsekwencji należy odrzucić argumentację BASF, zgodnie z którą zarzut pierwszy jest niedopuszczalny, ponieważ nie dotyczy on zaskarżonej decyzji.
W przedmiocie części trzeciej zarzutu pierwszego i części drugiej zarzutu trzeciego
W ramach części trzeciej zarzutu pierwszego skarżąca twierdzi w pierwszej kolejności, że Komisja naruszyła prawo, gdy uznała, iż mogła przedłużyć okres zatwierdzenia substancji czynnej takiej jak boskalid bez żadnego ograniczenia czasowego. Przedłużenia są bowiem środkami przejściowymi, które ze względu na swój charakter powinny pozostać ograniczone w czasie i mieć charakter wyjątkowy. W każdym razie przedłużenie o pięć lat w niniejszej sprawie nie może zostać uznane za zgodne z prawem. W drugiej kolejności skarżąca podnosi, że przy podjęciu decyzji o odnowieniu należało uwzględnić ryzyko dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska.
W ramach części drugiej zarzutu trzeciego skarżąca podnosi, że długość całkowitego okresu przedłużenia zatwierdzenia boskalidu nie jest zgodna z wymogami art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009. Komisja naruszyła prawo, gdy uznała, że akapit trzeci tego artykułu ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji objętych akapitem drugim tego artykułu. Ponadto okres przedłużenia zatwierdzenia boskalidu nie jest odpowiedni, a całkowity okres przedłużenia jest nadmierny.
Na wstępie Sąd przypomina, że art. 191 ust. 2 TFUE przewiduje, iż polityka ochrony środowiska opiera się w szczególności na zasadzie ostrożności, która to zasada ma również zastosowanie w kontekście innych polityk Unii, w szczególności polityki ochrony zdrowia publicznego, jak również wtedy, gdy instytucje Unii przyjmują w ramach wspólnej polityki rolnej lub polityki rynku wewnętrznego środki ochrony zdrowia ludzkiego (zob. wyrok z dnia 1 października 2019 r., Blaise i in., C‑616/17, EU:C:2019:800, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
Obowiązkiem prawodawcy Unii, gdy przyjmuje on przepisy regulujące wprowadzanie do obrotu środków ochrony roślin, takie jak przepisy ustanowione w rozporządzeniu nr 1107/2009, jest zatem przestrzeganie zasady ostrożności w szczególności w celu zapewnienia, zgodnie z art. 35 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 9 i art. 168 ust. 1 TFUE, wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego (zob. wyrok z dnia 1 października 2019 r., Blaise i in., C‑616/17, EU:C:2019:800, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo).
Z zasady ostrożności wynika, że jeżeli występuje niepewność dotycząca istnienia lub zakresu zagrożenia dla zdrowia ludzi, można podjąć działania ochronne bez oczekiwania, aż realność i waga tych zagrożeń zostaną w pełni udowodnione (zob. wyrok z dnia 1 października 2019 r., Blaise i in., C‑616/17, EU:C:2019:800, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).
Zasada ostrożności, stanowiąca zasadę ogólną prawa Unii, zobowiązuje odnośne organy do zastosowania, w konkretnych ramach wykonywania kompetencji przyznanych im we właściwych przepisach, odpowiednich środków w celu zapobieżenia pewnym potencjalnym zagrożeniom dla zdrowia publicznego, bezpieczeństwa i środowiska naturalnego, dając pierwszeństwo wymogom związanym z ochroną tych interesów przed interesami gospodarczymi [zob. wyroki: z dnia 21 października 2003 r., Solvay Pharmaceuticals/Rada,T‑392/02, EU:T:2003:277, pkt 121 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 12 kwietnia 2013 r., Du Pont de Nemours (France) i in./Komisja, T‑31/07, niepublikowany, EU:T:2013:167, pkt 134 i przytoczone tam orzecznictwo]. Zasada ostrożności leży u podstaw wszystkich przepisów rozporządzenia nr 1107/2009.
W motywie 8 rozporządzenia nr 1107/2009 sprecyzowano, że należy stosować zasadę ostrożności, a celem tego rozporządzenia jest zapewnienie, by przemysł wykazywał, iż substancje lub środki wytworzone lub wprowadzane do obrotu nie mają żadnego szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi lub zwierząt ani żadnego niedopuszczalnego wpływu na środowisko. W tym względzie należy zauważyć, że ustanowione w tym rozporządzeniu procedury uprzedniego udzielania zezwoleń na wprowadzanie do obrotu i zatwierdzania środków ochrony roślin i ich substancji czynnych opierają się na zasadzie ostrożności (zob. wyrok z dnia 17 marca 2021 r., FMC/Komisja,T‑719/17, EU:T:2021:143, pkt 60, 61 i przytoczone tam orzecznictwo).
Wynika z tego, że wykonując swoje kompetencje w ramach rozporządzenia nr 1107/2009, Komisja powinna mieć na względzie zasadę ostrożności. Co się tyczy konkretnie substancji czynnych, z orzecznictwa wynika, że Komisja może zastosować środki ograniczające stosowanie danej substancji, dając w ten sposób pierwszeństwo interesowi związanemu z bezpieczeństwem konsumentów, i to bez oczekiwania na wynik procedury odnowienia zatwierdzenia tej substancji (zob. podobnie wyrok z dnia 19 września 2019 r., Arysta LifeScience Netherlands/Komisja,T‑476/17, EU:T:2019:618, pkt 97).
Aby odpowiedzieć na argumenty skarżącej, art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 należy zatem interpretować w świetle zasady ostrożności, biorąc pod uwagę czas trwania i częstotliwość przedłużenia zatwierdzenia boskalidu.
W tym względzie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem do celów dokonywania wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, ale także kontekst, w jaki się on wpisuje, oraz cele regulacji, której część stanowi. Geneza przepisu prawa Unii również może dostarczyć informacji istotnych dla jego wykładni (zob. wyroki: z dnia 2 września 2021 r., CRCAM,C‑337/20, EU:C:2021:671, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 25 stycznia 2017 r., Rusal Armenal/Rada, T‑512/09 RENV, EU:T:2017:26, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).
W pierwszej kolejności z brzmienia art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009 wynika, że „[w] przypadku gdy z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy zaistnieje prawdopodobieństwo, że zezwolenie wygaśnie przed podjęciem decyzji o odnowieniu, decyzja odraczająca datę wygaśnięcia zatwierdzenia dla danego wnioskodawcy na okres wystarczający do rozpatrzenia wniosku zostaje przyjęta zgodnie z procedurą regulacyjną, o której mowa w art. 79 ust. 3”. Artykuł 17 akapit trzeci tego rozporządzenia przewiduje elementy, które należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu okresu przedłużenia, a mianowicie: „a) czas niezbędny do dostarczenia żądanych informacji; b) czas niezbędny do przeprowadzenia procedury; c) w stosownych przypadkach – potrzebę ustalenia spójnego programu prac, zgodnie z art. 18”.
Z przepisu tego wynika zatem, że w przypadku gdy z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy zaistnieje prawdopodobieństwo, że zatwierdzenie wygaśnie przed podjęciem decyzji o odnowieniu, „decyzja odraczająca datę wygaśnięcia zatwierdzenia” zostaje przyjęta „na okres wystarczający do rozpatrzenia wniosku”. O ile brzmienie tego przepisu nie wyklucza możliwości, że pod koniec tego okresu zostanie podjęta nowa decyzja o przedłużeniu, o tyle przedłużenie to, które ma jedynie umożliwić zakończenie procedury odnowienia, może mieć wyłącznie charakter tymczasowy, jak wyjaśnia Rada w uwagach interwenienta.
Długość okresu przedłużenia powinna zatem być dostosowana do konkretnych okoliczności danej sprawy, wobec czego nie może być ono stosowane automatycznie, czy też systematycznie.
Ponadto zgodnie z orzecznictwem skutkiem art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 jest umożliwienie przedłużenia procedury odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej ze względu na okoliczności, które zaszły w trakcie samego postępowania i które nie były znane wcześniej (wyrok z dnia 19 września 2019 r., Arysta LifeScience Netherlands/Komisja,T‑476/17, EU:T:2019:618, pkt 104).
W drugiej kolejności należy wziąć pod uwagę kontekst, w jaki wpisuje się zasada określona w art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009.
Zasada ta stanowi część sekcji rozporządzenia nr 1107/2009, która dotyczy zatwierdzania substancji czynnych. Zatwierdzenia te, jak również ich odnowienie, są przedmiotem szeregu przepisów regulujących przebieg mającej zastosowanie procedury.
Po pierwsze, zatwierdzenie może zostać udzielone jedynie na okres nieprzekraczający dziesięciu lat (art. 5 rozporządzenia nr 1107/2009), które to ograniczenie jest powtórzeniem ograniczenia przewidzianego w dyrektywie Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (Dz.U. 1991, L 230, s. 1), która obowiązywała w momencie zatwierdzenia boskalidu. Jak wyjaśniono w motywie 15 rozporządzenia nr 1107/2009, to właśnie ze względów bezpieczeństwa okres zatwierdzenia substancji czynnych jest ograniczony w czasie i proporcjonalny do ewentualnego ryzyka związanego ze stosowaniem takich substancji. Odnowienie zatwierdzenia jest ważne przez okres nieprzekraczający piętnastu lat (art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 1107/2009).
Wynika z tego, że prawodawca zadbał o ustanowienie ograniczonych okresów zatwierdzenia i odnowienia zatwierdzenia w celu uniknięcia dalszej obecności na rynku substancji czynnych, które okazałyby się stanowić niedopuszczalne ryzyko w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 1107/2009. Realizacja tego celu w świetle zasady ostrożności wymaga okresowej ponownej oceny substancji, jak słusznie podkreśla Komisja, gdy wyjaśnia okresowe podejście przyjęte w rozporządzeniu nr 1107/2009.
Po drugie, wniosek o odnowienie należy złożyć nie później niż trzy lata przed wygaśnięciem okresu zatwierdzenia (art. 15 rozporządzenia nr 1107/2009). Termin ten uznaje się zatem za wystarczający do zakończenia tej procedury i przyjęcia decyzji o odnowieniu wnioskowanego zatwierdzenia, przy jednoczesnym zagwarantowaniu skuteczności podejścia okresowego, o którym mowa w pkt 56 powyżej.
W tym celu w art. 19 rozporządzenia nr 1107/2009 przyznano Komisji uprawnienie do przyjęcia, w drodze rozporządzenia wykonawczego, przepisów niezbędnych do wprowadzenia w życie procedury odnowienia.
W ten sposób przyjęto rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 844/2012 z dnia 18 września 2012 r. ustanawiające przepisy niezbędne do wprowadzenia w życie procedury odnowienia dotyczącej substancji czynnych, jak przewidziano w rozporządzeniu nr 1107/2009 (Dz.U. 2012, L 252, s. 26), które przewiduje między innymi terminy dla poszczególnych kroków w procedurze odnowienia, aby zapewnić jej właściwe funkcjonowanie (motyw 3). Rozporządzenie to ma na celu nadanie skuteczności przepisom przewidzianym już w rozporządzeniu nr 1107/2009 przy jednoczesnym zapewnieniu jednolitych warunków stosowania w Unii.
W szczególności art. 1–8 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012 przewidują zasady dotyczące dopuszczalności wniosku złożonego przez producenta substancji czynnej do państwa członkowskiego i obwarowują ten pierwszy etap procedury pewnymi terminami. Zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy kontroluje najpierw ten wniosek i upewnia się, że został on złożony w terminie przewidzianym w art. 1 ust. 1 akapit pierwszy wspomnianego rozporządzenia i zawiera wszystkie elementy przewidziane w jego art. 2. W szczególności zgodnie z art. 2 ust. 2 rzeczonego rozporządzenia wniosek o odnowienie musi zawierać listę nowych informacji, które wnioskodawca zamierza przedłożyć i które są niezbędne zgodnie z art. 15 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009. Następnie, zgodnie z art. 6 tego rozporządzenia, po otrzymaniu od państwa członkowskiego pełniącego rolę sprawozdawcy odpowiedzi twierdzącej dotyczącej tej kontroli wnioskodawca przedkłada dodatkową dokumentację państwu członkowskiemu pełniącemu rolę sprawozdawcy, państwu członkowskiemu pełniącemu rolę współsprawozdawcy, Komisji i EFSA. Wreszcie zgodnie z art. 8 owego rozporządzenia, jeżeli dodatkowa dokumentacja została złożona w terminie i zawiera wszystkie przewidziane elementy, państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy powiadamia wnioskodawcę, państwo członkowskie pełniące rolę współsprawozdawcy, Komisję i EFSA o dacie otrzymania dodatkowej dokumentacji oraz o dopuszczalności wniosku.
Podobnie w art. 11–14 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012 określono procedurę oceny wniosku o odnowienie zatwierdzenia substancji czynnej i przewidziano konkretne terminy, w których różne podmioty uczestniczące w tej procedurze powinny przygotować i przekazać swoje sprawozdanie lub wnioski. Najpierw państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy, po skonsultowaniu się z państwem członkowskim pełniącym rolę współsprawozdawcy, przygotowuje i przedkłada Komisji sprawozdanie – którego kopię otrzymuje EFSA – oceniające, czy można się spodziewać, że substancja czynna będzie spełniała kryteria zatwierdzania przewidziane w art. 4 rozporządzenia nr 1107/2009 (art. 11 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012). EFSA, po otrzymaniu projektu sprawozdania z oceny przedłożonego temu urzędowi przez państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy, przekazuje go wnioskodawcy i pozostałym państwom członkowskim (art. 12 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012). Po upływie okresu składania pisemnych uwag EFSA, w świetle aktualnej wiedzy naukowej i technicznej oraz stosując wytyczne obowiązujące w dniu złożenia dodatkowej dokumentacji, przyjmuje wnioski dotyczące tego, czy można się spodziewać, że substancja czynna będzie spełniała kryteria zatwierdzania przewidziane w art. 4 rozporządzenia nr 1107/2009. W stosownych przypadkach EFSA organizuje konsultacje z ekspertami, w tym z ekspertami z państwa członkowskiego pełniącego rolę sprawozdawcy i państwa członkowskiego pełniącego rolę współsprawozdawcy. EFSA przekazuje swoje wnioski wnioskodawcy, państwom członkowskim i Komisji oraz podaje je do publicznej wiadomości (art. 13 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012). Wreszcie po otrzymaniu wniosków EFSA i przy uwzględnieniu projektu sprawozdania z oceny opracowanego przez państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy, uwag wnioskodawcy i pozostałych państw członkowskich oraz wniosków EFSA Komisja przedstawia stałemu komitetowi tak zwane „sprawozdanie z odnowienia” i projekt rozporządzenia. Wnioskodawcy umożliwia się przedłożenie uwag dotyczących sprawozdania z odnowienia (art. 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012). Opierając się na sprawozdaniu z odnowienia i uwzględniając uwagi przedłożone przez wnioskodawcę, Komisja przyjmuje rozporządzenie zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009 (art. 14 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012).
Jedynie ostatniemu etapowi procedury przewidzianemu w art. 14 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012, który dotyczy przyjęcia rozporządzenia w sprawie odnowienia zatwierdzenia zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009, nie towarzyszy żaden termin.
Wynika z tego, że procedura odnowienia zatwierdzenia opiera się na realizacji dokładnego harmonogramu (zob. podobnie wyrok z dnia 19 września 2019 r., Arysta LifeScience Netherlands/Komisja,T‑476/17, EU:T:2019:618, pkt 103). Ustanowienie tych terminów i konieczność ich przestrzegania są zresztą spójne z wymogiem, aby cała procedura nie trwała dłużej niż trzy lata, jak wynika z art. 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012 (wyrok z dnia 9 grudnia 2021 r., Agrochem-Maks/Komisja, C‑374/20 P, niepublikowany, EU:C:2021:990, pkt 82).
Przestrzeganie owych terminów i wymogu szybkości postępowania jest istotne, tym bardziej że przyjęte na podstawie art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009 rozporządzenie wykonawcze, które przedłuża zatwierdzenie danej substancji czynnej na pewien okres, ma takie same konsekwencje jak rozporządzenie wykonawcze dotyczące pierwotnego zatwierdzenia takiej substancji na podstawie art. 13 ust. 2 tego rozporządzenia lub jak rozporządzenie dotyczące odnowienia zatwierdzenia na podstawie art. 20 tego rozporządzenia (zob. podobnie wyrok z dnia 27 września 2018 r., Mellifera/Komisja,T‑12/17, EU:T:2018:616, pkt 57, 58).
Należy zatem uznać, że art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 przewiduje mechanizm, który należy stosować w drodze wyjątku, jeżeli są spełnione przewidziane w nim przesłanki. Systematyczne stosowanie tego mechanizmu w procedurach odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej jest zatem niezgodne z wymogami rozporządzenia nr 1107/2009 i, bardziej ogólnie, z duchem tego rozporządzenia.
Przeciwnie, za każdym razem, gdy Komisja przedłuża okres zatwierdzenia, musi ona dokonać oceny danego przypadku i wziąć pod uwagę istotne elementy w celu określenia „wystarczającego okresu” wymaganego do zakończenia trwającej oceny.
Ponadto art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 pozostawia Komisji uprawnienia dyskrecjonalne w celu określenia, co stanowi „wystarczający okres”. Owe uprawnienia nie mają charakteru bezwzględnego, lecz są uregulowane w akapicie trzecim tego artykułu, który przewiduje elementy, które należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu okresu przedłużenia.
Poza tym nie można interpretować i stosować art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009 w oderwaniu, lecz należy to czynić w związku z przepisami akapitu trzeciego, który go uzupełnia.
W tym względzie należy oddalić argument Komisji, zgodnie z którym art. 17 akapit trzeci rozporządzenia nr 1107/2009 ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, o których mowa w akapicie drugim tego artykułu.
Z jednej strony wykładnia ta nie znajduje oparcia w brzmieniu art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009. Dwa pierwsze akapity tego artykułu posługują się bowiem tym samym wyrażeniem „wystarczającego okresu” przedłużenia i nie ma powodu, aby dokonywać między nimi rozróżnienia. Ponadto akapit drugi tego artykułu ma charakter przejściowy, ponieważ ma zastosowanie do substancji, których włączenie do załącznika I do dyrektywy 91/414 wygasło przed dniem 14 czerwca 2014 r. Inaczej jest w przypadku akapitu trzeciego, który odnosi się również do innych przepisów rozporządzenia nr 1107/2009, a mianowicie do przepisów art. 18, które nie mają charakteru przejściowego. Zakres art. 17 akapit trzeci rozporządzenia nr 1107/2009 nie ogranicza się zatem do akapitu drugiego tego artykułu.
Z drugiej strony w pierwotnym tekście projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady COM(2006) 388 wersja ostateczna z dnia 12 lipca 2006 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin akapity pierwszy i drugi obecnego art. 17 rozporządzenia nr 1107/009 stanowiły część tego samego akapitu, po którym bezpośrednio następował akapit dotyczący długości okresu przedłużenia. Świadczy to o zamiarze ustawodawcy, aby elementy, które należy uwzględnić przy ustalaniu długości okresu przedłużenia, miały zastosowanie w przypadkach objętych obecnie art. 17 akapity pierwszy i drugi tego rozporządzenia.
Wynika z tego, że art. 17 akapit trzeci rozporządzenia nr 1107/2009 ma zastosowanie do ustalenia „wystarczającego okresu” przedłużenia.
Po trzecie, jak przypomniano w pkt 41–46 powyżej, zasada ostrożności leży u podstaw wszystkich przepisów rozporządzenia nr 1107/2009.
W tym kontekście użyte w art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009 wyrażenie „wystarczający okres” należy rozumieć w ten sposób, że wymaga ono określenia okresu, który nie jest ani krótszy, ani dłuższy od okresu niezbędnego do zakończenia procedury odnowienia w każdym indywidualnym przypadku.
W trzeciej kolejności należy wziąć pod uwagę cele realizowane przez rozporządzenie nr 1107/2009.
Zgodnie z art. 1 ust. 3 rozporządzenia nr 1107/2009 celem tego rozporządzenia jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska, a także poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez zharmonizowanie zasad dotyczących wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, przy równoczesnej poprawie produkcji rolnej. Komisja słusznie zatem podnosi, że cel rozporządzenia nr 1107/2009 jest wieloraki. Jednakże, jak wynika z motywu 24 rozporządzenia nr 1107/2009, przy udzielaniu zezwoleń na wprowadzanie środków ochrony roślin do obrotu nadrzędnym celem przeważającym nad poprawą produkcji roślinnej powinna być ochrona zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska.
Wymagając utrzymania wysokiego poziomu ochrony środowiska, w rozporządzeniu nr 1107/2009 zastosowano art. 11 TFUE, który stanowi, że przy ustalaniu i realizacji polityk i działań Unii, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju, muszą być brane pod uwagę wymogi ochrony środowiska, oraz art. 114 ust. 3 TFUE, który konkretyzuje ten obowiązek. To ostatnie postanowienie faktycznie stanowi, że w swoich wnioskach między innymi w dziedzinie ochrony środowiska, przedłożonych w ramach zbliżania ustawodawstw mających na celu ustanowienie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego, Komisja przyjmuje jako podstawę wysoki poziom ochrony, uwzględniając w szczególności wszelkie zmiany oparte na faktach naukowych, i że w ramach swoich odpowiednich kompetencji Parlament i Rada starają się również osiągnąć ten cel. Ochrona środowiska ma nadrzędne znaczenie w stosunku do względów ekonomicznych, wobec czego może ona uzasadniać negatywne, nawet istotne, konsekwencje gospodarcze dla niektórych podmiotów gospodarczych (zob. wyrok z dnia 17 marca 2021 r., FMC/Komisja,T‑719/17, EU:T:2021:143, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo).
Wynika z tego, że wśród różnych celów rozporządzenia nr 1107/2009 Komisja powinna przywiązywać szczególną wagę do celu, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska, gdy zarządza procedurą odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej, tym bardziej jeśli procedura ta wykracza poza ramy czasowe przewidziane na jej przeprowadzenie, i gdy udziela przedłużenia okresu zatwierdzenia na podstawie art. 17 tego rozporządzenia.
Z całości powyższych rozważań można wywieść pewne zasady. Po pierwsze, przedłużenie okresu zatwierdzenia ma charakter tymczasowy i wyjątkowy i jest dopuszczalne ze względu na okoliczności, które zaszły w trakcie samej procedury i nie były wcześniej znane. Powinno ono zostać przyznane w świetle konkretnych okoliczności danego przypadku, wobec czego nie może być ono stosowane automatycznie, czy też systematycznie. Po drugie, długość okresu przedłużenia musi być wystarczająca, aby umożliwić rozpatrzenie wniosku o przedłużenie. Ustalając długość tego okresu, Komisja powinna wziąć pod uwagę elementy przewidziane w art. 17 akapit trzeci rozporządzenia nr 1107/2009 i dokonać oceny w każdym indywidualnym przypadku. Po trzecie, okres ten nie może być ani krótszy, ani dłuższy od okresu niezbędnego do zakończenia procedury odnowienia.
Po czwarte, ujmując rzecz bardziej ogólnie, gdy Komisja zamierza zastosować art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, powinna ona uwzględnić łączny czas trwania procedury odnowienia, aby upewnić się, że mieści się ona w rozsądnych granicach w świetle wymogu szybkości postępowania przypomnianego w pkt 64 powyżej. W szczególności, biorąc pod uwagę ograniczony czas trwania zatwierdzenia i wybrane przez prawodawcę podejście okresowe, które opiera się na ponownej ocenie ryzyka związanego z substancjami czynnymi w regularnych odstępach czasu, nie można przyjąć, że przedłużenie zatwierdzenia, które ma charakter tymczasowy i wyjątkowy, pozwala na utrzymanie na rynku substancji czynnej przez okres znacznie przekraczający okres pierwotnego zatwierdzenia, gdyż w przeciwnym razie ustanowiony tym rozporządzeniem system odnowienia zostałby pozbawiony wszelkiej skuteczności (effet utile).
Interpretowany w ten sposób art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 wyraża wyważenie różnych wchodzących w grę interesów zgodne z celami tego rozporządzenia i z zasadą ostrożności. Z jednej strony uwzględnia się interesy przemawiające za tym, by substancja, którą zatwierdzono zgodnie z przepisami Unii, nie została zakazana w sposób nieprzewidywalny z powodu opóźnień w harmonogramie procedury odnowienia, które są niezależne od woli wnioskodawcy.
Z drugiej strony przyznane przedłużenie ma jedynie charakter tymczasowy, może zostać przerwane decyzją o nieprzedłużeniu lub może zostać obwarowane ograniczeniami w zakresie stosowania substancji, a przede wszystkim nie może wykraczać poza to, co jest konieczne w świetle okoliczności każdego indywidualnego przypadku.
W niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji Komisja, po pierwsze, wskazuje, że art. 17 akapit trzeci rozporządzenia nr 1107/2009 ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji objętych zakresem stosowania akapitu drugiego tego artykułu, wobec czego nie ma zastosowania do przedłużenia okresu zatwierdzenia boskalidu. Po drugie, Komisja uzasadnia rozpatrywane przedłużenie okolicznością, że oczekiwała na sprawozdanie EFSA. Uważa ona, że przedłużenie na krótszy okres, które w razie potrzeby mogło zostać odnowione, jest korzystniejsze niż jednorazowe przedłużenie na dłuższy okres. Po trzecie, argument oparty na okoliczności, że okres zatwierdzenia boskalidu był już kilkakrotnie przedłużany, jest bez znaczenia. Zdaniem Komisji nie ma ograniczeń co do częstotliwości stosowania art. 17 tego rozporządzenia. Komisja podkreśla też, że przewidziane w tym artykule przesłanki zostały spełnione w niniejszej sprawie i że prawodawca przewidział mechanizm przedłużenia w interesie pewności prawa.
Ponadto Komisja zaprzecza w zaskarżonej decyzji, jakoby przyznała nieograniczone przedłużenia. Przyznaje, że istnieją problemy z dotrzymywaniem terminów na szczeblu państw członkowskich, ale uważa, że te systemowe problemy nie mogą skutkować niezgodnością z prawem decyzji o przedłużeniu.
Poza tym, co się tyczy zasady ostrożności, Komisja wyjaśnia w zaskarżonej decyzji, że stosowanie art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 nie wymaga ani merytorycznej analizy, ani wyboru co do istoty, ponieważ po zakończeniu procedury odnowienia przyjmuje się decyzję co do istoty sprawy. Przysługujący jej zakres uznania jest ograniczony do wyboru długości okresu przedłużenia i tylko przy tym wyborze stosuje się zasadę ostrożności. Stosowanie tej zasady oznacza dla Komisji, że przedłużenie powinno być możliwie jak najkrótsze, aby uzyskać niezbędne wyniki naukowe zgodnie z rozporządzeniem nr 1107/2009, i że nie należy czekać na koniec okresu przedłużenia, aby przyjąć decyzję o odnowieniu lub nieodnowieniu.
Tak więc, po pierwsze, w zaskarżonej decyzji Komisja wyraźnie zaprzeczyła możliwości zastosowania elementów przewidzianych w art. 17 akapit trzeci rozporządzenia nr 1107/2009 (zob. pkt 69 i 83 powyżej). Po drugie, uważa ona, że przewidziane w tym artykule kryteria zostały spełnione, aczkolwiek nie zbadała poszczególnych elementów niniejszego przypadku w celu upewnienia się, że zastosuje przedłużenie na okres wystarczający, aby umożliwić rozpatrzenie wniosku o odnowienie zatwierdzenia boskalidu.
W tym względzie okazuje się, że rozporządzenie wykonawcze 2022/708 stosuje ten sam okres przedłużenia, a mianowicie o jeden rok, do 50 różnych substancji. O ile prawdą jest, jak Komisja podnosi w swoich pismach, że nie jest ona zobowiązana do przyjęcia 50 różnych rozporządzeń wykonawczych, z których każde dotyczyłoby innej substancji, o tyle identyczny okres przedłużenia dla 50 substancji, któremu nie towarzyszą wyjaśnienia co do wyboru długości tego okresu, trudno jest pogodzić z wymogiem analizy każdego konkretnego przypadku z osobna. Argumenty Komisji, zgodnie z którymi nie była ona zobowiązana do przeprowadzenia analizy merytorycznej i nie mogła pozwolić na wygaśnięcie zatwierdzenia tych substancji ze względu na żądania dodatkowych informacji, nie mają wpływu na ciążący na niej obowiązek przeprowadzenia analizy in concreto tego, co stanowi „wystarczający” okres w przypadku przedłużenia okresu zatwierdzenia każdej substancji, w tym boskalidu.
Po trzecie, wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Komisji, zgodnie z którym zdecydowała się ona na przedłużenie na ograniczony okres, który w razie potrzeby mógł zostać ponownie przedłużony, a nie na jeden dłuższy okres, narusza art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, który wymaga, jak wyjaśniono w pkt 79 powyżej, aby okres przedłużenia był obliczany in concreto i w zależności od etapów procedury, które należy jeszcze przeprowadzić, oraz aby nie był ani krótszy, ani dłuższy od okresu niezbędnego do zakończenia procedury odnowienia.
Po czwarte, Komisja narusza prawo, gdy stwierdza w zaskarżonej decyzji, że nie należy brać pod uwagę kolejnych przedłużeń zatwierdzenia boskalidu i że nie istnieje ograniczenie w odniesieniu do częstotliwości stosowania art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009. Takie podejście jest sprzeczne z zasadą wyrażoną w pkt 80 powyżej.
Argumenty Komisji – w których podnosi ona, że okresów przedłużenia nie można sumować i że pojęcie skumulowanego czasu trwania, w którym zatwierdzenie substancji jest przedłużane na podstawie art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, jest nieobecne w tym rozporządzeniu – nie są w stanie podważyć tego wniosku.
Prawdą jest, że rozporządzenie wykonawcze 2022/708 przewiduje przedłużenie okresu zatwierdzenia boskalidu o jeden rok i tylko to rozporządzenie jest przedmiotem wniosku o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej. Bezsporne jest również, że Komisja mogła ponownie zbadać zgodność z prawem wyłącznie tego rozporządzenia.
Jednakże, biorąc pod uwagę tymczasowy charakter przedłużenia okresu zatwierdzenia substancji czynnych oraz okoliczność, że chodzi o środek, który stosuje się w toku procedury odnowienia, której stanowi ewentualny etap, nie jest możliwe rozpatrzenie tego przedłużenia w oderwaniu od całej procedury, której jest częścią.
W niniejszym przypadku rozporządzenie wykonawcze 2022/708 przewiduje piąte przedłużenie okresu zatwierdzenia boskalidu, wydłużając w ten sposób okres rozpatrywania wniosku o odnowienie zatwierdzenia tej substancji do ośmiu lat i przedłużając zatwierdzenie o pięć lat.
Gdyby ów kontekst został pominięty, wynik badania zgodności z prawem kolejnych przedłużeń byłby za każdym razem podobny do wyniku badania zgodności z prawem pierwszego przedłużenia. Tymczasem taki rezultat byłby sprzeczny z zasadami przedstawionymi w pkt 79 i 80 powyżej.
Ponadto odosobniona analiza każdego okresu przedłużenia przyczyniłaby się do zaostrzenia tego, co Komisja opisuje w zaskarżonej decyzji jako problemy „systemowe” związane z dotrzymywaniem terminów procedury odnowienia.
Należy zatem oddalić te argumenty Komisji.
W związku z tym należy uwzględnić część trzecią zarzutu pierwszego i część drugą zarzutu trzeciego, bez konieczności badania pozostałych części zarzutu pierwszego.
W przedmiocie części pierwszej zarzutu trzeciego
W ramach części pierwszej zarzutu trzeciego skarżąca podnosi, że Komisja naruszyła prawo, gdy uznała, iż opóźnienie w procedurze odnowienia było spowodowane przyczynami niezależnymi od woli wnioskodawcy.
Na wstępie należy stwierdzić, że poszczególne wersje językowe art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009 różnią się od siebie. O ile bowiem w niektórych wersjach językowych, w tym w wersji francuskiej, posłużono się wyrażeniem „przyczyn niezależnych od woli wnioskodawcy”, o tyle pojęcie „woli” nie występuje w innych wersjach językowych. Otóż niektóre inne wersje językowe, w tym wersja angielska, używają pojęcia „kontroli”. W innych wersjach językowych, takich jak niemiecka, posłużono się pojęciem „odpowiedzialności”, czy też pojęciem wpływu. Jeszcze inne wersje ograniczają się do wskazania przyczyn „niezależnych od wnioskodawcy”.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału sformułowania użytego w jednej z wersji językowych przepisu prawa Unii nie można traktować jako jedynej podstawy jego wykładni lub przyznawać mu w tym zakresie pierwszeństwa względem innych wersji językowych. Przepisy prawa Unii należy bowiem interpretować i stosować w sposób jednolity w świetle wersji sporządzonych we wszystkich językach Unii. W przypadku wystąpienia rozbieżności między różnymi wersjami językowymi tekstu prawa Unii dany przepis należy interpretować z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego jest częścią (zob. wyrok z dnia 12 września 2019 r., A i in., C‑347/17, EU:C:2019:720, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
Tak więc art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009, a dokładniej wyrażenie „przyczyny niezależne od wnioskodawcy”, należy interpretować z uwzględnieniem zarówno celu tego przepisu, jak i kontekstu, w jaki się on wpisuje.
Co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się ten przepis, po pierwsze, należy odesłać do rozważań przedstawionych w pkt 54 i nast. powyżej. Po drugie, należy zbadać rolę wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie w ramach art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009.
Zarówno bowiem procedura zatwierdzenia, jak i procedura odnowienia są wszczynane z inicjatywy producenta substancji czynnej, a następnie ewentualnie wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie, jak wynika to odpowiednio z art. 7 rozporządzenia nr 1107/2009 i z art. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012. Producent substancji czynnej, a następnie ewentualnie wnioskodawca ubiegający się o odnowienie są centralnymi podmiotami w trakcie procedur zatwierdzenia i odnowienia i są głównymi interlokutorami dla organów uczestniczących w tych procedurach.
Jeśli chodzi konkretnie o procedurę odnowienia, wnioskodawca ubiegający się o odnowienie jest odpowiedzialny za treść wniosku (art. 3 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012), złożenie dodatkowej dokumentacji (art. 6 i 7 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012) oraz dostarczenie dodatkowych informacji państwu członkowskiemu pełniącemu rolę sprawozdawcy lub EFSA (art. 11 ust. 5 i art. 13 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012) i może przedłożyć EFSA uwagi dotyczące projektu sprawozdania z oceny przekazanego przez państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy lub sprawozdania z odnowienia (art. 12 ust. 3 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012). Wszystkie te interakcje z wnioskodawcą ubiegającym się o odnowienie podlegają określonym terminom.
Wynika z tego, że wnioskodawca ubiegający się o odnowienie jest podmiotem, który uczestniczy we wszystkich etapach procedury, przekazując dane lub przedstawiając uwagi, co umożliwia mu wywieranie wpływu na przebieg postępowania. W ten sposób prawodawca postanowił uzależnić przedłużenie okresu zatwierdzenia od warunku, by ewentualne opóźnienie było „niezależne od wnioskodawcy” ubiegającego się o odnowienie.
Natomiast, co się tyczy przedłużenia okresu zatwierdzenia, wnioskodawca ubiegający się o odnowienie nie musi składać wniosku, a procedura konsultacji z nim nie jest przewidziana. Postępowanie wszczyna się z urzędu, a Komisja musi sprawdzić, czy opóźnienie w przebiegu procedury odnowienia nie wynika z przyczyn „niezależnych od wnioskodawcy”.
Tym samym zachowanie wnioskodawcy należy oceniać w świetle różnych etapów procedury odnowienia poprzedzających ewentualne przedłużenie okresu zatwierdzenia, na których ów wnioskodawca odgrywał rolę partycypacyjną.
W tym względzie art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 jest wyrazem wyważenia różnych wchodzących w grę interesów zgodne z celami tego rozporządzenia i z zasadą ostrożności.
Co się tyczy celów, o których mowa w art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009, należy odnieść się do pkt 75–78 powyżej, a w szczególności do okoliczności, że przy prowadzeniu procedury odnowienia zatwierdzenia substancji czynnej Komisja powinna zwrócić szczególną uwagę na cel polegający na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska.
Komisja, badając rolę wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie w ramach opóźnień stwierdzonych w toku procedury odnowienia, powinna upewnić się nie tylko, że ów wnioskodawca działał z zachowaniem terminów, ale również, że opóźnienie w przebiegu procedury odnowienia jest niezależne od jego działań, to znaczy, że nie działał on w sposób powodujący opóźnienia lub przyczyniający się do opóźnień.
Wynika z tego, że podejście, które wymagałoby istnienia po stronie wnioskodawcy elementu umyślności dotyczącego opóźnień w przebiegu procedury, jest zbyt restrykcyjne i może naruszyć osiągniętą przez prawodawcę równowagę z korzyścią dla interesów wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie. Takie restrykcyjne podejście korzystne dla wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie byłoby również sprzeczne z orzecznictwem, które wymaga, aby wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska miał nadrzędne znaczenie w stosunku do względów ekonomicznych (zob. podobnie wyrok z dnia 17 marca 2021 r., FMC/Komisja,T‑719/17, EU:T:2021:143, pkt 59 i przytoczone tam orzecznictwo), a także z kontekstem, w jaki wpisuje się zasada przewidziana w art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009 i który składa się z ram regulacyjnych określających szczegółowo udział wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie w procedurze.
Aby zachować zgodność z dokonanym przez prawodawcę wyważeniem interesów, art. 17 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1107/2009 należy zatem interpretować w ten sposób, że wymaga on obiektywnej analizy in concreto przyczyn opóźnienia w celu wykazania, że opóźnienie to jest niezależne od woli wnioskodawcy, który powinien był przestrzegać z należytą starannością wszystkich przepisów mających zastosowanie do wniosku i do procedury odnowienia zatwierdzenia. W tym względzie okoliczność, że opóźnienie było spowodowane, przynajmniej częściowo, spóźnionym przedłożeniem sprawozdania lub wniosków przez jeden lub kilka organów uczestniczących w procedurze odnowienia, nie wystarczy, aby wykluczyć wszelką rolę wnioskodawcy, który sam mógł być przyczyną takiego opóźnienia, nawet jeśli dochował terminów wyznaczonych mu w rozporządzeniu nr 1107/2009.
W niniejszej sprawie Komisja uznała w zaskarżonej decyzji, że opóźnienie jest niezależne od woli wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie, gdy opóźnienie to można przypisać innym uczestnikom procedury odnowienia, na przykład państwu członkowskiemu pełniącemu rolę sprawozdawcy, EFSA lub samej Komisji, lub też przypadkom siły wyższej. Komisja wyjaśnia, że musi jedynie wykazać, iż opóźnienie nie zostało spowodowane przez wnioskodawcę ubiegającego się o odnowienie, bez konieczności badania przyczyn opóźnienia, ani kwestii, kogo można uznać za „winnego”, ani też bez konieczności nadzorowania innych podmiotów uczestniczących w procedurze odnowienia. Po pierwsze, Komisja wyjaśnia, że opóźnienie będące przedmiotem niniejszej sprawy było spowodowane spóźnionym przedłożeniem zmienionego projektu sprawozdania przez państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy, co stanowi okoliczność spełniającą wyraźnie przewidziany w art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 warunek, zgodnie z którym nie należy przypisywać opóźnienia wnioskodawcy ubiegającemu się o odnowienie. Po drugie, Komisja podkreśla, że należy odrzucić jako spekulacyjne twierdzenia skarżącej, zgodnie z którymi braki w danych stwierdzone w projekcie sprawozdania z odnowienia oraz fakt, iż EFSA zażądała dodatkowych informacji, mogły przyczynić się do opóźnienia. Po trzecie, w każdym razie twierdzenia te opierają się na pomyleniu kwestii kompletności dodatkowej dokumentacji z wnioskami, jakie można wyciągnąć z oceny przedłożonej dokumentacji. Wnioskodawca ubiegający się o odnowienie, w celu poparcia swojego wniosku o odnowienie, powinien złożyć dodatkową dokumentację spełniającą wymogi dotyczące danych określone w obowiązujących ramach regulacyjnych. W konsekwencji zdaniem Komisji wnioskodawca ubiegający się o odnowienie nie może być odpowiedzialny, w rozumieniu art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009, za braki w danych ani za żądania dodatkowych informacji wynikające z tych braków na podstawie rozporządzenia wykonawczego nr 844/2012.
W tym względzie z zaskarżonej decyzji wynika, że Komisja nie uznała za konieczne przeprowadzenia konkretnej, czy nawet pobieżnej weryfikacji roli wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie w stosunku do okoliczności, że procedura odnowienia była opóźniona.
Komisja podnosi ponadto w swoich pismach, że opóźnienie spowodowane przynajmniej częściowo przez podmiot inny niż wnioskodawca ubiegający się o odnowienie, w niniejszym przypadku przez państwo członkowskie pełniące rolę sprawozdawcy, nie może być rozumiane jako wynikające z odpowiedzialności lub woli wnioskodawcy. Komisja uważa, że nie musi badać wagi wkładu wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie w opóźnienie.
Jednakże nie przeprowadziwszy analizy in concreto roli wnioskodawcy ubiegającego się o odnowienie i zastosowawszy restrykcyjne podejście do roli wnioskodawcy w ewentualnych opóźnieniach w procedurze odnowienia oraz pominąwszy jakąkolwiek ewentualną rolę tego wnioskodawcy w sytuacji, gdy inny podmiot przyczynił się, choćby częściowo, do opóźnienia, Komisja naruszyła prawo przy wykładni art. 17 rozporządzenia nr 1107/2009 i nie zachowała dokonanego przez prawodawcę wyważenia interesów (zob. pkt 111 i 112 powyżej).
Z powyższego wynika, że należy również uwzględnić część pierwszą zarzutu trzeciego.
W konsekwencji należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim dotyczy ona boskalidu, bez konieczności badania zarzutów drugiego i czwartego.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem skarżącej – obciążyć ją jej własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez skarżącą.
Zgodnie z art. 138 §§ 1 i 3 regulaminu postępowania Parlament, Rada, BASF i CropLife Europe pokrywają własne koszty.
Z powyższych względów
SĄD (czwarta izba w składzie powiększonym)
orzeka, co następuje:
1)
Stwierdza się nieważność decyzji Komisji Ares(2022) 8437051 z dnia 6 grudnia 2022 r. oddalającej złożony przez Pollinis France wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej dotyczącej rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/708 z dnia 5 maja 2022 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 540/2011 w odniesieniu do przedłużenia okresów zatwierdzenia substancji czynnych: metyloester kwasu 2,5-dichlorobenzoesowego, kwas octowy, aklonifen, siarczan glinowo-amonowy, fosforek glinu, krzemian glinu, beflubutamid, bentiowalikarb, boskalid, węglik wapnia, kaptan, cymoksanil, dimetomorf, dodemorf, etefon, etylen, wyciąg z krzewu herbacianego, pozostałości destylacji tłuszczu, kwasy tłuszczowe C7–C20, fluoksastrobina, flurochloridon, folpet, formetanat, kwas giberylinowy, gibereliny, proteiny hydrolizowane, siarczan żelaza, fosforek magnezu, metam, metamitron, metazachlor, metrybuzyna, milbemektyna, fenmedifam, pirymifos metylu, oleje roślinne/olejek goździkowy, oleje roślinne/olej rzepakowy, oleje roślinne/olejek z mięty zielonej, propamokarb, prochinazyd, protiokonazol, piretryny, piasek kwarcowy, olej z ryb, środki odstraszające zapachem, pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego/tłuszcz owczy, S‑metolachlor, feromony łuskoskrzydłych o łańcuchach prostych, sulkotrion, tebukonazol i mocznik, w zakresie, w jakim przedłuża ono okres zatwierdzenia boskalidu.
2)
Komisja Europejska pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Pollinis France.
3)
Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej, BASF SE i CropLife Europe pokrywają własne koszty.
da Silva Passos
Półtorak
Reine
Pynnä
Cassagnabère
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 19 listopada 2025 r.
Podpisy
(
*1
) Język postępowania: angielski.
© Unia Europejska, źródło: EUR-Lex (eur-lex.europa.eu), pozyskano 14.07.2026. Autentyczne są wyłącznie wersje opublikowane w Dz. Urz. UE. · Źródło