ITPP2/443-587/10/AW

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b § 1 i §  6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działając w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 11 czerwca 2010 r. (data wpływu 17 czerwca 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kar umownych – jest prawidłowe. UZASADNIENIE W dniu 17 czerwca 2010 r. złożono wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania kar umownych. W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe. Spółka sprzedaje swoim klientom przepompownie ścieków, oczyszczalnie, separatory i inne urządzenia ochrony wód wraz z ich montażem (usługa) lub bez (towar). W zawieranych umowach określone są terminy odbioru tych urządzeń/usług przez zamawiającego, lub też terminy ich dostawy zamawiającemu na plac budowy i ich montażu. Zdarza się, że zamawiający nie odbiera zamówionych towarów/usług w terminie, narażając Spółkę na nieuzasadnione straty, związane z zamrożeniem kapitału w wyprodukowanych urządzeniach, blokowaniem powierzchni magazynowej oraz ciągłym zaangażowaniem pracowników działów montażowo-serwisowych, którzy muszą być w gotowości do montażu. Powyższe powoduje, że Spółka ponosi szkodę, nie mogąc realizować obrotów handlowych na normalnym poziomie, mając zablokowane środki pieniężne, przestrzeń magazynową i zasoby ludzkie. Spółka uważa, że za tak poniesioną szkodę, należy się Jej rekompensata w postaci kary umownej, którą należy udokumentować notą obciążeniową. W tym celu zamierza wprowadzić do ramowych umów zawieranych z kontrahentami stosowny zapis o karach umownych, zgodnie z którym „w razie, gdy pomimo gotowości wykonawcy do wykonania dostawy (…) nastąpi ich opóźnienie o okres dłuższy niż 30 dni w stosunku do terminu określonego w par. 4 niniejszej umowy, wykonawcy służy wybór: po uprzednim, pisemnym uzgodnieniu z zamawiającym wynagrodzenia odpowiadającego wartości elementów pompowni wchodzących w skład opóźnionego etapu prac, wykonawca może przyjąć nieodebrane elementy pompowni w depozyt. W takim przypadku strony uzgodnią nowy termin odbioru elementów pompowni. Brak odbioru przez zamawiającego elementów pompowni w nowowyznaczonym przez strony terminie, skutkować będzie naliczeniem przez wykonawcę kary umownej w wysokości 0,05% wartości kwoty umownej, określonej w par. 5, za każdy dzień opóźnienia; dochodzenia u zamawiającego zapłaty kary umownej w wysokości 0,05% wartości kwoty umownej, określonej w par. 5, za każdy dzień opóźnienia. Na określone powyżej kary umowne wykonawca wystawi zamawiającemu notę obciążeniową.” Spółka zakłada, że mogą zdarzyć się sytuacje, gdy zamawiający nie wywiąże się z terminu odbioru nie ze swojej winy, np. w wyniku działania siły wyższej, lub też okaże się bardzo dobrym klientem i w celu utrzymania pozytywnych relacji, Spółka odstąpi od naliczania kary umownej, mimo opóźnienia zamawiającego. W związku z powyższym zadano następujące pytanie. Czy opisane powyżej kary umowne nie podlegają ustawie o podatku od towarów i usług? Zdaniem Wnioskodawcy, opisane wyżej powyżej kary umowne nie podlegają ustawie o podatku od towarów i usług, ponieważ nie stanowią żadnej z czynności określonej w art. 5 tej ustawy. W ocenie Spółki, żądanie od zamawiającego zapłaty kary umownej nie jest ani dostawą towarów, ani świadczeniem usług. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe. W myśl postanowień art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów – zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1 ustawy – rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…). Stosownie do zapisów art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej, zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji, świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. Wobec powyższego należy stwierdzić, że każde świadczenie niebędące dostawą towarów, polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki: w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia, świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie). Należy podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby określona czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatne świadczenie usług. Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia. Zagadnienie kar umownych regulują przepisy ustawy z dnia 18 maja 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) Działu II „Skutki niewykonania zobowiązań”. Art. 483 § 1 ww. ustawy stanowi, iż można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Przepis statuujący karę umowną ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Kara umowna może obejmować trzy grupy zdarzeń, a mianowicie: niewykonanie zobowiązania, nienależyte wykonanie zobowiązania w ogólności oraz konkretne uchybienia w zakresie sposobu wykonania zobowiązania. Ma na celu „naprawienie szkody”, a więc należy uznać, że jest ona swoistą postacią odszkodowania. Z opisu przedstawionego we wniosku wynika, że Spółka dokonuje dostaw przepompowni ścieków, oczyszczalni, separatorów i innych urządzeń ochrony wód oraz świadczy usługi polegające na montażu ww. urządzeń. W zawieranych umowach określone są terminy odbioru tych urządzeń/usług przez zamawiającego, lub też terminy ich dostawy zamawiającemu na plac budowy i montażu. Zdarza się, że zamawiający nie odbiera w terminie zamówionych towarów/usług, narażając Spółkę na nieuzasadnione straty, związane z zamrożeniem kapitału w wyprodukowanych urządzeniach, blokowaniem powierzchni magazynowej oraz ciągłym zaangażowaniem pracowników działów montażowo-serwisowych, którzy muszą być w gotowości do montażu. Powyższe powoduje, że Spółka ponosi szkodę, nie mogąc realizować obrotów handlowych na normalnym poziomie, mając zablokowane środki pieniężne, przestrzeń magazynową i zasoby ludzkie. W związku z powyższym zamierza wprowadzić do umów zawieranych z kontrahentami zapis o karach umownych, zgodnie z którym, w sytuacji gdy pomimo gotowości Spółki do wykonania świadczenia, nastąpi brak odbioru przez kontrahenta zamówionych elementów/usług w wyznaczonym terminie, może Ona naliczyć karę umowną w określonej wysokości. Spółka zakłada możliwość odstąpienia od naliczania kary umownej w przypadkach, gdy zamawiający nie wywiąże się z terminu odbioru nie ze swojej winy (np. w wyniku działania siły wyższej) lub w celu utrzymania pozytywnych relacji z dobrym klientem. Powyższe wskazuje, że zamierzone naliczanie kar umownych (dochodzenie zapłaty kary umownej u zamawiającego), w związku z niedotrzymaniem przez klienta terminu odbioru towarów/usług, będzie mieć charakter sankcyjny wobec zamawiającego i odszkodowawczy dla Spółki. Wobec tego kara umowna nie będzie stanowić ekwiwalentu (wynagrodzenia) za dostawę towarów, czy świadczenie usług. W świetle przytoczonych wyżej regulacji prawnych stwierdzić należy, że obciążanie kontrahentów karami umownymi za niewywiązanie się w pełnym zakresie z warunków umowy, które to kary pełnią funkcję odszkodowawczą i nie stanowią zapłaty za towar lub usługę, lecz rekompensatę za poniesione przez Spółkę ewentualne koszty (straty), nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Tym samym stanowisko zaprezentowane we wniosku należało uznać za prawidłowe. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu datowania niniejszej interpretacji. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.