VI KZP 49/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: R. Bodecki, J. Borodej, J. Nóżyński (współsprawozdawca), J. Ostaś (sprawozdawca), J. Pustelnik, H. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wojciecha T., skazanego z art. 210 § 2 k.k. i innych, po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241) przez Sąd Najwyższy - postanowieniem z dnia 8 listopada 1985 r. - powiększonemu składowi do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Jak należy interpretować art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 z późn. zm.), który stanowi, że "Koszty nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa", na tle przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 51, poz. 230) oraz przepisów rozdziału 58 kodeksu postępowania karnego, a w szczególności czy określenie "ponosi" oznacza "wykłada tymczasowo", czy też - "bezzwrotnie"?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej. Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 26 maja 1982 r. - prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 z późn. zm.) w art. 29 ust. 1 stanowi, że "Koszty nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa". Na podstawie ust. 2 art. 29 wymienionej ustawy Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 51, poz. 230). Rozporządzenie to, powtarzając w § 1 zasadę przyjętą w art. 29 ust. 1 ustawy - prawo o adwokaturze, stanowi, że "Skarb Państwa ponosi koszty nie opłaconej pomocy prawnej, zwane dalej kosztami, udzielonej z urzędu przez adwokata ustanowionego przez sąd lub państwowe biuro notarialne." W dalszych przepisach rozporządzenia określone zostały zasady orzekania o kosztach, § 9 zaś stwierdza, że koszty ponoszone przez Skarb Państwa w postępowaniu karnym stanowią "wydatki w rozumieniu przepisów o kosztach postępowania karnego".Artykuł 547 § 1 k.p.k. przyjmuje jako ogólną zasadę zasądzanie od skazanego na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania włącznie z wydatkami poniesionymi w toku postępowania przygotowawczego. Wyjątek od tej zasady przewidziany jest w § 3 tego przepisu. Natomiast z treści art. 554 § 2 k.p.k. m.in. wynika, że "do kosztów postępowania wlicza się (...) opłaty na rzecz zespołu adwokackiego z tytułu udziału w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika strony". Szczegółowe unormowanie co do zasądzania kosztów wyznaczonego oskarżonemu obrońcy z urzędu zawierał obowiązujący do dnia 30 września 1982 r. art. 550 k.p.k., który w § 1 stanowił, że: "w razie wydania wyroku skazującego sąd zasądza od skazanego, któremu wyznaczono obrońcę z urzędu, na rzecz zespołu adwokackiego opłaty przewidziane w przepisach o opłatach za czynności zespołów adwokackich", co nie dotyczyło wypadku określonego w art. 69 k.p.k., a według § 3 art. 550 k.p.k. ściąganie opłat zasądzonych na rzecz zespołu adwokackiego następowało w drodze egzekucji sądowej.Wraz z uchyleniem § 3 art. 550 k.p.k. została zniesiona dotychczasowa "sądowa egzekucja" opłat zasądzonych na rzecz zespołu adwokackiego. Dlatego zamiast jej cytowany ust. 1 art. 29 prawa o adwokaturze wprowadził obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Należy jednak przyjąć, że przepis ten określa jedynie stosunek, jaki zachodzi między Skarbem Państwa a instytucją adwokatury po wyznaczeniu przez sąd adwokata do udzielenia pomocy prawnej z urzędu, i przepis ten nie ma zastosowania w razie orzekania o kosztach na podstawie przepisów rozdziału 58 kodeksu postępowania karnego. Natomiast rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu określa zasady, na podstawie których ustala się wysokość kosztów należnych zespołowi adwokackiemu i sposób ich ostatecznej realizacji, jeżeli sąd nie zastosował art. 556 k.p.k.