V KRN 18/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Mochtak. Sędziowie: J. Cieślak (sprawozdawca), J. Kosiński.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Twardowska. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Anny S. co do wydania wyroku łącznego z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść skazanej od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 23 maja 1985 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 12 września 1985 r., uchylił zaskarżone wyroki i umorzył postępowanie co do wydania wyroku łącznego (...). Uzasadnienie faktyczneAnna S. została skazana przez Sąd Rejonowy w Ł. wyrokiem z dnia 20 grudnia 1984 r. na podstawie art. 94 § 2 u.k.s. na karę 40.000 zł grzywny, a wyrokiem z dnia 24 stycznia 1985 r. - na podstawie art. 88 § 1 u.k.s. - na karę 30.000 zł grzywny. Na podstawie tych wyroków Sąd Rejonowy w Ł. wydał w dniu 23 maja 1985 r. na wniosek obrońcy wyrok łączny, w którym - z powołaniem się na art. 66 i 67 § 1 k.k. - orzekł łączną karę grzywny w wysokości 50.000 zł. Orzeczenie to zostało wydane przez sędziego zawodowego i dwóch ławników. Tymczasem z protokołu rozprawy wynika, że sprawa była rozpoznawana w trybie uproszczonym przez jednego sędziego. Nazwisko tego sędziego figuruje w zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy głównej.Wyrok ten został zaskarżony do Sądu Wojewódzkiego w S. przez obrońcę oskarżonej. Sąd ten wyrokiem z dnia 12 września 1985 r. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...). Minister Sprawiedliwości zaskarżył jedynie wyżej wymieniony wyrok Sądu Rejonowego w Ł. rewizją nadzwyczajną na niekorzyść Anny S., w której zarzucił obrazę art. 388 pkt 2 k.p.k., polegającą na wydaniu wyroku przez sędziów, którzy nie brali udziału w rozpoznaniu sprawy, oraz obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 28 § 2 u.k.s., wskutek wymierzenia łącznej kary grzywny wbrew zakazowi wynikającemu z tego przepisu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Mimo że przedmiotem zaskarżenia jest wymieniony w rewizji nadzwyczajnej wyrok Sądu Rejonowego, który został wydany z oczywistą obrazą prawa materialnego i obrazą przepisów postępowania, to jednak nie mógł być pominięty w zakresie zaskarżenia wyrok Sądu Wojewódzkiego w S., który utrzymał w mocy ten wadliwy wyrok.Jeżeli sąd drugiej instancji utrzymuje w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, który to wyrok zawiera uchybienia, będące powodem wniesienia rewizji nadzwyczajnej, to przedmiotem zaskarżenia w toku rewizji nadzwyczajnej i przedmiotem wyroku Sądu Najwyższego, wydanego w trybie rewizji nadzwyczajnej, należy uczynić jednocześnie obydwa wyroki, nawet jeżeli sąd odwoławczy nie mógł uchylić lub zmienić wyroku sądu pierwszej instancji. Kwestia ta jest oczywista w świetle poglądów doktryny, która uznaje, że orzeczenia sądu pierwszej i drugiej instancji tworzą pełną całość sprzężoną ze sobą i po zmianie lub uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji w wyroku dotyczącym rozpoznania rewizji nadzwyczajnej nie może istnieć nadal formalnie utrzymujące je w mocy orzeczenie sądu drugiej instancji.Praktyka wnoszenia i rozstrzygania rewizji od orzeczeń, które zostały wydane w drugiej instancji w wyniku rozpoznania zwykłych środków odwoławczych przez Sąd Najwyższy, stanowi potwierdzenie tych poglądów doktryny. Minister Sprawiedliwości nie podał w rewizji nadzwyczajnej, dlaczego nie został zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w S., mimo że Sąd ten nie wziął pod uwagę obowiązku zastosowania art. 388 pkt 2 k.p.k. w związku z rozpoznaniem rewizji obrońcy oskarżonej.Sąd Najwyższy, przechodząc do porządku dziennego nad nieobjęciem zaskarżeniem wyroku Sądu Wojewódzkiego, uznał, że wyrok Sądu Najwyższego musi obejmować obydwa wyroki. Spośród zarzutów stawianych rozstrzygnięciu należało dać pierwszeństwo podniesionemu w rewizji zarzutowi obrazy prawa karnego materialnego, który to zarzut powołuje się na wydanie wyroku łącznego orzekającego karę łączną grzywny wbrew oczywistej treści art. 28 u.k.s., wykluczającego możliwość stosowania art. 66 k.k. w wypadku skazania za zbiegające się przestępstwa na kary grzywny. Jest to równoznaczne z brakiem warunków do wydania wyroku łącznego. Postępowanie w sprawie należało więc umorzyć na podstawie art. 505 k.p.k. Skoro zachodziły warunki zobowiązujące sąd do umorzenia postępowania, to podkreślone w rewizji uchybienia procesowe nie mogły przy rozpoznaniu sprawy rzutować na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego, gdyż postępowanie sądowe nie mogło być prowadzone. Kwestia obsady sądu pierwszej instancji miała znaczenie przy rozpoznawaniu sprawy przez Sąd Wojewódzki jako odwoławczy, natomiast przy rozpoznaniu sprawy w wyniku rozpoznania rewizji nadzwyczajnej zeszła na drugi plan, gdyż decydujące znaczenie mają warunki ustawowe, wynikające z przepisów prawa, dające sądowi prawo prowadzenia postępowania lub zobowiązujące sąd do umorzenia postępowania (...).