Rw 551/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Juszczak (sprawozdawca), płk B. Piechota.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 1986 r. na rozprawie sprawy Dariusza F., skazanego czterokrotnie za przestępstwo określone w art. 319 k.k. w zw. z art. 58 k.k. na kary 3 miesięcy pozbawienia wolności, 4 miesięcy pozbawienia wolności i dwukrotnie po 6 miesięcy pozbawienia wolności, łącznie zaś na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności; uniewinnionego natomiast od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 321 k.k. w zw. z art. 58 k.k. i w art. 184 § 2 k.k. w zb. z art. 319 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na niekorzyść od nieprawomocnego wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 13 czerwca 1986 r.zaskarżony wyrok w części uniewinniającej utrzymał w mocy, natomiast w pozostałych częściach, tj. dotyczących przestępstw określonych w art. 319 k.k. w zw. z art. 58 k.k., opisanych pod lit. a-d, postępowanie umorzył na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw (Dz. U. Nr 26, poz. 126) (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator w rewizji wniesionej od powyższego wyroku w części uniewinniającej oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 184 § 2 k.k. w zb. z art. 319 k.k., opisanego pod lit. b, zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający polegać na niezasadnym uznaniu, że oskarżony nie znęcał się nad Janem W., że Jan W. nie pozostawał w stosunku zależności od oskarżonego, a także że samobójstwo Jana W. nie było następstwem znęcania się nad nim przez oskarżonego, i w związku z tym zarzutem wniósł o uchylenie wyroku w części zaskarżonej i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.Podczas rozprawy rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierał rewizję, natomiast obrońca oskarżonego wnosił o nieuwzględnienie tej rewizji, a ponadto o zastosowanie w odniesieniu do skazującej części wyroku przepisów ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw (Dz. U. Nr 26, poz. 126).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Pozostawiając niejako na uboczu kwestię, czy zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do ustalenia, iż stosowane przez oskarżonego wobec Jana W. szykany nosiły cechy "znęcania się" w rozumieniu art. 184 § 1 k.k., stwierdzić trzeba, że podstawą odpowiedzialności z powołanego przepisu jest ustalenie istnienia chociażby przemijającego stosunku zależności pomiędzy ofiarą tego przestępstwa a jego sprawcą. Ów stosunek zależności w warunkach wojska został ściśle określony w przepisach regulaminów i kształtować się może wyłącznie na gruncie starszeństwa w stopniu lub przełożeństwa. Otóż z ustaleń w sprawie jednoznacznie wynika, czego zresztą nie kwestionuje autor rewizji, że pomiędzy oskarżonym a Janem W. nie mógł zachodzić stosunek zależności z tytułu starszeństwa, gdyż w dniu zdarzenia będącego przedmiotem osądu w niniejszej sprawie obaj byli szeregowcami. Nie zachodził też pomiędzy nimi stosunek zależności oparty na przełożeństwie. Oskarżony wprawdzie pełnił wówczas obowiązki rozprowadzającego warty, ale - jak to sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, a czego także nie kwestionuje autor rewizji - nie był on z tego tytułu przełożonym Jana W., gdyż ten ostatni jako wartownik posterunku nr 4 podlegał innemu rozprowadzającemu, a mianowicie Henrykowi J. Skarżący twierdził jednak, że Jan W. pozostawał w stosunku zależności od oskarżonego dlatego, iż na warcie istniał pomiędzy rozprowadzającymi podział obowiązków, a zgodnie z tym podziałem oskarżony odpowiedzialny był za porządki na wartowni i w tym zakresie mógł wydawać polecenia wszystkim wartownikom, w tym także Janowi W., co sprawiało, iż ten ostatni pozostawał "w stosunku faktycznej zależności od oskarżonego". W związku z tego rodzaju twierdzeniem wypada przytoczyć zeznania dowódcy warty Janusza P., który podał, co następuje: "Na warcie nie było podziału, który z rozprowadzających odpowiada za porządki na wartowni". Zeznania te nie wymagają komentarza. Z tego wynika, że Jan W. nie pozostawał w żadnym stosunku zależności od oskarżonego i wobec tego oskarżony nie może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 184 § 1 k.k., a tym samym również przestępstwa określonego w art. 184 § 2 k.k. (...).