VI KZP 19/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Bodecki. Sędziowie: J. Mikos (sprawozdawca), J. Bratoszewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka S., oskarżonego z art. 44 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Bielsku-Białej postanowieniem z dnia 20 maja 1986 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy użyte w art. 44 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230) pojęcie «teren zakładu pracy» obejmuje również świetlicę położoną na terenie zakładu pracy wypożyczoną na podstawie pisemnego zapotrzebowania po godzinach pracy na różnego rodzaju uroczystości organizowane przez inny zakład pracy, a także dla pracowników na przyjęcia weselne?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArtykuł 44 ustawy z dnia 26 października 1986 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230; zm.: Dz. U. z 1984 r. Nr 34, poz. 184) wprowadził m. in. odpowiedzialność karną osoby, która wbrew szczególnemu obowiązkowi nadzoru dopuszcza do sprzedawania, podawania lub spożywania napojów alkoholowych na terenie zakładu pracy.Norma ta, łącząc odpowiedzialność karną ze sprzedażą, podawaniem lub spożywaniem napojów alkoholowych "na terenie zakładu pracy", nie wyjaśnia znaczenia tego pojęcia. Również i inne przepisy wymienionej ustawy, a zwłaszcza art. 14 ust. 1 pkt 2 i art. 16, posługując się zwrotem "na terenie zakładu pracy", nie zawierają w tym względzie żadnych wskazówek interpretacyjnych.Dlatego też, odpowiadając na pytanie, co należy rozumieć przez pojęcie "teren zakładu pracy", należy posłużyć się przepisami kodeksu pracy. Artykuł 3 k.p. podaje definicję "zakładu pracy". Zgodnie z tym przepisem, przez "zakład pracy" należy rozumieć jednostkę organizacyjną zatrudniającą pracowników, choćby nie miała osobowości prawnej, a w szczególności przedsiębiorstwo państwowe, urząd lub inną państwową jednostkę organizacyjną, spółdzielnię, organizację społeczną. W znaczeniu przedmiotowym "zakład pracy" oznacza zorganizowaną i samodzielną jednostkę organizacyjną, składającą się zarówno z elementów materialnych (budynki, urządzenia techniczne, środki transportowe), jak i osobowych (załoga zakładu). W takim ujęciu świetlica jako jeden z elementów materialnych zakładu pracy stanowi integralną część budynku wchodzącego w skład zakładu pracy i dlatego jest również "terenem zakładu pracy".Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zakazuje w art. 14 ust. 1 pkt 2 sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych na terenie zakładu pracy. Z tego, co już powiedziano wyżej, wynika, że zakaz ten obejmuje także świetlicę, jeśli znajduje się na terenie zakładu pracy. Od zasady wyrażonej w tym przepisie nie ma żadnych wyjątków ograniczających ją pod względem czasu, okoliczności i osób dokonujących zakazanych przez tenże przepis czynności, jak też - pod względem miejsca stanowiącego część pomieszczeń na terenie zakładu pracy. Zabronione są zatem, bez względu na okazję, sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych gdziekolwiek na terenie zakładu pracy, a więc także i w świetlicy zakładowej, nawet po godzinach pracy i również przez osoby nie będące pracownikami zakładu pracy, który jest dysponentem świetlicy.W tym stanie rzeczy bez istotnego znaczenia jest okoliczność, kto jest właścicielem świetlicy. Skoro bowiem świetlica została wynajęta przez jeden zakład pracy innemu zakładowi pracy, to przez czas jej wynajęcia gospodarzem świetlicy jest kierownik tego właśnie zakładu pracy jako jej dysponent.Obowiązki kierowników zakładów pracy określone zostały w kodeksie pracy (art. 4 - preambuła). Ich rozwinięciem w zakresie normowanym ustawą z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest art. 1 tej ustawy, nakładający również i na zakłady pracy obowiązek wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie spożywania napojów alkoholowych i podejmowania działań na rzecz trzeźwości w miejscu pracy.Przyjęcie odmiennego stanowiska kłóciłoby się z celem wprowadzenia w życie ustawy, który powinien być osiągnięty m. in. przez wykorzenienie złego obyczaju spożywania alkoholu w miejscach pracy.