IV KZ 21/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik. Sędziowie: S. Pawela, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Fronczak.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława P., oskarżonego z art. 168 § 2 k.k., po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora Wojewódzkiego w Z. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Z. z dnia 30 listopada 1984 r. w kwestii przekazania sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, który popierał zażalenie,postanowił zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneWymienionym postanowieniem Sąd Wojewódzki w Z. zwrócił prokuratorowi sprawę m.in. oskarżonego Stanisława P., oskarżonego o zbrodnię przewidzianą w art. 168 § 2 k.k. (na podstawie art. 299 § 1 pkt 2 k.p.k.), w celu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów i seksuologa ze względu na wątpliwości co do poczytalności tego oskarżonego.Wywodząc w zażaleniu, że nie ma podstaw do tego, aby mieć wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Z. w celu rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim należy wskazać, że w zażaleniu całkowicie pominięto kwestię zawartą w pkt 2 zaskarżonego postanowienia, a mianowicie wskazany przez sąd pierwszej instancji problem ewentualnych zboczeń seksualnych oskarżonego i związaną z tym potrzebę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego seksuologa, którego opinia - niezależnie od jej ewentualnego wpływu na ocenę stanu psychicznego oskarżonego - może mieć istotne znaczenie dla oceny osobowości sprawcy i ewentualnego wymiaru kary.Potrzeba dopuszczenia dowodu z badania stanu psychicznego sprawcy przez biegłych psychiatrów zachodzi wtedy, gdy analiza osobowości sprawcy, z uwzględnieniem jego życia do chwili popełnienia czynu, a nawet po tym wydarzeniu, jak też tego, co objęte jest postawionym mu zarzutem popełnienia przestępstwa, daje podstawę do nabrania uzasadnionej wątpliwości co do jego poczytalności tempore criminis, a także co do zdolności do odpowiadania przed sądem.Do wystąpienia wątpliwości co do poczytalności sprawcy w chwili czynu nie muszą wchodzić w grę obie wymienione przesłanki łącznie i wystarcza, jeżeli z analiza zarzucanego oskarżonemu czynu owa wątpliwość się wyłoni. Wreszcie obowiązkiem sądu, a także prokuratora, jest dopuszczenie dowodu z opinii biegłych psychiatrów w myśl art. 183 k.p.k. w zw. z art. 176 i 70 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka wykładnia tych przepisów jest reprezentowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. OSNKW 1977, z. 7-8, poz. 68).Analiza treści zeznań pokrzywdzonej wskazuje na to, że - wbrew ogólnikowym i nieprzekonującym argumentom zażalenia - sposób działania Stanisława P. w pełni uzasadnia wątpliwość co do jego poczytalności i związaną z tym potrzeb przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów, który to dowód powinien był - zgodnie z właściwą wykładnią art. 2 § 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 261 pkt 1, 2 i 4 k.p.k. - przeprowadzić w toku śledztwa prokurator, czego nie uczynił. Dlatego też za konieczne uznać należało, że śledztwo w niniejszej sprawie dotknięte jest istotnym brakiem, którego uzupełnienie, w kontekście ewentualnej obserwacji i potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego seksuologa, przez sąd powodowałoby znaczne trudności w postępowaniu.Z tych względów Sąd Najwyższy uznał zażalenie za nieważne (...).