II CO 13/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Niejadlik. Sędziowie SN: Ł. Grygołajtys, K. Kołakowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Zlatko F. przeciwko Janinie F. o rozwód na skutek wniosku powoda o wyznaczenie sądu:postanowił oddalić wniosek.Uzasadnienie faktyczneWe wniosku złożonym w imieniu Zlatko F., obywatela jugosłowiańskiego, zamieszkałego w Jugosławii, wystąpiono na podstawie art. 45 k.p.c. o oznaczenie Sądu Rejonowego w Zielonej Górze "jako właściwego do rozpoznania sprawy" o rozwiązanie przez rozwód małżeństwa powoda z pozwaną Janiną F., obywatelką polską, zamieszkałą również w Jugosławii. W uzasadnieniu wskazano, że strony zawarły związek małżeński na terenie województwa zielonogórskiego, tam ostatnio wspólnie zamieszkiwały, tam też nastąpił rozkład ich małżeństwa, tam również zamieszkują świadkowie, których powód zamierza zgłosić. Powołano się również na to, że ten Sąd Rejonowy zwrócił wniesiony pozew rozwodowy z zaleceniem "zastosowania art. 45 k.p.c.".Uzasadnienie prawneOddalając wniosek Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje.W podanych we wniosku okolicznościach, znajdujących potwierdzenie także w dowodach załączonych do pozwu o rozwód (w tym urzędowych zaświadczeniach Sekretariatu Gminnego w O. w Jugosławii co do obywatelstwa Janiny F., posługiwania się przez nią polskim paszportem konsularnym oraz jej zamieszkiwania pod tym samym co powód adresem w Jugosławii), wymaga - przede wszystkim - rozważenia istnienie jurysdykcji krajowej.Rozstrzygnięcie co do właściwości miejscowej sądu, w tym i oznaczenie przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo (art. 45 k.p.c.), może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy sprawa należy do jurysdykcji krajowej sądów polskich.Stosownie do treści art. 1099 k.p.c. Sąd Rejonowy w Zielonej Górze, do którego wniesiony został załączony do wniosku pozew o rozwód, powinien wziąć tę kwestię pod rozwagę z urzędu przed ustaleniem swojej właściwości miejscowej. Z tego samego względu ewentualne oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, musi być poprzedzone rozważeniem istnienia jurysdykcji krajowej.Polska Rzeczpospolita Ludowa i Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii są stronami umowy o obrocie prawnym w sprawach cywilnych i karnych z dnia 6 lutego 1960 r. (Dz. U. z 1963 r. Nr 27, poz. 162). Stosownie do art. 27 ust. 3 tej umowy, w związku z art. 1096 k.p.c., jeżeli w chwili wytoczenia powództwa o rozwiązanie małżeństwa jedno z małżonków jest obywatelem jednej umawiającej się strony, drugie zaś obywatelem drugiej, to wówczas do rozpoznania powództwa właściwy jest sąd strony, na obszarze której zamieszkują oboje małżonkowie. Skoro z treści wniosku i złożonych dowodów wynika, że przy różnym obywatelstwie obie strony zamieszkują w Jugosławii, brak jest jurysdykcji krajowej sądów polskich do rozpoznania sprawy o rozwiązanie ich małżeństwa przez rozwód. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia wniosku o oznaczenie właściwego sądu polskiego, przed który należy wytoczyć takie powództwo.