III UZP 21/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN B. Błachowska. Sędziowie SN: A. Filcek, J. Myślicki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, M. Sławińskiej, w sprawie z wniosku Henryka M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w P. o przeliczenie podstawy wymiaru renty inwalidzkiej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 marca 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy przez ustanie zatrudnienia, o jakim mowa w art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267), należy rozumieć zaprzestanie na stałe wykonywania zatrudnienia?"podjął następującą uchwałę:Przez ustanie zatrudnienia, o jakim mowa w art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267), należy rozumieć każde ustanie zatrudnienia, a nie tylko zaprzestanie na stałe wykonywania zatrudnienia.Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w P. decyzją z dnia 30 maja 1970 r. ustalił od dnia 10 stycznia 1970 r. uprawnienia wnioskodawcy Henryka M. ur. 25 lutego 1941 r., do renty inwalidzkiej pierwszej grupy, z innych przyczyn niż wypadek przy pracy lub choroba zawodowa.W dniu 21 września 1984 r. zainteresowany złożył w organie rentowym wniosek o ponowne ustalenie wysokości renty inwalidzkiej, albowiem zatrudnienie, które kontynuowała po przyznaniu tego świadczenia, obecnie ustało. Do wniosku załączył zaświadczenie Spółdzielni Niewidomych (...) w P. stwierdzające wysokość jego zarobku za okres od sierpnia 1983 r. do sierpnia 1984 r.Decyzjami z dnia 8 i 19 października 1984 r. organ rentowy odmówił ponownego ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, powołując się na zaświadczenie Spółdzielni Niewidomych (...) w P. stwierdzające, że wnioskodawca od dnia 24 września 1984 r. podjął zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy.Obie decyzje zostały zmienione orzeczeniem Rady Nadzorczej Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 31 października 1984 r., która wyraziła pogląd, że przepis art. 79 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin nie zakazuje podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ewentualnie mogą w tym przypadku mieć zastosowanie przepisy o zawieszeniu wypłaty świadczeń.Rozpoznając odwołanie organu rentowego, zarzucające naruszenie przez Radę Nadzorczą art. 79 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych do rozstrzygnięcia pytanie prawne wymienione w sentencji niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 79 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. (Dz. U. Nr 40, poz. 267) przewiduje możliwość ponownego ustalenia wysokości emerytury i renty inwalidzkiej, jeżeli emeryt lub rencista wykonywał zatrudnienie po przyznaniu tych świadczeń. Na wniosek osoby zainteresowanej ustala się nową podstawę wymiaru świadczenia (ust. 2), na ogólnych zasadach, określonych w art. 16 ustawy zależnie od dwojakiego rodzaju okoliczności: 1) gdy osoba zainteresowana po przyznaniu świadczenia wskutek dalszego zatrudnienia nie podjęła świadczeń albo 2) pobierała świadczenie i ma co najmniej 24-miesięczny okres zatrudnienia po jego przyznaniu.Wątpliwości Okręgowego Sądu odnoszą się do treści ust. 4 art. 79 wymienionej ustawy, który postanawia, że ponowne ustalenie wysokości emerytury i renty inwalidzkiej następuje po ustaniu zatrudnienia. Zawarta w tym przepisie dyspozycja związana jest z polityką zatrudnienia, dopiero bowiem zaprzestanie zatrudnienia, wiążące się ze zwolnieniem stanowiska pracy, daje podstawę do powzięcia przez organ rentowy decyzji ponownie określającej wysokość emerytury i renty inwalidzkiej. Analogiczne sformułowanie zawierał art. 72 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 ze zm.), a ust. 2 tegoż artykułu zezwalał na wypłatę podwyższanego świadczenia, jeżeli rencista nie osiągnął zarobku z tytułu zatrudnienia lub dochodu z innych źródeł.Pozostawiając poza sferą rozważań kwestię ewentualnego wpływu podjęcia zatrudnienia na prawo do pobierania podwyższonego świadczenia, ponieważ okoliczność taka nie jest przedmiotem pytania prawnego, należy podnieść, że ustawodawca nie określił, kiedy osoba zainteresowana musi zaprzestać zatrudnienia, skoro jednak w myśl ust. 2 art. 79 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin nową podstawę wymiaru świadczenia ustala się na wniosek, należy przyjąć, że w dacie złożenia wniosku zatrudnienie nie może być kontynuowane.Ustawa nie precyzuje również pojęcia "ustanie zatrudnienia", wobec czego należy przez nie rozumieć rozwiązanie lub inne ustanie stosunku prawnego na podstawie właściwych dla konkretnego stosunku prawnego przepisów szczególnych. Przepis art. 79 ustawy nie zawiera też zakazu dokonywania dalszych, kolejnych ustaleń podstawy emerytury lub renty inwalidzkiej, wobec czego ipso facto dopuszcza taką możliwość, jeżeli zostaną spełnione przewidziane nim warunki, tym samym też nie stanowi przeszkody w podejmowaniu zatrudnienia w każdym czasie po ustaleniu podstawy wymiaru od nowych zarobków. Nie jest wymagane zaprzestanie zatrudnienia na stałe.Z tych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi, jak w sentencji.