III UZP 20/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Szczurzewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Myga, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Z. Paczyńskiego, w sprawie z wniosku Izabeli S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w P. o wzrost emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 1 kwietnia 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy praca zgrzewacza wyrobów z tworzyw sztucznych wymieniona w załączniku nr 1 do uchwały nr 80 Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy z dnia 30 czerwca 1983 r. EK 34/121-39/83 w sprawie pracy wykonywanej w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy (CZSP 15-16/83, poz. 54) dział XIV ust. 4 pkt 10 jest pracą w szczególnych warunkach także w razie wykonywania jej w systemie chałupniczym?"powziął następującą uchwałę:Przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) normujące świadczenie dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie mają zastosowania do osób wykonujących prace nakładcze.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni, pobierająca emeryturę, wystąpiła w dniu 2 listopada 1984 r. o przyznanie wzrostu tego świadczenia z tytułu pracy - jak twierdziła - w warunkach szczególnych.Wielkopolska Spółdzielnia Pracy w P. w zaświadczeniu z dnia 9 października 1984 r. podała, że wnioskodawczyni była zatrudniona w tej Spółdzielni od 1 kwietnia 1961 r. do 26 czerwca 1976 r. na stanowisku chałupnika i wykonywała pracę zgrzewacza wyrobów z tworzyw sztucznych. Zdaniem tej Spółdzielni praca ta wymieniona jest w wykazie A dziale XIV poz. 4 pkt 10 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr 80 Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy z dnia 30 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy.Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w P. oddalił roszczenie wnioskodawczyni o dodatek za pracę w szczególnych warunkach, gdyż - zdaniem tego organu - świadczenie takie nie przysługuje osobom zatrudnionym na stanowisku chałupnika.Na skutek odwołania wnioskodawczyni Rada Nadzorcza Oddziału ZUS w P. orzeczeniem z dnia 29 grudnia 1984 r. zmieniła zaskarżoną decyzję i przyznała wnioskodawczyni żądany dodatek.W odwołaniu od tego orzeczenia Rady Nadzorczej organ rentowy wnosił o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zatwierdzenie jego decyzji z dnia 17 października 1984 r., zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. Nr 8, poz. 43).W związku z tym odwołaniem nasunęły się Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z opisanego wyżej stanu faktycznego wynika, że w sprawie niniejszej chodzi o wyjaśnienie, czy do osób wykonujących pracę nakładczą (chałupników) mają zastosowanie przepisy normujące świadczenia dla pracowników z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.Niesporne jest, że wnioskodawczyni była zatrudniona jako chałupnik (na podstawie umowy o pracę nakładczą) w spółdzielni pracy. W sprawie niniejszej mają zatem zastosowanie przepisy wymienionej ustawy zawarte w dziale III rozdziału 1 i 3, przepisy wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów oraz wydane na podstawie upoważnienia tego rozporządzenia - przepisy uchwały nr 80 Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy z dnia 30 czerwca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy (Biuletyn CZSP z dnia 10 sierpnia 1983 r. Nr 15-16, poz. 54). Z treści przepisów tych aktów prawnych, a w szczególności art. 53 ustawy, § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów oraz § 1, 2, 3 i 5 uchwały, jednoznacznie wynika, że wymienione wyżej świadczenia przysługują tylko pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę i w pełnym wymiarze czasu pracy przy pracach (na stanowiskach pracy) określonych przepisami wymienionych aktów prawnych.Wnioskodawczyni - jak wynika z akt sprawy i co jest niesporne - była zatrudniona w Spółdzielni Pracy jako chałupnik, tj. na podstawie umowy o pracę nakładczą.W stosunku do takich osób mają zastosowanie przepisy art. 61 rozdziału 3 działu III ustawy określające świadczenia dla osób nie będących pracownikami. Z zestawienia tytułu tego rozdziału (3) i treści art. 61 ustawy z tytułem rozdziału 1 działu III wyraźnie wynika, że osobom wykonującym prace nakładcze przysługują tylko świadczenia określone w dziale II tej ustawy.Nie mają natomiast do nich zastosowania przepisy szczególne określające dodatkowe świadczenia dla niektórych grup osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.Z przytoczonych wyżej względów należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.