Rw 576/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk E. Olczak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Juszczak, kpt. W. Oziębło.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr. J. Obara. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 1985 r. na rozprawie sprawy nieprawomocnie skazanych:1) Leszka K. za przestępstwa określone w: a) art. 216 k.k. na karę 6 miesięcy aresztu wojskowego i 6.000 zł grzywny, b) art. 199 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy aresztu wojskowego i 10.000 zł grzywny, c) art. 248 k.k. na karę 6 miesięcy aresztu wojskowego - łącznie na karę 1 roku i 4 miesięcy aresztu wojskowego i 16.000 zł grzywny; 2) Andrzeja W. za przestępstwo określone w art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. na karę 1 roku aresztu wojskowego i 15.000 zł grzywny; 3) Czesława K. za przestępstwo określone w art. 216 k.k. na karę 60.000 zł grzywny - z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora - na niekorzyść Leszka K. - i przez obrońców - co do wszystkich trzech oskarżonych - od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 9 maja 1985 r. rewizji obrońców oskarżonych nie uwzględnił, natomiast w związku z rewizją prokuratora - co do oskarżonego Leszka K. - oraz w związku z rewizją obrońcy i z urzędu - co do oskarżonego Czesława K. - zaskarżony wyrok zmienił:1) co do oskarżonego Leszka K. przez: a) przyjęcie, że przypisanego mu w pkt I zaskarżonego wyroku czynu dopuścił się on nie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, lecz z zamiarem udzielenia współoskarżonemu Andrzejowi W. pomocy do uniknięcia przezeń odpowiedzialności karnej oraz utrudnienia postępowania karnego przeciwko niemu, i że czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 252 § 1 k.k., oraz wymierzenie na podstawie tego przepisu oskarżonemu kary 10 miesięcy aresztu wojskowego z jednoczesnym uchyleniem orzeczonej wobec niego za omawiany czyn kary grzywny w wysokości 6.000 zł, b) wymierzenie oskarżonemu nowej kary łącznej 1 roku i 6 miesięcy aresztu wojskowego i uchylenie orzeczenia o łącznej karze grzywny; 2) co do oskarżonego Czesława K. przez przyjęcie, że czynu przypisanego mu w pkt II zaskarżonego wyroku dopuścił się on nie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, lecz z zamiarem udzielenia współoskarżonym Andrzejowi W. i swemu synowi Leszkowi K. pomocy do uniknięcia odpowiedzialności karnej i utrudnienia przeciwko nim postępowania karnego, i kwalifikując ten czyn z art. 252 § 1 k.k. za podstawę wymierzonej mu kary 60.000 zł grzywny przyjął § 3 tego artykułu i art. 57 § 1 i 3 pkt 3 k.k. - i z tymi zmianami zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca Leszka K. zarzucił w rewizji niezasadne - bez wystarczających dowodów - skazanie tego oskarżonego za przestępstwo określone w art. 216 k.k. w sytuacji, gdy dowodowe realia sprawy przekonują, że oskarżony ten nie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, lecz bezinteresownie udzielał współoskarżonemu Andrzejowi W. pomocy w wywiezieniu z terenu jednostki wojskowej skradzionych przezeń sortów mundurowych. Ponadto obrońca ten zarzucił rażącą surowość wymierzonych oskarżonemu kar za pozostałe dwa przestępstwa. W związku z tymi zarzutami skarżący domagał się: uniewinnienia oskarżonego Leszka K. od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 216 k.k. i umorzenia przeciwko niemu - na podstawie art. 26 § 1 k.k. - postępowania karnego w sprawie o przestępstwo określone w art. 248 k.k. oraz warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej mu kary za przestępstwo określone w art. 199 § 1 k.k.Obrońca oskarżonego Czesława K. i Andrzeja W. w rewizji swej - podobnie jak obrońca Leszka K. - zarzucił niezasadne - bez wystarczających dowodów - skazanie Czesława K. z art. 216 k.k., przyjmując bezpodstawnie, że działał on w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, gdy przyjął od Andrzeja W. skradzione sorty mundurowe, a od swego syna Leszka K. koło samochodowe, które to rzeczy zamierzał zawieźć do swego miejsca zamieszkania i bezinteresownie przechować tam je do czasu zadysponowania nimi przez wymienionych współoskarżonych. Dlatego obrońca domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie Czesława K. od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 216 k.k. Co się zaś tyczy skazania oskarżonego Andrzeja W., to obrońca ten zarzucił wymierzenie temu oskarżonemu rażąco surowej kary i domagał się jej złagodzenia przez instancję rewizyjną oraz odroczenia jej wykonania do ukończenia przez oskarżonego służby wojskowej albo też warunkowego zawieszenia wykonania kary. Omówiony wyrok sądu pierwszej instancji zaskarżył też - w części dotyczącej oskarżonego Leszka K. prokurator, który zarzucił obrazę prawa materialnego i wiążącą się z tym rażącą łagodność wymierzonej oskarżonemu kary zasadniczej za przestępstwo opisane w pkt I tego wyroku. Podnosząc te zarzuty, prokurator w rewizji swej wnosił: "o zmianę powołanego na wstępie wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu Leszka K. opisanego w pkt I wyroku - z art. 216 k.k. na art. 13 § 2 k.k. w zw. z art. 199 § 1 k.k. i wymierzenie mu za to przestępstwo kary zasadniczej 10 miesięcy aresztu wojskowego oraz orzeczenie kary łącznej za przestępstwa opisane w pkt 1, 2 i 3 wyroku w wymiarze 2 lat aresztu wojskowego i grzywny - bez zmian".Na rozprawie rewizyjnej obrońca oskarżonego Czesława K. i oskarżonego Andrzeja W. domagał się uwzględnienia rewizji w ich imieniu złożonej, a przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o nieuwzględnienie rewizji obrońców dotyczących wszystkich trzech współoskarżonych i domagał się uwzględnienia rewizji prokuratora - dotyczącej oskarżonego Leszka K. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. W związku z rewizjami obrońców:Trafnie obrońcy Leszka K. i Czesława K. zgodnie kwestionują zasadność ukształtowania w pkt I i III zaskarżonego wyroku winy i odpowiedzialności karnej obydwu tych współoskarżonych na gruncie art. 216 k.k. Zarówno bowiem w postępowaniu przygotowawczym, jak i na rozprawie głównej w konkretnej sprawie nie zebrano dowodów wystarczających do przyjęcia, że współoskarżeni Leszek K. i Czesław K. działali w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wówczas, gdy współoskarżonemu Andrzejowi W. udzielali pomocy zmierzającej do wywiezienia z terenu jego macierzystej jednostki wojskowej i ukrycia oraz przechowania - w miejscu zamieszkania Czesława K. - skradzionych przez tego Andrzeja W. sortów mundurowych z magazynu tej jednostki. Nie działał też z takim zamiarem, tj. osiągnięcia korzyści majątkowej, i Czesław K., gdy w celu wywiezienia, ukrycia i przechowania przyjął od swego syna - Leszka K., skradzione przez tego we wspomnianej jednostce wojskowej, koło samochodowe.Z okoliczności sprawy zasadnie trzeba wnosić, że omawiana pomoc polegająca na przyjęciu i zmierzająca do ukrycia omawianych rzeczy uzyskanych za pomocą czynu zabronionego - zarówno ze strony obydwu oskarżonych: Leszka K. i Czesława K. wobec współoskarżonego Andrzeja W., jak i ze strony Czesława K. wobec jego syna - była bezinteresowna, a nie obliczana przez nich na uzyskanie korzyści majątkowej dla siebie albo dla kogo innego w rozumieniu § 3 art. 120 k.k. Nie sposób zgodzić się - co trzeba tu od razu podkreślić - z poglądem sądu pierwszej instancji, wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, konstatującym, że obydwaj oskarżeni - Leszek K. i Czesław K. czynili to - w rozumieniu § 3 art. 120 k.k. - w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez kogo innego, tj. Andrzeja W., będącego sprawcą kradzieży sortów mundurowych, a Czesław K. działał ponadto w celu osiągnięcia takiej korzyści przez jego syna Leszka K., będącego sprawcą kradzieży wspomnianego koła samochodowego.W orzecznictwie Sądu Najwyższego od dawna już ukształtował się nie kwestionowany pogląd, że wprawdzie - zgodnie z art. 120 § 3 k.k. - korzyść majątkowa obejmuje korzyść zarówno dla siebie, jak i dla kogo innego, tj. dla innej osoby, jednakże za tę inną osobę nie może być uznany sprawca zaboru przyjętych przez pasera rzeczy, gdyż sprawca ów już w chwili dokonania zaboru tych rzeczy korzyść majątkową osiąga, a czyn innej osoby polegający na przyjęciu lub udzieleniu pomocy do ukrycia tych rzeczy nie przysparza sprawcy ponownie, po raz drugi, korzyści majątkowej (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 września 1978 r. - V KR 119/78, OSN wyd. Prok. Gen. 1979, z. 3, poz. 47 i z dnia 20 stycznia 1977 r. - I KR 265/76, OSNKW 1977, z. 4-5, poz. 42).Niezależnie jednak od tego, co dotychczas powiedziano i co przekonuje o tym, że w konkretnej sprawie wchodzi w grę przypadek zwykłego przyjęcia i udzielenia pomocy do ukrycia rzeczy uzyskanych za pomocą czynu zabronionego i że przypadek ten za paserstwo uchodzić nie może, bo sprawcy (Leszek K. i Czesław K.) działali bez chęci osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie lub innej osoby, to nie można podzielić rewizyjnych wniosków obrońców domagających się zupełnej ekskulpacji współoskarżonych Leszka K. i Czesława K. w omawianym zakresie. Wnioski te należałoby uznać za zasadne tylko wówczas, gdyby działanie tych oskarżonych nie zawierało ustawowych znamion jakiegokolwiek czynu zabronionego. Taka sytuacja w sprawie Leszka K. i Czesława K. nie występuje. Opisane działanie tych współoskarżonych wyczerpuje znamiona innego przestępstwa niż to, które im przypisano w zaskarżonym wyroku, o którym szczegółowo będzie mowa przy omawianiu rewizji prokuratora (...).