I KR 271/72

WyrokIzba Karna1973-10-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pomoc w ukryciu nabytych surowców pochodzących z kradzieży, polegająca na przeniesieniu ich do magazynu i zmianie opakowań, wyczerpuje znamiona paserstwa z art. 215 § 2 k.k. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jeśli sprawca otrzymuje jedynie wynagrodzenie za pracę zależne od wyników przedsiębiorstwa?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pomoc w ukryciu surowców pochodzących z kradzieży, polegająca na ich przeniesieniu i zmianie opakowań, nie wyczerpuje znamion paserstwa z art. 215 § 2 k.k., jeśli nie można wykazać, że sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Oczekiwania korzyść musi być bezpośrednio związana z podjętym działaniem i od niego uzależniona. Wynagrodzenie za pracę, nawet zależne od wyników finansowych firmy, nie stanowi takiej korzyści, jeśli nie fakt ukrycia towarów decydował o dochodowości firmy. Dodatkowy zysk pasera, uzyskany już w momencie zakupu po zaniżonej cenie, również nie ma związku z późniejszym ukryciem towarów.
Stan faktyczny
Oskarżony T.D. pomagał L.D. w ukryciu surowców pochodzących z kradzieży, przenosząc je z mieszkania do piwnicy-magazynu i zmieniając opakowania. Sąd pierwszej instancji uznał, że oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zarówno dla siebie (pensja zależna od wyników przedsiębiorstwa), jak i dla L.D. (dodatkowy zysk z zakupu kradzionych surowców po niższej cenie). Sąd Najwyższy zakwestionował to rozumowanie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu z art. 215 § 2 k.k., uznając, że czyn ten wypełnia znamiona przestępstwa z art. 252 § 1 k.k. (zacieranie śladów przestępstwa).

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneJeżeli chodzi o przyjętą w zaskarżonym wyroku w ślad za aktem oskarżenia kwalifikację z art. 215 § 2 k.k. istota rzeczy tkwi w tym, czy działanie T.D. - a mianowicie jego pomoc w ukryciu nabytych przez L.D. surowców - wyrażająca się w przeniesieniu ich z mieszkania do piwnicy - magazynu i przelaniu do innych opakowań olejku miętowego dostarczonego przez H.W. w butelkach po mleku, napojach alkoholowych lub oranżadzie - co już na pierwszy rzut oka musiało budzić podejrzenie, iż towar pochodzi z kradzieży - wyczerpuje znamiona paserstwa, ze względu na to, że karalność tej formy działalności uwarunkowana jest jego celem w postaci osiągnięcia korzyści majątkowej.Sąd wojewódzki uznał, że oskarżony "działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej zarówno dla siebie samego ponieważ jego pensja była uzależniona od uzyskiwania dobrych wyników przedsiębiorstwa, jak i dla L.D., który w związku z nabywaniem kradzionych surowców po tańszej cenie miał dodatkowy zysk".Rozumowanie to jest błędne.Ustawowy zwrot "w celu osiągnięcia korzyści majątkowej" (dla siebie lub kogoś innego - zgodnie z art. 120 § 3 k.k.) oznacza, że sprawca podejmuje określone działanie dlatego i po to, aby tym sposobem osiągnąć korzyść majątkową. Innymi słowy - oczekiwana korzyść musi łączyć się właśnie z podjętym działaniem, być od niego uzależniona. W omawianym wypadku można by mówić o działaniu w takim celu, gdyby sprawca za swoją pomoc otrzymał specjalną, materialną pomoc, rekompensatę, która by mu się nie należała z innego tytułu.Tymczasem wynagrodzenie za pracę w przedsiębiorstwie, które otrzymywał T.D., mimo iż zależne od wyników finansowych produkcji, za tego rodzaju korzyść poczytane być nie może, bo nie fakt ukrycia kradzionych surowców decydował o dochodowości firmy, lecz tylko poprzedzające tę czynność ich nabycie.Również więc dodatkowy zysk L.D. nie ma związku z działaniem osk. T.D. ponieważ powstał już z chwilą dokonania zakupu towarów po cenie znacznie niższej od rynkowej, zatem później udzielona pomoc do ich ukrycia nie mogła mieć żadnego wpływu na osiągnięcie tego zysku.Odrzucenie kwalifikacji z art. 215 k.k. nie oznacza jednak że czyn oskarżonego pozostaje bezkarny. W rzeczywistości bowiem wypełnia on znamiona innego przestępstwa, a to z art. 252 § 1 k.k. Jeśli bowiem T.D. przenosił i ukrywał w piwnicy nabyte przez brata surowce pochodzące z kradzieży, o czym wiedział, a także zmieniał ich opakowania - tym samym zacierał ślady przestępstwa, pomagając w ten sposób L.D. uniknąć odpowiedzialności karnej za paserstwo.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 215 § 2 KKart. 120 § 3 KKart. 215 KKart. 252 § 1 KK§ 2§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.