VI KZP 26/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Mikos (sprawozdawca). Sędziowie: H. Kwaśny, E. Porębski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wilhelma S., oskarżonego z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Elblągu postanowieniem z dnia 1 sierpnia 1985 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: "1. Czy użyte w art. 44 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 z późn. zm.) pojęcie «teren zakładu pracy» obejmuje również pomieszczenia w obiektach zajmowanych przez organy spraw wewnętrznych.2. Czy podmiotem przestępstwa określonego w art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy może być wyłącznie osoba zawodowo trudniąca się sprzedażą lub podawaniem napojów alkoholowych, czy też każdy, kto takie napoje podaje (choćby nieodpłatnie) w sytuacji, gdy jest to zabronione?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej. Uzasadnienie faktyczneI. Artykuł 44 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 z późn. zm.) przewiduje m.in. odpowiedzialność karną osoby, która wbrew szczególnemu obowiązkowi nadzoru dopuszcza do sprzedawania, podawania lub spożywania napojów alkoholowych na terenie zakładu pracy. Wymieniona norma, łącząc przewidzianą w niej odpowiedzialność karną ze sprzedażą, podawaniem lub spożywaniem napojów alkoholowych "na terenie zakładu pracy", nie wyjaśnia treści tego zwrotu. Także inne przepisy cytowanej ustawy, a zwłaszcza art. 14, posługujący się zwrotem "na terenie zakładu pracy", nie zawierają w tym względzie żadnych wskazówek interpretacyjnych.Istotny element wymienionego zwrotu (tj. na terenie zakładu pracy), a mianowicie pojęcie "zakład pracy", wyjaśniają przepisy kodeksu pracy. W ich ujęciu - zakładem pracy jest jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników, choćby nie miała osobowości prawnej. W szczególności zakładem pracy jest przedsiębiorstwo państwowe, urząd lub inna państwowa jednostka organizacyjna, spółdzielnie, organizacje społeczne (por. art. 3 k.p.).Stosując posiłkowo te kryteria przy ustalaniu treści pojęcia "zakład pracy" na tle przepisów cytowanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, należy uznać, że obejmuje ono także urząd spraw wewnętrznych. Wymieniony urząd jest jednostką organizacyjną, zatrudniającą pracowników, a także jest urzędem w rozumieniu kodeksu pracy. Charakteryzują ją więc te cechy, które w świetle przepisów prawa pracy decydują o uznaniu jednostki za zakład pracy.Skoro w ujęciu przepisów cytowanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi urząd spraw wewnętrznych jest zakładem pracy, to w konsekwencji trzeba przyjąć, że zwrot "na terenie zakładu pracy" obejmuje także pomieszczenia tego urzędu. Słuszności takiego stanowiska nie może podważać to, że art. 14 cytowanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi obok "zakładów pracy" (pkt 2 ust. 1 art. 14) wymienia obiekty zajmowane przez wojsko i organy spraw wewnętrznych (pkt 6 ust. 1 art. 14). Określenie "obiekty zajmowane przez organy spraw wewnętrznych" dotyczy bowiem tych innych miejsc, pomieszczeń, należących do organów spraw wewnętrznych (np. strzelnicę), które niekiedy nie są "zakładem pracy". II. Artykuł 43 ust. 1 cytowanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewiduje m.in. karalność sprzedaży lub podawania napojów alkoholowych w wypadkach, kiedy jest to zabronione. Użyty w art. 43 ust. 1 wyraz "kto", bez dalszego określenia zawężającego to pojęcie, wskazuje, że podmiotem tego przestępstwa może być każdy, kto narusza zakaz sprzedaży lub podawania (także nieodpłatnie) napojów alkoholowych.Stwierdzenie to nie dotyczy jednak wszystkich wypadków odpowiedzialności karnej na podstawie wymienionego przepisu (tj. art. 43 ust. 1 cyt. ustawy), gdyż w odniesieniu do zakazu przewidzianego w art. 15 cytowanej ustawy krąg podmiotów tego przestępstwa jest węższy. Artykuł 15 cytowanej ustawy zabrania "(...) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych" osobom nietrzeźwym, osobom do lat 18 oraz na kredyt lub pod zastaw. Prawie analogiczne unormowanie zawierał art. 1 § 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu.Uwzględniając to, że użyte w art. 15 cytowanej ustawy wyrazy "sprzedaż i podawanie" połączone zostały spójnikiem "i", należy przyjąć, iż przewidziany w tym przepisie zakaz ma zakres ograniczony i dotyczy tylko działalności podjętej w ramach takich placówek, które zajmują się sprzedażą i podawaniem napojów alkoholowych, a więc jednostek handlowych lub gastronomicznych. Analogiczny pogląd został wyrażony w uchwale SN z dnia 29 września 1977 r. - VII KZP 36/77 (OSNKW 1977, z. 12, poz. 127) na tle uregulowań zawartych w ustawie z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu.