I PR 17/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Błachowska, W. Dębicka.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Ryszarda W. przeciwko Zakładom Mechanicznym Przemysłu Lniarskiego "Metalen" w N. o odszkodowanie na skutek odwołania wnioskodawcy od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie z dnia 12 grudnia 1983 r.oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się zasądzenia odszkodowania w związku z wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy oraz niewydaniem go w terminie, a także domagał się zasądzenia rekompensaty za czas pozostawania bez pracy od dnia 1.VI.1982 r. do dnia 31.VIII.1982 r. po rozwiązaniu z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 § 1 k.p.Po przejęciu sprawy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił żądanie wnioskodawcy o odszkodowanie z tytułu wydania niewłaściwego świadectwa pracy oraz odrzucił wniosek o odszkodowanie w zakresie rekompensaty. Sąd Pracy ustalił następujący stan faktyczny:Dnia 31.V.1982 r. wnioskodawca został zwolniony z pracy w trybie art. 52 § 1 k.p. Komisja Odwoławcza, uznając rozwiązanie umowy o pracę w tym trybie za bezpodstawne, zasądziła na rzecz wnioskodawcy tytułem 3-miesięcznego odszkodowania kwotę 26 355 zł, ustalając, że średnie wynagrodzenie wnioskodawcy wynosiło 8785 zł miesięcznie, i oddaliła żądanie wnioskodawcy o zasądzenie zasiłku chorobowego. W związku z odwołaniem zakładu pracy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie P 786/82 wyrokiem z dnia 7.XII.1982 r. oddalił odwołanie.Wnioskodawca jest z zawodu technikiem-odlewnikiem i od dnia 1.VI.1982 r. do dnia 31.VIII.1982 r. pozostawał bez pracy. Z dniem 1.IX.1982 r. wnioskodawca podjął pracę w Lubuskiej Fabryce "Falubaż", w której we wrześniu 1982 r. osiągnął zarobek w wysokości 5.952 zł, w październiku 1982 r. - 13.034 zł, w listopadzie 1982 r. - 10.625 zł 50 gr i w styczniu 1983 r. - 11.400 zł 98 gr. Średnie wynagrodzenie wnioskodawcy w tej Fabryce wynosiło miesięcznie kwotę 9.932 zł.W związku z wyrokiem z dnia 7.XII.1982 r., przesądzającym prawomocnie o bezpodstawności zwolnienia wnioskodawcy z pracy w trybie art. 52 k.p., pozwany zakład pracy wystawił zmienione świadectwo pracy dnia 19.I.1983 r., a wnioskodawca twierdzi, że zostało mu ono doręczone dnia 28.I.1983 r. Świadectwo to zostało doręczone wnioskodawcy ze zwłoką, a więc z naruszeniem art. 97 k.p.W okresie, kiedy wnioskodawca pozostawał bez pracy, nie otrzymywał rekompensaty.Na tle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Pracy doszedł do następujących wniosków:Wnioskodawca nie może domagać się odszkodowania z tytułu obniżonego wynagrodzenia, jakie od dnia 1.IX.1982 r. otrzymywał w Fabryce "Falubaż", ponieważ odszkodowanie z tytułu niewydania w terminie właściwego świadectwa pracy zostało w art. 99 § 2 k.p. ograniczone do wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, a wnioskodawca od dnia 1.IX.1982 r. został zatrudniony w nowym zakładzie pracy. Ponadto wynagrodzenie to wynosiło średnio 9.932 zł, a więc było wyższe od średniego wynagrodzenia, jakie otrzymywał u strony pozwanej (8.785 zł miesięcznie).Wnioskodawca nie wykazał też, aby 3-miesięczne pozostawanie bez pracy (od dnia 1.VI. do dnia 31.VIII.1982 r.) było w związku przyczynowym z niewłaściwym świadectwem pracy.Jeśli chodzi o żądanie zasądzenia rekompensaty za okres od dnia 1.VI.1982 r. do dnia 31.VIII.1982 r., to Sąd Pracy stanął na stanowisku, że rekompensata ta powinna być uwzględniona przy ustalaniu odszkodowania za czas pozostawania bez pracy. Odszkodowanie takie zostało zasądzone na rzecz wnioskodawcy prawomocnym orzeczeniem Komisji Odwoławczej z dnia 8.X.1983 r. TKO 148/82, a wnioskodawca od tego orzeczenia nie złożył odwołania, w związku z czym jego żądanie podlega odrzuceniu.Wyrok ten zaskarżył wnioskodawca, domagając się zasądzenia obniżonej wysokości zarobku w nowym miejscu pracy, tj. za okres od dnia 1.IX.1982 r. do dnia 31.I.1983 r., oraz zasądzenia rekompensaty.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Wnioskodawca twierdzi, że ze względu na pierwotną treść świadectwa pracy (zwolnienie z art. 52 k.p.) został w nowym miejscu pracy, tj. od dnia 1.IX.1982 r., niżej zaszeregowany. W związku z tym domaga się zasądzenia na jego rzecz różnicy w wynagrodzeniu, jakie by otrzymywał w nowym miejscu pracy od dnia 1.IX.1982 r., gdyby rozwiązanie poprzedniego stosunku pracy nie nastąpiło na podstawie art. 53 k.p.Zarzut ten jest bezpodstawny. Zgodnie z art. 99 § 2 k.p. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez zakład pracy wskutek wydania niewłaściwego świadectwa pracy zostało ograniczone do wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania z tego powodu bez pracy, przy czym odszkodowanie to nie może przewyższać okresu 6 tygodni. Wnioskodawca od dnia 1.IX.1982 r. nawiązał nowy stosunek pracy, a zatem nie pozostawał od tej daty bez pracy, w związku z czym nie spełnia warunku wymaganego przez art. 99 § 2 k.p. (pozostawanie bez pracy).Wnioskodawca mógłby natomiast domagać się odszkodowania za okres od dnia 1.VI.1982 r. do dnia 31.VIII.1982 r., gdyż w tym okresie pozostawał bez pracy. Jak trafnie jednak podniesiono w zaskarżonym wyroku, warunkiem otrzymania wspomnianego odszkodowania jest wykazanie przez pracownika, że na skutek zawartej w świadectwie pracy wzmianki o zwolnieniu z pracy w trybie art. 52 k.p. nie mógł uzyskać nowego zatrudnienia. Powyższej okoliczności wnioskodawca nie wykazał, skoro - jak wynika z notatki urzędowej - w powyższym czasie wydział zatrudnienia proponował wnioskodawcy pracę, której wnioskodawca nie przyjął.II. Również drugi zarzut wnioskodawcy, dotyczący zasądzenia rekompensaty za okres od dnia 1.VI.1982 do dnia 31.VIII.1982 r., jest bezpodstawny. W tym przedmiocie Sąd Najwyższy nie podziela zapatrywania wyrażonego w uzasadnieniu wyroku przez Sąd Pracy, że taka rekompensata powinna być uwzględniona przy obliczaniu odszkodowania za czas pozostawania bez pracy w związku z bezpodstawnym rozwiązaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia.Sąd Pracy przyznaje, że zasady obliczania wysokości odszkodowania za ten czas normują przepisy rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 grudnia 1974 r. w sprawie obliczania wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, odszkodowań, dodatków wyrównawczych oraz niektórych innych należności ze stosunku pracy (Dz. U. Nr 51, poz. 334 ze zm.), które przy obliczaniu wysokości odszkodowania nie przewidują uwzględnienia rekompensaty.Ma rację Sąd Pracy, twierdząc, że w świetle rozporządzenia taka rekompensata nie mogła być uwzględniona, ponieważ instytucja rekompensat nie była znana w 1974 r. Niemniej jednak takie stanowisko nie upoważnia jeszcze do przyjęcia poglądu, iż w obecnym stanie prawnym wspomnianą rekompensatę należy mieć na względzie przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Skoro rekompensata jest świadczeniem socjalnym, a nie częścią wynagrodzenia, to stanowisko Sądu Pracy byłoby uzasadnione jedynie wówczas, gdyby postanowienia uchwały nr 24 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1982 r. w sprawie rekompensat pieniężnych z tytułu wprowadzenia z dniem 1.II.1982 r. nowych cen detalicznych podstawowych artykułów żywnościowych, opału i energii (M.P. Nr 4, poz. 18) przewidywały włączenie rekompensat przy obliczaniu wysokości odszkodowania za czas pozostawania bez pracy w związku z bezpodstawnym rozwiązaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia.W wymienionej uchwale brak jest jednak takiego przepisu. Przeciwnie, z § 20 ust. 1 tej uchwały wynika, że rekompensata nie przysługuje za miesiąc, w którym pracownikowi nie przysługiwało wynagrodzenie za pracę. Wynagrodzenie takie nie przysługiwało wnioskodawcy od dnia 1.VI.1982 r., ponieważ stosunek pracy został rozwiązany z dniem 31.V.1982 r., a wnioskodawca, kwestionując zasadność tego rozwiązania, nie domagał się przywrócenia go do pracy i zasądzenia wynagrodzenia za pracę, lecz jedynie zasądzenia odszkodowania, którego charakter prawny jest odmienny od charakteru prawnego wynagrodzenia za pracę.Przytoczony pogląd potwierdza też treść § 23 pkt 3 lit. a wspomnianej uchwały, który stanowi, że osobom zarejestrowanym jako poszukującym pracy, które korzystają z zasiłków wypłacanych z funduszu aktywizacji zawodowej, rekompensatę wypłacają terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego. Wynika stąd, że osobom, które nie pozostają w stosunku pracy na skutek zwolnienia z pracy i które nie otrzymują w związku z tym wynagrodzenia za pracę, rekompensata nie przysługuje od zakładu pracy uprzednio zatrudniającego pracownika.W tym stanie rzeczy trzeba stwierdzić, że przy obliczaniu odszkodowania przysługującego pracownikowi w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z naruszeniem przepisów prawa pracy (§ 7 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 grudnia 1974 r. w sprawie obliczania wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, odszkodowań, dodatków wyrównawczych oraz niektórych innych należności ze stosunku pracy - Dz. U. Nr 51, poz. 334 ze zm.) nie uwzględnia się rekompensaty przewidzianej w uchwale nr 24 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1982 r. w sprawie rekompensat pieniężnych z tytułu wprowadzenia z dniem 1.II.1982 r. nowych cen detalicznych podstawowych artykułów żywnościowych, opału i energii (M.P. Nr 4, poz. 18).Ubocznie trzeba zaznaczyć, że zajmując stanowisko reprezentowane przez Sąd Pracy, iż rekompensata powinna być uwzględniona przy obliczaniu odszkodowania przysługującego pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, brak byłoby podstaw do odrzucenia w tej części żądania wnioskodawcy na tej podstawie, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 7.XII.1982 r. odszkodowanie takie zostało zasądzone, w związku z czym sprawa o odszkodowanie została prawomocnie rozstrzygnięta i wniosek w tym przedmiocie podlega odrzuceniu.Zgodnie bowiem z art. 57 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawie P 786/82 na sądzie ciążył obowiązek zasądzenia roszczenia w większym rozmiarze niż to, jakie było zgłoszone, jeśli opierało się na tej samej podstawie faktycznej lub prawnej. Stosownie do art. 74 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniu przed sądem pracy znajdował zastosowanie przepis art. 351 § 1 k.p.c., który zezwala stronie zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, w razie gdy Sąd nie orzekł o całości żądania, a jeśli strona takiego wniosku nie zgłosiła, to może w tym przedmiocie wytoczyć nowe powództwo.W świetle zatem poglądu reprezentowanego przez Sąd Pracy brak było podstaw do odrzucenia żądania o zasądzenie rekompensaty, skoro Sąd Pracy był zdania, że taka rekompensata powinna być zasądzona w sprawie P 786/82. Przy takim założeniu wnioskodawca mógłby wytoczyć w tym przedmiocie nowe żądanie.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.