Rw 93/84
WyrokIzba Wojskowa1984-03-12
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwalifikacja prawna czynu przypisanego osobie odbywającej zasadniczą służbę w obronie cywilnej, popełnionego w czasie tej służby, powinna uwzględniać przepis określający przestępstwo wojskowe w związku z przepisem ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kwalifikacja prawna czynu przypisanego osobie odbywającej zasadniczą służbę w obronie cywilnej, popełnionego w czasie tej służby, powinna być uzupełniona przez wskazanie na związek przepisu określającego przestępstwo wojskowe (art. 303 § 3 k.k.) z przepisem ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL (art. 242 ust. 1). Jest to konieczne, aby prawidłowo wykazać, że sprawcą przestępstwa wojskowego jest osoba odbywająca zasadniczą służbę w obronie cywilnej, a nie żołnierz w rozumieniu przepisów wojskowych.Stan faktyczny
Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę junaka Zbigniewa T., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo z art. 303 § 3 k.k. Obrońca wniósł rewizję, domagając się warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności, uznając ją za rażąco surową. Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji obrońcy, ale z urzędu zmienił zaskarżony wyrok w zakresie kwalifikacji prawnej czynu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu i uzupełnił ją, a w pozostałej części utrzymał wyrok w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Zawiłowski, płk H. Góra (sędzia s. wojsk. deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk. Z. Rewucki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 12 marca 1984 r. na rozprawie sprawy junaka Zbigniewa T., skazanego nieprawomocnie za popełnienie przestępstwa określonego w art. 303 § 3 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 30 stycznia 1984 r.rewizji obrońcy nie uwzględnił, ale zaskarżony wyrok z urzędu zmienił przez uzupełnienie kwalifikacji prawnej czynu wskazaniem na związek art. 303 § 3 k.k. z art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (jednolity tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31) - i z tą zmianą utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji domagał się warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności, twierdząc, że kara ta bez takiego zawieszenia jest rażąco surowa (art. 387 pkt 4 k.p.k.).Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Rewizja nie jest zasadna. Autor rewizji powołuje się na zaburzenia osobowości oskarżonego, będące wynikiem niekorzystnego oddziaływania nań środowisk, w których dorastał, i twierdzi, że ta okoliczność nie znalazła należytego odzwierciedlenia w orzeczeniu sądu pierwszej instancji o karze. Tymczasem owe zaburzenia osobowości oskarżonego ani nie ograniczały w stopniu znacznym jego poczytalności, ani nie czyniły go niezdolnym do służby, którą pełnił. Jeżeli zatem za czyn zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat sąd pierwszej instancji wymierzył oskarżonemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, to trzeba uznać, że podniesioną w rewizji okoliczność uwzględnił nawet w stopniu większym, niż na to zasługiwała. Warunkowe zawieszenie wykonania tej kary - jak słusznie podkreślił już sąd pierwszej instancji, a czego rewizja, jak się wydaje, w ogóle nie zauważyła - nie wchodzi w rachubę zarówno z braku dodatniej prognozy co do zachowania oskarżonego w przyszłości, jak i ze względu na społeczne oddziaływanie kary (...).II. Niezależnie od granic rewizji (art. 404 k.p.k.), poprawienia wymaga kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu; sąd pierwszej instancji zakwalifikował czyn oskarżonego wyłącznie z art. 303 § 3 k.k., co jest niewystarczające. Zakwalifikowanie czynu wyłącznie z przepisu określającego przestępstwo wojskowe (art. 303 k.k. - art. 331 k.k.). wskazuje, że jego sprawcą (sensu stricto) był żołnierz, czyli osoba pełniąca czynną służbę wojskową (art. 289 § 2 k.k.). Oskarżony natomiast żołnierzem nie był, a za popełnienie przestępstwa wojskowego odpowiada tylko ze względu na szczególne uregulowanie prawne zawarte w art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (jednolity tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31), w myśl którego osoby odbywające zasadniczą służbę w obronie cywilnej za przestępstwa popełnione w czasie tej służby ponoszą odpowiedzialność karną według przepisów odnoszących się do żołnierzy. W celu wykazania, że przestępstwo, którego podmiotem jest osoba pełniąca czynną służbę wojskową (żołnierz), popełniła osoba odbywająca zasadniczą służbę w obronie cywilnej (junak), należy przeto w kwalifikacji prawnej czynu powołać przepis określający przestępstwo wojskowe (art. 303 k.k. - art. 331 k.k.) w związku z art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (jednolity tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31). Wobec tego kwalifikację prawną przypisanego oskarżonemu czynu trzeba uzupełnić przez wskazanie na związek art. 303 § 3 k.k. z art. 242 ust. 1 powołanej ustawy (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 95/84 1984-03-12Czy kwalifikacja prawna czynu z art. 303 § 3 k.k. popełnionego przez junaka obrony cywilnej w okresie stanu wojennego powinna być uzupełniona o art. 242 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, a nie o art. 226…
- Rw 1198/85 1986-01-08Czy osoba pełniąca zastępczą służbę wojskową w obronie cywilnej może ponosić odpowiedzialność karną za przestępstwa popełnione w czasie tej służby na podstawie przepisów dotyczących żołnierzy w czynnej służbie wojskowej?
- U 1/84 1984-10-22Jak należy kwalifikować czyny osób odbywających służbę w obronie cywilnej, które samowolnie opuściły oddział lub się do niego nie zgłosiły, w kontekście zniesienia stanu wojennego i późniejszych nowelizacji przepisów?
- Z 111/82 1983-10-01Czy osoba zwolniona ze służby w jednostce zmilitaryzowanej może ponosić odpowiedzialność karną na zasadach określonych dla żołnierzy w czynnej służbie wojskowej za czyny popełnione po zwolnieniu, a w szczególności za prz…
- Rw 433/82 1982-06-11Czy osoba zatrudniona w zmilitaryzowanym zakładzie pracy po jego militaryzacji, bez przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego, może być podmiotem przestępstwa wojskowego określonego w art. 305 k.k. i odpowiadać według prz…
Powołane przepisy
art. 303 § 3 KKart. 242 ust. 1art. 387 pkt 4 KPKart. 404 KPKart. 303 KKart. 331 KKart. 289 § 2 KK§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.