IV PZ 37/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, J. Sokołowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Wojewódzkiego Związku Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" Zakład Gospodarczy w L. przeciwko Krystynie S. i innych o zapłatę na skutek zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 9 listopada 1983 r.postanowił zmienić zaskarżone postanowienie w pkt II o tyle, że zasądzoną nim od strony powodowej na rzecz pozwanej Krystyny S. tytułem kosztów procesu kwotę 13.525 zł obniżył do kwoty 6.500 zł; oddalił zażalenie w pozostałej części i wniósł wzajemnie między tymi stronami koszty postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki, umarzając postępowanie na podstawie art. 355 k.p.c. z powodu cofnięcia pozwu przez stronę powodową, zasądził od tej strony na rzecz pozwanej Krystyny S. koszty procesu w pełnej wysokości, a ponadto tym samym postanowieniem oddalił wniosek powoda o zwrot uiszczonego wpisu, gdyż cofnięcie pozwu nastąpiło po doręczeniu jego odpisu stronom i po przeprowadzeniu dwóch posiedzeń w sprawie.Strona powodowa w zażaleniu domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia przez oddalenie żądania kosztów procesu oraz "nakazanie zwrotu w całości wpłaconej zaliczki w kwocie 24.481 zł na dobro strony powodowej".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Gdy chodzi o orzeczenie o kosztach procesu, zażalenie podlegało częściowemu uwzględnieniu, gdyż okoliczności sprawy uzasadniały zastosowanie w przedmiocie kosztów zasad art. 102 k.p.c. Postępowanie w sprawie ograniczało się do wskazania przez strony na toczące się postępowanie przed Główną Komisją Arbitrażową i złożenia przez nie wniosków o zawieszenie postępowania, przy czym nie doszło w ogóle do wyjaśnienia meritum sprawy wobec cofnięcia pozwu przez stronę powodową. Taka sytuacja może być podciągnięta pod pojęcie "wypadków szczególnie uzasadnionych", o których mowa w art. 102 k.p.c., a w związku z tym dawała podstawy do zasądzenia od strony przegrywającej (taką zaś jest strona cofająca pozew) tylko części kosztów procesu, jak to przewiduje wymieniony przepis, w tym wypadku według oceny Sądu Najwyższego tylko ich połowy. W tej mierze też zażalenie zostało uwzględnione, pogląd zaś strony powodowej, że złożenie przez nią wniosku o zawieszenie postępowania "nie powoduje powstawania kosztów" (w znaczeniu uprawnienia do nich strony pozwanej), jest błędny i nie znajduje oparcia w przepisach.Co do żądania zwrotu uiszczonego od pozwu wpisu zażalenia nie można przyznać słuszności. Zgodnie z zasadami art. 36 ustawy o kosztach sądowych - w szczególności jego ust. 1 pkt 2 - wpis (jego połowę) zwraca się w przypadku cofnięcia pisma przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana. Cofnięcie pozwu nastąpiło w dniu 9.VI.1983 r., a więc po dwóch rozprawach (z dnia 22.II.1983 r. i dnia 5.IV.1983 r.).Z przebiegu rozpraw sporządzone zostały protokoły, według których przewodnicząca "cofnęła sprawę", a pozwani wnosili o oddalenie powództwa, powołując się na treść orzeczenia arbitrażowego.Brak dowodu zawiadomienia strony powodowej, o rozprawie, którą z tej przyczyny w myśl art. 214 k.p.c. należało odroczyć, nie oznacza, iż nie doszło do posiedzenia w rozumieniu art. 36 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o kosztach sądowych, moment rozpoczęcia którego prekluduje możność cofnięcia pozwu (pisma) uprawniającego do żądania zwrotu połowy uiszczonego od niego wpisu.Stadium procesowe sprawy tym bardziej nie uzasadniało żądania zwrotu całego wpisu, skoro cofnięcie pozwu nastąpiło bezsprzecznie po wysłuchaniu odpisów pozwu pozwanym, czyli nie została spełniona przesłanka przewidziana w art. 36 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Argumentacja powoda o "prewencyjnym" wniesieniu powództwa połączonym z wnioskiem o zawieszenie postępowania jest nietrafna ze względu na to, że Sąd władny był rozpoznać ten wniosek dopiero na rozprawie, a więc wyznaczyć rozprawę mimo równoczesnego złożenia pozwu i wniosku o zawieszeniu postępowania w celu sprawdzenia, czy istnieją do tego przewidziane prawem podstawy. Niezależnie od tego zawieszenie postępowania poza określonymi w procedurze przypadkami (art. 173, art. 174, art. 176) pozostawione jest do oceny Sądu opartej na rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy, co również może łączyć się z potrzebą wyznaczenia rozprawy.Z tych przyczyn zażalenie w pozostałej części podlegało oddaleniu, a częściowe tylko wygranie przez stronę powodową sprawy w postępowaniu zażaleniowym uzasadniało wzajemne zniesienie między stronami kosztów tego postępowania.